Ο Ανδρεας Καρκαβιτσας «ξανασυστηνεται»
Μία σημαντική εκδοτική και φιλολογική πρωτοβουλία για το έργο του Ανδρέα Καρκαβίτσα παρουσιάστηκε στην Κομοτηνή, με αφορμή εκδήλωση αφιερωμένη στα γνωστά και άγνωστα κείμενα του μεγάλου Έλληνα λογοτέχνη.
Μια εκδοτική προσπάθεια που όπως ανέφερε μιλώντας στο «Ράδιο Παρατηρητής 94fm» ο επίκουρος καθηγητής Σημειωτικής, Λογοτεχνικής Ανάλυσης και Πολιτισμικής Ερμηνείας του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης και επιμελητής μίας εκ των συνολικά εννέα εκδόσεων κ. Θανάσης Κούγκουλος, φιλοδοξεί να επανασυστήσει τον Καρκαβίτσα τόσο στη φιλολογική κοινότητα όσο και στο ευρύτερο αναγνωστικό κοινό.
Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε την περασμένη Τετάρτη στη Δημοτική Βιβλιοθήκη Κομοτηνής σε διοργάνωση του Εργαστηρίου Λαογραφίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας και του Εργαστηρίου Έρευνας για τη Νεοελληνική και Συγκριτική Φιλολογία του ΔΠΘ, των Π.Μ.Σ. «Κείμενα και Πολιτισμός» και «Πολιτισμικές Σπουδές: Νέος Ελληνισμός και Βαλκάνια» , του ερευνητικού έργου ΕΛ.ΙΔ.Ε.Κ. «Χαρτογραφώντας τα ελληνικά αστικά “Απόκρυφα” του 19ου αιώνα», σε συνεργασία με άλλους τοπικούς και επιστημονικούς συντελεστές, με επίκεντρο την ολοκλήρωση της επανέκδοσης του πεζογραφικού έργου του Ανδρέα Καρκαβίτσα σε εννέα τόμους από τον Σύλλογο προς Διάδοσιν Ωφελίμων Βιβλίων, στα τέλη του 2025.
Σύμφωνα με τον επίκουρο καθηγητή, οι οκτώ από τους τόμους αντιστοιχούν σε έργα που είχε εκδώσει ο ίδιος ο Καρκαβίτσας όσο ζούσε, ενώ ο ένατος περιλαμβάνει διηγήματα που είχαν δημοσιευτεί σε περιοδικά, εφημερίδες και ημερολόγια, χωρίς ποτέ να ενταχθούν από τον συγγραφέα σε αυτόνομο τόμο. Πρόκειται, όπως εξήγησε, για ένα εκδοτικό εγχείρημα με ιδιαίτερη φιλολογική σημασία, καθώς κάθε τόμος συνοδεύεται από εισαγωγή, επίμετρο και επιμέλεια από διαφορετικό ειδικό μελετητή.
Στην Κομοτηνή παρουσιάστηκαν πέντε από τους εννέα τόμους, σε μια εκδήλωση που αποτέλεσε τον τρίτο σταθμό της σειράς παρουσιάσεων, μετά τα Λεχαινά και την Πάτρα, με τον ίδιο να κάνει ιδιαίτερη αναφορά σε έργα όπως «Η Λυγερή», «Ο Ζητιάνος» και «Ο Αρχαιολόγος», που στο σύνολό τους όπως τόνισε εξακολουθούν να αποτελούν βασικά σημεία αναφοράς της νεοελληνικής πεζογραφίας.
Νέα προσέγγιση από νέο κοινό
Ερωτηθείς σχετικά με το καινούργιο που οι εκδόσεις αυτές κομίζουν στο εκδοτικό τοπίο της χώρας υπογράμμισε ότι η αξία της νέας έκδοσης δεν περιορίζεται στη φιλολογική αποκατάσταση των κειμένων, αλλά όπως τόνισε «κάθε επανέκδοση δίνει τη δυνατότητα νέας προσέγγισης ενός παλαιότερου έργου από ένα νέο κοινό», τονίζοντας πως στην Ελλάδα εξακολουθεί να υπάρχει σημαντικό έλλειμμα σε αξιόπιστες κριτικές εκδόσεις κυρίως παλαιότερων κειμένων του 19ου και των αρχών του 20ού αιώνα.
«Υπό την άποψη αυτή, ένα τέτοιο εκδοτικό εγχείρημα χρειαζόταν, καθώς το κείμενο είναι επιμελημένο, δηλαδή διορθωμένο ως προς λάθη που πιθανώς μπορεί να είχαν είτε οι πρώτες δημοσιεύσεις ή να είχαν περάσει πια και στις αναδημοσιεύσεις» ανέφερε τονίζοντας πως οι εκδόσεις αυτές απευθύνονται ναι μεν σε ένα ειδικότερο κοινό, τους φιλολόγους και ερευνητές, αλλά ταυτοχρόνως και σε έναν ευρύτερο κοινό. Κι αυτό λόγω του «εκσυγχρονισμού» της ορθογραφίας σε αυτές, με έναν αποδεκτό τρόπο, καθώς και ένα γλωσσάριο ανά τόμο που βοηθάει τον σύγχρονο αναγνώστη να αντιληφθεί το κείμενο.
Πώς διαβάζεται σήμερα ο Καρκαβίτσας
Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε και στον τρόπο με τον οποίο διαβάζεται σήμερα ο Καρκαβίτσας. Όπως επισημάνθηκε, ο συγγραφέας είχε για δεκαετίες ενταχθεί σχεδόν μονοδιάστατα στο σχήμα της ηθογραφίας, δίπλα σε κορυφαίες μορφές όπως ο Παπαδιαμάντης και ο Βιζυηνός. Ωστόσο, μια πιο προσεκτική ανάγνωση αναδεικνύει και άλλες όψεις του έργου του, όπως την έντονη πολιτική και κοινωνική κριτική που ασκεί, πολλές φορές με αιχμηρό τρόπο, απέναντι στο κράτος, την εξουσία και τις παθογένειες της εποχής του.
Ξεχωριστό ενδιαφέρον παρουσιάζει ο ένατος τόμος με τα διηγήματα εκτός συλλογών, τον οποίο επιμελήθηκε ο ίδιος ο κ. Κούγκουλος. Όπως ανέφερε, το εγχείρημα ήταν ιδιαίτερα απαιτητικό, επειδή ουσιαστικά χρειάστηκε να συγκροτηθεί ένα βιβλίο που ο ίδιος ο Καρκαβίτσας δεν είχε διαμορφώσει ποτέ ως ενιαίο σύνολο. Το υλικό ήταν ετερογενές, με κείμενα γραμμένα σε διαφορετικές χρονικές περιόδους, από τα πρώτα συγγραφικά του βήματα έως και τη χρονιά του θανάτου του.
«Έβαλα αποκλειστικά κείμενα αφηγηματικής πεζογραφίας, διηγήματα και ολοκληρωμένα κείμενα, που μπορεί να έχουν έναν μυθοπλαστικό χαρακτήρα, αλλά δεν είναι αμιγώς μυθοπλαστικά» ανέφερε, εξηγώντας πως ο τόμος αυτός συνδέεται με την αφηγηματική του πεζογραφία, με την μυθοπλαστική διάσταση της πεζογραφίας του και κείμενα που είναι γραμμένα πριν καν εκδώσει την πρώτη του συλλογή διηγημάτων.
Ο ίδιος εξήγησε ότι προγενέστερη προσπάθεια συγκέντρωσης μέρους αυτού του υλικού είχε γίνει ήδη από το 1944, από την κ. Νίκη Σιδερίδη, ωστόσο οι σημερινές δυνατότητες της έρευνας και κυρίως η ψηφιοποίηση των πηγών επέτρεψαν τον ακριβέστερο εντοπισμό πρώτων δημοσιεύσεων, παραλλαγών και κειμένων που δεν είχαν έως σήμερα αξιοποιηθεί επαρκώς. Παράλληλα, τέθηκε και το ερώτημα γιατί ο ίδιος ο συγγραφέας άφησε ορισμένα από αυτά τα διηγήματα εκτός των συλλογών του, ένα ζήτημα που, όπως παραδέχθηκε, παραμένει ανοιχτό στη φιλολογική έρευνα.
Ο κ.Κούγκουλος επισήμανε ακόμη ότι η νέα σειρά δεν αφορά μόνο τους ερευνητές και τους φιλολόγους, αλλά και το ευρύτερο αναγνωστικό κοινό, ακριβώς επειδή έχει γίνει προσπάθεια τα κείμενα να είναι περισσότερο προσβάσιμα σήμερα. Η μεγάλη συμμετοχή του κοινού άλλωστε στην εκδήλωση της Κομοτηνής, όπως σημείωσε, έδειξε πως εξακολουθεί να υπάρχει ουσιαστικό ενδιαφέρον για το έργο του Καρκαβίτσα.
Τι ακολουθεί…
Κλείνοντας ερωτηθείς σχετικά με τις επικείμενες δράσεις του Τμήματος, ο κ. Κούγκουλος προανήγγειλε νέα συνέδρια και εκδοτικές πρωτοβουλίες του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης, με έμφαση στη νεοελληνική φιλολογία και τη σχέση της Κομοτηνής με τον ευρύτερο βαλκανικό χώρο. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στο μεγάλο συνέδριο για τον Γεώργιο Βιζυηνό, που προγραμματίζεται για τα τέλη Νοεμβρίου στην Κομοτηνή, καθώς και σε νέες εκδόσεις από τα πανεπιστημιακά εργαστήρια, όπως αυτή που αφορά στα διηγήματα του Νικολάου Φαρδύ, από τη Σαμοθράκη.
Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
