Ψυχοσαββατο στο Ορμενιο ν. Εβρου
[Γεννημένη και μεγαλωμένη στο Ορμένιο ν. Έβρου, από παππούδες πρόσφυγες, η αγρότισσα και πρ. Πρόεδρος της Τοπικής Κοινότητας Ορμενίου κ. Χρυσούλα Ιωαννίδου, εκτός από τις καθημερινές ανησυχίες και τις ελπίδες των κατοίκων του Έβρου, που μας μεταφέρει μέσα από τη στήλη της «Περιδιαβάζοντας στον Έβρο» στην εφημερίδα του ΠτΘ, υπόσχεται να μας ταξιδεύει και στα σοκάκια της μνήμης, σε μια προσωπική της προσπάθεια να διασώσει αφηγήσεις και βιώματα των παλαιότερων γενεών του χωριού.
Με μια γραφή που ξεχειλίζει από αγάπη, νοσταλγία και σεβασμό για την ιστορία του τόπου, καταγράφει αφηγήσεις και εμπειρίες που αλλιώς κινδυνεύουν να χαθούν στη λήθη του χρόνου. Η ίδια, άλλωστε, έχει ήδη αποτυπώσει αυτό το πάθος της στο βιβλίο της «Όσα έμαθα από τις γιαγιάδες» (εκδ. Παρέμβαση, 2024), όπου καταγράφει πολύτιμες μνήμες και παραδόσεις που πέρασαν από γενιά σε γενιά, καταφέρνοντας με αυτήν την προσπάθεια, όχι απλώς να αναβιώνει ένα παρελθόν που φαντάζει μακρινό, αλλά να το καταστήσει ζωντανό και παρόν, δημιουργώντας γέφυρες ανάμεσα στο χθες και το αύριο.
Η κ. Ιωαννίδου, με αφορμή και το πρώτο Ψυχοσάββατο του έτους που πλησιάζει, στις 22 Φεβρουαρίου, μοιράζεται τις αναμνήσεις της «θείας Σοφίας», που γεννήθηκε το 1934, αποτελεί ζωντανό φορέα της προφορικής παράδοσης του τόπου και θυμάται ακόμη ζωηρά στη μνήμη της τις ετοιμασίες που έκαναν οι νοικοκυρές για να τιμήσουν τη μνήμη των κεκοιμημένων τους. Όταν δηλαδή οι γυναίκες του χωριού ετοίμαζαν με ευλάβεια το σιτάρι, τις «τουρτίτσις» και τα διάφορα εδέσματα που θα προσέφεραν στη μνήμη των αγαπημένων τους προσώπων. Η ίδια ξεδιπλώνει εικόνες από τις κουζίνες των σπιτιών, όπου τα χέρια των μανάδων και των γιαγιάδων εργάζονταν μεθοδικά, ακολουθώντας συνταγές και πρακτικές που είχαν περάσει από γενιά σε γενιά, σε μια ιερή πράξη σύνδεσης με το παρελθόν.
Ψυχοσάββατο, λοιπόν, στο Ορμένιο… μιας άλλης εποχής.]
«Το Σάββατο, παιδί μου, είναι το πρώτο Ψυχοσάββατο» λέει η θεία Σοφία, γεννημένη το 1934. «Το μεγάλο το Ψυχοσάββατο. Σήμερα, χρειάζεται να βράσουμε σιτάρι και κοτόπουλο. Να ζυμώσουμε τουρτίτσις (στρογγυλά ψωμάκια) και να τις σφραγίσουμε. Για τις τουρτίτσις χρειαζόμαστε: μαγιά, αλεύρι, λίγη ζάχαρη, αλάτι και προζύμι. Το προζύμι το ετοιμάζουμε από το βράδυ της προηγούμενης μέρας, για να είναι το πρωί έτοιμο, ώστε να το βάλουμε μαζί με τα άλλα υλικά και να ζυμώσουμε. Αφού ζυμώσουμε, αφήνουμε το ζυμάρι μας να γίνει (χρειάζεται περίπου δύο ώρες) και έπειτα το χωρίζουμε σε μικρά μπαλάκια. Βάζουμε στη μέση τη μία τουρτίτσα και τις άλλες γύρω γύρω. Σφραγίζουμε, τρυπάμε με οδοντογλυφίδα στα σημεία του σταυρού και αφήνουμε τα ψωμάκια μας να φουσκώσουν. Αφού φουσκώσουν, τα ψήνουμε στους 175 βαθμούς για μισή ώρα.
Επίσης, χρειάζεται να ψήσουμε και αλεύρι που βάζουμε στο σιτάρι. Αγοράσαμε ήδη σταφίδες και ζάχαρη. Χρειάζεται να πλύνουμε το σουσάμι και να το ψήσουμε πιο μπροστά. Όταν το χρειαστούμε, μόνο τότε το στουμπίζουμε. Στουμπίζουμε και τα καρύδια. Βάζουμε το σιτάρι να βράσει κι όταν βράσει καλά, το αδειάζουμε μέσα σε τρυπητό και το πλένουμε καλά με κρύο νερό. Ύστερα, το απλώνουμε σε μια υφασμένη μισάλα (τραπεζομάντηλο) για να στεγνώσει. Παράλληλα, βάζουμε το κοτόπουλο να βράζει. Στρώνουμε το καλό το τραπεζομάντηλο και από επάνω την καλή τη μισάλα. Ανάβουμε το καντήλι που το έχουμε και αυτό πάνω στο τραπέζι. Όταν ψηθούν τα ψωμάκια, τα τακτοποιούμε πάνω στη μισάλα και, όταν αρχίσει να νυχτώνει, μαζεύουμε το σιτάρι και το βάζουμε μέσα σε μία μικρή λεκάνη. Ρίχνουμε μέσα τις σταφίδις, το σουσάμι, τα καρύδια, λίγη κανέλα και το μισό ψημένο αλεύρι. Ανακατεύουμε καλά όλα τα υλικά και τα αδειάζουμε στο καλό το ταψί, που το χρησιμοποιούμε μόνο για τα κόλλυβα, αφού πρώτα, παίρνοντας με τα χέρια λίγο σιτάρι, σταυρώσουμε τρεις φορές μέσα στο ταψί και πούμε: Θεός σχουρέστους και ονοματίσουμε όλους τους κεκοιμημένους μας.
Από πάνω, με τη σίτα, κοσκινίζουμε το υπόλοιπο αλεύρι που έχουμε και το πατάμε καλά με τα χέρια. Πάνω πάνω βάζουμε και τη ζάχαρη και φτιάχνουμε σταυρό με καμπάθκις καραμέλες. Τοποθετούμε και το κοτόπουλο πάνω στο τραπέζι και τα θυμιατίζουμε. Όταν έρθει το πρωί, τα μοιράζουμε στη γειτονιά. Μέσα στο πιάτο βάζουμε μία τουρτίτσα με ένα κομμάτι κρέας από πάνω και το σιτάρι. Δίνουμε το πιάτο στη νοικοκυρά που πηγαίνουμε κι εκείνη, με τη σειρά της, το αδειάζει και βάζει μέσα στο πιάτο το δικό της μοίρασμα».
Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
