Ο «Φωτογραφικος Θαλαμος» του Χαρη Μιχαλοπουλου «ανοιξε» στην Κομοτηνη

Με ομιλητές τους Σοφία Μενεσελίδου και Γιάννη Στρούμπα και αναγνώσεις της Αρτέμιδος Αρχοντογεώργη

Δέκα χρόνια μετά την κυκλοφορία της τελευταίας του ποιητικής συλλογής, με τους ίδιους όμως αγαπημένους συνοδοιπόρους, «εμπλουτισμένους» ωστόσο πολλαπλώς απ’ όσους γέμισαν την αίθουσα της Δημοτικής Βιβλιοθήκης Κομοτηνής, παρουσιάστηκε ο «Φωτογραφικός θάλαμος» του κ. Χάρη Μιχαλόπουλου.

Η νέα ποιητική συλλογή του Καθηγητή του ΔΠΘ και ποιητή αποτέλεσε την αφορμή συνάντησης για πολλούς συμπολίτες, και όχι μόνο, στην παρουσίαση που διοργάνωσαν η ΚΟΙΝΣΕΠ «Κομοτηνή Εν Δράσει», το Δημοκρίτειο Βιβλιοχαρτοπωλείο, οι εκδόσεις «ΚΑΠΑ ΕΚΔΟΤΙΚΗ», και ο «Παρατηρητής της Θράκης» την Τετάρτη 5 Νοεμβρίου, με ομιλητές την φιλόλογο και ειδική σύμβουλο του Δημάρχου Κομοτηνής κ.Σοφία Μενεσελίδου, τον φιλόλογο και επίσης ποιητή κ.Γιάννη Στρούμπα και την φιλόλογο κ. Άρτεμη Αρχοντογεώργη που ανέγνωσε ποιήματα που εμπεριέχονται στη συλλογή, υπό τον συντονισμό της δημοσιογράφου κ.Νατάσσας Βαφειάδου.

Σοφία Μενεσελίδου: «Έχουμε αδυσώπητη ανάγκη από σοφούς αλλοπαρμένους σαν τον Χάρη Μιχαλόπουλο»

Η φιλόλογος και ειδική σύμβουλος του Δημάρχου Κομοτηνής κ.Σοφία Μενεσελίδου ανέλαβε πρώτη να «οδηγήσει» το κοινό στον «Φωτογραφικό Θάλαμο» του Χάρη Μιχαλόπουλου, ξεκινώντας την τοποθέτησή της με αναφορά στον Πλάτωνα και στον «αρχέγονο και ζωοφόρο τρόπο του Ομήρου», υπογραμμίζοντας ότι η ποίηση αποτελεί φροντίδα της ψυχής και οδό προς την αλήθεια, την κάθαρση και την πνευματική εγρήγορση.

Η ίδια έκανε μια σύντομη αναδρομή, στη γνωριμία της με τον ποιητή και το έργο του, κάνοντας λόγο για μια μακροχρόνια σχέση αλληλοεκτίμησης, που μετρά από το 2006 έως και τη μετέπειτα συνεργασία τους στο ΔΗΠΕΘΕ και τόνισε την ευαισθησία, την προσφορά και τη βαθιά ανθρωπιά του Μιχαλόπουλου, στοιχεία που –όπως σημείωσε– διαπνέουν κάθε σελίδα του έργου του.

Τα θεματικά μοτίβα της συλλογής – πόνος, μνήμη, έρωτας, κοινωνική ευθύνη

Στην ομιλία της ανέλυσε με ιδιαίτερη θέρμη τα θεματικά μοτίβα του «Φωτογραφικού Θαλάμου», όπως τον πόνο, τον έρωτα, τη μνήμη, τον αποχωρισμό, τη νοσταλγία, την κοινωνική ευθύνη, τα όνειρα που δεν πρόλαβαν να ανθίσουν, αλλά και την ελπίδα που αντιστέκεται στη σύγχρονη κακουργία των καιρών.

«Ποίηση είναι να χαϊδεύεις τον πόνο κι εκείνος να σου λέει ευχαριστώ», αναφέρει ο ίδιος ο ποιητής – μια φράση που η ομιλήτρια υπογράμμισε με ιδιαίτερη τρυφερότητα, επισημαίνοντας πως αυτή η συλλογή λειτουργεί ως καταφύγιο για τις ψυχές που αναζητούν αποκούμπι, για να αναφερθεί στη συνέχεια στο ποίημα με τίτλο «Γενεθλιακό» το οποίο συνέδεσε με προσωπικές μνήμες απώλειας.

«Ο Χάρης Μιχαλόπουλος διαθέτει το σπάνιο χάρισμα να μπαινοβγαίνει στους κόσμους των σκιών και του φωτός» αποτυπώνοντας με ενάργεια τους καημούς και τις ανάγκες της ανθρώπινης ψυχής, ανέφερε τονίζοντας πως ο ποιητής χαρίζει στους αναγνώστες του ποιήματα «γεμάτα καυστικές λέξεις, εκρηκτικά συναισθήματα και διαβρωτικά βιώματα».

Άλλωστε όπως τόνισε απευθυνόμενη στον ίδιο «στην πραγματικότητα γύρω μας που είναι μια αδηφάγα Μέδουσα, που κατατρώει τα σωθικά των ευαισθησιών μας, έχουμε αδυσώπητη ανάγκη από σοφούς αλλοπαρμένους σαν εσένα».

«Γιατί οι ποιητικές σου συλλογές, γεμάτες- όπως χαρακτηριστικά γράφεις- από “καυστικές λέξεις, εκρηκτικά συναισθήματα, εύφλεκτες σκέψεις, διαβρωτικά βιώματα” είναι τα προσωπικά μας απάγκια, εκεί που κουρνιάζουμε κάθε που βραδιάζει και στερεύουμε από απαντοχές κι ελπίδα» συνέχισε ευχόμενη το νέο του βιβλίο να συνεχίσει το ταξίδι του στις ψυχές των αναγνωστών, προσφέροντας καταφύγιο, παρηγοριά και ομορφιά.

(Μπορείτε να βρείτε ολόκληρη την ομιλία της κ. Μενεσελίδου ΕΔΩ)

Γιάννης Στρούμπας: «Ένα υβριδικό έργο• πολυεπίπεδος χώρος εσωτερικής ανάγνωσης»

Ως ένα «υβριδικό έργο» όπου ποίηση, φωτογραφία, ζωγραφική και μικρά τεκμήρια καθημερινότητας συνομιλούν οργανικά, δημιουργώντας έναν πολυεπίπεδο χώρο εσωτερικής ανάγνωσης, χαρακτήρισε την ποιητική πορεία του Χάρη Μιχαλόπουλου ο δεύτερος ομιλητής της εκδήλωσης, φιλόλογος και ποιητής, κ.Γιάννης Στρούμπας.

Όπως εξήγησε «οι ενταγμένες στη συλλογή εικόνες είναι οργανικά δεμένες με τα ποιήματα, καθώς αποτελούν εναύσματα για στοχασμούς που αναπτύσσονται σε στίχους τοποθετημένους αντικριστά στις εικόνες με τις οποίες πραγματοποιούνται οι ποιητικές συνομιλίες», παραδίδοντας φωτογραφικές αποτυπώσεις που «συνιστούν μία ερμηνεία του «“φωτογραφικού θαλάμου”», η οποία συμπληρώνεται από την εγχάραξη των ποιητικών πραγματεύσεων στο φιλμ των εξωτερικών μα και των εσωτερικών ερεθισμάτων».

Κεντρικός άξονας της ομιλίας του ήταν η στοχαστική λειτουργία της συλλογής, την οποία προσδιόρισε ως πυρήνα της ποιητικής πρόθεσης του Μιχαλόπουλου. Οι εικόνες –φωτογραφικές ή εικαστικές– λειτουργούν ως «εναύσματα» που γεννούν σκέψεις και συναισθήματα, τα οποία ο ποιητής μετουσιώνει σε εξομολογητικούς στίχους. Ο Στρούμπας ανέδειξε τη διαρκή αναμέτρηση με τον χρόνο, όπως αυτή αποτυπώνεται σε ποιήματα όπως το «Γενεθλιακό» και το «Πάλι», όπου η φθορά, η ωρίμανση και οι ψυχικές ρωγμές συνδέονται με τις «ρυτίδες του καθρέφτη» και τις μνήμες που «ξεφλουδίζονται» σαν υλικά σημάδια παρόδου.

Ιδιαίτερη βαρύτητα έδωσε στην παρουσία του θανάτου και της απώλειας, ο οποίος, όπως τόνισε, διατρέχει τη συλλογή όχι ως μελοδραματική κατακρήμνιση, αλλά ως «υπαρξιακή συνειδητοποίηση», για να αναφερθεί στην συνέχεια σε ποιήματα όπως το «Νανούρισμα» και το «Ψώνια I», όπου οι λίστες της καθημερινότητας μετατρέπονται σε «καταλόγους καθόδου στον Άδη», ενώ η παιδική αθωότητα συντρίβεται «πάνω στις μαρμάρινες πλάκες» των μνημάτων. Μέσα από αυτά, όπως εξήγησε, ο ποιητής αποτυπώνει την ανθρώπινη ευθραυστότητα και τη μοναξιά του εναπομείναντος, όχι των νεκρών.

Ποίηση, κοινωνία και σαρκασμός – ένα εργαστήριο δημιουργίας

Στο επίκεντρο της ανάλυσης βρέθηκε επίσης ο έρωτας, τον οποίο ο κ. Στρούμπας περιέγραψε μέσα από τα ποιήματα της συλλογής ως «δύναμη» που άλλοτε ζωοποιεί κι άλλοτε εξουθενώνει, ή όπως χαρακτηριστικά ανέφερε «φθείρεται και φθείρει». Αναφέρθηκε σε στίχους που μοιάζουν με «αγκαλιές μ’ αγκάθια», όπου το ποιητικό υποκείμενο «κυλιέται μέχρι να ματώσει», αλλά και σε εικόνες εγκατάλειψης, όπως στο ποίημα «Νυχτερινό», όπου «τα κρεβάτια γίνονται δρόμοι και σταθμοί», καταδεικνύοντας τη διαβρωτική μοναξιά των ανέραστων δεσμών.

«Οι πραγματεύσεις του Μιχαλόπουλου περιστρέφονται και γύρω από τον λόγο για την ίδια την τέχνη και τη λειτουργία της» αναδεικνύοντας τον διάλογο του με τις τέχνες αυτές  –από τον Γκογκέν και το μωσαϊκό του Μονρεάλε μέχρι τον Καβάφη και τον Σολωμό– δείχνοντας πως ο «Φωτογραφικός Θάλαμος» αποτελεί πραγματικό εργαστήριο δημιουργίας.

Μέσα από αυτήν την πολυφωνία, ο ποιητής συνθέτει ένα εύρος ερμηνειών, αφήνοντας, όπως ο ίδιος λέει, τον αναγνώστη «να επινοήσει ό,τι χρειάζεται» συνέχισε υπογραμμίζοντας πως η συλλογή δεν εξαντλείται στο υπαρξιακό της φορτίο, αλλά στρέφεται και προς την κοινωνία, συχνά μέσα από σκωπτικό ή παιγνιώδες ύφος, όπως στο «Περί ορέξεως» ή στο «Ψώνια II», όπου η τεχνολογία, η καθημερινότητα και η ελληνική νοοτροπία γίνονται αντικείμενα λεπτού σχολιασμού.

Η σάτιρα, όπως σημείωσε, λειτουργεί σαν εργαλείο στοχασμού που φωτίζει τις δυσλειτουργίες της κοινωνικής πραγματικότητας για να καταλήξει χαρακτηρίζοντας την συλλογή μια ώριμη, διαυγή και πολυστρωματική ποιητική κατάθεση, όπου η πραγματικότητα δεν περιγράφεται απλώς – αλλά ανασκάπτεται. Ένα ταξίδι από τις φωτογραφίες των εξωτερικών τοπίων στις σκοτεινές και φωτεινές εκδοχές του εσωτερικού ανθρώπινου βίου.

«Η πίστη στο όραμα συμπυκνώνει τις επιλογές του ποιητή, περιλαμβάνοντας αμφότερες τις εξάρσεις και τις κατακρημνίσεις, και υποδεικνύοντας πως, όσες κι αν είναι οι απογοητεύσεις, ο αγώνας πάντα θα συνεχίζεται» κατέληξε.

(Μπορείτε να βρείτε ολόκληρη την ομιλία του κ. Στρούμπα ΕΔΩ)

Η αμηχανία της έκθεσης και το «ιδιωτικό χρονικό» δέκα ετών

Για την αμηχανία που συνοδεύει πάντα την κυκλοφορία και παρουσίαση μιας νέας συλλογής μίλησε ο ίδιος ο ποιητής κ.Χάρης Μιχαλόπουλος στη δική του τοποθέτηση αφού απηύθυνε τις ευχαριστίες του στο σύνολο των συντελεστών της βραδιάς, παρομοιάζοντας την με το «να συστήνεις έναν καινούργιο φίλο σε ένα πάρτι», ελπίζοντας ότι θα αγαπηθεί και θα βρει γλώσσα κοινή με τους αναγνώστες του. Παραδέχθηκε ότι φεύγοντας από την εκδήλωση θα εξακολουθεί να αγωνιά για τη σχέση κάθε αναγνώστη με τα ποιήματα, που θα χτιστεί «σε δικό σας χρόνο, κάπου αλλού», για να εξηγήσει πως ο «Φωτογραφικός Θάλαμος» αποτελεί ένα ιδιωτικό χρονικό δέκα χρόνων, με κείμενα που παρέμεναν «ανοιχτά» για χρόνια, άλλες πιο πρόσφατες δημιουργίες, όλα επηρεασμένα από τις μεγάλες περιόδους αλλαγών και δοκιμασιών, όπως η οικονομική κρίση, η πανδημία, απώλειες, «πένθη της οικογένειας», αλλά και νέες φιλίες και σχέσεις «που απλώνουν σαν κλαδιά δέντρων».

Ο στόχος του, όπως είπε, ήταν ο μετασχηματισμός αυτού του αυστηρά ιδιωτικού χρονικού σε λογοτεχνικό, δημόσιο ανάγνωσμα, που κατά τον ίδιο συνεπάγεται κατά κάποιον τρόπο σε μια. Προσπάθεια «να τακτοποιήσω μέσα μου αισθήματα και εποχές».

Αναφερόμενος στις εικόνες, που αποτελούν και το καινούριο στοιχείο στο έργο του, εξήγησε πως  η εικόνα αποτελούσε ανέκαθεν δομικό συστατικό της ποίησής του μέχρι σήμερα, ωστόσο στον «Φωτογραφικό Θάλαμο», οι εικόνες αυτονομήθηκαν και συντάσσονται πλάι στο κείμενο. Ο ίδιος περιέγραψε το βιβλίο ως υβριδικό σχήμα, όπου φωτογραφίες, σπίτια, δρόμοι, εγκαταλελειμμένα κτίρια της Κομοτηνής και της Καβάλας συνομιλούν με τον ποιητικό λόγο. «Οι φωτογραφίες λειτουργούν ως ντοκουμέντα, όχι ως εκθέματα», τόνισε, συμπληρώνοντας πως «ούτε η λέξη προϋποθέτει την εικόνα ούτε η εικόνα τη λέξη». Αναφέρθηκε μάλιστα στη σιωπηλή προβολή φωτογραφιών κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης ως «άθελο πείραμα» μιας υβριδικής, παράλληλης ανάγνωσης.

Οι φωτογραφίες ως προσωπικά «τοπόσημα μνήμης και λήθης»

Αφού ευχαρίστησε τον εκδότη του κ.Θεόδωρο Κουλεδάκη αλλά και τον γραφίστα κ.Γιάννη Τσίγκα που όπως ανέφερε με τον σχεδιασμό του «κατάφερε να εξισορροπήσει επιτυχημένα, εύστοχα και με τόλμη την συνύπαρξη εικόνας και ποιητικού λόγου», ανέφερε πως οι εικόνες που περιέχονται στη συλλογή είναι εικόνες και φωτογραφίες που προέρχονται κυρίως από αστικά τοπία της Κομοτηνής και της γενέθλιας πόλης του, της Καβάλας, αρκετά εκ των οποίων σήμερα δεν υπάρχουν αλλά για τον ίδιο λειτουργούν ως άλλα «προσωπικά τοπόσημα μνήμης και λήθης», «φωτογραφικά αλφάδια έλξης και απώθησης», «μεταιχμιακές ου-τοπίες μεταξύ παρελθόντος και παρόντος».

Κλείνοντας, ο ποιητής έκανε μια από καρδιάς αναφορά στους ανθρώπους της πόλης. «Δεν είμαι από εδώ», είπε, «κι όμως εδώ γίνεται η εναρκτήρια παρουσίαση, γιατί εδώ είναι οι άνθρωποί μου», για να απευθύνει τις ευχαριστίες του προς όσους «ανυποψίαστα μοιράστηκαν πράγματα» που βρήκαν τον τρόπο «να τρυπώσουν στο μελάνι και να αποτυπωθούν στο φιλμ των ποιημάτων».

(Μπορείτε να βρείτε ολόκληρη την ομιλία του κ. Μιχαλόπουλου ΕΔΩ)

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.