Η πολιτικη της υπονοιας και η σιωπη της ευθυνης
Η διαδικασία επιλογής Προέδρου της Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα («ΑΠΔΠΧ») ανέδειξε την ευκολία με την οποία μια θεσμική συζήτηση εγκαταλείπει τα επιχειρήματα και μετατρέπεται σε αντιπαράθεση στερούμενη ουσίας.
Η Ζωή Κωνσταντοπούλου, αντί να αξιολογήσει τα προσόντα του ενδιαφερόμενου Αλκιβιάδη Δερβιτσιώτη, Ομότιμου πλέον Καθηγητή Συνταγματικού Δικαίου του ΔΠΘ, οικοδόμησε μια αλυσίδα συνειρμών περί έλλειψης επιστημονικής συνάφειας, συναλλαγής και οικονομικής εύνοιας, χωρίς να παρουσιάσει στοιχεία προς τεκμηρίωση αυτών των ισχυρισμών.
Ως προς την επιστημονική συνάφεια, η προστασία των προσωπικών δεδομένων κατοχυρώνεται στο άρθρο 9Α του Συντάγματος και συνδέεται άμεσα με την ιδιωτική ζωή, την προσωπικότητα, την ανθρώπινη αξιοπρέπεια και τα όρια της κρατικής και ιδιωτικής εξουσίας. Ο Γενικός Κανονισμός Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων απαιτεί, ασφαλώς, από τα μέλη της εποπτικής αρχής προσόντα, εμπειρία και δεξιότητες, ιδίως στον τομέα της προστασίας προσωπικών δεδομένων. Αυτά δεν σημαίνουν, όμως, ότι ο επικεφαλής της πρέπει να είναι ο ίδιος αυθεντία σε κάθε τεχνική και κανονιστική πτυχή του πεδίου. Χρειάζεται να μπορεί να αξιολογεί τις εισηγήσεις των ειδικών και να σταθμίζει δικαιώματα και δημόσιο συμφέρον. Η συνταγματική διάσταση βρίσκεται στον πυρήνα του δικαιώματος.
Η σημασία της συνταγματικής διάστασης αναδεικνύεται έτι περαιτέρω στο πεδίο της τεχνητής νοημοσύνης, όπου η ΑΠΔΠΧ έχει πλέον αναλάβει συγκεκριμένες αρμοδιότητες εποπτείας της αγοράς στο πλαίσιο του Κανονισμού για την Τεχνητή Νοημοσύνη. Σε αυτό το περιβάλλον, η συνταγματική σκέψη είναι κρίσιμη· συμβάλλει καθοριστικά στην αξιολόγηση όχι μόνο του κατά πόσον ένα σύστημα συμμορφώνεται τυπικά με τους ισχύοντες κανόνες, αλλά και του κατά πόσον η χρήση του σέβεται τα θεμελιώδη δικαιώματα και τα όρια της δημόσιας και ιδιωτικής εξουσίας.
Τόσο στο πεδίο των προσωπικών δεδομένων όσο και στο πεδίο της τεχνητής νοημοσύνης, ο ρόλος του Προέδρου της ΑΠΔΠΧ δεν είναι να υποκαταστήσει τους τεχνοκράτες, αλλά να διασφαλίσει ότι η τεχνική εποπτεία υπηρετεί ένα συνεκτικό πλαίσιο προστασίας δικαιωμάτων.
Ως προς τους λοιπούς υπαινιγμούς της κ. Κωνσταντοπούλου, όπως προκύπτει από τις σχετικές αναρτημένες στη Διαύγεια αποφάσεις του ΔΠΘ, ο κ. Δερβιτσιώτης δεν ήταν επιβλέπων στη διδακτορική διατριβή του Λάζαρου Τσαβδαρίδη, αλλά μέλος της Τριμελούς Συμβουλευτικής Επιτροπής, η οποία είχε αρχικά συγκροτηθεί το 2016. Η συμμετοχή πανεπιστημιακού σε τέτοια επιτροπή εντάσσεται στα ακαδημαϊκά του καθήκοντα.
Αντίστοιχα, η διάθεση πανεπιστημιακών συγγραμμάτων δεν αποτελεί από μόνη της ένδειξη οικονομικής εύνοιας ή αθέμιτης σχέσης. Αν κάποιος επικαλείται διαφθορά, οφείλει να παρουσιάσει συγκεκριμένα στοιχεία. Τέτοια στοιχεία, ωστόσο, δεν παρουσιάστηκαν.
Κατά τη συνήθη πρακτική της να μετατρέπει την πολιτική από το προνομιακό πεδίο επίλυσης των κοινωνικών διαφορών στο τοξικό παλκοσένικο της αυτοπροβολής της, η κ. Κωνσταντοπούλου επιχείρησε να υποκαταστήσει την απόδειξη με τον υπαινιγμό και την πολιτική επιχειρηματολογία με δημόσιες ενοχοποιήσεις. Όταν μια πολιτικός που διεκδικεί να εμφανίζεται ως θεματοφύλακας της θεσμικής τάξης αντιμετωπίζει την επιστημονική συνάφεια ως αντικείμενο χλευασμού, τον ακαδημαϊκό βίο ως άνευ άλλου ύποπτο και τη διάθεση ακαδημαϊκών συγγραμμάτων ως οικονομική εξάρτηση, γεννάται εύλογα το ερώτημα αν αντιλαμβάνεται τη στοιχειώδη διαφορά ανάμεσα στη θεσμική κριτική και στην αυθαίρετη ενοχοποίηση.
Το δε ΠΑΣΟΚ τήρησε επίσης προβληματική στάση. Μόλις έξι μήνες νωρίτερα, είχε προτείνει τον κ. Δερβιτσιώτη για Συνήγορο του Πολίτη. Άρα, είχε αναγνωρίσει στον ίδιο τα γενικά προσόντα και την αξιοπιστία που απαιτεί η ηγεσία μιας ανεξάρτητης αρχής. Στη διαδικασία για την ΑΠΔΠΧ, ωστόσο, επέλεξε την αποχή, χωρίς να υπερασπιστεί την προσωπική ακεραιότητα του ενδιαφερομένου. Η επίκληση, αφενός, της διαφορετικής ανεξάρτητης αρχής και, αφετέρου, της προηγούμενης διαδικασίας για την ΑΠΔΠΧ δεν απαντά στο κρίσιμο ερώτημα αν άλλαξαν μέσα σε έξι μήνες τα γενικά προσόντα ή η αξιοπιστία του ενδιαφερομένου ή αν άλλαξαν οι πολιτικοί συσχετισμοί.
Πράγματι, ένα κόμμα μπορεί να μην προκρίνει έναν ενδιαφερόμενο για πολιτικούς λόγους, ή και να αλλάξει γνώμη στην πορεία. Δεν έχει την πολυτέλεια, όμως, να αποφεύγει την υπεράσπιση της λογικής μιας πρότασης που το ίδιο είχε προηγουμένως υποβάλει. Η σιωπή αυτή συνιστά πολιτικά ντροπιαστική κυβίστηση της ηγεσίας του ΠΑΣΟΚ.
Συμπερασματικά, δεν υποστηρίζεται ότι ο κ. Δερβιτσιώτης ήταν η μόνη δυνατή επιλογή. Ωστόσο, η πολιτική αντιπαράθεση δεν απαλλάσσει κανέναν από την υποχρέωση να επιχειρηματολογεί τεκμηριώνοντας τις κρίσεις του. Οι ανεξάρτητες αρχές απαιτούν σοβαρότητα, θεσμική συνέπεια και τεκμηρίωση. Όταν αυτά υποχωρούν μπροστά στους πολιτικούς υπαινιγμούς και στις κομματικές σκοπιμότητες, πλήττονται τόσο η αξιοπιστία της διαδικασίας επιλογής όσο και η εμπιστοσύνη των πολιτών στους θεσμούς.
*Ο Δημήτρης Σαχινίδης είναι δικηγόρος
Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

