Κατεβασε αυλαια το Φεστιβαλ Ελληνικων Ταινιων Μικρου Μηκους Δραμας

Ολοκληρώθηκε το 32ο Φεστιβάλ Ελληνικών Ταινιών Μικρού Μήκους Δράμας που πραγματοποιήθηκε από τις 21 έως τις 26 Σεπτεμβρίου 2009.

Καθώς η αυλαία του 32ου Φεστιβάλ Ταινιών Μικρού Μήκους Δράμας έπεφτε, οι ιστορίες και οι ήρωες των ταινιών έδωσαν τη θέση τους, στη σκηνή του Δημοτικού Ωδείου της Δράμας, στις κριτικές επιτροπές. Το Δημοτικό Ωδείο της Δράμας, όπου έγινε και φέτος η τελετή λήξης, πλημμύρισε κινηματογραφιστές, σινεφίλ και αγωνία.

Ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Φεστιβάλ Ταινιών Μικρού Μήκους Δράμας Αντώνης Παπαδόπουλος, καλησπερίζοντας θερμά την κατάμεστη αίθουσα, χαρακτήρισε τη φεστιβαλική εβδομάδα της 32ης διοργάνωσης «μια πλούσια ποιοτικά εβδομάδα όπου προβλήθηκαν συνολικά 225 ταινίες» και ευχαρίστησε όλους τους κινηματογραφιστές για τη συμμετοχή τους, τονίζοντας πως «απόψε εμείς δεν πρέπει να μιλάμε πολύ, είναι μια βραδιά που ανήκει στις κριτικές επιτροπές, στους συναδέλφους μας νέους κινηματογραφιστές και στα βραβεία».

Ο Δήμαρχος της Δράμας και πρόεδρος του Φεστιβάλ, Θωμάς Μαργαρίτης, χαιρέτησε κινηματογραφιστές και προσκεκλημένους περιγράφοντας το κυρίαρχο συναίσθημά του, «πάντοτε στις τελετές λήξης του Φεστιβάλ της Δράμας, ένα συναίσθημα κυριαρχεί, η χαρμολύπη. Χαρά, διότι κύλησε η εβδομάδα ομαλά, λύθηκαν όλα τα προβλήματα, αλλά και μια λύπη, διότι χαμηλώνουν τα φώτα κι ήρθε η ώρα να αποχωριστούμε. Εμείς έχουμε θέσει ως στόχο το Φεστιβάλ πάντοτε να το διευρύνουμε, να παραμένει ένα φεστιβάλ υψηλής ποιότητας και να σας βλέπουμε κάθε χρόνο. Ο θεσμός του Φεστιβάλ θα αποτελέσει την αφορμή να αναδειχθεί το ιστορικό κέντρο της πόλης. Ιδιαίτερα, φέτος, θα ήθελα να ευχαριστήσω και τον Πρόεδρο της ΕΡΤ, κύριο Χρήστο Παναγόπουλο, για την πρωινή του εξαγγελία περί συμπαράστασης στη δημιουργία του μουσείου του Φεστιβάλ Ταινιών Μικρού Μήκους στο κτίριο της παλαιάς Ασφάλειας. Η ΕΡΤ για ακόμη μια φορά αποδεικνύει τη μέγιστη συμπαράστασή της στο Φεστιβάλ της Δράμας. Χαίρομαι για την επιτυχία του Φεστιβάλ και υποκλίνομαι σε όλους τους νέους δημιουργούς που επιλέγουν τη Δράμα για να δείξουν τις νέες δημιουργίες τους. Η φθινοπωρινή Δράμα σας αγκαλιάζει γιατί εσείς αποτελείτε την ψυχή του Φεστιβάλ. Ανανεώνουμε το ραντεβού μας για τον επόμενο Σεπτέμβρη».

Περικλής Χούρσογλου:

«Η τέχνη, το σινεμά που είδα στη Δράμα,

με κάνουν χαρούμενο»

Στο αίθριο των γραφείων του φεστιβάλ έγινε το Σάββατο 26 Σεπτεμβρίου, ο σχολιασμός και η αποτίμηση του Ελληνικού Διαγωνιστικού Τμήματος από τον Περικλή Χούρσογλου.

«Όταν μου πρότεινε ο Καλλιτεχνικός Δ/ντής του Φεστιβάλ να κάνω τον απολογισμό των ταινιών του Ελληνικού τμήματος, το είδα σαν μια ευκαιρία για ένα διάλογο με νεότερες γενιές κινηματογραφιστών.

Σχολές στην Ελλάδα… Ένα γενικό πρόβλημα, τεράστιο. Αναμφίβολα το πρόβλημα της εκπαίδευσης στην Ελλάδα βοά. Τα προβλήματα δεν είναι μόνο κινηματογραφικά, είναι προβλήματα γενικότερης παιδείας. Και για να γίνω πιο σαφής: Χρειάζεται να έχεις διαβάσει ένα βιβλίο, χρειάζεται να έχεις δει ζωγραφική, χρειάζεται να έχεις ακούσει μουσική, να έχεις δει χορό. Τα σχολεία προσφέρουν ελάχιστες γνώσεις έξω από την παπαγαλία, που άμεσα θα αποτελέσει το μοναδικό κριτήριο για την είσοδο στα Ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα. Τα παιδιά στη βασική εκπαίδευση στην Ελλάδα δεν έχουν μάθει δυστυχώς να δομούν την σκέψη τους. Μοιάζει λίγο αφοριστικό…αλλά είναι το πιο απλό που μπορώ να πω. Ούτε, όμως, ενθαρρύνονται να εκφραστούν. Αντίθετα, το εκπαιδευτικό σύστημα τα σπρώχνει να κρύβονται.

Πιο συγκεκριμένα τώρα, σχετικά με προβλήματα του κινηματογράφου: Αρκετές σπουδαστικές ταινίες- και όχι μόνο- μοιάζει να προσπαθούν να μιμηθούν αυτό που βλέπουμε στην τηλεόραση. Την αισθητική της τηλεόρασης. Λες και κάποιος μαθαίνοντας σινεμά, προσπαθεί να γίνει πιο τηλεοπτικός. Ένα δεύτερο πρόβλημα βασικό: o χρόνος μέσα στις ταινίες. Πλάνα που αργούν, ρυθμοί και κινήσεις γεμάτες ναρκισσισμό. Η οικονομία το… «έχει βάλει στα πόδια», θα έλεγα.

Σπουδαστικές ταινίες

Θέλω όμως να κλείσω και με μία αισιόδοξη παρατήρηση. Τόσο στο διαγωνιστικό όσο και στο digi, παίχτηκαν ταινίες που δεν είχαν δηλωθεί σαν σπουδαστικές στην ουσία όμως ήταν. Ήταν καλύτερες από αυτές που χαρακτηρίστηκαν έτσι. Λυπάμαι, αλλά σε αυτές τις 5 σελίδες που έχω ετοιμάσει πολλές φορές θα αναφερθώ σε κάποιες ταινίες. Δεν είναι γιατί τις ξεχωρίζω ως πιο καλές, ούτε έχω σχέση με την Κριτική Επιτροπή, ούτε θα δώσω κανένα βραβείο. Με βοηθά όμως όταν αναφέρομαι σε κάποια ταινία, να προσδιορίσω καλύτερα αυτό που θέλω να πω. Και ήθελα να πω για ταινίες που είναι σπουδαστικές η «Λήθη», ας πούμε, του Γαβριήλ Τζάφκα, αλλά και το «Φωτορομάνς» του Παρίση Πάνου μέσα στη σχολή στην ουσία έχουνε γίνει. Αναφέρω αυτές τις δύο ταινίες που είναι από ελληνικά σχολεία. Το «Χωρίς γυαλιά», είναι και αυτό μια εξαιρετική ταινία. Μια ταινία που την πρόσεξα, που κι αυτή μέσα στην σχολή έχει γίνει και δεν ήταν στο σπουδαστικό τμήμα.

Σχολής Κινηματογράφου- Aποτελέσματα

Θέλω να πάω λίγο την σκέψη μου παρακάτω. Ήδη από τα χρόνια του 70 ή και πιο πριν ακόμα, εντοπίζαμε πως το σημαντικότερο πρόβλημα του ελληνικού κινηματογράφου ήταν και είναι η έλλειψη σοβαρής σχολής. Πριν δύο χρόνια σε μία αντίστοιχη συζήτηση εδώ στη Δράμα οι ταινίες του τμήματος της Θεσσαλονίκης αντιμετωπίστηκαν απαξιωτικά. Ίσως δίκαια ως ένα βαθμό. Φέτος συμμετέχει από το τμήμα μια ταινία στο διαγωνιστικό που άσχετα από τις έντονες επιρροές της από ένα άλλο σινεμά, έχει αισθητική και ποιότητα και μιλάω για τη «Λήθη» του Γαβριήλ Τζάφκα και συμμετέχουν ακόμα 2-3 ταινίες στο digi. Της Κατερίνας Γραμματικοπούλου το «Κάθε που βραδιάζει» κ.ά.

Διδάσκω ήδη 4 χρόνια στο τμήμα, διδάσκουμε -νομίζω πως αυτή τη στιγμή μιλάω για τους περισσότερους από τους συναδέλφους- καταρχήν για να ζήσουμε. Συμφωνώ με οποιονδήποτε πει πως το τμήμα κινηματογράφου έχει χιλιάδες προβλήματα. Θεσμικά, οικονομικά, ένα υπουργείο που σχεδόν το αγνοεί. Αλλά στα τέσσερα αυτά χρόνια έχουν υπάρξει φορές που τελειώνοντας ένα μάθημα, πτώμα στην κούραση, αισθάνομαι πως ήταν σαν ένα καλό γύρισμα. Και πιστεύω πως παρά τα χιλιάδες προβλήματα, τα επόμενα χρόνια ακόμα περισσότερες ταινίες από το ΑΠΘ και μακάρι και από τα άλλα σχολεία, θα έρχονται στη Δράμα και θα αξίζει να μιλάμε γιʼ αυτές. Η μικρή μου πείρα, με έχει διδάξει πως η παιδεία θέλει χρήματα, θέλει υπομονή, θέλει πείσμα και θέλει πάνω απʼ όλα ταλέντο.

Διαγωνιστικό τμήμα: Είδα στο διαγωνιστικό τμήμα σε πολλές ταινίες έναν εχθρικό έξω κόσμο. Ανθρώπους που κλείνονται στα σπίτια τους για να μην αντιμετωπίσουν τον κόσμο αυτό. Αυτοί και οι άλλοι. Το έξω είναι οι άλλοι άνθρωποι ή το άλλο φύλλο ή ο θάνατος ή η απώλεια ή μια πυρηνική καταστροφή, ένα τραυματικό γεγονός. Οι ταινίες επικεντρώνονται στους ανθρώπους. Φανερώνουν την σχέση ή καλύτερα τη μη σχέση με την κοινωνία. Την αδυναμία να επικοινωνήσουν. Στο κέντρο του τραυματικού γεγονότος συχνά είναι ένα παιδί. Είναι είτε αυτό που έχει υποστεί το τραύμα, είτε η ιστορία δανείζεται την φόρμα του παραμυθιού, δηλαδή απευθύνεται και πάλι σε κάποιο παιδί. Υπάρχουν επίσης, πολύ καλές ερμηνείες, κάποιες φορές εξαιρετικές. Ενδεικτικά αναφέρω τον Δημήτρη Ίμελο, τον Κώστα Μπάρα, τον Δημήτρη Καταλειφό και την Ράνια Οικονομίδου, τον Μάνο Βακούση, τον Δημοσθένη Παπαδόπουλο κ.ά. Δεν μπορώ να μην επισημάνω, επίσης, το υψηλό κατασκευαστικό επίπεδο. Έχει επιτευχθεί στη φωτογραφία, στα σκηνικά και στα κουστούμια, στον ήχο. Τώρα πια οι ελληνικές ταινίες όχι μόνο ακούγονται, αλλά ακόμη και στα πρωτόλεια ο ήχος είναι καλός. Κυρίως, όμως, είδα ταινίες όπου ζήλεψα τη σκηνοθεσία, τη φρεσκάδα της αφήγησης και της ματιάς. «Οσίκι», «Ο άλτης και ο πεπονόκηπος», είναι δύο ταινίες οι οποίες δεν μοιάζουν, αλλά έχουν νέες εικόνες. Το «Once a dress» και το «Νόημα της Ζωής», έχουν εντυπωσιακή κατασκευή. Ξέρω ότι το μικρού μήκους αποτελεί –όπως το διήγημα- αυτόνομο κινηματογραφικό είδος, νιώθω, όμως, ότι πολλοί συνάδελφοι σκηνοθέτες είναι έτοιμοι για το πέρασμα στη μεγάλου μήκους. Η μικρού μήκους ταινία είναι πάντα ένα ενδιαφέρον στοίχημα, είναι όμως και βολή! Ας μην περιμένουν και ας μην φοβούνται. Σαφώς σε κάποιες ταινίες η αφήγηση είναι σαφώς αφήγηση μεγάλου μήκους ταινίας. Σαν να μοιάζει να ασφυκτιούν οι σκηνοθέτες στα πλαίσια μιας ταινίας μικρού μήκους.

Μια μικρή επιφύλαξη: Ένιωσα κάποιες φορές ότι η μη επικοινωνία ή η αποξένωση ήταν περισσότερο μία πρόθεση του σεναριογράφου ή του σκηνοθέτη, ενώ δεν κατάλαβα γιατί οι χαρακτήρες έχουν οδηγηθεί σʼ αυτή. Και μια μεγαλύτερη επιφύλαξη: είχα πολλές φορές την αίσθηση ότι κάτι δεν αποτολμάται να ειπωθεί, να αγγιχτεί και πιστεύω ότι πολλές φορές ο δημιουργός κρύβεται πίσω από μια εντυπωσιακή φόρμα. Δεν αναζητώ στη δουλειά μου και στις ταινίες που βλέπω το ωραίο. Θέλω απλώς να πω, ότι και στο μπανάλ και στο κακόγουστο πρέπει να υπάρχει μια ποιοτική αναγωγή. Άλλο Αλμοδοβάρ, άλλο «Ευδοκία» και άλλο «Σʼαγαπώ, μʼαγαπάς», για να μην πω «Μαρία η άσχημη», «Έρωτας», «Λόλα». Όμως, συνάμα η ευκολία αυτή του digital δίνει τη δυνατότητα του χειροποίητου. Έτσι είδα ταινίες όπου μιλούν για τα προβλήματά τους ομάδες ανθρώπων ακόμη και με λάθος σενάρια ή με λάθος δόμηση σεναριακή. Οι ταινίες «Φάκα», «Έξι και ένα», υπάρχουν και άλλα παραδείγματα. Ξαναγυρνώ σε ένα πρόβλημα που στις ταινίες του digital ήταν ιδιαίτερα εμφανές: του σεναρίου. Η δομή, το πώς αρθρώνεται μια ιστορία, πάσχει, με αποτέλεσμα το συναίσθημα που πηγάζει από την ταινία να είναι μικρότερο αυτού που θα μπορούσε.

Η οικονομία του χρόνου- Η κινηματογραφική

αφήγηση

Και βέβαια, πάλι το πρόβλημα του χρόνου, της οικονομίας, του ναρκισσισμού, του πώς αφηγούμαστε μια μικρού μήκους. Όμως, και κάποιες από τις ταινίες του digi είχαν μια μεγαλύτερη φαντασία και ελευθερία από αυτές με την επιδότηση του προγράμματος Microfilm της ΕΡΤ. Εκεί οι δημιουργοί ένιωσαν πώς έπρεπε κατά κάποιο τρόπο να βάλουν τα καλά τους, να εκφραστούν πιο…σικ, πιο comme il faut. Θα αναφέρω κάποιες ταινίες: «Ο σκούφος», «Η πινελιά», «Without glasses», «Regular night», «Δική σου είναι;». Ένιωσαν τη λαχτάρα και τη δύναμη να πούνε κάτι προσωπικό. Το πρόγραμμα Microfilm ηθελημένα ή άθελα έχει επιβάλλει κάποια δεδομένα όλα αυτά τα χρόνια. Είναι ευτυχία κατά τη γνώμη μου που υπάρχει. Δημιούργησε υψηλά στάνταρ και αποτελεί ίσως μια μοναδική βάση της βιομηχανίας των ταινιών μικρού μήκους στη χώρα μας. Παράδοση. Αλλά, όπως όλες οι παραδόσεις είναι και ένα κρεβάτι του Προκρούστη. Είτε το εργαστήρι από το οποίο τα σενάρια πρέπει να περάσουν, είτε η επίσημη χρηματοδότηση, είτε οι ταινίες του Microfilm που έχουν προϋπάρξει.

Κάτι που βλέπω γενικότερα στις ταινίες των πιο νέων δημιουργών, είναι η αμηχανία. Αμήχανες ατάκες, αμήχανες ερμηνείες. Πίσω τους, ίσως κρύβεται ένας βαθύτερος φόβος να πλησιάσει ο σκηνοθέτης τους ανθρώπους. Φοβάται σαν να μην έχει αποφασίσει πως το σινεμά είναι μια τέχνη της επικοινωνίας με πολλούς ανθρώπους, σαν να μην έχει καταλάβει πως ο σκηνοθέτης πρέπει να είναι ένας φιλόξενος οικοδεσπότης, ενώ αντίθετα του είναι πολύ πιο εύκολο να στήσει ένα αισθητικό κάδρο.

Ακόμη μια επισήμανση που την κρίνω σημαντικότερη. Δεν αποτελεί καλλιτεχνικό άλλοθι το δυσνόητο. Μια φορά σε μια τάξη ρώτησα ένα φοιτητή «γιατί δεν αφηγείσαι την ιστορία χωρίς πηδήματα στο χρόνο, χωρίς μπρος, πίσω;». Ένιωθα ότι δεν χρειαζόντουσαν. Και μου απάντησε «μα, θα είναι Τέχνη τότε;». Ε, πιστεύω πως στις ταινίες μας πρέπει η κατασκευή να είναι βαθειά και να έχει επίπεδα, το αποτέλεσμα όμως πρέπει να είναι απλό και επικοινωνήσιμο. Θα διακινδυνέψω μια φράση: Όσο λιγότερο φαίνεται ο δημιουργός, τόσο καλύτερα.

Και εδώ όπως και στις ταινίες του διαγωνιστικού, υπάρχουν τις περισσότερες φορές τα προβλήματα του μικρόκοσμου των δημιουργών, ενώ τα κοινωνικά προβλήματα εμφανίζονται σπάνια. Ωστόσο, υπήρξε μια ταινία, ένα ντοκιμαντέρ, το μόνο που τράβηξε το ενδιαφέρον μου και μίλησε για ένα θέμα που συμβαίνει γύρω, δίπλα, στα σπίτια μας και που πριν ένα χρόνο περίπου μιλούσε όλη η Ελλάδα γιʼ αυτό: «Οι Δεκεμβριανοί σπόροι». Είναι περίεργο που είναι μόνο ένα ντοκιμαντέρ τέτοιο;

Ταινίες με φρέσκια ματιά

Τελειώνω την αναφορά με την αίσθηση ότι στις πέντε μέρες είδα ταινίες οι οποίες σε σχέση με το διαχωρισμό της κ. Τσέρνατ, είχαν και αλήθεια και προβληματισμό, αλλά και μια φρέσκια ματιά. Σε μια εποχή και σε μια χώρα που πολλές φορές υπάρχουν τόσα πράγματα που μας απογοητεύουν, οικονομία, πολιτική, τηλεόραση, παιδεία, υγεία- δεν έχει νόημα να συνεχίσω-, όσο και αν μοιάζει πολυτέλεια, η Τέχνη, το σινεμά που είδα στη Δράμα, με κάνουν χαρούμενο».

Επιμέλεια: Α.Χ.

Βραβεία Κριτικής Επιτροπής Ελληνικού Διαγωνιστικού

•ΜΝΕΙΕΣ

1. Ειδική Μνεία στον Radomir Rospondek για την ερμηνεία στην ταινία «Echo», του Magnus Von Horn-Πολωνία

2. Εύφημο Μνεία στην ταινία «Seeds of the fall», του Patrik Eklund –Σουηδία

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.