Εξορυξη χρυσου: Η Θρακη αρνειται να γινει τοξικη ερημος στο βωμο του εφημερου κερδους των χρυσοθηρων
Με αφορμή την πρόσφατη επαναμίσθωση του Δημόσιου Μεταλλευτικού Χώρου Ε5, έκτασης 18,13 Km2 από το ΥΠΕΝ στα Μεταλλεία Θράκης (ΜΘ) στην όμορη περιοχή με το Πέραμα, και τα προσφάτως επίσης δημοσιοποιημένα σχέδια εκμετάλλευσης χρυσού σε εκτεταμένες περιοχές του Περάματος και των Σαπών, παραθέτουμε στο παρόν άρθρο την κριτική για την επικινδυνότητα των έργων αυτών.
Το σχεδιαζόμενο έργο Σαπών είναι πολύπλοκο και η θυγατρική εταιρεία της Eldorado Gold «Μεταλλεία Θράκης», προβάλλει εξορύξεις διαφόρων τύπων μεταλλοφοριών όπως:
Ι) Η υπόγεια θειούχα εμφάνιση «Οχιάς» για την οποία η εταιρεία σχεδιάζει υπόγεια εξόρυξη ενός σώματος θειούχας μεταλλοφορίας σε βάθος περίπου 200 μέτρων κάτω από τη βόρεια πλαγιά του λόφου «Οχιά», ανατολικά Σαπών.
Ως γνωστόν η εταιρεία των Σαπών προγραμμάτιζε μέχρι το 2000 τη μεταλλουργική ανάκτηση χρυσού από τα εξορυσσόμενα πετρώματα με τη μέθοδο της κυάνωσης, όπως και η εταιρεία του Περάματος (σημερινή «Μεταλλεία Θράκης»). Μετά την γνωστοποίηση της απόφασης του Συμβουλίου της Επικρατείας τον Απρίλιο 2001 κατά της επεξεργασίας χρυσού στη Χαλκιδική με τη μέθοδο της κυάνωσης, η εταιρεία των Σαπών αφαίρεσε από τις προτάσεις της το καυτό θέμα «κυάνωση» και επινόησε ένα άλλο σχέδιο ανάκτησης χρυσού, το οποίο παρουσίασε στην ΜΠΕ το 2002 και έχει ως εξής:
Α) ανάκτηση των μεταλλικών θειούχων ορυκτών (σιδηροπυρίτης, χαλκούχα ορυκτά) από τα εξορύξιμα πετρώματα με τη μέθοδο της «επίπλευσης», διότι τα μεταλλικά αυτά θειούχα ορυκτά εγκλείουν τα ίχνη – ψήγματα χρυσού και
Β) εξαγωγή του «χρυσοφόρου χαλκούχου συμπυκνώματος» στο εξωτερικό για πυρομεταλλουργική ανάκτηση του χρυσού.
Το σχήμα περί ανάκτησης του περιβόητου «χρυσοφόρου χαλκούχου συμπυκνώματος» με τη μέθοδο της «επίπλευσης» έχει πολλά αναξιόπιστα στοιχεία. Το σχέδιο αυτό ως μη αξιόπιστο απορρίφθηκε το 2002 από το Περιφερειακό Τμήμα Θράκης του ΤΕΕ, τα Νομαρχιακά και Δημοτικά Συμβούλια και όλους τους άλλους φορείς της Θράκης.
Η ΜΘ διαφημίζοντας με έμφαση ότι «θα καταργήσει το κυάνιο», προσπαθεί σαφώς να αποπροσανατολίσει την κοινή γνώμη. Εκτός αυτού αποφεύγει κατά δύναμιν να επεξηγήσει, ότι αντ’ αυτού θα χρησιμοποιήσει σε μεγαλύτερη ποσότητα μια σειρά 10 περίπου τοξικών χημικών αντιδραστηρίων πιθανόν με χειρότερες επιπτώσεις στο περιβάλλον και στη δημόσια υγεία.
ΙΙ) Η εμφάνιση Αγίου Δημητρίου, η οποία αποτελεί μία κλασική επιθερμική εμφάνιση «τύπου Περάματος» με χαρακτηριστικά εξαλλοιωμένα, οξειδωμένα (ξεθωριασμένα) πετρώματα, με «πυριτικό καπέλο» κλπ. Η μέση περιεκτικότητα σε χρυσό είναι 3,5 g/t πετρώματος, επίσης συγκρίσιμη με αυτή του Περάματος (3,2 g/t). Η εταιρεία Σαπών πρότεινε εδώ επιφανειακή εξόρυξη. Τονίζεται ότι, η ανάκτηση των ιχνών αυτών χρυσού σε αυτού του είδους πετρώματα είναι δυνατή (όπως στο Πέραμα) μόνο με τη χρήση κυανίου (βλ. παρακάτω). Παρόμοιο χαρακτήρα εξαλλοιώσεων παρουσιάζει και η εμφάνιση Γκρεμός.
Με άλλα λόγια: Η ανάκτηση του χρυσού από ένα οξειδωμένο πέτρωμα σαν αυτό του Αγίου Δημητρίου (όπως και του Λόφου Περάματος) είναι δυνατή μόνο με κυάνωση, αλλά επειδή η εταιρεία Σαπών αποφάσισε αυθαίρετα να αποκλείσει το θέμα «κυάνωση», αναγκάστηκε να δικαιολογήσει την επεξεργασία του οξειδωμένου πετρώματος του Αγ. Δημητρίου προβάλλοντας την μέθοδο, ότι αυτό πριν την «επίπλευση» θα αναμιγνύεται με το θειούχο πέτρωμα της Οχιάς. Αυτό αποτελεί μια πολύ παράδοξη και αμφίβολη μέθοδο, στο να αραιώνεται ένα μετάλλευμα και μετά να επιδιώκεται ανάκτηση συμπυκνώματος μεταλλικών ορυκτών.
Τα μεταλλευτικά δικαιώματα της Eldorado Gold καλύπτουν μια λοφώδη περιοχή 21,1 Km2 η οποία εκτείνεται από τις Σάπες μέχρι τις Κασσιτερές και τη Συκοράχη (παροχώρηση ΔΜΜ-Ε5). Οι λόφοι παρουσιάζουν χαρακτηριστικές πυριτιώσεις (“πυριτικά καπέλα”) που με το ανάγλυφό τους χαρακτηρίζουν την ιδιαιτέρου κάλλους μορφολογία της περιοχής. Πολλοί λόφοι αποτελούν χαρακτηριστικά επιθερμικά συστήματα και διακινδυνεύουν να πέσουν θύματα των σχεδιαζόμενων εξορύξεων.
To σχήμα της «μη χρήσης κυανίου» βρίσκεται σε αντίθεση και με τα μελλοντικά σχέδια του έργου. Η διεύρυνση των εξορυκτικών δραστηριοτήτων που δημοσιεύθηκαν πρόσφατα, δεν είναι κάτι καινούργιο. Οι στόχοι διεύρυνσης αναφέρονταν ήδη στη ΜΠΕ του 2002 καθώς και στις ιστοσελίδες των προηγούμενων μητρικών εταιρειών όπου παρουσιάστηκαν επανειλημμένα χάρτες με 9 ακόμη εμφανίσεις μελλοντικών εξορύξεων μέσα στη παραχώρηση του Δημόσιου Μεταλλείου ΔΜΜ-Ε5, από ΒΑ των Σαπών μέχρι τις Κασσιτερές και τη Συκορράχη: 1) Δυτική Οχιά (Wiper West), 2) Δυτικός Γκρεμός (Scarp West), 3) Καμένο, 4) Σάπανα, 5) Αγ. Νικόλαος, 6) Γαλαξίας, 7) Αγ. Βαρβάρα, 8) Αδουλάριος και 9) Έβρος. Στην ΜΠΕ-2002 αναφέρεται και ο Άγ. Κωνσταντίνος, 800 μέτρα νοτιοανατολικά Κασσιτερών.
Πολυάριθμες εμφανίσεις της λεγόμενης «ζώνης επιθερμικού χρυσού», από τις Σάπες μέχρι το Πέραμα-Πετρωτά, αποτελούνται κυρίως από οξειδωμένα σώματα τύπου Αγίου Δημητρίου και Περάματος που ως γνωστό προορίζονται για επιφανειακή εξόρυξη. Σε αυτή την κατηγορία ανήκουν και οι «νέες χρυσοφόρες δομές» των ανωτέρω αναφερόμενων ονομαστικά 9 εμφανισεων οι οποίες προβλέπονται από τη ΜΘ για την «περαιτέρω παράταση της μεταλλευτικής δραστηριότητας». Οι συνθήκες και ζώνες εξαλλοιώσεων, οι ορυκτολογικές παραγενέσεις, οι περιεκτικότητες χρυσού (συνήθως 1-5 g/t) και η σύμφυση των μικροσκοπικών ψηγμάτων χρυσού (μεγέθους συνήθως 5-10 µm=χιλιοστά του χιλιοστού!) με πυριτικά ορυκτά του πετρώματος απαιτούν τη μέθοδο της κυάνωσης για την ανάκτηση του χρυσού από το πέτρωμα.
«Εάν η Πολιτεία, παρά τις δηλώσεις τόσο του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, όσο και των προηγούμενων πρωθυπουργών, κατά τις επισκέψεις στη Θράκη δήλωναν πως «Αν το έργο δεν το θέλει η κοινωνία της Θράκης, δεν θα γίνει», αδειοδοτήσει την εκμετάλλευση χρυσού στο Πέραμα και τις Σάπες, θα προδιαγράψει ουσιαστικά την οικολογική καταστροφή της Θράκης με όλες τις κοινωνικοοικονομικές και δημογραφικές συνέπειες από τον στραγγαλισμό όλων των βιώσιμων δραστηριοτήτων και την αυξημένη επικινδυνότητα για τη Δημόσια Υγεία»
Το νέο σχήμα της ΜΘ σχετικά με την ανάκτηση του περιβόητου «χρυσοφόρου χαλκούχου συμπυκνώματος» με τη μέθοδο της επίπλευσης θα μπορούσε να δικαιολογηθεί (εν μέρει) μόνο στην περίπτωση της υπόγειας μεταλλοφορίας θειούχων ορυκτών της Οχιάς, δεν ισχύει όμως για τις εν λόγω εμφανίσεις από Σάπες μέχρι Συκορράχη και στη συνέχεια μέχρι Πέραμα-Πετρωτά, για τον απλό λόγο ότι τα μεταλλικά θειούχα ορυκτά – που κατά την ΜΘ εγκλείουν τα ψήγματα χρυσού στην περίπτωση της Οχιάς -, είναι στα προαναφερθέντα οξειδωμένα τμήματα των εμφανίσεων αυτών κατά το πλείστον εξαλλοιωμένα, στην ουσία ανύπαρκτων, και έτσι δεν υφίσταται καν θέμα ανάκτησής τους με τη μέθοδο της επίπλευσης. Τα μικροσκοπικά ψήγματα του χρυσού απαντώνται εδώ μέσα στο πυριτικό υλικό.
Πλέον παραδειγματική είναι η περίπτωση του οξειδωμένου πετρώματος/κοιτάσματος του Περάματος. Από τα γεωλογικά και πετρολογικά δεδομένα της εν λόγω περιοχής μπορούμε να ισχυριστούμε ότι οι εμφανίσεις αυτές απαιτούν επιφανειακές εξορύξεις και μεταλλουργική επεξεργασία με τη χρήση κυανίου. Πολυάριθμες εμφανίσεις της λεγόμενης «ζώνης επιθερμικού χρυσού», από Σάπες μέχρι Πέραμα – Πετρωτά, αποτελούνται κυρίως από οξειδωμένα πετρώματα «τύπου Περάματος» που ως γνωστό προορίζονται για επιφανειακή εξόρυξη. Σε αυτή την κατηγορία ανήκουν και οι από την εταιρεία χαρακτηρισμένες «νέες χρυσοφόρες δομές» δηλαδή οι προβλεπόμενες 9 εμφανίσεις μελλοντικών μεταλλευτικών δραστηριοτήτων.
Οι συνθήκες και οι μορφές εξαλλοιώσεων, οι ορυκτολογικές παραγενέσεις, οι περιεκτικότητες χρυσού σε ίχνη της τάξης 1-5 g/t και η σύμφυση των μικροσκοπικών ψηγμάτων χρυσού (μεγέθους συνήθως μέχρι 5 µm = χιλιοστά του χιλιοστού!!) με πυριτικά ορυκτά του πετρώματος απαιτούν τη μέθοδο της κυάνωσης για την ανάκτηση του χρυσού από το πέτρωμα. Το συμπέρασμα λοιπόν είναι ότι η εταιρεία, κατά την επέκταση και εξέλιξη των μεταλλευτικών και μεταλλουργικών της δραστηριοτήτων θα προβεί και στην παραχώρηση του ΔΜΜ-Ε5 των Σαπών, σε πολλαπλές επιφανειακές εξορύξεις και θα χρησιμοποιήσει τη μέθοδο της κυάνωσης για την ανάκτηση του χρυσού.
Το μέγεθος των διαστάσεων που θα λάβουν οι μεταλλευτικές δραστηριότητες, συμπεραίνεται εύκολα εάν λάβει κανείς υπ’ όψη τις οριακές τιμές που καθορίστηκαν για την εκμετάλλευση χρυσού. Το επίσημο όριο εξόρυξης για το ορυχείο του Περάματος θα είναι 1,4 g/t σε χρυσό. Με έκπληξη διαβάζει κανείς στην ΜΠΕ – 2002 (σελ. 4-14), ότι το όριο αυτό θα μπορούσε να κατεβεί μάλιστα στο 1,2 g/t σε περίπτωση ανόδου της τιμής του χρυσού (πράγμα που ισχύει σήμερα ύστερα από την πρόσφατη άνοδο της τιμής του χρυσού). Μπορεί λοιπόν εύκολα να καταλάβει κανείς πόσοι λόφοι και πόσες περιοχές θα πέσουν θύματα των μαζικών εξορύξεων λαμβάνοντας υπ’ όψη ότι σχεδόν όλα τα υδροθερμικά εξαλλοιωμένα ηφαιστειακά πετρώματα που καλύπτουν πολλές και μεγάλες περιοχές στο νοτιοανατολικό τμήμα της Θράκης περιέχουν ίχνη χρυσού γύρω και άνω του 1 g/t.
Στη ΜΠΕ του έτους 2001, (με τιμή χρυσού τότε γύρω στα 300 Ευρώ ανά Ουγγιά) η τότε εταιρεία για την εξόρυξη στο Πέραμα καθόρισε ως όριο εκμεταλλευσιμότητας την περιεκτικότητα σε χρυσό 1,45 g/t, με την πρόθεση μάλιστα να αποθηκεύσει σε ειδικό χώρο τα εξορύξιμα πετρώματα με περιεκτικότητα σε χρυσό 1,25 έως 1,45 g/t για την περαιτέρω μεταλλουργική επεξεργασία σε περίπτωση ανόδου της τιμής του χρυσού. Έντεκα χρόνια αργότερα από τότε, με τρεις φορές υψηλότερη τιμή του χρυσού (περίπου 900 Ευρώ ανά ουγγιά) η εταιρεία μείωσε τα όρια εκμεταλλευσιμότητας στη ΜΠΕ του 2012 σε 1,0 και 0,8 g/t αντίστοιχα. Σήμερα, η τιμή του χρυσού είναι 4 φορές υψηλότερη (την 27/9/26 ήταν 3.763 Ευρώ /ουγγιά) και τα προγνωστικά στο διαδίκτυο αναφέρουν ότι 10 χρόνια αργότερα, το 2036, η τιμή του χρυσού πιθανόν θα αγγίξει τα 5.500 Ευρώ ανά ουγγιά. Ο καθένας μπορεί να φανταστεί για το ποιοι θα είναι τότε οι (ανύπαρκτοι φυσικά) ενδοιασμοί των εξορυκτικών εταιρειών στο να εξορύξουν και τα πετρώματα με οριακές τιμές περιεκτικότητας σε χρυσό όχι μόνο πάνω από 1 g ανά τόνο, αλλά και σημαντικά χαμηλότερες. Με αυτές τις οριακές τιμές εκμεταλλευσιμότητας είναι σε θέση η ΜΘ να «οργώσει» μεγάλα τμήματα της Θράκης. Για την εταιρεία έχει σημασία το τελικό προϊόν, «ο χρυσός» και δεν την ενδιαφέρει εάν λόφοι και βουνά εξορυχθούν και εξαφανιστούν στους μύλους της μεταλλουργικής επεξεργασίας.
Η «επιθερμική ζώνη» από τα ανατολικά των Σαπών μέχρι τις Κασσιτερές και τη Συκορράχη – συμπεριλαμβανομένων και των μεταλλείων Οχιάς, Αγ. Δημητρίου και Γκρεμού – θα μετατραπεί σε μερικές δεκαετίες σε ένα απέραντο συγκρότημα τουλάχιστον 12 μεταλλείων. Είναι λογικό ο καθένας να φανταστεί, τι σημαίνει να υπάρχουν σε με έκταση 21 Km2 (8 Χ 2-4 χιλιομέτρων) περισσότερα από 10 επιφανειακά ορυχεία διαστάσεων πολλών εκατοντάδων μέτρων καθώς επίσης ισάριθμες και σε χωρητικότητα ισοδύναμες «χαβούζες» τοξικών μεταλλευτικών τελμάτων (συνήθως θα γεμίζουν τα γειτονικά ρέματα). Πέραν αυτών πρέπει να προστεθούν οι απογυμνωμένες περιοχές για τις εγκαταστάσεις επεξεργασίας, δρόμοι, πλατείες συσσώρευσης εξορυχθέντων πετρωμάτων κλπ. Τελικά δημιουργείται το ερώτημα, εάν και ποιοι χώροι θα παραμείνουν για την ποιοτική ζωή των κατοίκων στις περιοχές αυτές μεταξύ επιφανειακών ορυχείων, απογυμνωμένων σεληνιακών τοπίων και γιγαντιαίων λεκανών μεταλλευτικών επικίνδυνων τοξικών τελμάτων;
Όλη σχεδόν η Θράκη θα γίνει δυνητικά τότε ένα τεράστιο «κοίτασμα» χρυσού και κατά συνέπεια ένας αναλογικά τεράστιος παράπλευρος χώρος απόθεσης των τοξικών αποβλήτων της εκμετάλλευσής με όλες τις τραγικές συνέπειες για το περιβάλλον (τεράστια αποψίλωση δασών, μόλυνση των υδάτινων πόρων κλπ.), τη Δημόσια Υγεία και την αγροτική οικονομία, λαμβάνοντας μάλιστα υπόψη την ανεξέλεγκτη και απρόβλεπτη διάσταση με την πολλαπλασιαστική επίδραση της σύγκλισης με την καλπάζουσα κλιματική αλλαγή!
Συμπεράσματα
Εάν η Πολιτεία, παρά τις δηλώσεις τόσο του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, όσο και των προηγούμενων πρωθυπουργών, κατά τις επισκέψεις στη Θράκη δήλωναν πως «Αν το έργο δεν το θέλει η κοινωνία της Θράκης, δεν θα γίνει», αδειοδοτήσει την εκμετάλλευση χρυσού στο Πέραμα και τις Σάπες, θα προδιαγράψει ουσιαστικά την οικολογική καταστροφή της Θράκης με όλες τις κοινωνικοοικονομικές και δημογραφικές συνέπειες από τον στραγγαλισμό όλων των βιώσιμων δραστηριοτήτων και την αυξημένη επικινδυνότητα για τη Δημόσια Υγεία.
Οι εξόρυξη χρυσού με τις προβλεπόμενες επεκτάσεις των μεταλλευτικών δραστηριοτήτων της εταιρείας ΜΘ (βλέπε Eldorado Gold) θα μεταβάλλουν την περιοχή από Πέραμα/Πετρωτά μέχρι Συκοράχη και στη συνέχεια μέχρι ΒΑ Σαπών, μήκους πάνω από 20 Km και πλάτους 3-6 Km, σε μια ζώνη επιφανειακών ορυχείων. Οι μαζικές εξορύξεις και οι ισάριθμες γιγαντιαίες λεκάνες/πυραμίδες μεταλλευτικών τελμάτων θα αλλοιώσουν ριζικά το φυσικό τοπίο και θα δηλητηριάσουν ανεπανόρθωτα μεγάλα τμήματα στην πιο ενδιαφέρουσα λοφώδη περιοχή Σαπών – Μαρώνειας – Μεσημβρίας που αποτελεί τη μορφολογική γέφυρα μεταξύ της ορεινής Ροδόπης και του Θρακικού Πελάγους.
Η «οργωμένη» και «δηλητηριασμένη» αυτή ζώνη θα διχάσει μοιραία τη Θράκη περίπου κατά μήκος της συνοριακής γραμμής μεταξύ των Νομών Ροδόπης και Έβρου με απρόβλεπτες οικολογικές επιπτώσεις και καθοριστική υποβάθμιση της περιοχής και της ποιότητας ζωής των κατοίκων.
Η εκμετάλλευση χρυσού θα επιφέρει όχι μόνο την περιβαλλοντική πτώχευση και την υποβάθμιση της ποιότητας ζωής των κατοίκων της Θράκης αλλά θα έχει και αρνητική οικολογική και οικονομική εξέλιξη, όπως στη γεωργία, στην αλιεία, στον τουρισμό και σε άλλες επαγγελματικές και κοινωνικές δραστηριότητες. Στο ερώτημα, ποιο θα είναι τελικά το κέρδος της Θράκης από τη μοιραία αυτή μεταλλευτική δραστηριότητα υπάρχει μόνο η απάντηση: Κατεστραμμένη (ερημοποιημένη) Γη, δηλητήρια και μεταλλευτικά τέλματα.
Η τοπική κοινωνία δεν πρέπει να συναινέσει στην εγκατάσταση και λειτουργία της συγκεκριμένης επένδυσης, βασιζόμενη στις αρχές, ότι προέχει η σταθερή υποστήριξη των καίριων συμφερόντων του συνόλου του τοπικού πληθυσμού και όχι μόνο μιας εταιρείας ή επαγγελματικής ομάδας. Η σημερινή γενεά δεν πρέπει και δεν έχει το δικαίωμα στον ταχύ ρυθμό ελάχιστων ετών να επιτρέψει τη λεηλασία, την καταστροφή και τη ανεπανόρθωτη μόλυνση της φύσης, η οποία δημιουργήθηκε σε περιόδους χιλιάδων και εκατομμυρίων ετών, και να στερήσει έτσι τους φυσικούς πόρους που οφείλουν να είναι διαθέσιμοι για τις επόμενες γενεές.
Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
