Ιγνατης Χουβαρδας: «Η μεταμφιεση του λογου σε σονετα, αγωνια να διασωσεις την αληθινη σου ταυτοτητα και, παραλληλα, να την μπολιασεις»

Τα σονέτα εκθέτουν τα σημεία της ερωτικής έλξης. Στην ανάπτυξη αυτού του ψυχισμού ακούγεται υπόκωφα η αγωνία ενός άντρα να διασώσει τον εξιδανικευμένο του έρωτα.

Η χροιά της εξιδανίκευσης έχει να κάνει με την πάλη ανάμεσα στον μέσα και τον έξω κόσμο, η διαρκής προσπάθεια υπεράσπισης της ύπαρξης απέναντι στην ισοπέδωση και την έλλειψη οποιουδήποτε νοήματος.

Στα σονέτα της συλλογής, όλα τελούνται σε χρόνο κατοπινό. Όταν κάτι έχει ήδη τελειώσει. Εκείνο το πρώτο διάστημα της απουσίας. Όταν η ερωτική ευφορία έχει κουρνιάσει, χωρίς να έχει βρει την πραγμάτωση που ανέμενε. Είναι ο ποιητικός λόγος που έπεται, που κάνει απολογισμούς, διαπιστώσεις, πικρές αναπολήσεις, απότομες αναβιώσεις εκείνης της παραμυθένιας αναμονής. Είναι η αποδοχή μιας ματαίωσης.

Το κάθε σονέτο είναι μια αποστροφή στην ίδια γυναίκα, ο κάθε στίχος είναι ένας αποχαιρετισμός σε αυτήν τη γυναίκα. Η απόσταση που έχει δημιουργηθεί και η τωρινή μοναξιά οδηγούν σε έναν απολογισμό, πρώτα, για την ίδια τη φύση του έρωτα κι ύστερα, για τη διαδικασία απεξάρτησης από την επιρροή αυτής της γυναίκας. Η δοκιμασία αποδεικνύεται επώδυνη, δύσκολη. Ο σταδιακός αποχαιρετισμός είναι παράλληλα η παραδοχή της γοητείας που εξακολουθεί να έχει αυτή η γυναίκα. Ο έρωτας υπήρξε έντονος, μαγικός, βαθιά ολοκληρωτικός, κι η μορφή της γυναίκας, όσο ο ήρωας προσπαθεί να την απομακρύνει, βαραίνει περισσότερο μέσα του.

Η εγκατάλειψη, η μοναξιά, η απώλεια γίνονται σονέτα, ενδύεται ο ποιητής τη σκιά του Λορέντζου Μαβίλη, του Κωνσταντίνου Θεοτόκη, του Φρανσουά Βιγιόν, για να αποτυπώσει τις λεπτομέρειες της εξιδανίκευσης. Τώρα, στο πλαίσιο ενός πένθους που υφίσταται (“συγκεντρωθήκαμε όλοι εδώ, δηλαδή εγώ κι ο εαυτός μου”), η διαχείριση του πένθους γίνεται με ένα παιχνίδι ανάμεσα στη μορφή και το περιεχόμενο. Και τα δύο συντείνουν στο ιδεατό, αλλά η εκφορά του λόγου τείνει να είναι μελωδική χωρίς ακριβώς να είναι, η αναπνοή βαραίνει σε μια πεζότητα, μια τρεμάμενη φωνή προσπαθεί να ισορροπήσει σε μια νέα πραγματικότητα

Έχει μια ιερότητα αυτός ο έρωτας, μια θρησκευτικότητα. Δεν το κρύβει ο ήρωας ότι υπήρξε δέσμιος μιας εξιδανίκευσης. Τέτοιοι έρωτες σε κλονίζουν συθέμελα, είναι αδύνατον έπειτα να σε εγκαταλείψουν ήρεμα. Γιατί εδώ ο έρωτας είναι ενσάρκωση της υπαρξιακής κορύφωσης, όπου το αίμα του ενός γίνεται αίμα του άλλου. Η εγκατάλειψη, η μοναξιά, η απώλεια γίνονται σονέτα, ενδύεται ο ποιητής τη σκιά του Λορέντζου Μαβίλη, του Κωνσταντίνου Θεοτόκη, του Φρανσουά Βιγιόν, για να αποτυπώσει τις λεπτομέρειες της εξιδανίκευσης. Τώρα, στο πλαίσιο ενός πένθους που υφίσταται («συγκεντρωθήκαμε όλοι εδώ, δηλαδή εγώ κι ο εαυτός μου»), η διαχείριση του πένθους γίνεται με ένα παιχνίδι ανάμεσα στη μορφή και το περιεχόμενο. Και τα δύο συντείνουν στο ιδεατό, αλλά η εκφορά του λόγου τείνει να είναι μελωδική χωρίς ακριβώς να είναι, η αναπνοή βαραίνει σε μια πεζότητα, μια τρεμάμενη φωνή προσπαθεί να ισορροπήσει σε μια νέα πραγματικότητα. Η μεταμφίεση του λόγου σε σονέτα, παλιομοδίτικος αναχρονισμός σκόπιμα, είναι η αγωνία να διασώσεις την αληθινή σου ταυτότητα και, παράλληλα, να την μπολιάσεις στο σχήμα μιας άλλης ζωής, πολύ περισσότερο γήινης. Το λεπτό χιούμορ, η διάχυτη ειρωνεία συνοδεύουν την προσπάθεια.

*Ο Ιγνάτης Χουβαρδάς είναι φιλόλογος-ποιητής. Το κείμενό του προέρχεται από την εκδήλωση παρουσίασης της ποιητικής συλλογής του Νίκου Παπάνα, «Σας αρέσουν τα σονέτα;» (εκδ. Ιωλκός, 2023), σε εκδήλωση που διοργάνωσε η Δημοτική Βιβλιοθήκη Κομοτηνής, στο πλαίσιο των δράσεων που υλοποιούνται με την ΚΟΙΝΣΕΠ «Κομοτηνή εν Δράσει», το Δημοκρίτειο Βιβλιοχαρτοπωλείο, οι εκδόσεις Ιωλκός, το Εργαστήριο Γλωσσολογίας ΣυνΜόρφωση του Τμήματος Ελληνικής Φιλολογίας του ΔΠΘ και ο «Παρατηρητής της Θράκης», στη Δημοτική Βιβλιοθήκη Κομοτηνής, την Τρίτη 17 Δεκεμβρίου.

(Το ρεπορτάζ της εκδήλωσης βρίσκεται εδώ.)

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.