Το 2006 στην πολη μας το Διεθνες συνεδριο των Ιστορικων του Δικαιου

Μία ακόμη συνάντηση των Ιστορικών του Δικαίου έλαβε τέλος. Ιστορικοί του Δικαίου απ’ όλη την Ελλάδα για μία ακόμη χρονιά έδωσαν το παρών τους για να συζητήσουν ζητήματα που αφορούν τον επιστημονικό τους κλάδου, έναν κλάδο με ιδιαίτερη σημασία για τη νομική επιστήμη.

Έναν απολογισμό του τελευταίου συνεδρίου επιχειρεί ο ΠτΘ με τον Kαθηγητή Ιστορίας Δικαίου στη Νομική Σχολή του Δ.Π.Θ, κ. Κωνσταντίνο Πιτσάκη. Ο κ. Πιτσάκης αναφέρεται στην ίδρυση Εταιρείας Ιστορικών του Δικαίου και στο διεθνές συνέδριο Ιστορικών Δικαίου που θα γίνει στην πόλη μας προσφέροντας στην Κομοτηνή αλλά και στο πανεπιστήμιο την ευκαιρία να αναγνωριστούν διεθνώς. Τέλος, υποστηρίζει για μια ακόμη φορά, το ρόλο της Ιστορίας Δικαίου στην ανάπτυξη του δικαίου, τονίζοντας ότι η ενασχόληση με το συγκεκριμένο τομέα είναι «έρωτας ζωής».

ΠτΘ: κ. Πιτσάκη, μία ακόμη συνάντηση Ιστορικών του Δικαίου έλαβε τέλος. Θα χαρακτηρίζατε το έργο της επιτυχές;

Κ.Π.: Ήταν ένα επιτυχές συνέδριο. Βεβαίως, αυτό δεν πρέπει να το πω εγώ, πρέπει να το πουν οι άλλοι. Αν το λέω εγώ είναι γιατί κατά κανένα τρόπο δε θεωρώ ότι είναι προσωπικό μου έργο, είναι έργο του Πανεπιστημίου, της Σχολής και του Τομέα. Εγώ είμαι απλώς ένα από τα μέλη του Τομέα που, λόγω αντικειμένου, είχε μεγαλύτερη ανάμιξη σ΄ αυτό το συνέδριο. Συμμετείχαν καινούργια πρόσωπα, φίλοι και συνάδελφοι οι οποίοι ως τώρα δεν είχαν μετάσχει. Βεβαίως, είχαμε και τις αναπόφευκτες απουσίες, γιατί ο καθένας έχει τις ενασχολήσεις του και δυστυχώς είναι αδύνατον να βρούμε ημερομηνίες οι οποίες να είναι προσιτές, ικανοποιητικές για όλους. Η συμμετοχή όμως συναδέλφων από πανεπιστήμια που δεν είχαν μετάσχει ως τώρα, όπως ο κ. Σταύρος Περεντίδης από τη Θεσσαλία, και άλλοι από ερευνητικά κέντρα, όπως η κ. Σελήνη Ψωμά από το Κέντρο Ελληνικής και Ρωμαϊκής Αρχαιότητας του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών, ή η κ. Βαρβάρα Αναγνώστου από το Παρίσι, έδωσαν έναν τόνο ανανεώσεως στο συνέδριο μας, τον οποίο χρειαζόμαστε. Και μάλιστα, μετά την «χηρεία» την περυσινή, η οποία δημιούργησε και κάποιους φόβους, μήπως το σταματάμε. Κάτι τέτοιο, βεβαίως, δεν το σκεφθήκαμε, απλώς τεχνικοί λόγοι από την μεταφορά της Νομικής Σχολής οδήγησαν στη ματαίωση της συνάντησης. Στο καλωσόρισμα που έκανα στους συναδέλφους είπα ότι αυτή η περυσινή ματαίωση δημιούργησε και κάποιες πικρίες από συναδέλφους οι οποίοι μας αγαπούν και οι οποίοι είχαν ετοιμαστεί να έρθουν, είχαν πάρει εισιτήρια, είχαν ετοιμάσει την ανακοίνωσή τους και δεν απογοητεύτηκαν τελικά. Είπα όμως, χαριτολογώντας, ότι αυτή την πικρία την εξέλαβα εγώ από την ευχάριστη πλευρά της, ότι δηλαδή πια η συνάντηση της Κομοτηνής τούς έχει γίνει τόσο ανάγκη, ώστε να αισθάνονται ένα είδος «στερητικού συνδρόμου» όταν δεν πραγματοποιηθεί. Και αυτό επιβεβαιώθηκε και με το ότι ήρθαν, και εκτιμώ ιδιαίτερα το γεγονός, ο κ. Σπύρος Τρωιάνος, (και μάλιστα ενώ δεν είχε προγραμματίσει ομιλία όπως σας είχα πει, μίλησε τελικά μ΄ αυτό το λίγο σκληρό θέμα που επέλεξε), ότι αν και δεν μπορούσαν να ετοιμάσουν ομιλία ο κύριος και η κυρία Παπαστάθη ήρθαν και οι δύο από τη Θεσσαλονίκη, ότι η κ. Ιουλία Βελισσαροπούλου από την Αθήνα, η οποία δεν είχε μπορέσει να έρθει από την αρχή του συνεδρίου, ήρθε έστω την τελευταία ημέρα για να δηλώσει την παρουσία της και την επιθυμία της να είναι παρούσα. Όλα αυτά είναι πράγματα που πρέπει να τα εκτιμήσουμε εδώ στην Κομοτηνή, ιδιαίτερα, και γιατί μας όρισαν και έδρα της Ελληνικής Εταιρείας των Ιστορικών του Δικαίου.

ΠτΘ: Ιδρύθηκε Εταιρεία Ιστορικών του Δικαίου;

Κ.Π: Στο τέλος της συνάντησης, ιδρύθηκε επιτέλους αυτή η Εταιρεία για την οποία υπήρχαν και κάποιες θεωρητικές αντιρρήσεις, σε φιλικό επίπεδο. Για παράδειγμα, ορισμένοι συνάδελφοι διερωτήθηκαν αν χρειάζεται να «θεσμοποιηθούμε», γιατί να φτιάξουμε σωματείο το οποίο μας προσθέτει μόνο σφραγίδες, δεν είμαστε ωραία μια άτυπη ομάδα φίλων που βρίσκεται κάθε τόσο; Όλοι όμως οι κλάδοι οι επιστημονικοί έχουν ένα επιστημονικό σωματείο που τους εκπροσωπεί, μια εταιρεία, και έτσι επικράτησε ότι καλό είναι να ιδρύσουμε την Εταιρεία της Ιστορίας του Δικαίου, αφού ο κλάδος έχει πια ανδρωθεί αρκετά στην Ελλάδα. Το γεγονός ότι επέλεξαν εκπρόσωποι από τα Πανεπιστήμια της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης και από τα Ερευνητικά Κέντρα, την Κομοτηνή ως έδρα της Εταιρείας, αυτό κάτι σημαίνει, δεν θέλω εγώ να το πω, αλλά το εκτιμούμε βαθύτατα. Και εκτιμούμε ιδιαίτερα ότι η πρόταση για την Κομοτηνή ως έδρα της Εταιρείας δεν προήλθε βέβαια από εμάς. Την προηγούμενη φορά που είχα την χαρά να σας μιλήσω είπαμε ότι προσδοκούμε το έτος 2006 να είμαστε η έδρα, το κέντρο των ιστορικών του δικαίου όλου του κόσμου. Πιστεύω να αγκαλιάσει η τοπική κοινωνία αυτό το διεθνές συνέδριο της Εταιρείας των Δικαίων της Αρχαιότητος, στο οποίο θα έρθουν 200 ξένοι από την Αμερική και την Ιαπωνία, την Κίνα, την Αργεντινή και τη Βραζιλία και βέβαια απ’ όλη την Ευρώπη, οι οποίοι θα έρθουν για πρώτη φορά σε μια Κομοτηνή που ενδεχομένως δεν την έχουν ακούσει ούτε ως όνομα πόλεως, και οι οποίοι έρχονται εδώ για να μας τιμήσουν, δηλαδή να τιμήσουν τη δουλειά που κάνουμε ως Πανεπιστήμιο, και για να τους τιμήσουμε. Η επίσημη αναγγελία του ορισμού μας ως τόπου του συνεδρίου θα γίνει στην Βραζιλία του χρόνου, και επαναλαμβάνω ότι ελπίζω η τοπική κοινωνία να τους αγκαλιάσει, και να αγκαλιάσει το σπουδαίο αυτό συνέδριο.

ΠτΘ: Σαφώς είναι, κ. Πιτσάκη, σημαντικό για μία πόλη σαν την Κομοτηνή να είναι το κέντρο ενός παγκόσμιου συνεδρίου και νομίζω ότι από την πλευρά των φορέων θα έχετε αμέριστη συμπαράσταση.

Π.: Είμαι βέβαιος και προσδοκώ ότι θα γίνει αντιληπτό πόση σημασία έχει η Κομοτηνή να είναι, έστω για ένα μικρό διάστημα σε κάποιον επιστημονικό κλάδο, δε μας νοιάζει σε ποιον, «το κέντρο του κόσμου». Της αξίζει, αλλά δεν το έχει συχνά αυτό το προνόμιο και μ΄ αυτή την έννοια είμαι βέβαιος για την κατανόηση όλων των φορέων της αυτοδιοίκησης. Απλώς, να γίνει αντιληπτός ο συμβολικός χαρακτήρας αυτής της διοργάνωσης, όχι βέβαια γιατί πρόκειται να αφήσουν χρήματα αυτοί οι άνθρωποι, αλλά το θέμα είναι ο συμβολικός χαρακτήρας, να αποδοθεί στην πόλη και στο Πανεπιστήμιό της η σημασία που τους αξίζει, αλλά που συχνά δεν τους δίνεται η ευκαιρία να τους αναγνωρίζεται διεθνώς.

ΠτΘ: Η επόμενη διεθνής συνάντηση των Ιστορικών του Δικαίου είπατε θα γίνει στη Βραζιλία. Έχει ορισθεί ημερομηνία;

Κ.Π.: Εξαρτάται από τους οργανωτές Βραζιλιάνους, αλλά πάντοτε γίνεται τέλος Αυγούστου ή αρχές Σεπτεμβρίου, όταν δηλαδή επιστρέφουν οι Πανεπιστημιακοί από τις καλοκαιρινές διακοπές αλλά δεν έχουν αρχίσει πλήρως τα μαθήματα ώστε να μην έχουν απασχόληση διδακτική και να είναι ελεύθερες και οι αίθουσες των Πανεπιστημίων.

ΠτΘ: Θα συμμετέχετε στο Συνέδριο της Βραζιλίας;

Π.: Ο σκοπός μου είναι να συμμετέχω, συμμετέχω ούτως ή άλλως τακτικά, όχι βέβαια πάντοτε, γιατί η συμμετοχή κάθε χρόνο είναι εξαιρετικά δύσκολη, όπως και η συνάδελφος καθηγήτρια κ. Μαρία Γιούνη συμμετέχει. Αυτή τη χρονιά είναι υποχρεωτικό ένας τουλάχιστον από τους δύο μας να παραστεί για να γίνει και η διαδικασία της υποψηφιότητας. Αλλά δεν ξέρω αν θα είμαστε και οι δύο ή ο ένας από τους δύο. Το θέμα που θα διαπραγματευτεί το συνέδριο της Βραζιλίας είναι πολύ ενδιαφέρον και αφορά στη δουλεία ανά τους αιώνας στο δίκαιο και μάλιστα, το έχουν επεκτείνει ώστε να καλύπτει όχι μόνο την τυπική δουλεία αλλά και τις άλλες μορφές εξάρτησης οι οποίες εξομοιώνονται ή παρομοιάζουν ή μοιάζουν με δουλεία, όπως οι διάφορες μορφές δουλοπαροικίας. Για τη Βραζιλία έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον γιατί είναι μια χώρα η οποία γνώρισε την δουλεία και άργησε πολύ να την καταργήσει.

ΠτΘ: Κατά τη διάρκεια της τελευταίας συνεδρίας υποστηρίχθηκε από τον κ. Μηναϊδη ότι η Ιστορία του Δικαίου συνέβαλε τα μέγιστα στην ανάπτυξη του Δικαίου…

Π.: Ευχαριστώ θερμά και από εδώ τον κ. Αναπληρωτή Πρόεδρο της Σχολής μας για όσα είπε. Υποστηρίζω πάντοτε ότι ο κλάδος αυτός δεν είναι ένας νεκρός κλάδος με τον οποίο ασχολούμεθα επειδή έχουμε αυτού του είδους την «διαστροφή». Η ιστορία του δικαίου είναι ζωντανή στο δίκαιό μας, για πολλούς λόγους. Το δίκαιο είναι μια κοινωνική επιστήμη και δεν οικοδομεί εκ τού μηδενός. Οι εμπειρίες του παρελθόντος συσσωρεύονται και η οικοδόμηση του υλικού γίνεται επάνω στο ήδη υφιστάμενο συνεχώς, δεν υπάρχει διακοπή, δεν υπάρχουν τομές στην ιστορία του κοινωνικού βίου. Ο άνθρωπος είναι ένα κοινωνικό ζώο που ζει κάτω από θεσμούς δικαίου συνεχώς. Δεν ξύπνησε ποτέ ο άνθρωπος αλλιώτικος κοινωνικά ή δικαιϊκά από την προηγούμενη ημέρα. Θέλω να πω ότι είναι εξαιρετικά σημαντικό για κάθε επιστήμη να ξέρει τις ρίζες της, αλλά δεν πρόκειται γι΄ αυτό. Ο καλός, ο τέλειος γιατρός καλό είναι να ξέρει την ιστορία της ιατρικής. Έχω όμως την αίσθηση ότι μπορεί ένας καλός γιατρός να μην την ξέρει την ιστορία της ιατρικής και να είναι καλός γιατρός. Έχω την εντύπωση ότι ένας χημικός που δεν ξέρει την ιστορία των αλχημιστών του μεσαίωνα μπορεί να είναι καλός χημικός. Φυσικά καλύτερα να την ξέρει την ιστορία αλλά μπορεί να είναι λαμπρός χημικός μην ξέροντας την. Δεν πιστεύω ότι ένας καλός νομικός μπορεί να υπάρξει χωρίς να ξέρει τις παλαιές πηγές του Δικαίου, κυρίως το Ρωμαϊκό δίκαιο, το οποίο ίσχυσε στην Ελλάδα μέχρι το 1946. Δεν είναι παλιά ιστορία η ιστορία του Δικαίου για μας, είναι ζωντανή ιστορία. Και επίσης κάτι άλλο που έχω ξαναπεί, το λέω πάντοτε στους φοιτητές μου, το χω πει και σε προηγούμενη νομίζω συνομιλία μας, ότι δεν άλλαξαν τα εργαλεία μας, τα εργαλεία της επιστήμης μας, η μέθοδος εργασίας μας, τα εργαλεία που χρησιμοποιούμε, τα πνευματικά εργαλεία γιατί μόνον τέτοια διαθέτουμε, είναι αυτά που μας έδωσαν αυτοί οι προπάτορες, κυρίως οι ρωμαίοι προπάτορες, οι ιδρυτές της νομικής επιστήμης. Μ΄ αυτά δουλεύουμε, δε δουλεύουμε μ’ άλλα, ούτε έχουμε άλλα, τα ερμηνευτικά μέσα, τις ερμηνευτικές μεθόδους, τα εργαλεία δουλειάς που μας κληροδότησαν αυτοί οι προπάτορες, είναι τα εργαλεία μας. Η ιστορία του Δικαίου υπάρχει στο ζωντανό δίκαιο, στο ισχύον Δίκαιο, δεν είναι άλλο πράγμα. Αυτό είναι η ιδιορρυθμία, γι΄ αυτό πιστεύουμε ότι δεν μπορεί να υπάρξει νομικός χωρίς ιστορική γνώση του δικαίου και γι΄ αυτό σ’ όλες τις νομικές σχολές η ιστορία του Δικαίου είναι υποχρεωτικό μάθημα.

ΠτΘ: Τη χαρακτηρίσατε και σαν ένα έρωτα ζωής…

Κ.Π.: Έτσι το πιστεύω και έτσι είναι. Σας είπα, υπάρχει σήμερα μια πρακτική προσέγγιση των πραγμάτων, και δεν είναι κλάδος ο οποίος θα σε πλουτίσει. Αλλά δεν είναι μόνο αυτό, είναι ότι είναι και ένας κλάδος, που θέλει μια αφιέρωση, είναι δύσκολος κλάδος, γιατί οι πληροφορίες οι νομικές από την αρχαιότητα, από την ιστορία, δεν μας έρχονται μόνο από τα νομικά κείμενα. Πληροφορίες νομικές περιέχονται στους αρχαίους συγγραφείς, στους ποιητές, στους τραγικούς, στους ρήτορες. Είναι ανάγκη να διαβάζουμε βίους αγίων, είναι ανάγκη να διαβάζουμε βυζαντινά ποιήματα, είναι ανάγκη να διαβάζουμε ρητορικούς λόγους. Είναι ανάγκη να διαβάζουμε αρχαία ελληνικά και λατινικά κείμενα, χειρόγραφα και επιγραφές και νομίσματα και σφραγίδες, να κάνουμε φιλολογία και θεολογία και παλαιογραφία και όλα τα άλλα που είπαμε και να έχουμε επάρκεια συγχρόνως σε όλους τους διαφορετικούς κλάδους της νομικής επιστήμης και πρακτικής. Κι’ αυτό είναι που δίνει τη γοητεία σ’ αυτό το παιχνίδι.

ΠτΘ: κ. Πιτσάκη σας ευχαριστούμε πολύ

Κ.Π.: Κι εγώ σας ευχαριστώ,

Α.Π.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.