Υπαρχει λυση για το Αιγαιο;

Παρά τις ευνοϊκές εξελίξεις που σηματοδότησε η Σύνοδος Κορυφής των ηγετών των κρατών μελών του ΝΑΤΟ για την Άγκυρα, οι δηλώσεις του προέδρου Ερντογάν δεν χαρακτηρίστηκαν από έπαρση. Αντίθετα, άνοιξε την πόρτα του διαλόγου με τον Κυριάκο Μητσοτάκη για το Αιγαίο, λέγοντας μεταξύ άλλων ότι «πρέπει να επιλύσουμε τα ζητήματα, ιδιαίτερα εκείνα που αφορούν το Αιγαίο».

Είναι όμως εφικτή η επίλυση των προβλημάτων του Αιγαίου; Η «Γαλάζια πατρίδα» αφενός και ο «Χάρτης της Σεβίλλης» αφετέρου εκφράζουν τις μαξιμαλιστικές θέσεις των δύο χωρών που τις καθιστούν ασύμβατες μεταξύ τους. Και η προσφυγή στη Χάγη δεν θα επιλύσει τα προβλήματα, διότι είναι λογικό να μη δεχθεί η χώρα μας νησιά του Ανατολικού Αιγαίου να είναι εγκλωβισμένα εντός της τουρκικής υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ. Ως εκ τούτου τα προβλήματα στο Αιγαίο θα μπορούσαν να επιλυθούν αγνοώντας την οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ, μέσω καθορισμού ποσοστού συνεκμετάλλευσης (όχι κυριαρχίας) του Αιγαίου. Π.χ. η αναλογία των χωρικών υδάτων των δύο χωρών στο Αιγαίο σήμερα είναι  43,5/7,5, δηλ. 5,8/1. Στην περίπτωση επέκτασης των χωρικών υδάτων στα 12 μίλια, η αναλογία διαμορφώνεται σε 71,5/8,7 δηλ. 8,21/1,0 (Άγγελος Συρίγος – Θάνος Ντόκος, «Άτλας των τουρκικών διεκδικήσεων σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο», εκδόσεις «Η Καθημερινή», 2025), οπότε σε μια ενδιάμεση αναλογία θα πρέπει να αναζητηθεί η λύση. Σε αυτά τα όρια κινήθηκαν οι διερευνητικές συνομιλίες των δύο χωρών επί Κ. Σημίτη το 2002-2003, δημιουργώντας θετικές προσδοκίες που ακυρώθηκαν από την επόμενη κυβέρνηση. Δεν είναι ανέφικτη μια συμφωνία, διότι δεν υπάρχει θέμα εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων, όχι μόνον διότι οι πληροφορίες αναφέρουν ότι δεν υπάρχουν αξιόλογα κοιτάσματα αλλά κυρίως διότι το Αιγαίο προσφέρει πλούτο στις δύο χώρες από τον τουρισμό.

Σε πρόσφατη συνέντευξή του ο Αχμέτ Νταβούτογλου («Η Καθημερινή», 14/07/2026) επισήμανε ότι:

«η σωστή προσέγγιση είναι μια αμοιβαία κατανόηση ότι το Αιγαίο είναι κοινό. Το να είναι “κοινό” δεν σημαίνει απαραιτήτως μια διαίρεση 50-50· σημαίνει ότι η Τουρκία και η Ελλάδα μπορούν να χρησιμοποιούν και οι δύο το Αιγαίο για μεταφορές και ως ενεργειακό πέρασμα χωρίς αποκλεισμούς. Όλοι πρέπει να προσεγγίσουν το πρόβλημα ορθολογικά».

Υπάρχει δηλαδή αυτή η αντίληψη στην απέναντι πλευρά. Ο Γιώργος Πρεβελάκης, καθηγητής Γεωπολιτικής στη Σορβόννη, έγραφε σε άρθρο του με θέμα «Τα δεινά των υδρογονανθράκων»: «Οι προτάσεις για μια ελληνοτουρκική σύγκλιση ξεκίνησαν αμέσως μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή. Ο Ελευθέριος Βενιζέλος και ο Μουσταφά Κεμάλ διέκριναν το όφελος το οποίο θα μπορούσαν να αποκομίσουν οι λαοί τους από μια οιονεί επανενοποίηση του χώρου γύρω από το Αιγαίο» («Η Καθημερινή», 20/05/2019). Αναφέρει μάλιστα ως παράδειγμα τη γαλλοτουρκική προσέγγιση, παρά τους συνεχείς πολέμους που χώριζαν τους δύο λαούς.

Ο Γιώργος Πρεβελάκης, καθηγητής Γεωπολιτικής στη Σορβόννη, έγραφε σε άρθρο του με θέμα “Τα δεινά των υδρογονανθράκων”: “Οι προτάσεις για μια ελληνοτουρκική σύγκλιση ξεκίνησαν αμέσως μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή. Ο Ελευθέριος Βενιζέλος και ο Μουσταφά Κεμάλ διέκριναν το όφελος το οποίο θα μπορούσαν να αποκομίσουν οι λαοί τους από μια οιονεί επανενοποίηση του χώρου γύρω από το Αιγαίο”. Αναφέρει μάλιστα ως παράδειγμα τη γαλλοτουρκική προσέγγιση, παρά τους συνεχείς πολέμους που χώριζαν τους δύο λαούς

Το θέμα της συνεκμετάλλευσης τέθηκε αρχικά στην Κυπριακή Δημοκρατία από τον πρώην ΥΠΕΞ Νίκο Ρολάνδη, ο οποίος σε ανοικτή επιστολή προς τον τότε πρόεδρο Νίκο Αναστασιάδη, τον Μάιο του 2017, έθεσε το θέμα της αξιοποίησης των κοιτασμάτων φυσικού αερίου στην κυπριακή ΑΟΖ.

«Από το 2006 έκανα μια πρόταση για έναν δίκαιο διαμοιρασμό του πλούτου αυτού μεταξύ Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων (είχα υπόψη μου 75-80% οι Ελληνοκύπριοι, 20-25% οι Τουρκοκύπριοι). Την πρόταση την επανέλαβα πολλές φορές αλλά και σε άρθρο μου στις 29 Μαρτίου 2017. Ο Τουρκοκύπριος “πρόεδρος” (το 2006) Mehmet Ali Talat επέδειξε ενδιαφέρον να συζητήσει την πρόταση. Μάλιστα είχε πει πως ήταν διατεθειμένος να προωθήσει το θέμα προς την Άγκυρα. Η δική μας πλευρά όμως δεν αντέδρασε. Τη δίκαιη κατανομή του υποθαλάσσιου πλούτου υποστήριξαν με δηλώσεις τους κατά καιρούς πολλές χώρες» («Η Καθημερινή»,  28/05/2017).

Αλλά και ο Κύπριος νομπελίστας Χριστόφορος Πισσαρίδης, σε συνέντευξή του στην «Καθημερινή» τάχθηκε, σε ό,τι αφορά την εκμετάλλευση των υδρογονανθράκων της Κύπρου, υπέρ της δημιουργίας «εθνικού κεφαλαίου», όπως το ονόμασε, που να προβλέπει δίκαιο ποσοστό για τους Τουρκοκύπριους, «άσχετα αν μέχρι τότε θα έχει επιλυθεί ή όχι το Κυπριακό», όπως είπε. Το θέμα αυτό τέθηκε εκ νέου τον Ιούλιο του 2019 από τον τότε Τουρκοκύπριο «πρόεδρο» Μουσταφά Ακιντζί,  αυτήν τη φορά με τη σύμφωνη γνώμη της Άγκυρας, αλλά απορρίφθηκε πάλι. Το αποτέλεσμα; Η Κυπριακή Δημοκρατία μεταβλήθηκε σε πεδίο ανταγωνισμού ξένων δυνάμεων (Γαλλίας, κυρίως Ισραήλ και Τουρκίας) και πιθανόν πεδίο σύγκρουσης, ενώ η αποδοχή της πρότασης Ρολάνδη – Ακιντζί θα προωθούσε την επίλυση του Κυπριακού αλλά θα αποκλιμάκωνε και τις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Η Αθήνα και η Λευκωσία επιθυμούν τη διαιώνιση των προβλημάτων ή νέα αδιέξοδα μέσα από τους τυχοδιωκτισμούς ξένων δυνάμεων;

Αλεξανδρούπολη, 14/07/2026

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.