Η ασκηση στη θεραπεια της οστεοπορωσης
Η οστεοπόρωση αποτελεί το συχνότερο μεταβολικό νόσημα των οστών, που χαρακτηρίζεται από χαμηλή οστική μάζα και διαταραχή της μικροαρχιτεκτονικής του οστίτη ιστού, με αποτέλεσμα τα οστά να γίνονται εύθραυστα και να αυξάνεται ο κίνδυνος καταγμάτων κυρίως στο ισχίο, τη σπονδυλική στήλη και τον καρπό. Η νόσος, συνήθως, εξελίσσεται ασυμπτωματικά για μεγάλο χρονικό διάστημα, για το λόγο αυτό αποκαλείται και «σιωπηλή νόσος».
Σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Οστεοπόρωσης (International Osteoporosis Foundation), μεταξύ των ατόμων άνω των 50 ετών, μία στις τρεις γυναίκες και ένας στους πέντε άνδρες θα υποστούν οστεοπορωτικό κάταγμα στη διάρκεια της ζωής τους, στοιχεία που αντιστοιχούν περίπου σε 70 κατάγματα ανά λεπτό παγκοσμίως. Η οστεοπόρωση είναι μια πολυπαραγοντική νόσος με πολλαπλές αιτίες ορμονικές, μεταβολικές, περιβαλλοντικές, όπως η διατροφή και η έλλειψη άσκησης.
Οι πιο αποτελεσματικές μορφές άσκησης για την πρόληψη της οστεοπόρωσης είναι εκείνες που ασκούν κατακόρυφη επιβάρυνση στο μυοσκελετικό σύστημα, όπως το τρέξιμο, ο χορός και η αεροβική γυμναστική. Στην ίδια κατηγορία ανήκουν δραστηριότητες κρούσης, που προκαλούν υψηλές δυνάμεις αντίδρασης από το έδαφος, όπως τα άλματα και τα αθλήματα που περιλαμβάνουν τρέξιμο και αναπηδήσεις, π.χ. η καλαθοσφαίριση.
Αντίθετα, η κολύμβηση δεν επιβαρύνει κατακόρυφα τον σκελετό λόγω της άνωσης του νερού με αποτέλεσμα να μην συστήνεται για τη βελτίωση της οστικής πυκνότητας. Εξίσου σημαντικές για τη σκελετική υγεία είναι οι ασκήσεις με βάρη, οι οποίες προκαλούν μυϊκές συσπάσεις σε διαφορετικές ομάδες μυών, ασκούν υψηλά μηχανικά φορτία στα οστά και συμβάλλουν καθοριστικά στη διατήρηση και αύξηση της οστικής πυκνότητας.
Σε άτομα που έχουν διαγνωστεί με οστεοπόρωση, συνιστάται ένα συνδυαστικό πρόγραμμα αερόβιας άσκησης και προπόνησης με αντιστάσεις, που προκαλεί μεγαλύτερες μηχανικές φορτίσεις σε σχέση με αυτές που δέχονται καθημερινά τα οστά. Αν και η βάδιση σε συνδυασμό με ασκήσεις μυϊκής ενδυνάμωσης χαμηλής έντασης αποτελεί διαδεδομένη επιλογή, καθώς θεωρείται προσιτή και ασφαλής, δεν φαίνεται να παρέχει επαρκή μηχανική φόρτιση στα οστά για να προκαλέσει βελτιώσεις στην οστική μάζα.
Πρόσφατα ερευνητικά δεδομένα υποδεικνύουν ότι απαιτείται άσκηση μέτριας έως υψηλής έντασης για αύξηση της οστικής πυκνότητας. Επίσης, οι ασκήσεις ισορροπίας και ευλυγισίας αποτελούν αναπόσπαστο τμήμα κάθε θεραπευτικού προγράμματος αντιμετώπισης της οστεοπόρωσης, καθώς συμβάλλουν αποτελεσματικά στη μείωση του κινδύνου πτώσεων και καταγμάτων.
Σε περιπτώσεις εγκατεστημένης οστεοπόρωσης, το πρόγραμμα άσκησης οφείλει να είναι εξατομικευμένο, με σταδιακή αύξηση της επιβάρυνσης, δεδομένου ότι ο σκελετός ενδέχεται να μην μπορεί να ανταποκριθεί σε υψηλές μηχανικές φορτίσεις και να προκληθεί κάταγμα.
Σε κάθε περίπτωση η ασφάλεια του ασκούμενου αποτελεί πρωταρχικό κριτήριο σχεδιασμού κάθε προγράμματος και η συνεργασία του ασθενούς με εξειδικευμένο επαγγελματία της άσκησης κρίνεται απαραίτητη. Με βάση τις σύγχρονες επιστημονικές οδηγίες η άσκηση αποτελεί σημαντικό συμπληρωματικό μέσο στη θεραπεία της οστεοπόρωσης και δύναται να βελτιώσει σημαντικά την ποιότητα ζωής, τη φυσική κατάσταση και τον οστικό μεταβολισμό των ασθενών αρκεί να είναι συστηματική, μακροχρόνια και να αυξάνεται προοδευτικά ως προς την ένταση και τη διάρκεια.
*Η Στυλιανή Καρακύργιου είναι Μέλος Ε.Ε.Π. του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης, Σχολή Επιστήμης Φυσικής Αγωγής, Αθλητισμού & Εργοθεραπείας, Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής & Αθλητισμού, Εργαστήριο Κλινικής Εργοφυσιολογίας και Φυσιολογίας της Άσκησης
Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
