Μια ημεριδα για «Το Αρχαιο Θεατρο Μαρωνειας ως πολιτιστικο αγαθο της περιοχης» με σημαντικο αποτυπωμα

—Στο Αρχοντικό Ταβανιώτη στη Μαρώνεια, και ομιλητές τον Στάθη Κεφαλίδη, τη Νάγια Δαλακούρα, την Τζένη Κατσαρή-Βαφειάδη, τον Βασίλη Φλώρο και τον Γιάννη Σμαραγδά

—Χαιρέτισαν  ο αντιπεριφερειάρχης Μανώλης Ταπατζάς και ο Δήμαρχος Μαρωνείας-Σαπών Απόστολος Ιωάννου

Τη δυνατότητα του Αρχαίου Θεάτρου της Μαρώνειας να αποτελέσει πολιτισμικό  αναπτυξιακό παράγοντα, αναδεικνύοντας σύνολη την ιστορική κληρονομιά της, συνδέοντάς την και με τον ευρύτερο θρακικό και ελλαδικό χώρο, ανέδειξαν οι ομιλητές στην ημερίδα που διοργάνωσε η Αναπτυξιακή Ροδόπης με θέμα «Το Αρχαίο Θέατρο Μαρώνειας ως πολιτιστικό αγαθό της περιοχής» και η ΤWO K. Project ΕΠΕ, με τη συνεργασία της Εφορείας Αρχαιοτήτων Ροδόπης,  στο πλαίσιο του διατοπικού σχεδίου συνεργασίας «ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ & ΑΡΧΑΙΑ ΘΕΑΤΡΑ», το οποίο εντάσσεται στο Πρόγραμμα Αγροτικής Ανάπτυξης (ΠΑΑ) 2014-2020, Μέτρο 19, Υπομέτρο 19.3 – CLLD/LEADER, στο οποίο η ΑΝΡΟ συμμετέχει ως εταίρος.

Το απόγευμα της Τρίτης 9 Σεπτεμβρίου στη Μαρώνεια στην ημερίδα κατεβλήθη προσπάθεια  να αναδειχθεί η αξία των πολιτισμικών πόρων και η συμβολή τους στην οικονομία και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των κατοίκων των οικισμών και της περιοχής όπου αυτοί κείνται και τονίστηκε  η σημασία του Αρχαίου Θεάτρου της Μαρώνειας  ως δυναμικού πολιτισμικού  παράγοντα  που μπορεί να συμβάλλει στην ανάπτυξη της περιοχής.  Η ημερίδα, που διεξήχθη στον αύλειο χώρο του ιστορικού αρχοντικού Παρρασίου Ταβανιώτη, μέλους μιας επιφανούς πολυμελούς  μαρωνίτικης  οικογένειας, που δραστηριοποιούνταν στην έκταση του μείζονος τότε παροικιακού ελληνισμού, και στην Κωνσταντινούπολη,  απεδείχθη ο καταλληλότερος χώρος για τη διεξαγωγή του συγκεκριμένου γεγονότος, το οποίο είχε ως συντονίστρια την Τζένη Κατσαρή- Βαφειάδη.

Την ημερίδα τίμησαν με την παρουσία τους Ροδοπίτες  με βαθιά πίστη στην ουδέποτε εκπίπτουσα αξία του οικισμού της Μαρώνειας, Παλαιάς και Νέας, στο αρχαιολογικό ιστορικό πολιτισμικό απόθεμα της οποίας ακουμπά η ιστορία της Ροδόπης, ανά τους αιώνες, καθώς και της ευρύτερης περιοχής της ελληνικής Θράκης. Μεταξύ άλλων ο π.δήμαρχος Μαρώνειας κ. Χρήστος Παπανικολάου και η σύζυγός του Ροδή, επί των ημερών του οποίου, το 2009, συνέβη το μέγιστο γεγονός της επανάχρησης του αρχαίου θεάτρου από την αρχαιολόγο που εργάστηκε τα περισσότερα χρόνια της ζωής της στις ανασκαφές και την ανάδειξη του αρχαιολογικού χώρου της αρχαίας Μαρώνειας κ. Χρύσα Καραδήμα, ξεκινώντας από τις πρώτες ανασκαφές στον χώρο επί αειμνήστου Ευαγγέλου Πεντάζου,  προϊσταμένη σήμερα της Εφορείας Αρχαιοτήτων Ροδόπης, με τη συνεργασία της οποίας οργανώθηκε το πρόγραμμα της εκδήλωσης,  ο  π. δήμαρχος Ιάσμου κ. Σταύρος Καζάκης με τη σύζυγό του Ελένη,  ο οποίος και συνεργάστηκε ως συμμετέχων στην ΑΝΡΟ  στενά με τον κ. Στάθη Κεφαλίδη, Γενικό Διευθυντή της  στην υλοποίηση της μελέτης του Πολιτιστικού Κέντρου Μελίνα Μερκούρη- Μέγαρο Μουσικής Κομοτηνής, η αντιδήμαρχος Πολιτισμού και Νέας Γενιάς του Δήμου Κομοτηνής κ. Νατάσα Λιβεριάδου, ο σκηνοθέτης και ιδρυτής του Θρακικού Θεάτρου Σκιών και του Κέντρου Πολιτισμού και Περιηγήσεων «Μικρός Διάκοσμος» κ. Γιάννης Βουλτσίδης με τη σκηνογράφο και ενδυματολόγο κ. Γεωργία Γιαννοπούλου, οι οποίοι με τη συνεργασία της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης πραγματοποιούσαν εκπαιδευτικά προγράμματα, με σεμινάρια και θεατρικές παραστάσεις στο Αρχαίο Θέατρο Μαρώνειας, οι αδερφοί Παγκοζίδη, ο μουσικός Γιώργος Παπουτσής, ο μαρωνίτης συγγραφέας κ. Ευάγγελος Σείριος Μπάτζιος και πολλοί  άλλοι.

Χαιρετισμοί

Η ημερίδα ξεκίνησε με τους χαιρετισμούς των ενεχομένων με τη διαχείριση των πολιτικών πραγμάτων της Ροδόπης, ήτοι με τον Αντιπεριφερειάρχη κ. Μανώλη Ταπατζά, γνωστό εκ των πράξεών του λάτρη του πολιτισμού και δραστήριο στα της αξιοποίησης του βορειονατολικού παραθαλάσσιου μετώπου της Ροδόπης, ο οποίος, μεταξύ των άλλων που ανέφερε, ενημέρωσε και για τα μελλοντικά σχέδια της Αντιπεριφέρειας και Περιφέρειας ΑΜΘ σε σχέση με τη Μαρώνεια.

Μανώλης Ταπατζάς, «Η καρδιά της Ροδόπης συνεχίζει να χτυπά και σήμερα στη Μαρώνεια» – «Σε συνεργασία με την ΙΜΜΚ επίκειται ανακαίνιση και συντήρηση των εκκλησιών της Μαρώνειας»

Στον χαιρετισμό του ο Πρόεδρος Αναπτυξιακής Ροδόπης –Aντιπεριφερειάρχης ΠΕ Ροδόπης κ. Μανώλης Ταπατζάς, ξεκίνησε την ομιλία του με την παραδοχή ότι όντως η καρδιά της Ροδόπης  συνεχίζει να χτυπά και σήμερα στη Μαρώνεια εξαιτίας της συνεχούς και διαχρονικής  παρουσίας της  στο χάρτη δεδομένων της ιστορίας  της περιοχής. Συνέχισε με την αναφορά του στο μέγιστο έργο  του κατασκευαζόμενου δρόμου Μαρώνεια- Δίκελλα, που διέρχεται παραλλήλως με τους σημαντικότερους αρχαιολογικούς πόρους της Μαρώνειας, «πατώντας» στο αρχαίο υπόδειγμα της παραθαλάσσιας  «οδικής» ένωσης των τότε αποικιών Μαρώνειας -Ζώνης μεταξύ τους, για εμπορικούς, οικονομικούς και λειτουργικούς της καθημερινής ζωής λόγους.

Ο κ. Ταπατζάς, ολοκλήρωσε τον χαιρετισμό του με την εκτός κειμένου αναφορά του  –δείτε ολόκληρη την ομιλία του ΕΔΩ– στο σχέδιο που καταστρώνεται, από κοινού με την ΙΜΜΚ, ανακαίνισης και συντήρησης των εκκλησιών της Μαρώνειας, ιστορική έδρα το πάλαι της Μητροπόλεως Μαρωνείας, καθώς και στην ιρλανδική διάβαση, αντί γέφυρας που προβλεπόταν στην αρχική μελέτη, με πρότασή του, που θα συνδέει το παραλιακό μέτωπο της περιοχής του Ιμέρου με το Φανάρι, σύνδεση-προϋπόθεση  ανάπτυξης της περιοχής.      

Απόστολος Ιωάννου, «Οι ενεχόμενοι φορείς  στην προσπάθεια ανάδειξης του αρχαίου θεάτρου και  των αξιοθεάτων της περιοχής, να συνενώσουν τις δυνάμεις τους για πιο ολοκληρωμένο και σωστό αποτέλεσμα»

Από την πλευρά του ο Δήμαρχος Μαρωνείας-Σαπών κ. Απόστολος Ιωάννου εξέφρασε τη βεβαιότητα πως μέσα από αυτή την ημερίδα, θα μπορέσουν να κατανοήσουν και να στηρίξουν όσα πρέπει να γίνουν για να αναδειχθεί το Αρχαίο Θέατρο, τα υπόλοιπα μνημεία της περιοχής και συνδυαστικά να αναδείξουν την περιοχή τους, ξεκινώντας από τη Μαρώνεια, που αποτελεί την κορωνίδα του πολιτισμού και της ιστορίας της περιοχής.

Τόνισε δε πως αυτή τη στιγμή πολλοί συναρμόδιοι φορείς δείχνουν το ενδιαφέρον τους για την ανάδειξη του Θεάτρου και των υπολοίπων αξιοθέατων της περιοχής. Αν ο καθένας καταλάβει το ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει και συνενώσουν τις δυνάμεις τους, τότε το αποτέλεσμα θα έρθει πιο γρήγορα, πιο σωστά και θα είναι πολύ μεγαλύτερο.

Διαβεβαίωσε δε πως από την πλευρά του Δήμου θα σταθούν δίπλα σε οποιαδήποτε προσπάθεια εμφανιστεί συνολικά μπροστά τους, ώστε να φέρουν το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα, προσθέτοντας  στον πολιτισμό και την ιστορία της περιοχής.

Εισηγήσεις

Στάθης Κεφαλίδης, «Η Αναπτυξιακή συνδέει ουσιαστικά το Αρχαίο Θέατρο της Μαρώνειας με άλλα αρχαία θέατρα της Ελλάδος όπως αυτό του Δίον, θέατρα στην Ήπειρο μέχρι κι αυτό της αρχαίας Ολυμπίας»

—«Ακόμη και το 1% των κατοίκων μιας περιοχής, όταν πιστεύουν ότι είναι όμορφη, αρκεί για ν’ αλλάξει την πορεία της προς τα εμπρός» 

Στη συνέχεια ο κ. Στάθης Κεφαλίδης, Γενικός Διευθυντής της Αναπτυξιακής Ροδόπης παρουσίασε   το Διατοπικό Σχέδιο Συνεργασίας «Πολιτιστικές Διαδρομές και Αρχαία Θέατρα» & τη νέα στρατηγική LEADER για τις Π.Ε. Ροδόπης – Ξάνθης,  τονίζοντας πως η Μαρώνεια στο σύνολό της αποτελεί ένα στολίδι όχι μόνο της Ροδόπης αλλά και της Θράκης και του ευρύτερου εθνικού χώρου.

Ένα από τα στοιχεία που την κάνουν να ξεχωρίζει είναι το Αρχαίο Θέατρο Μαρώνειας, που έγινε γνωστό γιατί άνθρωποι από την ευρύτερη περιοχή το αγάπησαν και έκαναν μεγάλες προσπάθειες που βρίσκονται σε καλό δρόμο, για να αναδειχθεί το θέατρο.Ένα μικρό λιθαράκι σε αυτές τις προσπάθειες θέλησε να βάλει και η Αναπτυξιακή συνδέοντας ουσιαστικά το Θέατρο με άλλα θέατρα της Ελλάδος όπως είναι αυτό του Δίον, θέατρα στην Ήπειρο μέχρι κι αυτό  της αρχαίας Ολυμπίας.

Με αυτό τον τρόπο δημιούργησαν μια αλυσίδα πάνω στην οποία μπορούν να χτιστούν πολιτιστικές διαδρομές, ώστε κάποιος που θα επισκεφτεί το ένα θέατρο, να περιηγείται σε αυτό, αλλά να παίρνει και αφορμή να επισκεφτεί και ένα από τα άλλα.

Αυτή η πρωτοβουλία ελπίζει πως θα συνεχιστεί και στην επόμενη περίοδο του LEADER, έχοντας καταφέρει να συνδεθούν όχι μόνο με θέατρα στον ελλαδικό χώρο, αλλά και με θέατρα της Σικελίας με κοινά στοιχεία. Για αυτό και ελπίζουν πως οι Αναπτυξιακές που συνεργάστηκαν για τα θέατρα θα καταφέρουν να δημιουργήσουν ακόμα περισσότερες κοινές δράσεις ώστε να αναδείξουν αυτά τα μνημεία και τον λόγο που δημιουργήθηκαν σε αυτές τις περιοχές.

«Για τον ίδιο λόγο χρειάζεται και εμείς να επενδύσουμε σε περιοχές που έχουν μία ΜΟΝΑΔΙΚΟΤΗΤΑ» ανέφερε, τονίζοντας πως σημαντικός παράγοντας σε αυτή την κατεύθυνση θα είναι και ο δρόμος Μαρώνειας- Δικέλλων-Μάκρης  που ήδη κατασκευάζεται. Ο κ. Κεφαλίδης ολοκλήρωσε  την τοποθέτησή του με την άποψη ότι αν κάποιοι πιστεύουν στον πολιτισμό και την αξία του στην περιοχή τους, αν πιστεύουν ότι η περιοχή τους είναι ΟΜΟΡΦΗ,  ακόμη και το 1% των κατοίκων της, αρκεί για ν’ αλλάξει την πορεία του προς τα εμπρός. 

Νάγια Δαλακούρα, «Το θέατρο της Μαρώνειας  είναι πλέον ένα αγαπητό, πολυφωτογραφημένο, εξωστρεφές και προσβάσιμο μνημείο, για  ντόπιους και  επισκέπτες, που εντυπωσιάζονται από το ίδιο αλλά και τον χώρο»

—Σε διαδικασίες πιστοποίησής τους ως Μουσείων από το ΥΠΠΟ οι μουσειακές συλλογές του Αρχοντικού Ταβανιώτη και του Λαογραφικού Μουσείου Ξυλαγανής

Ακολούθησε η ομιλία της αρχαιολόγου-μουσειολόγου της ΕΦΑ Ροδόπης, εθνογράφου και συγγραφέα κ. Νάγιας Δαλακούρα, με θέμα « Οι πολιτιστικές εκδηλώσεις του καλοκαιριού στο Αρχαίο Θέατρο Μαρώνειας ως δυναμικός αναπτυξιακός παράγοντας».

Η κ. Δαλακούρα, αφού αναφέρθηκε στην ιστορία του θεάτρου, που ήταν σε συνεχή χρήση από τους ελληνιστικούς μέχρι τους Υστερορωμαϊκούς χρόνους,  της ανασκαφής και της ανάδειξής του, τόνισε πως σε αυτό πραγματοποιούνται εκδηλώσεις που συμβάλλουν στην ανάδειξη του μνημείου αλλά και την οικειοποίησή του από την τοπική κοινωνία.

Οι εκδηλώσεις αφορούν δύο περιόδους, τη σχολική, από Οκτώβριο μέχρι Μάρτιο, με συστηματικά σχολικά προγράμματα από το 2013 και μετά, με ένα πολύ μεγάλο αριθμό μαθητών της περιοχής και των εκπαιδευτικών τους να επισκέπτονται το Θέατρο, ενώ πλέον γίνονται επισκέψεις και για οικογένειες ως πρόγραμμα ελεύθερου χρόνου.

Τη θερινή περίοδο στο Θέατρο φιλοξενούνται ποικίλες δράσεις στις οποίες εμπλέκονται πολλοί φορείς πολιτισμού, με ποικίλες παραστάσεις και συναυλίες, μέσα από το πρόγραμμα «Όλη η Ελλάδα ένας Πολιτισμός» και του Φεστιβάλ Μαρωνείας-Σαπών, καθώς και άλλες διοργανώσεις. Οι εκδηλώσεις έχουν πάντα μεγάλη προσέλευση, που φέτος κορυφώθηκε, ενώ το κοινό προέρχεται κυρίως από την Κομοτηνή, πολλοί είναι από την Αλεξανδρούπολη και λίγοι από την Ξάνθη.

Το Θέατρο είναι πλέον ένα αγαπητό, πολυφωτογραφημένο, εξωστρεφές και προσβάσιμο μνημείο του τόπου, τόσο για τους ντόπιους όσο και τους επισκέπτες του, που εντυπωσιάζονται από το ίδιο αλλά και τον χώρο.Το ζήτημα είναι πως η μικρή χωρητικότητα του Θεάτρου δεν επιτρέπει μεγάλες παραγωγές, το ζήτημα του χωμάτινου και κατεστραμμένου  δρόμου, ενώ και η πραγματοποίηση εκδηλώσεων έχει μεγάλες απαιτήσεις γραφειοκρατίας. Το θετικό είναι πως υπάρχει πολύ καλή συνεργασία με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς, κάνοντας πιο εύκολη την πραγματοποίηση των εκδηλώσεων,  υπολογίζεται δε πως με την ολοκλήρωση του δρόμου, και την κατασκευή των υποδομών στην είσοδο του έργου, να έχουν σημαντική βελτίωση.

«Το Αρχαίο Θεάτρο Μαρώνειας είναι αδιαμφισβήτητο πως είναι ένας από τους πλέον δυναμικούς αναπτυξιακούς παράγοντες του τοπικού πολιτισμού, το μοναδικό αρχαίο Θέατρο σε χρήση στη Θράκη» τόνισε, επισημαίνοντας πως όταν ολοκληρωθούν οι υποδομές, θα έχει μόνο θετική πορεία, σε συνεργασία με τους πολιτιστικούς φορείς, την τοπική Αυτοδιοίκηση, το ΔΠΘ, τις Διευθύνσεις Εκπαίδευσης, αλλά και την τοπική κοινότητα.

Η κ. Δαλακούρα ενημέρωσε επίσης, καταδεικνύοντας εκ του πλαγίου την αρμόζουσα διαδρομή για την ανακήρυξη ενός χώρου που διατηρεί συλλογές ως Μουσείου, μέσω της πιστοποίησής του από το ΥΠΠΟ, διαδικασία που υφίσταται αυτή τη στιγμή τόσο για το Αρχοντικό Ταβανιώτη όσο και για το Λαογραφικό Μουσείο Ξυλαγανής που κείνται και τα δυο στον Δήμο Μαρωνείας-Σαπών. Τεχνογνωσία λίαν χρήσιμη για τον τόπο, για την έναρξη –είναι καιρός πλέον –των σχετικών διαδικασιών πιστοποίησης των μουσειακών συλλογών τους και από τους λοιπούς ενεχόμενους με μουσειακές συλλογές φορείς της Ροδόπης, πιστοποιώντας και «απελευθερώνοντας το μεγάλης αξίας μουσειακό πολιτισμικό της απόθεμα.     

Τζένη Κατσαρή-Βαφειάδη, «Ο σημερινός οικισμός της Μαρώνειας ένας ολόκληρος οικισμός- Μουσείο, σε επικοινωνία, και “κτιστή”, με τον αρχαιολογικό της πλούτο, και σε διαρκή συνομιλία με το αρχαίο, βυζαντινό και νεότερο πολιτισμό της»

Αμέσως μετά την κ. Δαλακούρα και το μικρό διάλειμμα που μεσολάβησε,  ήρθε η ώρα της εισήγησης με τίτλο  «Ο αρχαιολογικός χώρος Μαρώνειας, το Αρχαίο Θέατρο και η “κτιστή” επικοινωνία τους με τον οικισμό των νεότερων χρόνων», από τη συντονίστρια φιλόλογο κ.Τζένη Κατσαρή-Βαφειάδη, η οποία, αφού αναφέρθηκε  σε στοιχεία από την ιστορία της μαρωνίτικης επιφανούς οικογένειας Ταβανιώτη, μέλος της οποίας ήταν ο Παράσσιος Ταβανιώτης που έκτισε το ομώνυμο Αρχοντικό, όπου και φιλοξενούνταν  η εκδήλωση, εστίασε στον Εμμανουήλ Ταβανιώτη, μη γνωστό  ευρέως στη Ροδόπη, λόγιο και εκδότη, που από κοινού με τη σύζυγό του Αγλαϊα Πρεβεζιώτου εξέδιδαν το περιοδικό «Βοσπορίς» στην Κωνσταντινούπολη, τόπο κατοικίας τους, με βάση στοιχεία που αποδελτιώθηκαν από το «Βοσπορίς», για τις ανάγκες του τόμου «Κουμουτζηνά- Γκιουμουλτζίνα- Κομοτηνή – Πρόσωπα και Κείμενα», τον οποίο εξέδωσε για τα εκατό χρόνια ελευθερίας της πόλης ο Δήμος Κομοτηνής.

Ακολούθως, παρουσίασε τη βάση της εργασίας της, ήτοι το πόνημα «Περιγραφή ιστορική και γεωγραφική υπ’ εκκλησιαστικήν έποψιν της θεοσώστου επαρχίας Μαρωνείας» / Συντεθείσα υπό Μ. Μελιρρύτου, στην έκδοση που χρηματοδοτήθηκε από τον Μαρωνίτη αρχαιολόγο και επιχειρηματία Γιώργο  Βολουδάκη. Την «Περιγραφή»  του ιατροφιλοσόφου Μ. Μελιρρύτου, που έζησε μια δεκαετία στη Μαρώνεια, αφού πρώτα σπούδασε ιατρική και πραγματοποίησε τις διδακτορικές του σπουδές σε Παρίσι, Βάδη-Βυτεμβέργη και Σερβία, όπου και συνέγραψε το πόνημά του, που εξεδόθη με δαπάνη της Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας, του Πατριαρχείου δηλαδή Κωνσταντινουπόλεως. Ο Μ. Μελίρρυτος έχοντας την αίσθηση οφειλής στο σκλαβωμένο έθνος του, το οποίο εύχεται να καταταγεί μια μέρα στη σωρεία των πεπολιτισμένων κρατών της Ευρώπης, καταστρώνει ουσιαστικά το 1871 την πρώτη τοπογεωγραφία και ανθρωπογεωγραφία της Ροδόπης, αφιερώνοντας το μεγαλύτερο μέρος της «Περιγραφής» του στη Μαρώνεια, ξεκινώντας από τα Ομηρικά έπη και, συγκεκριμένα,  την Οδύσσεια, μεταφράζοντας τα χωρία από τη συνάντηση του Οδυσσέα με τον ιερέα του Διόνυσου Μάρωνα, καθώς  και την περιπέτεια του Οδυσσέα και των συντρόφων του με το γλυκόπιοτο μαρωνίτικο κρασί που μέθυσε τους εκπορθήσαντες την πόλη συντρόφους του, με αποτέλεσμα οι γενναίοι Κίκονες να τους εξωθήσουν στα πλοία.

Ο Μελίρρυτος ακολούθως αναφέρεται αναλυτικά στην Παλαιά, την Αρχαία, Μαρώνεια, όπου καταγράφει, και μετεγγράφει, κάθε αρχαία επιγραφή, σε νόμισμα ή μάρμαρο, γλυπτό ή τμήμα του, καθώς και κάθε εν γένει  αρχαιολογικό μνημείο που συναντά στο διάβα του, ξεκινώντας με τα τμήματα των αποτυπωμένων σε νομίσματα, ή λαξευμένων σε μάρμαρο αρχαίων επιγραφών που οι μετέπειτα Μαρωνίτες, κάτοικοι του Νέου οικισμού, της Νέας Μαρώνειας, όπως συνέβη και σε πολλά άλλα μέρη της Ελλάδας, λιθολόγησαν και χρησιμοποίησαν ως οικοδομικό υλικό σε σπίτια, βρύσες, στο δημοτικό σχολείο, καθιστώντας το σημερινό οικισμό της Μαρώνειας έναν ολόκληρο οικισμό Μουσείο, σε άμεση συνομιλία και σχέση τόσο με το αρχαίο πολιτισμικό υπόβαθρο της περιοχής όσο και με το βυζαντινό και το νεότερο.

Μίλησε επίσης για πολιτισμικούς πόρους της βυζαντινής εποχής, όπως αυτοί  που περιγράφονται από τον Μελίρρυτο και απόκεινται, ενδεικτικά, στην παραθαλάσσια περιοχή του Αγίου Χαραλάμπους και τη Σύναξη, καθώς και της νεότερης, όπως ακριβώς πληροφορεί για την εύρρωστη αυτή κωμόπολη και την καθημερινότητά της ο Μ. Μελίρρυτος, αλλά αναλυτικά και ο «Κώδικας της Κοινότητος  Μαρωνείας», που εξεδόθη από τον Καθηγητή Μανώλη Βαρβούνη και τον Παναγιώτη Τζουμέρκα, με πρωτοβουλία  του Μορφωτικού Ομίλου Κομοτηνής από τις εκδόσεις Μάτι, δείχνοντας με τον εναργέστερο τρόπο την έγνοια για τον τόπο και τα γράμματα που είχαν οι επιφανείς και καλά κρατούντες οικονομικά Μαρωνίτες της διασποράς του 19^ου αι.

Την ομιλία της ολοκλήρωσε με φωτογραφίες και υλικό από τα πρώτα χρόνια επανάχρησης του Αρχαίου θεάτρου, αναφερόμενη  στο «Φεστιβάλ Διονύσου Λόγος» που ξεκίνησε σε συνεργασία με το ΚΘΒΕ, το 2007, τον χώρο του θεάτρου στο Λατομείο Χελιδονόπετρας, αλλά και τον Σύλλογο Φίλων Αρχαίου Θεάτρου με επικεφαλής τον τραγουδοποιό Θανάση Γκαϊφύλλια.    

Βασίλης Φλώρος, «Η αυτοδιοικητική παράδοση της Μαρώνειας συντέλεσε αποφασιστικά  στην εξέχουσα θέση της  στην οθωμανοκρατούμενη  Θράκη»

Τη σκυτάλη του λόγου, παρουσιάζοντας στοιχεία του νεότερου πολιτισμού, παρέλαβε   εθνογράφος και  τραγουδοποιός κ. Βασίλης Φλώρος, που εισηγήθηκε το θέμα «Ο Κοινοτισμός ως παράγοντας πολιτισμικής αυτογνωσίας και πολιτικής πράξης, τον 19^ο αι.  μέσα από τον Κώδικα της Μαρώνειας, και σήμερα». Ο βραβευμένος, για την ακαδημαϊκή του επίδοση στο ΤΙΕ/ΔΠΘ  από την Κοσμητεία της ΣΚΑΣ, εθνογράφος, αλλά  και εξαιρετικός τραγουδοποιός, κ. Φλώρος, με δίσκους που έχουν τη δική τους μοναδική  συμβολή στην ανανέωση του ποιητικού στίχου, με τον «δύσκολο» τρόπο που αξιοποιούσαν και ανέσυραν λέξεις-διαμάντια  από τη διαχρονία της ελληνικής γλώσσας οι Γκάτσος και Ελύτης, αλλά και κάποιοι  νεότεροι. Δίσκοι με τίτλους όπως:   «Στις όχθες της αυγής» «Αλμαγέστη ενός χαμάλη», «Έχιδνα γκαστρωμένη», «Ρίγος Ψυχής Φορεμάτων» και «Αυθαίρεση, που χαρακτηρίζουν και την αφοσίωσή του στον έλληνα λόγο, όπως ανέφερε η συντονίστρια.

Ο κ. Φλώρος περιέγραψε την περιπέτεια «διάσωσης» και μετέπειτα έκδοσης του χειρογράφου  του Κώδικα της Κοινότητος Μαρωνείας, όπως την αναφέρουν οι επιμελητές και εκδότες του κ. Μανώλης Βαρβούνης και Παναγιώτης Τζουμέρκας, κι ακολούθως παρουσίασε τη ζώσα, ως ενεργή,  τον 19^ο αι συνείδηση του κοινοτισμού στη Μαρώνεια, μέσω της εκλογής των τοπικών αρχόντων, των εφημεροδημογερόντων και των επιτρόπων των Ιερών Ναών και των Σχολών, και τις ρητά διατυπωμένες, ως συνολικά εψηφισμένες,  υποχρεώσεις που αναλάμβανε κάθε επιτροπή, αλλά και τις υποχρεώσεις αλλά και τις ευθύνες των εκλεγομένων στα  τρία προαναφερθέντα κοινοτικά όργανα.  

Μια σπουδαία, όπως τη χαρακτήρισε,  αυτοδιοικητική παράδοση, που συντέλεσε αποφασιστικά  στην εξέχουσα θέση της Μαρώνειας στον τότε οθωμανοκρατούμενο χώρο της Θράκης, χάρη και στην εξωστρέφεια των κατοίκων της που εγκατεσπαρμένοι επιχειρούν με επιτυχία στην Κωνσταντινούπολη, στη Σμύρνη, στην Αίγυπτο, παντού όπου δραστηριοποιείται ο ελληνισμός.   Ιδιαίτερη ήταν η αναφορά του κ. Φλώρου στον τρόπο με τον οποίο  τόσο οι κραταιοί οικονομικά Μαρωνίτες της διασποράς όσο και οι γηγενείς εύποροι επιδοτούσαν τις κρίσιμες για την πρόοδο του οικισμού εκπαιδευτικές δομές, με δωρεές για την ίδρυση και τη λειτουργία σχολείων όπως έκαναν οι αδελφοί Χατζέα, αλλά και ικανός αριθμός μαρωνιτών και μαρωνιτισσών που, όπως αποδεικνύεται από τον «Κώδικα» με τα δικαιοπρακτικά έγγραφα που φιλοξενεί, κληρονομούν την περιουσία τους σε κινητά και ακίνητα, –ακόμη και ρίζες ελιών–  για τα σχολεία και τις εκκλησίες της.

Η αναφορά αυτή του εισηγητή πυροδότησε  σύντομα σχόλια για την ανάγκη ενός νέου ευεργετισμού με την έμπρακτη έγνοια κυρίως προς την πατρίδα και τις τύχες της, η οποία σύμφωνα με την αυτοδιοικητική παράδοση της Μαρώνειας  συντελείται παρουσία συνόλου των πολιτών, συνόλου του δήμου.

Ο κ. Φλώρος ολοκλήρωσε την ομιλία του, τραγουδώντας με τη συνοδεία του στεριανού του λαούτου,  το τραγούδι με τίτλο «Σκιά του Άθω», από τον πλέον πρόσφατο δίσκο του, την «Αυθαίρεση», καθηλώνοντας  τους παρισταμένους στη μαγεία της ποίησης στίχων του λάτρη των αφηγήσεων τραγουδοποιού,  όπως οι ακόλουθοι:

«[…]Το νήμα πήρα απ’ την αρχή κι εγώ,

από το δάκρυ μιας γριάς μοιρολογίστρας,

που νότισε την τέφρα να πιάσει σπορικό,

όσων χαθήκαν στο καυτό λάδι της ζεματίστρας.

Κοκκινογένης που ακονίζει το σπαθί,

βγήκ’ απ’ το λήθαργο τουρίστας στα Λαλάρια

κει που η λιχνεία σπάραξε το άχτι για ζωή,

που τρέφει τον ανήσυχο που σέρνεται τα βράδια».

Γιάννης Σμαραγδάς, «Ανασκαφές χρειάζεται η Μαρώνεια»

Οι εισηγήσεις της ημερίδας έκλεισαν με αυτή του Μαρωνίτη Προέδρου του Φυσιολατρικού, Λαογραφικού, Μορφωτικού Συλλόγου Μαρώνειας «Οι Κίκονες» και Νομικού κ. Γιάννη Σμαραγδά,  ο οποίος εισηγήθηκε το θέμα «Το Αρχαίο Θέατρο και η Μαρώνεια ως τόπος συνεχούς ιστορίας: Μια σχέση ανοικτή στο όνειρο  και την προσδοκία». Ο κ. Σμαραγδάς , με ευαισθησία και  σπάνιο στις ημέρες μας λυρισμό, πραγματοποίησε μιας εξαιρετικής ακριβείας περιδιάβαση στα μυθικής ομορφιάς τοπία του γενέθλιου τόπου του, αναφερόμενος σε κάθε μνημείο και στα μηνύματα που ο ίδιος ως περιπατητής εκλαμβάνει, με παρατηρητικότητα  και τρυφερότητα που ξάφνιασε το ακροατήριο, σε σχέση με την επαγγελματική του ιδιότητα, ενώ αναφέρθηκε και στην πλουσιότατη λαογραφική συλλογή που έχει καταρτίσει ο Σύλλογος κι απόκειται στον πρώτο όροφο  της Χατζεΐου Σχολής. Το κυριότερο όμως που εισεπράχθη από την ομιλία του σε σχέση με τη Μαρώνεια και την αξιοποίησή της, όπως ο ίδιος ως Μαρωνίτης την αντιλαμβάνεται, εμπερικλείεται στη φράση: «Ανασκαφές χρειάζεται η Μαρώνεια».

Βίντεο με τις μαθητικές παραστάσεις στο Αρχαίο Θέατρο από τον Μικρό Διάκοσμο του Γιάννη Βουλτσίδη

Ακολούθησε προβολή βίντεο με τις παραστάσεις αρχαίου θεάτρου με μαθητές από όλη την έκταση της Θράκης που, επί πολλά έτη, συνεργαζόμενος με τις διευθύνσεις δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης της Ροδόπης και γειτονικών νομών, πραγματοποίησε ο σκηνοθέτης και ιδρυτής του Θρακικού Θεάτρου Σκιών Γιάννης Βουλτσίδης στον χώρο του Αρχαίου Θεάτρου Μαρώνειας, μυώντας τους μαθητές Γυμνασίων και Λυκείων στην κλασική ποίηση του αρχαίου δράματος και της κωμωδίας.

Η  εκδήλωση έκλεισε με τις οφειλόμενες θερμές ευχαριστίες προς τους παρευρισκομένους, την ΕΦΑ Ροδόπης, την κ. Νάγια Δαλακούρα  και το προσωπικό που υπηρετεί στο Αρχοντικό  Ταβανιώτη, αλλά και με την εγχείριση δυο γραπτών σημειωμάτων εκ μέρους της παρευρεθείσας στην ημερίδα, κ. Νικολέτας Πετκίδου, εκ των οποίων το πρώτο του συζύγου της κ. Μιχάλη Μοσχίδη, επί πολλά έτη δημοτικού συμβούλου στον Δήμο Μαρωνείας-Σαπών, με πρωτοβουλία του οποίου, όταν ήταν Αντιπρόεδρος στο Δημοτικό Συμβούλιο Μαρώνειας, ξεκίνησε το Φεστιβάλ Μαρώνειας, αλλά και την αποστολή κειμένου-σχολίου της ίδιας ως πολιτισμολόγου με το πέρας της, τα οποία και δημοσιεύονται ακολούθως.

ΟΙ ΑΠΟΨΕΙΣ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ

Ι. Σύνοψη πρότασης του Μιχάλη Μοσχίδη για την ανάδειξη του Αρχαίου Θεάτρου της Μαρώνειας ως πολιτιστικού Σταθμού

Πρόταση για διοργάνωση Φεστιβάλ στο Αρχαίο Θέατρο της Μαρώνειας

Στόχος: Η ανάδειξη του αρχαιολογικού χώρου και της πολιτιστικής κληρονομιάς της Μαρώνειας, η ενίσχυση της τοπικής ταυτότητας και η προσέλκυση επισκεπτών στη Ροδόπη αλλά και τη Θράκη.

Βασικά στοιχεία της πρότασης

Ιδέα-Τίτλος: «Θράκης δρώμενα στο Αρχαίο Θέατρο Μαρώνειας».

Το Αρχαίο Θέατρο Μαρώνειας, μοναδικό μνημείο με βαθιά ιστορική και πολιτιστική σημασία, οφείλει να αναδειχθεί ως αυτόνομος πολιτιστικός σταθμός, στο πλαίσιο μιας οργανωμένης πολιτιστικής διαδρομής. Η καθιέρωση του «Φεστιβάλ Αρχαίου Θεάτρου Μαρώνειας» θα προσδώσει στο μνημείο ισχυρή ταυτότητα, θα ενισχύσει την εξωστρέφεια της περιοχής και θα το καθιερώσει ως σημείο αναφοράς σε πανελλήνιο και διεθνές επίπεδο. Η υφιστάμενη ενσωμάτωσή του σε ένα ευρύτερο φεστιβάλ, με τον τίτλο «Φεστιβάλ Μαρώνειας-Σαπών», στο οποίο ενσωματώνονται, λανθασμένα, παράλληλες εκδηλώσεις, όπως λαϊκά πανηγύρια, συναυλίες, θρησκευτικές και άλλες γενικότερες εκδηλώσεις, υποβαθμίζει την ιστορική του βαρύτητα και αποδυναμώνει την αναγκαία σύνδεση της τοπικής κοινωνίας και των επισκεπτών με το ίδιο το μνημείο.

Το «Φεστιβάλ αρχαίου θεάτρου Μαρώνειας» προτείνεται να έχει το εξής περιεχόμενο:

1) Θεατρικές παραστάσεις αρχαίου δράματος και κωμωδίας, εμπνευσμένες από τη Θράκη και τα πρόσωπά της, μέσω και της ενσωμάτωσης στο Διεθνές Δίκτυο Αρχαίων Θεάτρων,

2)  Συναυλίες, με έμφαση στη λόγια και παραδοσιακή μουσική της Θράκης, αξιοποιώντας κυρίως τοπικά σχήματα και συλλόγους,

3) Παρουσιάσεις τοπικών χορευτικών και μουσικών συγκροτημάτων,

4) Εργαστήρια και ξεναγήσεις για την ιστορία της Μαρώνειας και του θεάτρου από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα.

Συνεργασίες:  

Τοπικοί πολιτιστικοί σύλλογοι, Εφορεία Αρχαιοτήτων, Περιφέρεια ΑΜΘ,  Δήμος,  πανεπιστημιακά τμήματα θεατρικών σπουδών,  Μουσικά Σχολεία, ΔΗΠΕΘΕ. 

ΙΙ. Νικολέτα Πετκίδου, « Το μέλλον της Μαρώνειας είναι φωτεινό, αρκεί να της δοθεί η αξία που της πρέπει, ΕΜΠΡΑΚΤΑ»

 Εξαιρετικά τα όσα ακούστηκαν απόψε εδώ από τους ομιλητές. Πολιτικές τοποθετήσεις – υποσχέσεις, που εντάσσονται στο μέλλον και μένει να φανεί αν θα πραγματοποιηθούν και, κυρίως, ΠΟΤΕ, καθώς και ενημέρωση για προγράμματα αναπτυξιακά, που θα βοηθήσουν να αναπτυχθεί και να προβληθεί περαιτέρω το πολιτισμικό προϊόν αυτού του μαγικού τόπου: Της Μαρώνειας, με κομβικό σημείο το Αρχαίο Θέατρο. Ας πάρουμε, όμως τα πράγματα από την αρχή.

Κάποια χρόνια πριν, οι πολιτιστικές καλοκαιρινές εκδηλώσεις που διοργάνωνε, κάθε χρόνο, ο Δήμος, μετονομάστηκαν σε «Φεστιβάλ», στο οποίο υπήρχαν οι καλλιτεχνικές εκδηλώσεις και οι «παράλληλες», όπως οι διοργανώσεις τοπικών πανηγυριών, από τους κατά τόπους συλλόγους των οικισμών. Με την αλλαγή της διοίκησης του Δήμου, θεώρησαν σωστό ότι όλα είναι Φεστιβάλ και κανείς δεν μπήκε στον κόπο να δει την ερμηνεία της λέξης. ΤΟ ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΕΙΝΑΙ ΜΟΝΟΘΕΜΑΤΙΚΟ. Όταν λέμε Φεστιβάλ Αρχαίου Θεάτρου, εννοούμε παραστάσεις που πραγματοποιούνται στο Αρχαίο Θέατρο. Αντίστοιχα, όταν λέμε φεστιβάλ τραγουδιού, εννοούμε εκδηλώσεις που περιλαμβάνουν μουσική και τραγούδι. Φεστιβάλ πατάτας, που χρησιμοποιείται το συγκεκριμένο λαχανικό, σε κάθε μορφή κ.λπ. Αυτή είναι η έννοια του Φεστιβάλ κι όχι ένα συνονθύλευμα εκδηλώσεων, από συναυλίες χιλιάδων ευρώ, μέχρι παραδοσιακά πανηγύρια και θρησκευτικές εκδηλώσεις.

Η Μαρώνεια είναι ένας ευλογημένος, όντως, τόπος, με μακραίωνη ιστορία, που αποπνέει διαχρονικά τη δική της διαφορετικότητα και αρχοντιά. Αλλά εμείς, που επιλέξαμε να ζούμε εκεί όχι από ανάγκη, αλλά επειδή μας αρέσει, την αγαπάμε και θεωρούμε τους εαυτούς μας τυχερούς που είχαμε την ευχέρεια της επιλογής, δεν μας αρέσει να αναφέρονται μελαγχολικά στο παρελθόν του τόπου μας. Γιατί πιστεύουμε ότι το μέλλον της Μαρώνειας είναι φωτεινό, αρκεί να της δοθεί η αξία που της πρέπει, ΕΜΠΡΑΚΤΑ, και όχι να αποδειχθεί, για πολλοστή φορά, ότι βασιζόμαστε σε «έπεα πτερόεντα»…

Ευχή μου, η ουσιαστική συμπόρευση, σε τοπικό επίπεδο, των πολιτιστικών συλλόγων και η κοινή προσπάθεια όλων όσων έχουμε τη γνώση, την εμπειρία, τη θέληση και την πίστη, ότι θα παλέψουμε για να γίνει τούτη η γωνιά του νομού το πιο λαμπερό διαμάντι, που δεν έχασε τη λάμψη του ποτέ».

Φωτογραφίες: Α.Χ.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.