Ηρακλης Πασχαλιδης, «12 μουσικα κομματια και 6 τραγουδια»

Τρεις θεατρικοί ερμηνευτές (η Ρούλα Μανισσάνου, ο Άγγελος Παπαδημητρίου και η Λυδία Φωτοπούλου) ανταμώνουν με τραγούδια και συνθέσεις που έγραψε ο Ηρακλής Πασχαλίδης σε βάθος χρόνου. «Μπήκαν στη σειρά ακολουθώντας ένα σενάριο που δε γράφτηκε ποτέ. Ένα σενάριο μυστικό, που μας φανερώνει μόνο τα χρώματά του. Ένα σενάριο φανερό που μας κρύβει τα γεγονότα. Ένα σενάριο βουβό, που μιλάει για έρωτα, για φθορά, για πτώση, για ανάταση» όπως γράφει ο συνθέτης για τα «12 μουσικά κομμάτια και 6 τραγούδια».
Μίλησε στην εκπομπή «Βομβιστές Δυτικών Προαστίων» του Ράδιο Παρατηρητής για την ποιοτική μουσική που αγαπούν περισσότεροι από ό,τι κάποιοι νομίζουν, για τη συνεργασία του με τον Ολλανδό σκηνοθέτη Feike Boschma, για τα ελληνικά soundtracks που δεν περνούν τα ελληνικά σύνορα, με ελάχιστες εξαιρέσεις.

ΠτΘ: Μιλήστε μας γι’ αυτή τη δουλειά, που μοιάζει μ’ ένα ταξίδι, με μουσικές διαδρομές.
Η.Π.: Αυτά τα 12 μουσικά κομμάτια και 6 τραγούδια προέρχονται τα περισσότερα από θεατρικές παραστάσεις – εκτός από ένα που είναι από τον κινηματογράφο κι ένα από τηλεοπτική σειρά της ΕΡΤ-, έχουν φτιαχτεί μέσα σ’ ένα διάστημα 18 – 19 χρόνων. Είναι μια ανθολογία από πράγματα που είχα κάνει και αγάπησα πάρα πολύ και κατά τη γνώμη μου συνθέτουν, παρόλο που είναι από διαφορετικές εποχές και διαφορετικά θεατρικά έργα, ένα δικό τους σύνολο.
Ήταν πάρα πολύ δύσκολο να επιλεγούν αυτά τα συγκεκριμένα και αποκλείστηκαν ορισμένα κομμάτια που επίσης αγαπώ αλλά ήταν δύσκολο να συνδιαλλαγούν με τα υπόλοιπα.

Το «σιωπηρό θέατρο» του Feike Boschma

ΠτΘ: Διακρίνω αρκετές μουσικές μέσα από μια συνεργασία σας με την Ολλανδία. Υποθέτω πως δεν είναι τυχαίο.
Η.Π.: Ήταν τυχαίο που βρέθηκα με τον Feike Boschma με τον οποίο συνεργάστηκα. Ίσως, όμως, δεν ήταν τυχαίο υπό την έννοια ότι το Άμστερνταμ από τα εφηβικά μου χρόνια ήταν μια πολιτεία που αγάπησα πολύ κι όπου πήγαινα πολύ τακτικά, αν και τον Feike Boschma τον συνάντησα στην Αθήνα.

ΠτΘ: Τι σημαίνει να γράφεις μουσική για μια παράσταση που ανεβαίνει στα ολλανδικά;
Η.Π.: Το θέμα είναι ότι οι παραστάσεις του δεν έχουν λόγο, είναι μόνο μουσική ή τραγούδι. Κάνει ένα περίεργο είδος το οποίο οι Ολλανδοί ονομάζουν figuren theatre, το οποίο έχει παντομίμα, έχει Θέατρο Σκιών, μαριονέτες, πανιά που κουνιούνται κι ανάλογα με το φως ή την κίνηση που δίνει ο ίδιος παίρνουν άλλη υπόσταση…

ΠτΘ: Λίγα στοιχεία από Μαύρο Θέατρο της Πράγας;
Η.Π.: Πλησιάζει. Δεν υπάρχει λόγος, δεν υπάρχει κείμενο, αλλά μια ιστορία την οποία ο θεατής την καταλαβαίνει από αυτά που ακούει και βλέπει κι αυτό που ακούει είναι η μουσική και το τραγούδι.

ΠτΘ: Επομένως, η μουσική παίζει πιο σημαντικό ρόλο από ό,τι σ’ ένα συμβατικό είδος θεάτρου;
Η.Π.: Είναι γεγονός, είναι κάτι σαν μουσική μπαλέτου, μουσική από την αρχή μέχρι το τέλος. Ο Feike Boschma είναι πλέον 86 χρονών και δεν ανεβάζει παραστάσεις. Η τελευταία του ήταν το 1996, την οποία κάναμε μαζί και γιόρταζε τα 75 του χρόνια. Τώρα καταγίνεται με μια ταινία για το έργο της ζωής του, που ανέλαβαν να τη φτιάξουν κάποιοι Ολλανδοί και μετέχει στα γυρίσματα.

ΠτΘ: Αυτό που περιγράφετε κ. Πασχαλίδη έχω την αίσθηση ότι εικονοποιείται στο εξώφυλλο του cd, με δυο κούκλες που παραπέμπουν σε πιερότο, σε παντομίμα, γενικά σε θέατρο…
Η.Π.: Το εξώφυλλο είναι ένα γλυπτό, έργο του ηθοποιού Άγγελου Παπαδημητρίου – τραγουδάει «Το άσμα του Μαλβόλιο» στο cd- του οποίου η βασική δουλειά είναι η γλυπτική, είναι γνωστός εικαστικός. Είναι ένα μικρό αγαλματάκι, φωτογραφημένο από διαφορετικές οπτικές γωνίες που έγινε εξώφυλλο.

Ετοιμασίες για τον «Κύκλωπα»

ΠτΘ: Μιλήστε μας για την τωρινή σας συνεργασία με το ΔΗΠΕΘΕ Καλαμάτας.
Η.Π.: Είναι ο «Κύκλωπας» του Ευριπίδη, ένα σατυρικό δράμα και ανεβαίνει στην Καλαμάτα στις 25 Ιουλίου. Είναι η πρώτη φορά που ασχολούμαι με κείμενα των αρχαίων τραγικών. Πολύ παλιά είχα κάνει Αριστοφάνη, κωμωδία.

ΠτΘ: Η μουσική που γράφετε είναι μια σύγχρονη ανάγνωση ή βασίζεται σε κομμάτια που έχουν μείνει από την αρχαία ελληνική μουσική;
Η.Π.: Είναι μια εντελώς σύγχρονη ανάγνωση.

ΠτΘ: Έχετε συνεργασίες με ΔΗΠΕΘΕ. Τα Δημοτικά Θέατρα επιτρέπουν μια ευελιξία σ’ έναν καλλιτέχνη που έχει, θα έλεγα, μια εικαστική ματιά πάνω στη μουσική;
Η.Π.: Αυτό δεν εξαρτάται από τα ΔΗΠΕΘΕ, αλλά από το σκηνοθέτη, με τον οποίο γίνεται η καλλιτεχνική συνεργασία. Αν ο σκηνοθέτης αφήσει το περιθώριο στο μουσικό, είτε είναι σε ΔΗΠΕΘΕ, είτε στο Εθνικό, είτε στο ελεύθερο θέατρο είναι το ίδιο.

ΠτΘ: Ο «Κύκλωπας» ανεβαίνει σε σκηνοθεσία ποιού;
Η.Π.: Σκηνοθετεί ο Νίκος Αρμάος. Την πρώτη φορά συνεργαστήκαμε στη «Βεγγέρα» του Καπετανάκη που είχε ανεβάσει η Πειραματική Σκηνή στη Θεσσαλονίκη. Από τότε οι συνεργασίες μας είναι πάρα πολλές, έχουμε βρει μια κοινή γλώσσα μεταξύ μας. Ο Νίκος Αρμάος είναι ένας άνθρωπος που λειτουργεί με τη μουσική, την έχει ανάγκη στις παραστάσεις του.

ΠτΘ: Πώς βλέπετε την Ελλάδα θεατρικά; Υπάρχουν νέες προτάσεις, τολμούν ν’ ανεβάσουν νέους συγγραφείς, γιατί το πώς θα κινηθείτε μουσικά έχει να κάνει και με το θεατρικό είδος. Άλλο είναι το κλασσικό θέατρο κι άλλο το θέατρο του παραλόγου.
Η.Π.: Φυσικά και η μουσική έχει να κάνει με το έργο, αλλά τη μουσική τη γράφω για την παράσταση κι όχι για το έργο. Δε μου φτάνει το κείμενο, πρέπει να δω πρόβες, να μιλήσω με το σκηνοθέτη για να καταλάβω τι μου ζητείται να προσφέρω.

Ελληνικά soundtracks

ΠτΘ: Στον ελληνικό κινηματογράφο έχουν μείνει γνωστές κάποιες μουσικές, όπως αυτές της Ελένης Καραϊνδρου, όπως και στην τηλεόραση υπάρχουν πολύ καλές δουλειές. Στο cd σας, από τον αριθμό των μουσικών και το είδος των οργάνων, αντιλαμβάνεται κάποιος τη δουλειά έχει γίνει. Αγαπάει ο ακροατής το διαφορετικό και την ποιότητα;
Η.Π.: Πιστεύω ότι ο κόσμος που ενδιαφέρεται για κάτι διαφορετικό είναι πολύ περισσότερος από ό,τι νομίζουν εκείνοι που έχουν τη δύναμη στα χέρια τους, όπως είναι οι δισκογραφικές. Πολλοί ενδιαφέρονται για κάτι πέρα από το mainstream.
Το κακό είναι ότι ο μέσος ακροατής δεν έχει το περιθώριο να διαλέξει, γιατί του προσφέρονται τρία ίδια πράγματα και έχει να διαλέξει αν θα το πει η Βανδή, η Βίσση ή ο Μαρτάκης.
Η μουσική της Καραϊνδρου είναι γνωστή γιατί έντυσε ταινίες του Αγγελόπουλου. Αν είχαν κυκλοφορήσει όλα αυτά τα cd με τις εξαιρετικές μουσικές της δε θα το μάθαινε κανείς. Δοξάστηκαν οι ταινίες του Αγγελόπουλου στο εξωτερικό, οπότε ενδιαφερθήκαμε και για τις συγκεκριμένες μουσικές.

ΠτΘ: Στην Ελλάδα δεν έχουμε εξοικειωθεί με τα ελληνικά soundtracks, παρόλο που υπάρχουν εξαιρετικοί Έλληνες συνθέτες του κινηματογράφου και η Ελλάδα θα μπορούσε να εξάγει κινηματογραφική μουσική.
Η.Π.: 100%. Ο Θεοδωράκης, ο Χατζιδάκις και η Καραϊνδρου είναι οι μόνοι που πέρασαν τα σύνορα της χώρας, αλλά υπάρχουν πολύ αξιόλογες μουσικές οι οποίες επειδή δεν εντάσσονται στο mainstream, δεν είναι σκυλο-ποπ, δεν ακούγονται.

ΠτΘ: Βέβαια, στον ΠτΘ δεν παίζουμε συνήθως λαϊκό τραγούδι.
Η.Π.: Το λαϊκό είναι ένα πολύ ωραίο είδος τραγουδιού, αρκεί να είναι ένα καλό λαϊκό τραγούδι. Ένας συνθέτης που εκτιμώ ιδιαίτερα είναι ο Βασίλης Τσιτσάνης, ο οποίος είναι κορυφαίος.

ΠτΘ: Και μάλιστα τα τραγούδια του έχουν μεταφραστεί και στα γαλλικά. Στο «Talgo» του Βασίλη Αλεξάκη – που γράφτηκε πρώτα στα γαλλικά – υπάρχουν μεταφρασμένοι στίχοι του Τσιτσάνη. Το αυθεντικό λαϊκό και το ρεμπέτικο μπορούν να ξεπεράσουν τα σύνορα.
Η.Π.: Βέβαια, πρόκειται για «διαμαντάκια».

ΠτΘ: Προσωπικά δεν το βλέπω, αλλά ήθελα να σας ρωτήσω αν διακρίνετε κάποια διάθεση από την πλευρά της ελληνικής πολιτείας να θελήσει να εξαγάγει τους ποιοτικούς της δημιουργούς και να τους αντιμετωπίσει εμπορικά, με την έννοια της προβολής τους εκτός συνόρων;
Η.Π.: Δε μού φαίνεται τόσο ζωηρή η εξουσία να προβάλει παρόμοιες προσπάθειες. Μάλλον τα θεωρεί ανάξια λόγου. Δε μπορώ να σκεφτώ όπως σκέφτονται αυτοί οι άνθρωποι που έχουν τη δύναμη στα χέρια τους.

ΠτΘ: Ίσως δεν αγαπούν πραγματικά τη σύγχρονη ελληνική τέχνη, μια και τους αρχαίους Έλληνες τους εξαντλήσαμε στο να τους «πουλάμε».
Η.Π.: Κυκλοφορούν πολύ σημαντικές δουλειές, τις οποίες κι εμείς που είμαστε στο χώρο τις πληροφορούμαστε τυχαία. Πηγαίνεις στο σπίτι ενός φίλου, ακούς ένα cd που σού αρέσει πολύ, ψάχνεις να βρεις τι είναι και έχει την υπογραφή ελλήνων συνθετών και δημιουργών.
Αυτού του είδους η μουσική διαδίδεται από χέρι σε χέρι κι από στόμα σε στόμα.

Αγώνες ελληνικού τραγουδιού

ΠτΘ: κ. Πασχαλίδη, θα ήθελα να μιλήσουμε και για τους αγώνες ελληνικού τραγουδιού που διοργάνωσαν ο Μάνος Χατζιδάκις και το Γ΄ Πρόγραμμα στην Κέρκυρα το 1981.
Η.Π.: Είχα συμμετάσχει με δυο τραγούδια, την «Κυρία από την Ικαρία» και το «Τραγούδι», τα οποία ερμήνευσε ο Χρήστος Στέργιογλου, γνωστός ηθοποιός σήμερα, ο οποίος ξεκινούσε τότε την καριέρα του.
Θέλησα να πάρω μέρος στους αγώνες αυτούς όταν διάβασα τα ονόματα της επιτροπής και σκέφτηκα ότι έστω και για να τους δω από κοντά αξίζει τον κόπο. Ήταν ο Νίκος Γκάτσος, ο Γιάννης Τσαρούχης, ο Μάνος Χατζιδάκις, άνθρωποι που θαύμαζα πάρα πολύ.
Έγραψα τα δυο τραγούδια τα οποία ευτυχώς εγκρίθηκαν κι έζησα ένα τετραήμερο το οποίο ακόμη θυμάμαι με πάρα πολύ συμπάθεια. Ο Μάνος Χατζιδάκις είχε τη δυνατότητα να επιβάλλει ένα τόσο πολιτισμένο περιβάλλον όπου και να βρισκόταν, σ’ έκανε να νιώθεις κάτι σαν έμπνευση όταν ήσουν κοντά του.

ΠτΘ: Να ευχηθώ να υπάρχουν κι άλλες τέτοιες μέρες που συναντιούνται οι δημιουργοί και πηγαίνουν άνθρωποι για να τους ακούσουν κι όχι να κάνουν δημόσιες σχέσεις.
Η.Π.: Ήταν πιο αγνά τότε τα πράγματα.

ΠτΘ: Να γράφετε πάντα ωραίες μουσικές.
Η.Π.: Σας ευχαριστώ πολύ.

Μαρία Αμπατζή
 

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.