Ξεφυλλιζοντας σελιδες απο το εργο του Φωτη Αγγουλε

Ένα ακόμη δώρο για εφέτος από το ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Κομοτηνής. Πρόκειται για την δραματοποιημένη παρουσίαση του έργου του Φώτη Αγγουλέ, που επιμελήθηκε ο καλλιτεχνικός διευθυντής του ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Κομοτηνής κ. Δημήτρης Παπασταμάτης.

Ο Δημήτρης Παπασταμάτης, μικρασιάτης στην καταγωγή κι ο ίδιος, που είχε την τιμή, όπως λέει να γνωρίσει τον Φώτη Αγγουλέ και στη Χίο και στην Καισαριανή, όπου πέρασε τμήματα της ζωής του. Τον Φώτη Αγγουλέ, που αγαπούσε πολύ τα παιδιά, σήκωνε και τον ίδιο στην αγκαλιά του και του ψιθύριζε στίχους.

Η δραματοποιημένη παράσταση, με το λογοτεχνικό έργο του Φώτη Αγγουλέ, είναι σύνθετη ως προς την δομή της και, όπως μας εξήγησε ο σκηνοθέτης της, σε αυτήν οι ηθοποιοί του ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Κομοτηνής Φιλοποίμην Ανδρεάδης, Γιολάντα Μπαλαούρα, Δημήτρης Πάσσος και Νεκταρία Χουβαρδά θα διαβάσουν ποιήματα και αφηγήματά του, ο Γιάννης Ζερβίδης θα τραγουδήσει μελοποιημένα ποιήματα του Φώτη Αγγουλέ από παλαιότερους και νεότερους συνθέτες και ο Γιώργος Ευφραιμίδης, ο Νίκος Μελάς και η Μαρία Κηπουρού θα ντύσουν μουσικά την παράσταση.

Πλούσια, λοιπόν, δραματολογικά δομημένη η εκδήλωση, σε σκηνογραφική επιμέλεια Σιδέρη Πατσαβούδη και φωτισμούς Δημήτρη Τζατζανά αναμένεται να μας ταξιδέψει επάξια στο έργο ενός ανθρώπου συνεπούς στις ιδέες του.

Ενός ανθρώπου που αγάπησε εξίσου την ποίηση και την ελευθερία, συνταίριαξε υπέροχα τις λέξεις του και με λιτούς εκφραστικούς τρόπους έφτιαξε ποιήματα για «τον έρωτα της ελευθερίας και την επανάσταση».

Για την αφετηρία του ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Κομοτηνής να προσεγγίσει τη ψυχή και το έργο του Φώτη Αγγουλέ το διοικητικό του συμβούλιο στο μικρό πρόγραμμα της παράστασης γράφει:

«Όποιος θελήσει να καταπιαστεί με τον Φώτη Αγγουλέ, το έργο του και την ζωή του, πρέπει να έχει τρεις αρετές .

Να’ ναι ποιητής

Να μη φοβάται και

Ν’ αγαπά τον Λαό.

Ο Φώτης, γνήσιο παιδί της Ιωνίας ένας ψαράς αγράμματος, ένας τυπογράφος μεροκαματιάρης που ήταν όμως ποιητής χαρισματούχος, άνθρωπος του λαού που αγάπησε την αλήθεια, και στάθηκε με ειλικρίνεια δίπλα στον άνθρωπο, που ερωτεύτηκε την ειρήνη, αυτός που υπέφερε ξεριζωμούς, πολέμους, εξορίες και διώξεις, αυτός που πάντα βαστούσε ένα λουλούδι, και τον κράτησαν χρόνια και χρόνια οι φυλακές σαν λουλούδι.

Όσοι τον γνώρισαν από κοντά και κατάλαβαν την τέλεια αποστροφή του στις πολυτέλειες της ζωής και στον καθωσπρεπισμό, αυτοί που τον ζούσαν όταν μεθούσε που τον έβλεπαν να ντύνεται φτωχά αλλά καθαρά να μην ανέχεται την αυθαιρεσία του νόμου, και την γελοιότητα του μετεμφυλιακού χωροφύλακα. Ο Φώτης στάθηκε πρωτοπόρος με όλους εκείνους που δεν δέχθηκαν από τους «νικητές» να τους ράψουν τα μάτια, να τους χτίσουν τα αυτιά, να τους πετρώσουν τη γλώσσα.

Αυτόν τον καλλιτέχνη που δείχνει στο έργο του το σήμερα και το χθες σε συνάρτηση με το αύριο, που μας δείχνει την πραγματικότητα αυτή που είναι αλλά και έτσι όπως πρέπει να γίνει με αυτοσυνείδηση και σεβασμό το ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Κομοτηνής τιμά με τούτη την εκδήλωση αυτό το γνήσιο τέκνο της γης της Ιωνίας».

Πριν όμως παρακολουθήσουμε την παράσταση, ας θυμηθούμε για τη ζωή του Φώτη Αγγουλέ το τι μάς λένε τα λεξικά και, συγκεκριμένα, ο βιογράφος του Γ. Διλμπόης:

« Ο ποιητής Φώτης Αγγουλές γεννήθηκε το 1911 στην Κρήνη (Τσεσμέ) της Μικρασιατικής Ιωνίας. Ο πατέρας Σιδερής Χονδρουδάκης ήταν ψαρομανάβης. Η μάνα Γαρυφαλλιά και τρεις αδερφές η Κυριακούλα, η Ευαγγελία και η Αγγέλα. Ο Φώτης στερνοπαίδι, θυμήθηκε το παρατσούκλι Αγγουλές, υπέγραψε με αυτό τα πρώτα γραφτά του και το καθιέρωσε.

Στον πρώτο διωγμό, 1914-1918, βρίσκονται όλοι στη Χίο, συμμαζεμένοι σε παλιό σπίτι στο Κάστρο της πόλης. Μαθητούδι της Β’ Δημοτικού άφησε το σχολείο και βοηθούσε τον πατέρα του στα ψάρια. Γίνεται και ο Δεύτερος διωγμός.

Στην ηλικία των 15 χρόνων άνοιξαν οι ουρανοί γι’ αυτόν. Σε σκισμένη εφημερίδα διάβασε κάποιο ποίημα. Ήταν το κέντος στο δροσερό κορμό της ζωής του , απ’ όπου θα ξεχυθούν στο φως τα φυλλώματα και τα άνθη της ποιητικής του ψυχής.

Νέοι ορίζοντες στον έφηβο Φώτη. Αλλαγή προσανατολισμού. Δουλεύει τυπογράφος στην εφημερίδα «Ελευθερία». Διαβάζει ακούραστα. Η βιβλιοθήκη Κοραή, λειμώνας αφθονίας στην πεινασμένη διάθεση για γνώση και ενημέρωση. Άκουσα να λένε, πως κλεινόταν την νύχτα μέσα, με άδεια της Διεύθυνσης, για να μελετά.

Τότε με συντροφιά φίλων τυπώνουν περιοδικό «Το Νησί». Οι καιροί είναι πικροί. Η προσφυγιά, οι στερήσεις, οι νέες κοινωνικές επαναστατικές ιδέες, τα αρνητικά και κίβδηλα της Αυγουστιανής δικτατορίας, μορφοποιούν γοργά και σταθερά τον έφηβο Αγγουλέ στον αγωνιστή και τροβαδούρο των διεκδικήσεων και ελπίδων του Λαού μας. Πατήματα ηχηρά βρίσκουμε στη «Μιχαλού» και την ποίησή του, που σιγά-σιγά εγείρεται προς άλλη θεματολογία.

Με σάτιρα που έγραψε στην εφημερίδα «Ελευθερία» ενάντια στο Μουσολίνι, γεύεται για πρώτη φορά τα τερτίπια της κατευθυνόμενης δικαιοσύνης και της αστυνομικής ασυδοσίας, που απ΄τα γεγονότα του 1936, κάθε αληθινή και σωστή φωνή, όταν δεν συμπορευόταν με τα γούστα των κρατούντων, την χαρακτήριζαν «αριστερή και επικίνδυνη» και ησύχαζαν δημιουργώντας νέες φυλακές και ξερονήσια εξορίας.

Ο πόλεμος του 1940 με τους Ιταλούς και η επέλαση το 1941 των Γερμανών στην Ελλάδα, υποχρεώνουν το Φώτη να βρεθεί στη Μέση Ανατολή, όπου η φασιστική νοοτροπία, πολεμούσε το φασισμό σαν κατάσταση. Σε όσους είχαν νου προφητικό, όπως οι ποιητές, προμάντευαν (και δικαιώθηκαν σήμερα) ότι τούτο ήταν ένα κακόγουστο παιχνίδι ανάμεσα σε ομοιότροπες συνειδήσεις, οι οποίες επιζητούσαν μόνο, να μην χάσουν τα πολλά των απολαύσεων, που απαιτούσε η απληστία τους.

Όλο αυτό το διάστημα ο Φώτης, ποτέ δε συνθηκολόγησε με τα φουσκωμένα εμβατήρια, τα ωσαννά της νίκης ή τα ηρωικά και κούφια λόγια των δοξομανών. Έτσι χωρίς δίλημμα συμμετείχε στο «Κίνημα» και μαζί με όλο το ελληνικό στράτευμα κλείστηκε στα «Σύρματα», ενώ αν ήθελε, από το γάμο του με την ευκατάστατη Ελένη Κυριαζή και τις γνωριμίες όσες απόκτησε από την εργασία του στα τυπογραφεία των Ιεροσολύμων και Καϊρου, θα μπορούσε να αποφύγει την κάθε ταλαιπωρία, που χειροτέρεψε ανεπανόρθωτα την υγεία του, εκεί στην Ασμάρα της Αφρικής.

Ο επαναπατρισμός γίνεται το 1945. Όλοι τους είναι σημαδεμένοι. Η επαναφορά του βασιλιά και η αδίσταχτη και βάρβαρη απαίτηση να τον επιβάλλουν στον Ελληνικό Λαό, οι Άγγλοι πρώτοι, οι Γερμανόφιλοι και όλοι οι μισθοφόροι χωροφύλακες και καταδότες, μετατρέψανε την ελληνική επικράτεια σε έναν απέραντο κακοποιημένο, κατατρομαγμένο, αιματοκυλισμένο και εκφυλισμένο αντίζωο και αντιανθρώπινο τόπο.

Αφέλειες, εμπάθειες, προδοσίες, απελπισμένοι αγώνες, αίμα χυμένο χαμένο. Στον εμφύλιο ο Φώτης με το Μιχάλη Βατάκη, απομονωμένοι, τυπώνουν παράνομη εφημερίδα. Με προδοσία συλλαμβάνονται. Ο Φώτης καταδικάζεται με δωδεκάχρονα δεσμά. Σε αυτά τα χρόνια πέρασε όλες τις φυλακές και σε όλες άφησε τον εαυτό του μνήμη παλικαριάς και αισιοδοξίας, μαζί με τον ποιητικό του λόγο.

Αποφυλακίζεται από τα μπουντρούμια της Κέρκυρας το 1956. Στη Χίο που γύρισε η ζωή φαρμακωμένη, με κυνηγητό και ταλαιπωρίες και παρεμβάσεις στον διευθυντή του «Χιακού Λαού» να τον διώξει από τη δουλειά.

Η υγεία του χειροτερεύει. Την ταλαιπωρεί κι εκείνος χωρίς λύπηση. Με φροντίδες φίλων μπαίνει σε κλινική της Αθήνα και η κατάσταση της υγείας του βελτιώνεται. Μετά από πέντε μήνες παραμονής στη Χίο, επιστρέφει και στο πλοίο «Κολοκοτρώνης» τη νύχτα της 26 του Μάρτη του 1964 βρέθηκε νεκρός.

Στην τσέπη του ο υπέροχος αυτός ιδαλγός ή ο «κατά Χριστόν σαλός», κρατούσε για περιουσία του, μόνον ένα εικοσάδραχμο».

«Και μερικά όμως από τα ποιήματα του Φώτη Αγγουλέ, που θα ακουστούν στην αποψινή παράσταση.

«Επιστροφή

Νάμαι, ξανάρθα πίσω.

Κι έχω τραγούδια να σας πω πολλά

μα πριν σας τραγουδήσω,

πού ειν΄ τα κρίνα;

Πού είν’ τα γιασεμιά;

Έχω μια θλίψη να κοιμίσω.

Οι Πασχαλιές

Οι Πασχαλιές ανθίσανε

στο δρόμο που του λείπεις,

και στόλισα με τ’ άνθια τους

τ’ ανθοδοχεία της λύπης.

Βαρσοβία

Η σκέψη μου Βαρσοβία, κυνηγημένη από το γκέτο,

πλανιέται στους έρημους δρόμους σου,

μ’ ένα κίτρινο άστρο, καρφωμένο στο στήθος.

Ο ματωμένος Βιστούλας σωπαίνει.

Μια σιωπή αταξίδευτη, μια σιωπή Βαρσοβία

γεμέτη αέρια κυκλωνίου,

ασβεστόλακκους, κρεματόρια

και ενέσεις θανάτου…

Ανασήκωσε Βαρσοβία το στηθοπάνι σου,

και δείξε μας τις πληγές σου,

τις εφτά σου πηγές τις βαθειές σαν το Άουσβιτς,

Βαρσοβία μας,

Βαρσοβία της Πολωνίας,

Βαρσοβία του κόσμου».

Φουτσιγιάμα

Γειά σου αγάπη μου,

Ισπανία του Λόρκα.

Χοπ, χοπ, χοπ.

Η καρδιά είναι άλογο,

η σκέψη είναι στιλέτο…

Της Γουινέας η έρημος,

γνωρίζει, τον καλπασμό του αλόγου μου,

Χοπ, χοπ, χοπ.

Και ήρθα αγάπη μου να σου πω,

ότι, ο πόλεμος έρχεται.

Και είναι

ένα μικρό,

Γιαπωνέζικο παιχνιδάκι,

που έχει το σχήμα μιας βόμβας,

ατομικής.

Ποίηση Φώτη Αγγουλέ και άρωμα ζωής, από το ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Κομοτηνής, λοιπόν, σε καιρούς που οι «κατά Χριστόν σαλοί» ολοένα και περισσότερο ελλείπουν…

Τ.Β.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.