Το πορτρετο μιας ντεντεκτιβ, αντανακλαση μιας εποχης

«Δίπλα σε μια από τις σαραβαλιασμένες πόρτες της πλατείας Σαιν-Φρανσουά υπάρχει μια μικρή πινακίδα που γράφει: ΤΖΟΥΛΙΑ ΜΠΟΚΑΝΕΡΑ ΕΡΕΥΝΑ. Στον ενικό, όπως αν θα λέγαμε “Και τι κάνει η Τζούλια τούτη τη στιγμή; Μα, έρευνα”». Η πινακίδα αυτή, λιτή, σχεδόν φθαρμένη, σηματοδοτεί την είσοδο σε έναν κόσμο διαφορετικό: τον κόσμο της Τζούλιας/Ντίου Μποκανέρα, της ασυνήθιστης αυτής ηρωίδας που δημιούργησε η Michèle Pedinielli και που γνωρίσαμε το 2025, χάρη στην κυκλοφορία του μυθιστορήματός της «Μποκανέρα», από τις εκδόσεις Πόλις, σε μετάφραση του Γιάννη Καυκιά και επιμέλεια της Δαρείας Τζαννετάκη.

Ή μήπως οι εκδόσεις Πόλις μάς είχαν προϊδεάσει για την ύπαρξη της ηρωίδας λίγο νωρίτερα; Ο Patrick Raynal, «μέντορας» της Pedinielli και συγγραφέας του μυθιστορήματος «Καιρός για πόλεμο» (Πόλις, 2023), είχε ήδη αναφερθεί σε μια γυναίκα με αυτό το όνομα, προμηνύοντας την εμφάνιση της Μποκανέρα. «Η Γχζούλια Μποκανέρα μοιάζει με τ’ όνομα και την πόλη της, όπως μοιάζει η κόρη στη μάνα. Έχει καστανά μαλλιά κομμένα καρέ, που αγκαλιάζουν χαλαρά τις γωνίες του προσώπου, ένα χαμόγελο μισο-περιπαικτικό, μισο-επίμονο στα χείλη, και τη σκουρόχρωμη επιδερμίδα ανθρώπου που έχει μεγαλώσει κάτω από τον ήλιο […]». Μια φιγούρα, δηλαδή, ήδη «ζυμωμένη» με τη μεσογειακή της πόλη, με τα φώτα και τις σκιές της.

Η Ντίου Μποκανέρα κατοικεί σε ένα δυαράκι στην Παλιά Νίκαια της Γαλλίας, την πατρίδα της Pedinielli, αγγίζει την πέμπτη δεκαετία της ζωής της, δεν έχει παιδιά
–από επιλογή–, με συντροφιά τον καφέ, τις αϋπνίες και μια ειρωνική σοφία. Είναι ιδιωτική ντετέκτιβ, δυναμική, με χιούμορ και ευαισθησία, κάπως μελαγχολική, αλλά πολύ αληθινή και  πρωταγωνιστεί στο μεσογειακό νουάρ της Pedinielli, που παρά τον αστυνομικό του χαρακτήρα, παραμένει ένα βαθύτατα κοινωνικό μυθιστόρημα.

Η επιλογή μιας γυναικείας φιγούρας στο κέντρο της αφήγησης δεν ήταν καθόλου τυχαία, όπως εκμυστηρεύεται η ίδια η συγγραφέας, σε συνέντευξη που παραχώρησε στην Αγγελική Σπηλιοπούλου και το Fractal: «Όσο κι αν λατρεύω να διαβάζω αστυνομικά μυθιστορήματα ή νουάρ, είχα λίγο κουραστεί να συναντώ συνεχώς τους ίδιους γυναικείους χαρακτήρες: το θύμα, τη μοιραία γυναίκα, την αυταρχική κυρία, κλπ. Φαντάστηκα μια γυναίκα ιδιωτική ντετέκτιβ (δεν συμπαθεί ιδιαίτερα την εξουσία), που ήταν στην ηλικία μου τότε: 48 χρονών. Αυτό σημαίνει ότι έχει ήδη ζήσει πολλά πράγματα, έχει κάνει επιλογές στη ζωή της και δεν είναι διατεθειμένη να της λένε τι να κάνει».

Η δράση της Μποκονέρα ξεκινά να εκτυλίσσεται όταν, μια μέρα, ένας άντρας ζητά να ερευνήσει τον θάνατο του συντρόφου του, πεπεισμένος ότι δεν ήταν ατύχημα, αλλά δολοφονία –οι αρχές αδιαφόρησαν, πιθανότατα λόγω ομοφοβίας. Λίγες μέρες μετά, κι ο ίδιος βρίσκεται νεκρός. Κι αυτό σίγουρα δεν μπορεί να είναι τυχαίο. Στη συνέχεια, η Μποκανέρα ξεκινά ένα ανελέητο κυνηγητό μέσα στην πόλη, αναζητώντας δικαιοσύνη, όχι μόνο για τους νεκρούς, αλλά και για όλους εκείνους που η κοινωνία σπρώχνει στο περιθώριο.

Η Pedinielli, γράφοντας, επιδίδεται σε μια πράξη διαφάνειας, αποκαλύπτοντας με το βλέμμα της τι πραγματικά συμβαίνει στην πόλη της Νίκαιας, αποδομώντας τις αψεγάδιαστες εικόνες των ιλουστρασιόν περιοδικών και των αναρτήσεων στα social media. Μας προσφέρει μια πόλη που πάλλεται ολοζώντανη, μια πόλη πολυπολιτισμική, γεμάτη αντιφάσεις: των πλουσίων που κρύβουν τα εγκλήματά τους και των φτωχών που παλεύουν να σταθούν όρθιοι∙ των προσφύγων, των μεταναστών, των ανέργων, των ανθρώπων που ζουν στις σκιές του τουριστικού «παραδείσου». Η συγγραφέας αποκαλύπτει τις πληγές της πόλης με μια χειρουργική ακρίβεια, που δεν στερείται όμως τρυφερότητας. Μετατρέπει το νουάρ σε καθρέφτη του σύγχρονου κοινωνικού τοπίου: ο οδοστρωτήρας του τουρισμού ισοπεδώνει την αυθεντικότητα. Η Pedinielli καταφέρνει να δημιουργήσει έτσι μια ηρωίδα βαθιά ανθρώπινη, χωρίς χαρακτηριστικά υπερήρωα ή στημένα φεμινιστικά στερεότυπα. Η Μποκανέρα είναι ανεξάρτητη αλλά όχι άτρωτη, δυνατή αλλά και ευάλωτη. Είναι μια γυναίκα που ζει μέσα στον κόσμο, όχι έξω απ’ αυτόν, και γι’ αυτό μπορεί να τον κατανοήσει.

Η γραφή της Pedinielli καταφέρνει να σε συνεπάρει με τον ρεαλισμό της, τον έντονο ρυθμό, το χιούμορ και τις γρήγορες εναλλαγές, όπως για παράδειγμα, στο παρακάτω απόσπασμα, που καταφέρνει μέσα σε ελάχιστες αράδες όχι μόνο να μας περιγράψει μια τρυφερή σκηνή, να επικρίνει την επέλαση του τουρισμού και την καταστροφή της αυθεντικότητας αλλά και να εντείνει την αγωνία μας με μια δολοφονία:

«Στο σπίτι, ο Νταν μού δίνει την εντύπωση ότι έχει περάσει μια ωραία νύχτα. Με υποδέχεται μ’ ένα λαμπερό χαμόγελο όταν μπαίνω στην κουζίνα. Καθισμένος στο μπαλκόνι της βεράντας μού δείχνει το λαδερό πακέτο μπροστά του. “Ρεβυθόπιτα, θέλεις;” Πώς να αντισταθώ; Πήγε να την αγοράσει σ’ έναν από τους σπάνιους ρεβυθοπιτάδες άξιους του ονόματός τους, στην οδό Μποναπάρτ. Καθώς πρόκειται για νικαιώτικη σπεσιαλιτέ, δίπλα στο παν μπανιά [σάντουιτς με λαδόψωμο] και την πισαλαντιέρα [πίτσα με κρεμμύδι, αντζούγιες και ελιές], ο κάθε άχρηστος αυτοανακηρύσσεται ρεβυθοπιτάς για τουρίστες και σου πουλάει ένα πράγμα χοντρό και ξερό σαν μοκέτα. Τούτη δω είναι λεπτή και ελαφρώς τραγανή, πιπερωμένη και λαδωμένη όσο πρέπει. Γλείφω τα δάχτυλά μου μετά την πρώτη μπουκιά. Ο Νταν έχει τόσο καλή διάθεση, που δυσκολεύομαι να του πω το δυσάρεστο νέο. “Πυροβόλησαν τον Τζο χτες το βράδυ”».  

Μέσα από το μυθιστόρημα αυτό, η Pedinielli καταφέρνει να δείξει πως το νουάρ δεν είναι απλώς ένα μυθιστόρημα μυστηρίου, αλλά ένας τρόπος να δούμε τον σύγχρονο κόσμο με καθαρότερο βλέμμα. Η ηρωίδα της, η  Μποκανέρα, δεν είναι απλώς μια ντετέκτιβ, αλλά παρατηρήτρια της πραγματικότητας, μια γυναίκα που ερευνά όχι μόνο εγκλήματα, αλλά και την κοινωνική υποκρισία. Ένα νουάρ που δεν «κλείνει το μάτι» στην παράδοση του είδους, αλλά την ανανεώνει εκ των έσω.

Η σύγχρονη λογοτεχνική φωνή της Νίκαιας

Η Michèle Pedinielli γεννήθηκε στη Νίκαια της Γαλλίας το 1968, από μητέρα δασκάλα και πατέρα καλλιτέχνη. Είναι ιταλο-κορσικανικής καταγωγής. Εργάστηκε για δεκαπέντε περίπου χρόνια ως δημοσιογράφος στο Παρίσι, ενώ πλέον ζει στη Νίκαια. Το «Μποκανέρα» είναι το πρώτο βιβλίο της που μεταφράζεται στα ελληνικά και το πρώτο της σειράς με πρωταγωνίστρια την Ντιου Μποκανέρα, ενώ ακολουθούν ακόμη τέσσερα στα γαλλικά. Το συγκεκριμένο μυθιστόρημα τιμήθηκε με το βραβείο Lion Noir στο Φεστιβάλ Αστυνομικού Βιβλίου του Neuilly-Plaisance.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.