Κωνσταντινος Καραθεοδωρη: Ενας σπουδαιος επιστημονας με τα ματια των αλλων

Η προσωπικότητα και το κύρος ενός επιστήμονα που κοινώνησε την επιστήμη του στον κόσμο και τη διακτίνισε στα πέρατα της γης αποκτούν ακόμη πιο γερά θεμέλια και βάσεις μνήμης όταν μιλούν γι΄ αυτόν άλλοι επιφανείς, επιστήμονες, πολιτικοί, πνευματικοί άνθρωποι… Η διαπεραστική του λάμψη αποκτά σάρκα και οστά κάθε φορά που ανακαλύπτουμε ένα χωρίο γι΄ αυτόν, σε μια επιστολή, στις σημειώσεις μιας μελέτης, σ΄ ένα προσωπικό γράμμα, σ΄ έναν χαιρετισμό…

Στη βράβευση διακριθέντων μαθητών στους διαγωνισμούς «Θαλής» και «Ευκλείδης» της Ελληνικής Μαθηματικής Εταιρείας διοργάνωσε την περασμένη εβδομάδα το παράρτημα Ροδόπης της Ελληνικής Μαθηματικής Εταιρείας, κεντρικός ομιλητής της εκδήλωσης ήταν ο Πρόεδρος του Παραρτήματος της Μαθηματικής Εταιρείας στο νομό μας, Αθανάσιος Λιπορδέζης, ο οποίος μίλησε με θέμα «Ανάδειξη της προσωπικότητας του Κ. Καραθεοδωρή μέσα από τις γνώμες διακεκριμένων προσωπικοτήτων γι’ αυτόν από την ανατολή του 20ου αιώνα μέχρι σήμερα».

Ειδικότερα φέτος, με αφορμή τα επικείμενα αποκαλυπτήρια του ανδριάντα του Κωνσταντίνου Καραθεοδωρή στην κεντρική πλατεία της Κομοτηνής, ανέλαβε ο κ. Λιπορδέζης να μιλήσει για την ανάδειξη της προσωπικότητας του σπουδαίου επιστήμονα, που το φως του έφτασε στα πέρατα του κόσμου, μέσα από τις δηλώσεις και γνώμες επιφανών ανδρών στη διάρκεια του 20ου αιώνα.

Ας τον παρακολουθήσουμε…

Α.Χ.

«Ναι μεν το έργο και η ίδια η ζωή του αξεπέραστου αυτού επιστήμονα από την παιδική ακόμα ηλικία είναι τα θεμέλια και οι κολώνες πάνω στις οποίες στηρίχτηκε το ευαγές και υψηλό οικοδόμημα της προσωπικότητάς του, αλλά στο πέρασμα του χρόνου συντηρείται και καλλωπίζεται από τις εντυπώσεις που προκάλεσε και προκαλεί στο παγκόσμιο επιστημονικό στερέωμα σε μεγάλους και επιφανείς άνδρες. Ο Κ. Καραθεοδωρή είναι ο σύγχρονος Αρχιμήδης, ο συνεχιστής, ή αν θέλετε ο συνδετικός κρίκος αυτής της μακραίωνης δόξας για την οποία ο ιστορικός Gino Loria γράφει:

«Εις τον ελληνικόν λαόν επεφυλάσσετο η άφθιτος δόξα να καταστήσει την επιστημονικήν και ιδιαιτέρως την μαθηματικήν έρευνα σκοπό κύριο της διανοήσεως και ν’ αποδείξει ότι μόνο ούτω δύναται η έρευνα να φθάσει εις τα υπέρτατα ύψη δια τα οποία η ανθρώπινη διάνοια είναι προορισμένη».

Θα ξεκινήσω από τις απόψεις της πασίγνωστης και παγκοσμίου κύρους προσωπικότητας του Άλμπερτ Αϊνστάιν που θεωρείται και από τους κορυφαίους επιστήμονες του αιώνα.

Το γεγονός ότι ο ίδιος δήλωσε στους δημοσιογράφους, στην τελευταία συνέντευξη που τους έδωσε, πως ο Κ. Καραθεοδωρή υπήρξε ο σπουδαιότερος δάσκαλός του στον οποίο όφειλε τα πάντα, αυτός και η μαθηματική επιστήμη προσδίδει σ’ αυτόν το κύρος που του αξίζει.

Αλλωστε το γεγονός τούτο προκύπτει αβίαστα, παρακολουθώντας την αλληλογραφία των δύο μεγάλων ανδρών τους οποίους γνώρισε ο μεγάλος φυσικός Max Plank. Σε μία επιστολή του το 1916 ο Αϊνστάιν γράφει προς τον Κ. Καραθεοδωρή:

«Αγαπητέ συνάδελφε βρίσκω θαυμάσιο τον υπολογισμό που κάνατε. Πρέπει να δημοσιεύσετε τη θεωρία στα ‘‘Χρονικά της Φυσικής’’ διότι οι Φυσικοί όπως και εγώ, δεν γνωρίζουν αυτό το αντικείμενο. Αν θέλετε να μπείτε στον κόπο να μου εξηγήσετε ακόμα και τους κανονικούς μετασχηματισμούς, θα έχετε βρει έναν ευγνώμονα και ευσυνείδητο ακροατή. Αν όμως λύσετε και το πρόβλημα των κλειστών γραμμών του χρόνου, θα σταθώ μπροστά σας με σταυρωμένα χέρια. Πίσω από αυτό υπάρχει κρυμμένο κάτι, που είναι αντάξιο του ιδρώτα των καλλιτέρων. Με τους καλλίτερους χαιρετισμούς.

Δικός σας Α. Αϊνστάιν».

Σε κάποια άλλη επιστολή ο Αϊνστάιν παρακαλεί τον Καραθεοδωρή:

«Θα θέλατε να σκεφτείτε τον χρόνο; Εδώ βρίσκεται ο πυρήνας αυτού του άλυτου έως τώρα προβλήματος του χώρου – χρόνου.

Σας χαιρετά ο όλος δικός σας Α. Αϊνστάιν».

Ο Καραθεοδωρή φυσικά απαντά άμεσα και κατατοπιστικά στον Αϊνστάιν, ενώ όταν δημοσιεύει την εργασία του επί των Αξιωμάτων της Ειδικής θεωρίας της σχετικότητας, το πρώτο συγχαρητήριο τηλεγράφημα θα το πάρει από τον Αϊνστάιν «ΑΓΑΠΗΤΕ ΣΥΝΑΔΕΛΦΕ ΜΕ ΚΑΤΑΠΛΗΞΑΤΕ».

Είναι φυσικό λοιπόν να θεωρείται από την παγκόσμια επιστημονική κοινότητα ο Κ. ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗ, η κολώνα στην οποία ο Αϊνστάιν στήριξε τη θεωρία της σχετικότητας.

Επειδή τίποτε δεν είναι σπουδαιότερο για ένα δάσκαλο από τη γνώμη που έχουν οι μαθητές του γι’ αυτόν θα συνεχίσω μετά την αναφορά που έκανα για τον πιο καλό εκ των μαθητών του, με τους μαθητές του στο πανεπιστήμιο του Gettigen.

Ο K. Καραθεοδωρή μετατίθεται στο Βερολίνο. Οι μαθητές του νιώθουν να χάνουν την αξία τους, παρότι σ’ αυτό διδάσκουν διακεκριμένοι επιστήμονες όπως οι Hilbert, Runge, Landau και Klein.

Θα ήθελαν, όπως έλεγαν, να βάλουν ρόδες στο πανεπιστήμιο και να τον ακολουθήσουν. Στην αποχαιρετιστήρια τελετή που οργανώνουν προς τιμή του γράφουν και του αναγγέλλουν ποίημα 38 στροφών. Απαγγέλλω αντιπροσωπευτικά 4 από αυτές για να μεταφέρω το πνεύμα τους και τις σκέψεις τους.

1η στροφή: Ο καθηγητής Καραθεοδωρή φεύγει για το Βερολίνο κι αν εδώ δεν ήταν Γοτίγγη θα τραβούσαμε και εμείς για εκεί.

3η στροφή: Όμως αχ τις διαμέσους, τις ακρότατες επίσης, αν ο Cara θα ’χει φύγει, ποιος θα μας τις ζωγραφίζει.

36η στροφή: Κι αν αντί για τον Cara πάρει ένας άλλος τη θέση, ακόμα κι αν αυτός είναι ο Hecke υποκατάστατο μόνο θα είναι του Cara.

38η στροφή: Και στον Cara μας, του ευχόμαστε καλή τύχη, κι αν το Βερολίνο δεν αρέσει, ας γυρίσει πίσω σε μας. (Cara ονόμαζαν χαϊδευτικά τον Καραθεοδωρή).

Ο καθηγητής Williams του πανεπιστημίου Mc Gill του Καναδά σε μία κριτική συγγράμματος Έλληνος Μαθηματικού θα γράψει… «Βέβαια κάθε Έλληνας Μαθηματικός δεν είναι ούτε Ευκλείδης ούτε Καραθεοδωρή».

Ο καθηγητής Βίλχεμ Σις διηγούνταν μετά τον πόλεμο ότι «τόσο πολύ απορροφούσαν τον Καραθεοδωρή οι ερευνητικές του εργασίες, ώστε πολλές φορές, που οι σειρήνες ηχούσαν δεν κατέφευγε στα καταφύγια, αν και υπήρχε κίνδυνος για τη ζωή του. Μια δυο φορές που αναγκάστηκε να πάει σε καταφύγιο με το ένα χέρι κρατούσε στοργικά τη γυναίκα του και με το άλλο έγραφε σε ένα περιβάλλον που κάθε άλλο παρά ευχάριστο ήταν».

Ο καθηγητής Χάιντριχ Τίτσε γράφει: «Η πολυμέρεια του Καραθεοδωρή επεκτεινόταν πολύ πέρα από την ειδικότητά του. Μπορούσε να συζητεί για την μεσαιωνική Ιστορία της Ελλάδος ή μπορούσε να διηγείται την ιστορία όλων των περιόδων της Γαλλίας. Ήταν απόλυτα εξοικειωμένος με ορισμένες εποχές σαν να τις είχε ζήσει, όπως για παράδειγμα την κλασική αρχαιότητα. Αλλά και στα γεγονότα του παρόντος έπαιρνε ζωηρό μέρος. Για τον Καραθεοδωρή η Ιστορία ήταν ο δάσκαλος που του μάθαινε να κατανοεί τα σήμερον γινόμενα».

Ο ίδιος για τα γεγονότα της Μικρασιατικής καταστροφής σημειώνει :

«Η βίαιη είσοδος των Τούρκων στη Σμύρνη εκμηδένισε τα σχέδια του μεγάλου μαθηματικού για το πανεπιστήμιο της Σμύρνης. Κατά το διωγμό επιβιβάστηκε σε ένα πλοίο το τελευταίο λεπτό».

Ο Μεγάλος Μax Plank κατά την αναγόρευση του Κ. Καραθεοδωρή ως μέλους της Πρωσικής Ακαδημίας Επιστημών θα πει: «Εσείς, κύριε Καραθεοδωρή, μας επιστήσατε την προσοχή στο διπλό ρόλο που ενυπάρχει στη Θεωρία Μεταβολών, η οποία κατευθύνει την προσοχή μας από το δύσκολο ξεκαθάρισμα των μεμονωμένων περιπτώσεων στην εύκολα εποπτευμένη ολότητα. Όπου μια πληθώρα μεμονωμένων προτάσεων συμπεριλαμβάνονται σε μια απλή πρόταση και το πιο αξιοσημείωτο είναι ότι όχι μόνο ο άνθρωπος προτιμά αυτό τον ιδιαίτερο τρόπο θεώρησης αλλά και η φύση. Εύχομαι ορισμένοι από τους καρπούς της επιστημονικής σας δουλειάς να κοσμούν τα ακαδημαϊκά πεπραγμένα μας».

O Καραθεοδωρή γράφει επίσης την εισαγωγή στις εργασίες του Euler για τη θεωρία των μεταβολών και ο καθηγητής Speiser του Πολυτεχνείου της Ζυρίχης γράφει για τον Καραθεοδωρή: «Το πνεύμα αυτού του μεγάλου ανδρός και επιστήμονα συνεχίζει να ζει σ’ αυτή την ιστορική και αμερόληπτη εισαγωγή, εμπλουτίζοντας την έκδοση Euler με εξαιρετική κομψότητα».

Ο Κ. Καραθεοδωρή είχε το χάρισμα της γλωσσομάθειας. Ο περίφημος καθηγητής των Αρχαίων Γλωσσών Kurt von Fritz σε ένα υμνολόγιο γι’ αυτόν είχε πει μεταξύ άλλων ότι «απ’ αυτόν θα μπορούσαμε να μάθουμε απείρως πολλά για την αρχαία και Νέα Ελλάδα, για την Αρχαία Ελληνική Γλώσσα και τα Ελληνικά Μαθηματικά».

Ο Erhard Schmidt, ένας σημαντικός μαθηματικός είπε ότι «ο Καραθεοδωρή ήταν τελείως ελεύθερος από τα διαδομένα στον “κόσμο των επιστημόνων” πάθη της ματαιοδοξίας και της ζήλιας. Στις μεγάλες επιτυχίες των άλλων μετείχε με γνήσια χαρά».

Ο Γερμανός Καθηγητής στο πανεπιστήμιο του Μονάχου Roland Bulirsh, στο διεθνές συνέδριο που έγινε στην Ορεστιάδα για τα 50 χρόνια από τον θάνατο του Καραθεοδωρή, είπε πως «ο Κ. Καραθεοδωρή ο μεγαλύτερος Έλληνας Μαθηματικός, από την αρχαιότητα, υπήρξε ένα μεγάλο δώρο της Ελλάδας στην Γερμανία. Λυπούμαι που δε μπορώ να μιλήσω γι’ αυτόν τον άνδρα στη γλώσσα του, την στιγμή που αυτός μιλούσε τη δική μου καλύτερα και από Γερμανούς φιλόλογους και φιλοσόφους».

Στο ίδιο συνέδριο ο διάσημος Ινδός μαθηματικός καθηγητής στο πανεπιστήμιο Victoria του Καναδά κ.Srivastava και ο μελετητής του έργου του Κ. Καραθεοδωρή υποκλίνεται και δηλώνει πως «οι υπόλοιποι Μαθηματικοί φαντάζουμε πολλοί μικροί μπροστά του».

Δεν τελειώνει όμως εύκολα το ανθολόγιο των κρίσεων ξένων επιστημόνων γι’ αυτήν την ουρανομήκη προσωπικότητα του αξεπέραστου Έλληνα Μαθηματικού. Γι’ αυτό σταματώ εδώ προκειμένου να συνεχίσω με τη γνώμη διακεκριμένων προσωπικοτήτων από την Ελλάδα.

Γιατί θα ήταν ομολογουμένως σημαντική παράλειψη, να μην αναφερθώ σ’ αυτό τα ανθολόγιο κρίσεως για τον μεγάλο Έλληνα επιστήμονα διότι, αφ’ ενός έχει ιδιαίτερη σημασία δεδομένου του ότι «στον τόπο του προφήτης ουδείς» και αφ’ ετέρου είμαι

σίγουρος ότι και ο ίδιος σ’ αυτήν θα προσέδιδε την μεγαλύτερη αξία και σημασία.

Το 1919 ο Ελληνικός στρατός απελευθερώνει την Ιωνία και οι Ελληνικές αρχές εγκαθίστανται στη Σμύρνη. Ο Ελευθέριος Βενιζέλος καλεί τον Κ. Καραθεοδωρή για να του αναθέσει την οργάνωση του πανεπιστημίου της.

Τον καιρό εκείνο ο Κ. Καραθεοδωρή μεσουρανούσε στη Γερμανία εν μέσω των τότε αυτοκρατόρων της επιστήμης όπως Max Plank, Albert Einstein, Herman Schwarz, George Fobenius, Erhard Schmit κ.ά.

Ομως ο θερμός Έλλην πατριώτης, γευσιγνώστης του Ελληνοχριστιανικού ιδεώδους, δεν αφήνει στο ποτήρι το ποτό της νίκης, της χαράς και του εθνικού ενθουσιασμού που επικρατεί. Έτσι εγκαταλείπει τη λαμπρή καριέρα, την αξιοζήλευτη θέση του καθηγητή στο πανεπιστήμιο του Βερολίνου και ασκαρδαμυκτί υπακούει στην πρόσκληση του Έλληνα πρωθυπουργού. Ο Βενιζέλος τον καλεί στο σπίτι του και με ζωηρότητα και πολλή χαρά κουνώντας το δείκτη του δεξιού χεριού λέγει προς τον Κ. Καραθεοδωρή: «Θα πάτε εις την Σμύρνην, θα σας παράσχουν όλας τας ευκολίας, το έργο σας είναι σπουδαίον, η Ελλάς πρέπει εκπολιτίσει τη Μ. Ασία».

Οταν εγκαθίσταται στη Σμύρνη θα πάρει φωτογραφία με την εξής αφιέρωση από τον Μητροπολίτη Χρυσόστομο Σμύρνης: «Τω διαπρεπή Καθηγητή των Μαθηματικών και σοφώ Διοργανωτή του Α΄ Ελληνικού Πανεπιστημίου εν τη απελευθερώση πρωτευούσης της Μικρασιατικής Ελλάδος Κυρίω Κ. Καραθεοδωρή».

Επίσης, σε μία άλλη επιστολή σημειώνει: «Δράττομαι της ευκαιρίας να σημειωθώ της υμετέρας περισπουδάστου εντιμότητος, φίλος πιστός και πρόθυμος εν παντί». Φράση που του προσδίδει το μεγαλείο που δικαιούται ο λαμπρός επιστήμων.

Οταν έρχεται η καταστροφή είναι από τους τελευταίους που προλαβαίνει να σωθεί. Από τις σχετικές Ελληνικές μαρτυρίες που υπάρχουν για το γεγονός αυτό ο Θ. Δανιηλίδης στο προσωπικό του ημερολόγιο έγραφε: «Ήμουν έτοιμος να αποπλεύσω με μία κατάμεστη βάρκα, όταν είδα στην προκυμαία τον καθηγητή. Του έκανα νόημα να έρθει, αλλά αυτός προσπαθούσε να παρηγορήσει μία γριούλα. Σχεδόν σηκωτό τον πήγα στη βάρκα ενώ αυτός στιγμή δεν έπαψε να έχει στραμμένη την κεφαλή του προς τη μεριά της Σμύρνης αμίλητος και δακρυσμένος».

Ο Χρήστος Αγγελομάτης 40 χρόνια μετά στην εφημερίδα «Εστία» σε άρθρο του με τίτλο «Μικρό Χρονικό της μεγάλης τραγωδίας» θα γράψει: «Εκινδύνεψε και ο οργανωτής του Πανεπιστημίου της Σμύρνης, Καραθεοδωρή, να πέση εις τα χέρια των Τούρκων. Έμεινεν ο λαμπρός αυτός Έλλην μέχρι της τελευταίας στιγμής εις το Πανεπιστήμιο δια να σώση το εργαστηριακόν υλικόν, που είχε ολίγον προ της καταστροφής μεταφερθή από την Γερμανίαν».

Επίσης ο Σ. Λοβέρδος στο βιβλίο του «Ο μητροπολίτης Σμύρνης Χρυσόστομος» αναφέρει: «Ο Ύπατος αρμοστής επιχειρών να αναχωρήση αναχαιτίζεται υπό του εξαγριωμένου πλήθους. Αγγλικόν άγημα εξασφαλίζει την επιβίβασίν του επί του Άιρον Ντιούκ. Τελευταίοι δημόσιοι λειτουργοί που αναχωρούν είναι ο πρύτανης Κ. Καραθεοδωρή και ο ταμίας κ. Ρεβελής, συναποκομίζοντες όλα τα περιουσιακά στοιχεία της υπηρεσίας των».

Το 1930 ο Βενιζέλος ξανακαλεί αυτή τη φορά από το Μόναχο τον Κ. Καραθεοδωρή για την διοργάνωση των πανεπιστημίων Αθηνών – Θεσσαλονίκης. Παρότι ο συνάδελφός του και φίλος καθηγητής Ζόμερφιλντ θα τον συμβουλέψει να «μη βάλει ξανά στο κεφάλι του στέφανο εξ ακανθών για την Ελλάδα», ο θερμός πατριώτης λάτρης του αρχαίου Ελληνικού ιδεώδους και οραματιστής της μεγάλης ένδοξης Ελλάδας δε μπορούσε να μη θέσει εαυτόν εις την διάθεσή της.

Λίγο πριν, στη συνεδρίαση της βουλής των Ελλήνων τον Δεκέμβρη του 1929, ο τότε υπουργός παιδείας Γεώργιος Παπανδρέου θα αναφερθεί για τον Κ. Καραθεοδωρή με τα εξής λόγια: «Θεωρούμε ευτυχές το γεγονός για τα πανεπιστήμια Αθηνών και της Θεσσαλονίκης, διότι ο Έλλην Επιστήμων, ο οποίος τιμά το Ελληνικόν όνομα εις την ξένη έστρεξε να προσφέρει τα φώτα του προς την πατρίδα του».

Στην ίδια συνεδρίαση ο πρωθυπουργός Ελευθέριος Βενιζέλος θα πει τα εξής: «Όπως γνωρίζετε ο Κ. Καραθεοδωρή δεν είναι μόνο μια μεγάλη Μαθηματική εξοχότης, αλλά και ο κατ’ εξοχήν διακεκριμένος οργανωτής ανωτέρων σχολών της Ευρώπης ολοκλήρου. Οφείλω να σας είπω ότι η Γερμανία ανέθεσε εις αυτόν την οργάνωση του πολυτεχνείου του Breslau».

Στις 23 Φεβρουαρίου το 1950 αναγγέλεται επίσημα στην ολομέλεια της Ακαδημίας Αθηνών ο θάνατός του. Ο τότε πρόεδρος της Ακαδημίας μεταξύ άλλων θα πει: «Μία εξέχουσα φυσιογνωμία της διεθνούς επιστήμης εξέλιπε». Ο ακαδημαϊκός Κων. Μαλτέζος θα προσθέσει: « …. Αρκούμαι μόνο να υπομνήσω, ότι αι εργασίαι του τον ανέδειξαν ως έναν των εξοχωτέρων μαθηματικών του κόσμου. Υπήρξε ο διασημότερος Έλλην μαθηματικός του λήγοντος ημίσεως του εικοστού αιώνος, των παλαιοτέρων Ελλήνων διεθνούς φήμης, μαθηματικών ανηκόντων εις τον δέκατον ένατον αιώνα….».

Ο ακαδημαϊκός Ιωάννης Καλιτσουνάκης μεταξύ άλλων είπε τα ακόλουθα: «…Η απώλεια του Κ. Καραθεοδωρή είναι απώλεια για την Ελλάδα και για τη διεθνή επιστήμη. Την Ελλάδα τίμησε στο εξωτερικό κατά τη μακροχρόνια παραμονή του, την τίμησε ως άνθρωπος πολιτισμένος, ως επιστήμονας και ως Έλληνας πατριώτης.

Συνδεθείς με τον επιφανή άνδρα με μακροχρόνια φιλία, εξετίμησα βαθύτατα το αγνόν ήθος του, την επιστημονική και εγκυκλοπαιδική του μόρφωση και τον ακραιφνή και μεγάλο Ελληνικό πατριωτισμό του».

Ο ακαδημαϊκός και φίλος του Γιώργος Ιωακείμογλου θα εκφωνήσει για τον εκλιπόντα αδάμαντα της επιστήμης: «Ό,τι παρήλθε, πέρασε και δε ξαναγυρίζει. Μ’ αν είχε λάμψη δυνατή, και πάλι θα φωτίζη». Ενώ στο συλλυπητήριο τηλεγράφημά του προς το γιο του μεταξύ άλλων γράφει: «Είχα τότε την ευκαιρία να γνωρίσω εκ του πλησίον τον μεγάλο επιστήμονα, τον τέλειον άνθρωπον και τον ακραιφνή Έλληνα πατριώτη. Κατά τας πολλάς συναντήσεις μας εν Αθήναις και Μονάχω κατά τα προπολεμικά έτη εθαύμαζα πάντοτε τα σπάνια προτερήματα του ανδρός».

Ο αείμνηστος καθηγητής Νείλος Σακελλαρίου γράφει για τον άνθρωπο Καραθεοδωρή: «Η ανατροφή και η οικογενειακή μόρφωσις του Καραθεοδωρή ήσαν Ελληνοπρεπείς. Καίτοι έζη εν Γερμανία, όπου και έλαβε και διετήρησε το αξίωμα τακτικού Καθηγητού του Πανεπιστημίου και του Ακαδημαϊκού και του Geheimrat (Μυστικοσυμβούλου) διετήρησεν ακμαίον και αμάραντον τον θαυμασμόν του και την αγάπην του προς την Αθάνατο Ελλάδα, την οποίαν και ετίμα εξαιρετικώς διά της προσωπικής του αξίας και ικανότητος. Ταύτα διαπιστούμεν εξ ιδίας και αυτοπροσώπου αντιλήψεως. Οσάκις εμάνθανεν εις το Gottingen ότι υπήρχεν εκεί Έλλην σπουδαστής, τον εκάλει εις την οικίαν του, επληροφορείτο με ενδιαφέρον πατριωτικόν, πατρικόν τα της ζωής του, κατέβαλλε δε πάσαν προσπάθειαν να τονώση τον ζήλον του και να τω παράσχη πασαν δυνατήν διευκόλυνσιν. Κατά τας συνομιλίας του με Έλληνας και ιδία επιστημόνας εν Γερμανία εξεφράζετο με θαυμασμόν διά την Αιωνίαν Ελλάδα, διά τας προόδους της και τας επιτυχίας της εν γένει κατά τους διαφόρους πολέμους, λαμβάνων υπ’ όψιν τον βραχύν βίον του ελεύθερου Κράτους και συγκρίνων την εν γένει πρόοδον της Ελλάδος προς την αξίαν των Βαλκανικών λαών».

Ο καθηγητής Δημήτριος Χόνδρος γράφει: «Από τέχνη υπό όλες τις μορφές εκαταλάμβανε όσον ολίγοι, και είχε και μια αρκετά καλή συλλογή από εικόνες. Στην βιβλιογραφία ήταν άφθαστος. Όχι μόνον είχε μια θαυμάσια βιβλιοθήκη με ωραίες σπάνιες εκδόσεις, αλλά μπορούσε να πη για κάθε βιβλίο ιδίως αρχαίο ελληνικό τα πάντα».

Ο μαθητής και συνεργάτης του καθηγητή Νικ. Κρητικός γράφει μεταξύ άλλων για το δάσκαλό του στο περιοδικό «Παιδεία και Ζωή»: «Από τη σαραντάχρονη γονιμότατη διδασκαλία, που αγκάλιασε τα πιο ποικίλα θέματα των μαθηματικών, μας έμεναν ευτυχώς αρκετά μνημεία, για να συνεχιστεί και μετά το θάνατο του δασκάλου, η ωφέλιμη επίδρασή της στους νέους που σπουδάζουν φυσικομαθηματικά. Εκείνο όμως που δυστυχώς θα τους λείψει και που δεχτήκαμε εμείς οι παλαιότεροι, πιο καλότυχοι μαθητές του, είναι η θερμή ανθρώπινη ακτινοβολία του. Γιατί ο Καραθεοδωρή δεν ήταν μόνον μεγάλος μαθηματικός, αλλά και εξαιρετικός άνθρωπος. Χαρίσματα της φύσεως, οικογενειακή παράδοση, καλλιέργεια και πλούσια πείρα από τη ζωή, συνέθεταν μια αληθινά γοητευτική και επιβλητική προσωπικότητα. Η κουβέντα του είχε ένα επικό στοιχείο προσιτό σ’ όλους και θελκτικό και δια μέσου της ένιωθε καθένας μια άδολη, ευαίσθητη, πάντα νέα ψυχή, που τίποτα ανθρώπινο δεν της ήταν ξένο…».

Για να μη τεθώ εκτός θέματος δεν θα αναφερθώ σε εκδηλώσεις πανεπιστημίων, οργανισμών και ιδρυμάτων προς τιμή του Κ. Καραθεοδωρή. Θα πω τούτο μόνο. Πιστεύω πως ολοένα θα φουντώνει το δέντρο της αναγνώρισης του Κ. Καραθεοδωρή στο βαθμό που του αξίζει και οι καρποί του θα ‘ναι πολύτιμοι για τους νέους μας και το έθνος μας.

Επιθυμώ να κλείσω την ομιλία μου αυτή με μία δήλωση του ακαδημαϊκού της Μπαβαρικής Ακαδημίας επιστημών (Geheimrat) Oscar Perron που πρέπει να μείνει απόφθεγμα για όλους μας. «Ένας από τους λαμπρότερους μαθηματικούς, έχει ουσιαστικά εμπλουτίσει και επηρεάσει αποφασιστικά την Eπιστήμη. Ένας άνδρας με ασυνήθιστη και πλατιά παιδεία, ως ανήκων στο ελληνικό έθνος με το υψιπετές πνεύμα του και την αδιάκοπη αναζήτηση της γνώσης συνέχισε την παράδοση και την κληρονομιά της Κλασσικής Ελλάδας».

Σας ευχαριστώ και εύχομαι και επιθυμώ αν είμαστε καλά, να ανταμώσουμε όταν θα γίνουν τα αποκαλυπτήρια της προτομής του Κ. Καραθεοδωρή που θα τοποθετήσει ο Δήμαρχος της πόλης μας κ. ΒΑΒΑΤΣΙΚΛΗΣ στην κεντρική πλατεία Κομοτηνής».

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.