Χριστινα Βουμβουρακη, «Το “Μπλε Αλωνι” γεννηθηκε απο μια επιθυμια ανατροπης, να βγαλουμε τη λογοτεχνια απο το στερεοτυπο του κλειστου, ελιτιστικου σαλονιου»
Ποια η σχέση ανάμεσα στην αρχιτεκτονική και τη λογοτεχνία; Ανάμεσα στους τοίχους που στεγάζουν τις ζωές μας και στις λέξεις που στεγάζουν τη φαντασία μας; Θα μπορούσαμε άραγε να πούμε πως οι δρόμοι που ακολουθούν ο αρχιτέκτονας με τον λογοτέχνη είναι παρόμοιοι αλλά και παράλληλοι; Ο αρχιτέκτονας είναι αυτός που σχεδιάζει χώρους και οικοδομήματα για να φιλοξενήσει και να εξυπηρετήσει τον άνθρωπο, ενώ αντίστοιχα και ο συγγραφέας ορθώνει με τις λέξεις του παραγράφους, σιωπές και υπαινιγμούς για να χωρέσει… την ανθρώπινη εμπειρία. Σαφώς στα παραπάνω ερωτήματα που απασχόλησαν τους επιστήμονες ήδη από τους προηγούμενους αιώνες υπάρχουν πολλοί που τάσσονται υπέρ της μίας ή της άλλης άποψης. Τι συμβαίνει όμως όταν οι δύο αυτοί «κόσμοι» συναντιούνται στην καρδιά και το μυαλό ενός ατόμου; Ο λόγος για τη Χριστίνα Βουμβουράκη, απόφοιτη της Αρχιτεκτονικής του ΑΠΘ με μεταπτυχιακές σπουδές στο ΕΜΠ, που παράλληλα όμως γράφει και δημοσιεύει διηγήματα, ενώ από το 2022 είναι εμπνεύστρια και συντονίστρια του Δικτύου Λεσχών Ανάγνωσης «Μπλε Αλώνι».
Ένα Δίκτυο, που αναπτύσσεται σε 8 περιοχές, και συγκεκριμένα στη Θεσσαλονίκη, τις Σέρρες, την Αθήνα, την Καβάλα, το Ηράκλειο, το Κιάτο, το Ορμένιο Έβρου και τη Θάσο από τον ερχόμενο Σεπτέμβριο. Ένα Δίκτυο δυναμικό που επιδιώκει να φέρνει την ανάγνωση και τη γραφή στην καθημερινή ζωή, ένα Δίκτυο που αν και διατηρεί το στοιχείο της αυτοοργάνωσης, οι ομάδες του επικοινωνούν, ανταλλάσσουν εμπειρίες και στηρίζουν η μία την άλλη.
Με την κ. Βουμβουράκη, τη συντονίστρια αυτού του Δικτύου, συνομιλήσαμε λοιπόν για τη σχέση της αρχιτεκτονικής με τη λογοτεχνία, την ιδέα πίσω από το «Μπλε Αλώνι» και την κουλτούρα του Δικτύου, την προσωπική της στροφή στα διηγήματα, ενώ μας υπενθύμισε πως η επιτυχία δεν μετριέται με αριθμούς, αλλά με τους «σπόρους» που βρίσκουν το κατάλληλο έδαφος για να ανθίσουν, όπως είναι ο «σπόρος» της φιλαναγνωσίας, στις πιο απρόβλεπτες γωνιές του ορίζοντα.
Ο λόγος στην κ. Βουμβουράκη…
Χριστίνα Βουμβουράκη, «Στις ομάδες μας δεν επιβάλλονται κανόνες, χτίζουμε μια κουλτούρα αμοιβαίας εμπιστοσύνης και έμπνευσης»
ΠτΘ: κ. Βουμβουράκη, ούσα απόφοιτη της Αρχιτεκτονικής του ΑΠΘ, πώς μπορεί να συνδυαστεί η αρχιτεκτονική με τη λογοτεχνία; Πώς συνομιλούν οι δύο αυτές «τέχνες» μέσα σας;
Χ.Β.: Πιστεύω πως το σημείο τομής αρχιτεκτονικής και λογοτεχνίας είναι ο άνθρωπος. Και οι δύο αυτές τέχνες υπηρετούν την ανθρώπινη εμπειρία. Σε προσωπικό επίπεδο, θα έλεγα πως με έναν συμπληρωματικό τρόπο η αρχιτεκτονική μου έμαθε να βλέπω τη δομή πίσω από την αφήγηση, ενώ η λογοτεχνία την αφήγηση πίσω από τη δομή, δηλαδή το συναίσθημα, τη μνήμη, τον συμβολισμό της κατοίκησης.
ΠτΘ: Πώς εμπνευστήκατε το Δίκτυο Λεσχών Ανάγνωσης «Μπλε Αλώνι»; Πώς προέκυψε το όνομά του αλλά και η ιδέα ενός δικτύου που θα ξεπερνά τα όρια μιας και μόνο περιοχής;
Χ.Β.: Το «Μπλε Αλώνι» γεννήθηκε από μια επιθυμία ανατροπής, να βγάλουμε τη λογοτεχνία από το στερεότυπο του κλειστού, ελιτίστικου σαλονιού και να τη μεταφέρουμε στην ανοιχτωσιά της ζωής. Γι’ αυτό και για όνομα επιλέχθηκε ένα λογοπαίγνιο που προσπαθεί να μεταφέρει την παράδοση των λογοτεχνικών σαλονιών αλλοτινών εποχών σε ένα σύγχρονο, αποκεντρωμένο και δημοκρατικό πλαίσιο. Ενώ εκείνα τα σαλόνια περιορίζονταν σε κλειστούς κύκλους, τα δικά μας «αλώνια» είναι ανοιχτά, ελεύθερα προσβάσιμα και μπορούν να στηθούν εύκολα οπουδήποτε, χωρίς να απαιτούν ειδικές γνώσεις. Αρκεί μόνο να υπάρχουν άνθρωποι πρόθυμοι να μοιραστούν ιστορίες και απόψεις. Και το μπλε; Κουβαλάει μια πινελιά από το άνοιγμα του ουρανού, αλλά κυρίως παραπέμπει στο ιστορικό φιλολογικό σαλόνι «Μπλε Δωμάτιο», που άλλαξε στις αρχές του 17ου αιώνα την κουλτούρα της ανάγνωσης.
ΠτΘ: Ποια υπήρξε η υποδοχή του κόσμου και ποιες είναι οι μεγαλύτερες πρακτικές προκλήσεις που αντιμετωπίζετε, για να κρατάτε «ζωντανό» αυτό το Δίκτυο;
Χ.Β.: Η υποδοχή ήταν και είναι πολύ ζεστή και ενθαρρυντική. Το «Μπλε Αλώνι» έχει αγαπηθεί και έχει δημιουργήσει ουσιαστικές σχέσεις. Όσο για τις προκλήσεις, είναι σίγουρα πολλές. Πώς θα αντέξει στον χρόνο; Με ευελιξία και αγάπη στις διαφορετικές ιδέες. Δεν επιβάλλονται κανόνες, χτίζουμε μια κουλτούρα αμοιβαίας εμπιστοσύνης και έμπνευσης, όπου το κάθε τοπικό αλώνι αναπνέει με τον δικό του ρυθμό και με βάση τις δικές του ιδιαιτερότητες και ανάγκες. Πώς θα μεγαλώσει; Θα μεγαλώσει επειδή απευθύνεται σε όλους. Επειδή δίνει τη δυνατότητα της σύνδεσης σε πολλά επίπεδα. Αν καταφέρουμε να γίνει κατανοητό πόσο εύκολο είναι να δημιουργηθεί κυριολεκτικά οπουδήποτε μια ομάδα, όλα τα άλλα είναι εύκολα.
ΠτΘ: Πώς μπορεί μια ομάδα αναγνωστών να γίνει μέλος σε αυτό το Δίκτυο; Να δημιουργήσει δηλαδή το δικό του τοπικό «παράρτημα»; Μπορείτε να μας δώσετε μια εικόνα από τις συναντήσεις των μελών σας;
Χ.Β.: Η διαδικασία είναι απλή. Αρκεί ένα μήνυμα στο [email protected] ή η συμπλήρωση της σχετικής φόρμας, που βρίσκει κανείς στο blog μας (βλ. εδώ). Το Δίκτυό μας έχει πλέον 8 ομάδες σε διαφορετικές τοποθεσίες και αυτό σημαίνει ότι καμία επόμενη ομάδα δεν ξεκινάει από το μηδέν. Ξεκινάει με τη συσσωρευμένη εμπειρία όλων μας, τα λάθη και τις επιτυχίες μας.
Οι συναντήσεις έχουν έναν σταθερό αλλά ευέλικτο πυρήνα: επιλογή κειμένου, ανάγνωση και συζήτηση. Το πιο σημαντικό όμως είναι ότι κάθε ομάδα διαμορφώνει τον δικό της ρυθμό και τον δικό της τρόπο προσέγγισης ανάλογα με τα μέλη της και τον τόπο της.
«Με συγκινεί ιδιαίτερα η περίπτωση της ομάδας του Ορμενίου»
ΠτΘ: Μέσα από όλες αυτές τις συναντήσεις, τις συζητήσεις και την αλληλεπίδραση των ομάδων, υπάρχει κάποιο συγκεκριμένο περιστατικό ή κάποια κουβέντα αναγνώστη που σας συγκίνησε βαθιά και αποτύπωσε την ουσία του «Μπλε Αλωνιού»;
Χ.Β.: Με συγκινεί ιδιαίτερα η περίπτωση της ομάδας του Ορμενίου. Έχω βρεθεί σε κάποιες από τις συναντήσεις και κάθε φορά με εκπλήσσει η δύναμη της λογοτεχνίας να αναδεικνύει προσωπικές εμπειρίες και να ξεκλειδώνει την επικοινωνία με τον πιο απλό και αυθόρμητο τρόπο. Εκεί καταλαβαίνει κανείς ότι η ανάγνωση λειτουργεί ως αφορμή για ουσιαστική συνάντηση με τους άλλους. Μέσα στα κείμενα βρίσκουμε κομμάτια του εαυτού μας και τη διάθεση να τα μοιραστούμε χωρίς επιτήδευση και χωρίς φόβο. Αυτή ακριβώς είναι η καρδιά του «Μπλε Αλωνιού» για μένα, να δημιουργούμε χώρους όπου η λογοτεχνία γίνεται γέφυρα μεταξύ ανθρώπων, γίνεται αφορμή για προσωπικές αφηγήσεις και αληθινές συναντήσεις, ακόμα και στις πιο απομακρυσμένες γωνιές της χώρας.
ΠτΘ: Στο πλαίσιο του Δικτύου έχουν πραγματοποιηθεί και άλλου είδους εκδηλώσεις και συζητήσεις, όπως το 2023 η συζήτηση με θέμα «Η ανάγνωση και οι κοινότητες ανάγνωσης στην ψηφιακή εποχή». Εν έτει 2026, ποιος πιστεύετε πως μπορεί να είναι ο ρόλος αυτών των κοινοτήτων στην ενίσχυση της φιλαναγνωσίας;
Χ.Β.: Ο κόσμος γίνεται ολοένα πιο ψηφιακός, όλο πιο γρήγορος και πιο θορυβώδης. Οι κοινότητες ανάγνωσης έρχονται να δημιουργήσουν μικρές εστίες συγκέντρωσης, διαλόγου και κοινής εμπειρίας.
ΠτΘ: Ποια η εμπειρία σας από τη συμμετοχή σας στη Διαδικτυακή Ακαδημία Ευρωπαϊκού Πολιτισμού «τα μελένια λεμόνια» του Θανάση Τριαρίδη; Υπάρχουν στιγμές που ξεχωρίζετε;
Χ.Β.: Από την Ακαδημία κρατώ κυρίως τη συνθήκη κοινότητας που δημιουργείται μεταξύ των συμμετεχόντων. Κρατώ επίσης ως φυλακτό την αίσθηση ότι η πνευματική αναζήτηση δεν χρειάζεται να είναι μια παγερή, ακαδημαϊκή διαδικασία. Ο Θανάσης Τριαρίδης έχει το σπάνιο χάρισμα να δημιουργεί το «μαζί» με τον πιο φυσικό και πηγαίο τρόπο. Όπως επίσης ξέρει πολύ καλά να επικεντρώνεται στα ουσιαστικά. Να τους δίνει σχήμα, χρώμα, όνομα και να τοποθετείται με ευθύνη απέναντί τους.
ΠτΘ: Παράλληλα με το Δίκτυο, ασχολείστε κυρίως με τη συγγραφή διηγημάτων. Τι σας γοητεύει σε αυτήν τη μικρή, συμπυκνωμένη φόρμα γραφής;
Χ.Β.: Από τη μεριά της δημιουργού, με γοητεύει η δυνατότητα ελέγχου στη σύνθεση σε επίπεδο πληροφορίας, πλοκής, ύφους, ρυθμού και νοήματος. Από τη μεριά της αναγνώστριας με γοητεύουν αυτά που δεν λέγονται, τα κενά, οι σιωπές, οι υπαινιγμοί, που αφήνουν χώρο για προσωπική ερμηνεία. Εκεί βρίσκεται η πιο ζωντανή στιγμή της ανάγνωσης, στη συνάντηση ανάμεσα σε αυτό που έχει ειπωθεί και σε αυτό που μένει ανοιχτό.
«Κάποια αλώνια ίσως κρατήσουν χρόνια, κάποια θα αλλάξουν μορφή, κάποια καινούργια θα εμφανιστούν εκεί που δεν το περιμένουμε»
ΠτΘ: Από τη μία πλευρά, η συγγραφή διηγημάτων απαιτεί απόλυτη απομόνωση και εσωστρέφεια. Από την άλλη, το «Μπλε Αλώνι» απαιτεί εξωστρέφεια, δικτύωση και συνεχή επικοινωνία. Πώς ισορροπείτε ανάμεσα σε αυτούς τους δύο αντίθετους κόσμους;
Χ.Β.: Δεν θα έλεγα πως ισορροπώ. Περισσότερο πρόκειται για εναλλαγή καταστάσεων. Παραδίνομαι πότε στον έναν και πότε στον άλλον κόσμο.
ΠτΘ: Αν κλείνατε τα μάτια και φανταζόσασταν το «Μπλε Αλώνι» μετά από πέντε χρόνια, πώς θα θέλατε να το δείτε να έχει εξελιχθεί;
Χ.Β.: Δεν θα φανταζόμουν απαραίτητα κάτι μεγαλύτερο, πιο οργανωμένο ή πιο εντυπωσιακό. Περισσότερο θα με χαροποιούσε αν κάποιοι σπόροι που ρίχτηκαν βρήκαν χώμα, φύτρωσαν και άνθισαν, έστω και για λίγο. Δεν μετράμε την επιτυχία με αριθμούς. Δημιουργούμε χώρους συνάντησης, μοιραζόμαστε βιβλία, συζητήσεις και εμπειρίες και αφήνουμε χώρο να συμβεί το απρόβλεπτο. Κάποια αλώνια ίσως κρατήσουν χρόνια, κάποια θα αλλάξουν μορφή, κάποια καινούργια θα εμφανιστούν εκεί που δεν το περιμένουμε.
Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
