Το ποδηλατο μιας αλλης εποχης

Φθινόπωρο του 1954, η οικογένειά μας αποφάσισε να φοιτήσει ο μεγαλύτερος αδελφός μας, στη φημισμένη τότε «Ιδιωτική Τεχνική Σχολή EDISSOΝ». Ήταν πολύ καλός μαθητής στο Δημοτικό Σχολείο, μα και πολύ επιδέξιος, δέχθηκε δε με πολύ χαρά την πρόταση. Η οικονομική επιβάρυνση της οικογένειας, εφόσον έμενε στην πόλη, θα ήταν μεγάλη. Έπρεπε να αντιμετωπίσει, δίδακτρα, ενοίκιο, έξοδα διατροφής κλπ, για το λόγο αυτό αγόρασαν ένα ποδήλατο, με το οποίο θα πηγαινοερχόταν καθημερινά.

Το ποδήλατο εκείνο ήταν ίδιο σαν το εικονιζόμενο, από τα πρώτα που κυκλοφόρησαν στο χωριό. Στην εμφάνισή του έτρεχαν τα μικρά παιδιά να το θαυμάσουν, οι μεγαλύτεροι να το καβαλήσουν (οδηγήσουν) και τα κορίτσια να απολαύσουν μια βόλτα καθισμένα στη σκάρα, κρατώντας αγκαλιά από τη μέση, τον οδηγό.   

Είχε τιμόνι, όμορφα σχεδιασμένο και φαρδύτερο από τα παλιότερα ποδήλατα, με κουδούνι, με φρένα, στο δεξί χέρι για την μπροστά ρόδα και στο αριστερό για την πίσω. Το κάθισμα (σέλα) ήταν δερμάτινο και  εργονομικά τέλειο, με πολλές σούστες, να έχει καλό «συσπανσιόν» λέγαμε, η τρόμπα κούμπωνε σε μεταλλικά κλιπς στην πλάγια μπάρα του σκελετού. Τα χονδρά και δυνατά μεταλλικά φτερά προφύλαγαν τον ποδηλάτη από τις λάσπες και τα νερά του δρόμου, έτσι τοποθετήθηκε, στο κάτω μέρος, ένα κομμάτι σαμπρέλας αυτοκινήτου, ώστε να μεγαλώσει την προστασία. Στο πίσω μέρος του καθίσματος ήταν κρεμασμένη μια δερμάτινη θήκη που είχε το «ποδηλατόκλειδο», ένα κλειδί για όλες τις βίδες του ποδηλάτου και τα κολλητικά για τις τρύπες (φουΐτ) της σαμπρέλας. Ο πατέρας έκανε και ένα ξύλινο καθισματάκι που προσαρμόσθηκε στο σωλήνα ανάμεσα στο τιμόνι και το κάθισμα, για τον μικρό Τάσο. Η σκάρα ήταν μεταλλική, πολύ στέρεη. Πάνω της μεταφέρονταν άνθρωποι αλλά και υλικά, μικρά και μεγάλα, που στερεώνονταν με ειδική ελασματική κατασκευή. Στη σκάρα κούμπωνε και το Π στηρίγματος του ποδηλάτου.

Είχε και φακό (φανάρι) για τη νύχτα, στερεωμένο στο τιμόνι, με δυο χειροκίνητες σκάλες φωτισμού, πορείας και διασταύρωσης. Ηλεκτρικό ρεύμα παρήγαγε το «δυναμό» που ήταν κατάλληλα τοποθετημένο, ώστε το βράδυ, με ειδικό χειρισμό, να έρχεται σε στενή επαφή με την πίσω ρόδα. Η μικρή ρόδα του δυναμό έπαιρνε πολύ γρήγορες στροφές από την κίνηση της ρόδας του ποδηλάτου και μέσω ενός ηλεκτρικού καλωδίου, που ήταν τυλιγμένο στο σκελετό του ποδηλάτου,  έφθανε το συνεχές ρεύμα στον φακό, που έφεγγε ικανοποιητικά. Όσο η ταχύτητα μεγάλωνε, τόσο δυνάμωνε και ο φωτισμός, με την ακινησία σταματούσε.

Τότε το ποδήλατο είχε Άδεια Κυκλοφορίας Ποδηλάτου, με όλα τα στοιχεία κατασκευής και ιδιοκτησίας και στα φτερά του ποδηλάτου ειδικές φωσφορίζουσες πινακίδες με το Νο της αδείας. Ο έλεγχος της τροχαίας ήταν τακτικός και αυστηρός στους ποδηλάτες.

Με το φανάρι του ποδηλάτου πόσες και πόσες παραστάσεις σκιών δεν δώσαμε.  Όταν νύχτωνε στήναμε το ποδήλατο κοντά και απέναντι σε ένα ασπρισμένο τοίχο, τοποθετημένο στη σκάρα Π και με τη ρόδα στον αέρα, κάποιος γυρνούσε με το χέρι το πηδάλιο, ο τοίχος φωτιζόταν και τα σώματα και κυρίως τα χέρια των παιδιών, ανάμεσα στο τοίχο και το φανάρι, σκιάζοντας με περισσή και ευρηματική τέχνη στον τοίχο, έπλαθαν ιστορίες, σενάρια, παραμύθια, πραγματικό θέατρο σκιών, αν και εμείς εκείνα τα χρόνια, ακόμη και την ύπαρξη του Καραγκιόζη αγνοούσαμε. 

Κρυφά παίρναμε το ποδήλατο και βγαίναμε στο δρόμο. Το ποδήλατο ήταν τεράστιο για την ηλικία μας, ογκώδες και πολύ βαρύ, αλλά η δίψα για επίδειξη και ταχύτητα, μας έφερναν στην μεγάλη κατηφόρα και χρησιμοποιώντας το ποδήλατο σαν «πατίνι», με το δεξί πόδι πάνω στο αριστερό πηδάλι και το αριστερό πόδι κινητήριο μοχλό και στήριγμα στο δρόμο, λίγο λίγο μαθαίναμε να ισορροπούμε, αφού βέβαια γδέρναμε καθημερινά τα γόνατα και τους αγκώνες και τρώγαμε τα μούτρα μας, ουκ ολίγες φορές. Όταν σταθεροποιήθηκε, η οδήγηση «πατίνι»  και μάθαμε να ισορροπούμε ακολούθησε η δεύτερη φάση. Τώρα πλέον δεν χρειαζόταν κατηφόρα, τα πηδάλια έκαναν κανονική στροφή με φοβερή τόλμη και ευρηματικότητα. Το αριστερό πόδι στο αριστερό πηδάλι και το δεξί, ανάμεσα από το ανάποδο δέλτα του σκελετού, στο δεξιό, τα χέρια στο τιμόνι και τα φρένα, το ποδήλατο έγερνε λίγο δεξιά για να ισορροπεί με το βάρος του σώματος. Ο κύκλος των πηδαλίων δύσκολος, στην αρχή μισός,  σύντομα ολοκληρωμένος και οι βόλτες περίσσευαν σε όλο το χωριό. Με μεγάλη ταχύτητα στη κατηφόρα, κάνοντας ελιγμούς στο ισιάδι και κουβαλώντας το στα χέρια στην ανηφόρα.

Πέρασαν τρία τέσσερα χρόνια, ώστε να φθάνουν τα πόδια από το σωλήνα και αργότερα από το κάθισμα στα πηδάλια.

Περίσσεψαν και τα ποδήλατα στο χωριό και τα παιδιά αμολιόμασταν στους δρόμους κάνοντας κόντρες, ανταγωνισμούς, παλικαριές, που πολλές φορές κατέληγαν σε μικρούς και μεγάλους τραυματισμούς.

Εκείνο το αξέχαστο ποδήλατο ήταν ο σύντροφος και βοηθός της οικογένειας.  Παρέα με συνομήλικους φίλους πηγαινοερχόμασταν, για έξι ολόκληρα χρόνια, στο  γυμνάσιο, χειμώνα καλοκαίρι. Ήταν ο σύντροφος της παιδικής και εφηβικής μας ηλικίας, στους  ποδοσφαιρικούς αγώνες, στα πανηγύρια, στη θάλασσα, στην πόλη για τον κινηματογράφο.

Όταν πέρασαν τα χρόνια το ποδήλατο έμεινε στα χέρια του πατέρα μας, που ήταν ο μακροβιότερος και προσεκτικότερος χρήστης του. Εκείνος το παρέδωσε στον μικρότερο εγγονό του, παρακαλώντας τον να το προσέχει. Ο πατέρας το αγόρασε, ήταν πολύ ακριβό εκείνα τα χρόνια, το χρησιμοποίησε και τον εξυπηρέτησε πάνω από σαράντα χρόνια, εξυπηρέτησε τα παιδιά του, χαιρόταν που το χρησιμοποιούσε τώρα ο εγγονός του.  Ήθελε πάντα να είναι περιποιημένο. Πριν φύγει από το σπίτι ο εγγονός, για τις βόλτες του φώναζε: -Πρόσεχε Χρήστο… πρόσεχε. Μέχρι πριν μερικά χρόνια ήταν στην αποθήκη του σπιτιού, ενθύμιο του παππού έλεγε συγκινημένος ο Χρήστος, ενθύμιο μιας άλλης εποχής.  

Θυμούμαστε, σκεφτόμαστε, νοσταλγούμε, κοιτάζοντας αισιόδοξα το μέλλον. Πώς μεγαλώσαμε εμείς, πώς πορευτήκαμε, πώς προοδέψαμε, με μέσα και τεχνολογία, που ούτε μπορεί να φανταστεί η τωρινή γενιά. Με μικρή αλλά σταθερή ταχύτητα, σαν του ποδήλατου, που η κατοχή του ήταν μεγάλη πολυτέλεια στην οικογένεια. Φθάνοντας στο σήμερα η γενιά μας δημιούργησε, έζησε και αφήνει έναν ασύλληπτο, υπερηχητικό κόσμο, το δημιούργημα της τεχνολογικής έκρηξης των τελευταίων εβδομήντα χρόνων. Είναι σίγουρο ότι η έκρηξη θα πολλαπλασιάζεται καθημερινά.  Το μόνο που μας προβληματίζει και ευχόμαστε, για τις επόμενες γενιές είναι, αν οι άνθρωποι κατορθώσουν να επικοινωνούν διά ζώσης μεταξύ τους και να ισορροπήσουν με την τεχνολογία τους. Προβληματιζόμαστε γιατί η  ισορροπία αυτή, όπως η ισορροπία στο ποδήλατο, είναι το σοβαρότερο πρόβλημα, που απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή, με πολύ δύσκολη και ιδιαίτερη λύση.

Απρίλιος 2025

(σ.σ.: Οι φωτογραφίες είναι από το διαδίκτυο)

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.