Ασημακης Φλιατουρας,* «Το βιβλιο απευθυνεται στον μεσο ελληνα χρηστη, τον απλο φοιτητη, τον μεσο εκπαιδευτικο»

To κάθε βιβλίο είναι ο συγγραφέας, το περιεχόμενο και η έκδοση…

Και ξεκινάμε από τη συγγραφέα. Δεν είναι καθόλου τυχαίο που η Ζωή ήταν από τους πρώτους επιστήμονες και η πρώτη γλωσσολόγος, που όχι μόνο είδε με καλό μάτι τη νέα πραγματικότητα, αλλά ασχολήθηκε ερευνητικά, προκειμένου να αποδαιμονοποιήσει το κακό. Θα τη χαρακτήριζα ως την Al της γλωσσολογίας. Μυαλό πάντα προοδευτικό, φρέσκο, εναρμονισμένο με το σήμερα, ταχύνοο, ρηξικέλευθο, συνειδητοποίησε πολύ γρήγορα ότι πίσω από το έρεβος της εύκολης κριτικής κρύβεται ο δρόμος της αξιοποίησης. Άλλωστε, η Ζωή διαθέτει υψηλή φυσική νοημοσύνη, που της επέτρεψε να συνομιλήσει με την τεχνητή και έχει ένα χάρισμα να βλέπει περισσότερο το μισογεμάτο παρά το μισοάδειο. Σε αυτό βοήθησε σημαντικά και η ίδια η επιστήμη της γλωσσολογίας, που εδώ και μια δεκαετία παρακολουθούσε, σχεδόν δρομολογούσε, τις εξελίξεις στην τεχνητή νοημοσύνη, πριν αυτή να φτάσει πλέον να διαχυθεί στο ευρύ κοινό. Θυμίζω εδώ ότι ήδη πριν πολλά χρόνια είχε καλέσει ως Αντιπρύτανης τον Δασκαλάκη, για να αναπτύξει μαζί του επαφές και να συζητήσει για το θέμα. Στο βιβλίο αυτό λοιπόν, αποκύημα της ενεργού δράσης της στην Αμερική, συναντήθηκε με τις πολύ γνωστές σε όλους μας εκπαιδευτικές ευαισθησίες της, τόσο σε επίπεδο δευτεροβάθμιας όσο και σε επίπεδο τριτοβάθμιας εκπαίδευσης –εξ ου και οι στοχευμένες δράσεις της για τις καλές πρακτικές διδασκαλίας των μελών ΔΕΠ.

Δεν είναι καθόλου τυχαίο που η Ζωή ήταν από τους πρώτους επιστήμονες και η πρώτη γλωσσολόγος, που όχι μόνο είδε με καλό μάτι τη νέα πραγματικότητα, αλλά ασχολήθηκε ερευνητικά, προκειμένου να αποδαιμονοποιήσει το κακό. Θα τη χαρακτήριζα ως την Al της γλωσσολογίας. Μυαλό πάντα προοδευτικό, φρέσκο, εναρμονισμένο με το σήμερα, ταχύνοο, ρηξικέλευθο, συνειδητοποίησε πολύ γρήγορα ότι πίσω από το έρεβος της εύκολης κριτικής κρύβεται ο δρόμος της αξιοποίησης

Και περνάμε στην έκδοση. Απλή, λιτή, ουσιαστική, παιδαγωγική, δομημένη με λόγο σαφή και ενίοτε εκλαϊκευτικό. Απευθύνεται στον μέσο έλληνα χρήστη, τον απλό φοιτητή, τον μέσο εκπαιδευτικό, στους οποίους μπορεί να φανεί πολύ αποτελεσματικό το εργαλείο.

Και περνάμε στο πιο σημαντικό σημείο, στο περιεχόμενο. Και ξεκινώ από αυτό: αφού το βιβλίο σου κατάφερε να πείσει εμένα για τη χρησιμότητα του εργαλείου στην εκπαίδευση, που, αν και προοδευτικός, φημίζομαι για τις υφέρπουσες συντηρητικές ιδέες μου για την εκπαίδευση, πιθανόν και λόγω της ναφθαλίνης του γνωστικού αντικειμένου, τότε μπορείς να πείσεις και πολλούς άλλους. Ζωή, οι εκπαιδευτικοί είμαστε μια δύσκολη κατηγορία ανθρώπων και το ξέρεις πολύ καλά, από την πολυετή εμπειρία σου στην εκπαίδευση. Θέλουμε τις αλλαγές, αλλά πολλοί από εμάς είμαστε επιρρεπείς στην γκρίνια, επιφυλακτικοί στις αλλαγές, ψηφιακά αναλφάβητοι. Ζούμε ακόμα στην εμμονή των αρνητικών στοιχείων του εργαλείου, λ.χ. στην ευκολία λογοκλοπής, στη λογική ότι τέτοια εργαλεία συμβάλλουν στην ήσσονα γνωστική προσπάθεια των μαθητών, στην εσφαλμένη αντίληψη ότι το ChatGPT μας απομακρύνει από το ρομαντικό πρότυπο της γραφής και μας πηγαίνει όλο και πιο κοντά προς την εικόνα.

Η νηφάλια και διορατική ματιά του βιβλίου βοηθάει και την πιο απαιτητική και αγκυλωμένη νοοτροπία να δει μέσα από τη χαοτική κόλαση τον εκπαιδευτικό παράδεισο. Στην ιστορική γλωσσολογία για παράδειγμα, πολλές είναι οι ευεργετικές χρήσεις του εργαλείου, πέρα από τις απολύτως προφανείς: βοηθάει στο να διαφανούν οι στάσεις απέναντι στη γλωσσική αλλαγή, παρέχει κείμενα για ακαδημαϊκή κριτική στις ψευδο-επιστημονικές και παρα-επιστημονικές αντιλήψεις για την ιστορία της ελληνικής γλώσσας

Όμως, η νηφάλια και διορατική ματιά του βιβλίου βοηθάει και την πιο απαιτητική και αγκυλωμένη νοοτροπία να δει μέσα από τη χαοτική κόλαση τον εκπαιδευτικό παράδεισο. Στην ιστορική γλωσσολογία για παράδειγμα, πολλές είναι οι ευεργετικές χρήσεις του εργαλείου, πέρα από τις απολύτως προφανείς: βοηθάει στο να διαφανούν οι στάσεις απέναντι στη γλωσσική αλλαγή, παρέχει κείμενα για ακαδημαϊκή κριτική στις ψευδο-επιστημονικές και παρα-επιστημονικές αντιλήψεις για την ιστορία της ελληνικής γλώσσας, ανακυκλώνει τις ιδέες της ρυθμιστικής γραμματείας για το σωστό και το λάθος στη γλώσσα, παρέχοντας πολύτιμο υλικό για γόνιμη κριτική, αναδεικνύει τη γλωσσική ποικιλία (διαλεκτική, γεωγραφική και υφολογική) και πολλά άλλα. Παράλληλα, παρέχει σημαντικές πηγές, όπως χάρτες, αρχεία και, το σημαντικότερο, πρόσβαση σε κείμενα δυσεύρετα.

Κλείνοντας, θα πρότεινα την αποφώνηση να την κάνει αυτοαναφορικά το ίδιο το εργαλείο. Θα το αφήσουμε αυτό να μας μιλήσει και να μας πει τη γνώμη του για το βιβλίο. Να ρωτήσουμε τον υποστηριζόμενο ποια είναι η γνώμη του για τον υποστηρικτή.

*Ο Ασημάκης Φλιάτουρας είναι Αναπληρωτής Καθηγητής του ΤΕΦ/ΔΠΘ. Το παρόν κείμενο είναι η ομιλία της στην εκδήλωση παρουσίασης του βιβλίου της Ζωής Γαβριηλίδου, «Διδάσκοντας και μαθαίνοντας γλώσσα με το ChatGPT» (Γιώργος Μικρός πρόλ., εκδ. Κριτική, Αθήνα 2024), που διοργανώθηκε από τη Δημοτική Βιβλιοθήκη Κομοτηνής, στο πλαίσιο των δράσεων που υλοποιούνται με την ΚΟΙΝΣΕΠ «Κομοτηνή Εν Δράσει», τις εκδόσεις Κριτική, το Εργαστήριο Γλωσσολογίας ΣυνΜόρΦωΣη του ΤΕΦ/ΔΠΘ, το Δημοκρίτειο Βιβλιοχαρτοπωλείο και τον «Παρατηρητή της Θράκης» Media Group, στις 20/6/2024, στον χώρο της Βιβλιοθήκης, στο πλαίσιο του Colloquium μεταπτυχιακών και υπ. διδακτόρων της ειδίκευσης Γλωσσολογίας του ΤΕΦ/ΔΠΘ.

Δείτε τις εισηγήσεις των υπολοίπων ομιλητών εδώ.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.