Μερος Α΄: Τα επεισοδια Πατσιφικο και Μουσουρου

Το έθνος μας γνώρισε αρκετές κρίσεις στα πρώτα βήματά του ως ανεξάρτητο κράτος. Αξίζει να δούμε και να σταθούμε σε κάποιες από αυτές, που είναι, ίσως, οι πιο γνωστές.

1) Επεισόδιο Δαβίδ Πατσίφικο και Παρκερικά

Ουσιαστικά, το επεισόδιο Πατσίφικο ήταν αυτό που κατέληξε στα Παρκερικά. Όλα ξεκίνησαν το έτος 1847, όταν η κυβέρνηση του βασιλέα Όθωνα απαγόρευσε το Πάσχα το έθιμο της καύσης του Ιούδα, ως έθιμο αντιεβραϊκό, μιας και στη χώρα μας βρισκόταν τότε ο Εβραίος τραπεζίτης Rothschild. Τότε, κάποιοι εξαγριωμένοι Αθηναίοι βρήκαν αφορμή να προκαλέσουν επεισόδια και ζημιές σε εβραϊκά σπίτια και καταστήματα.

Ένα από τα θύματά τους ήταν και ο Εβραίος τυχοδιώκτης Δαβίδ Πατσίφικο, το σπίτι του οποίου, στην οδό Καραϊσκάκη στου Ψυρρή, έπαθε κάποιες ασήμαντες ζημιές. Ο Εβραίος όμως αυτός είχε τη βρετανική υπηκοότητα και, παρά το γεγονός ότι οι ζημιές που είχαν προκληθεί στο σπίτι του δεν ήταν σοβαρές, βρήκε αφορμή να παραπονεθεί στους Βρετανούς και ζήτησε, συγχρόνως, από το ελληνικό δημόσιο μία υπέρογκη αποζημίωση για λογαριασμό του.

Φυσικά, η ελληνική κυβέρνηση δεν είχε καμία πρόθεση να πληρώσει οποιαδήποτε αποζημίωση κι έτσι παρέπεμψε τον Πατσίφικο στα ελληνικά δικαστήρια, προκειμένου να διευθετηθεί η υπόθεση. Η βρετανική κυβέρνηση, όμως, επειδή ήταν ήδη αρκετά δυσαρεστημένη με την εύνοια που έδειχνε ο Όθωνας στη Γαλλία –και εν μέρει στη Ρωσία– και με την αύξηση της γαλλικής επιρροής στην Ελλάδα, υπό τη διακυβέρνηση του Ιωάννη Κωλέττη, άτυπου αρχηγού του γαλλικού κόμματος, άρπαξε την ευκαιρία να στριμώξει τον Όθωνα, υπερασπιζόμενη τον υπήκοό της.

Έτσι, στις 3 Ιανουαρίου του 1850 ο Άγγλος Ναύαρχος Σερ Ουίλιαμ Πάρκερ (1781-1866) απέκλεισε, με τον στόλο του, τα λιμάνια του Πειραιά, της Σύρου, της Κορίνθου και της Πάτρας, μετά από την εκπνοή του τελεσίγραφου που η βρετανική κυβέρνηση είχε δώσει στην ελληνική ομόλογή της. Εκτός από την αποζημίωση του Δον Πατσίφικο, η βρετανική κυβέρνηση ζητούσε επίσης:

—την αποζημίωση κάποιων ιδιοκτητών πλοίων του Ιονίου, που είχαν πέσει θύματα πειρατών στις εκβολές του Αχελώου ποταμού το 1846,

—την αποζημίωση στον Άγγλο ιστορικό Τζωρτζ Φίνλεϋ για ένα οικόπεδο που είχε στην κατοχή του και είχε απαλλοτριωθεί, προκειμένου να δημιουργηθούν οι κήποι των Ανακτόρων και

—τη ρύθμιση του ζητήματος των νησιών Ελαφονήσου και Σαπιέντζας στην Πελοπόννησο, τα οποία οι Βρετανοί ήθελαν να προσαρτήσουν στο κράτος των Ιονίων νήσων.

Ο αποκλεισμός προκάλεσε μεγάλη επισιτιστική κρίση στην Ελλάδα και ήρθη τελικά μόνο μετά από γαλλική και ρωσική αντίδραση, καθώς και την αντίδραση του κοινού των ευρωπαϊκών χωρών υπέρ της Ελλάδος, στις 15 Απριλίου 1850.

Για την ιστορία, αξίζει να πούμε επίσης ότι, εν τέλει, στον Δον Πατσίφικο επιδικάστηκε το ποσό των 3.750 δραχμών ως αποζημίωση, ποσό αρκετά σημαντικό για τα μέτρα της εποχής, το οποίο αναγκάστηκε να πληρώσει το φτωχό ελληνικό δημόσιο. Εξαιτίας του αγγλικού αποκλεισμού, μεγάλο μέρος του ελληνικού λαού στράφηκε εναντίον της Μεγάλης Βρετανίας και του άτυπου τότε αγγλικού κόμματος στην Ελλάδα. Έτσι, το γεγονός αυτό συνέβαλε, αναντίρρητα, στη μερική παρακμή του συγκεκριμένου κόμματος, αν και όλα τα ξενικά κόμματα στην Ελλάδα, τόσο το γαλλικό  όσο το αγγλικό και το ρωσικό, ξεκίνησαν να χάνουν την επιρροή τους γύρω στο 1850, για ποικίλους λόγους.

2) Επεισόδιο Κωνσταντίνου Μουσούρου

Όλα ξεκίνησαν στις 23 Ιανουαρίου του 1823, όταν ο οπλαρχηγός του 1821 Δημήτρης (Τσάμης) Καρατάσος και υπασπιστής τού τότε βασιλέα της Ελλάδος Όθωνα, ζήτησε από τον Κωνσταντίνο Μουσούρο, τον ελληνικής καταγωγής πρεσβευτή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στην Αθήνα, να θεωρήσει το διαβατήριό του, προκειμένου ο πρώτος να μπορέσει να επισκεφθεί την Κωνσταντινούπολη και εκείνος αρνήθηκε. Οι λόγοι για τους οποίους ο Μουσούρος το έκανε δεν έχουν αποσαφηνισθεί πλήρως. Η άρνησή του επομένως οφείλεται είτε στο γεγονός ότι ο Μουσούρος ήταν ελληνικής καταγωγής και δεν ήθελε να φανεί ότι μεροληπτούσε υπέρ των Ελλήνων εις βάρος των Οθωμανών, τους οποίους υπηρετούσε, είτε στο γεγονός ότι ο Καρατάσος είχε συμμετάσχει στον Μακεδονικό Αγώνα.

Όπως και να ’χει, δύο μέρες αργότερα, σε έναν χορό του παλατιού, ο βασιλεύς Όθων συναντήθηκε πρόσωπο με πρόσωπο με τον Μουσούρο και του είπε στα γαλλικά, τη γλώσσα της διπλωματίας εκείνη την εποχή: «J’espérais, monsieur le ministre, que vous auriez eu plus d’ egards pour moi» , δηλαδή: «Ήλπιζα, Κύριε, ότι ο Βασιλεύς της Ελλάδος άξιζε περισσότερο σεβασμό από εκείνον τον οποίον δείξατε». Ακολούθως, του έστρεψε την πλάτη και έφυγε, κάτι που ο Μουσούρος θεώρησε ιδιαίτερα προσβλητικό και, μετά από προτροπή του Βρετανού πρεσβευτή στην Αθήνα Έντμοντ Λάιονς, αποχώρησε από τη δεξίωση. Έτσι, ξεκίνησαν τα επεισόδια που αποκλήθηκαν στη συνέχεια «μουσουρικά».

Ο Τούρκος Υπουργός Εξωτερικών Αλή Εφέντης απαίτησε από τον τότε Πρωθυπουργό της Ελλάδος Ιωάννη Κωλέττη να ζητήσει δημοσίως συγγνώμη από τον Μουσούρο, κάτι που ο πρώτος αρνήθηκε να κάνει.

Λίγες μέρες μετά, στις 3 του Φλεβάρη, ο Μουσούρος εγκατέλειψε τα ελληνικά εδάφη κατ’ εντολή του σουλτάνου, και οι διπλωματικές σχέσεις μεταξύ Ελλήνων και Οθωμανών διεκόπησαν. Λέγεται ότι το όλο σκηνικό και η υποδαύλιση των γεγονότων στήθηκαν από τους Άγγλους που ήθελαν να ρίξουν τη γαλλόφιλη κυβέρνηση του Κωλέττη.

Τελικά, το φθινόπωρο του ίδιου έτους, ο τσάρος της Ρωσίας Νικόλαος ο Α΄ μεσολάβησε για να κατευνάσει τα οξυμένα πνεύματα μεταξύ της Υψηλής Πύλης και της ελληνικής κυβέρνησης. Ο Όθωνας δέχτηκε να δώσει δύο ή τρία από τα υπουργεία του σε αγγλόφιλους πολιτικούς και να στείλει και μία επιστολή στην Υψηλή Πύλη, στην οποία απολογούνταν για το επεισόδιο. Έτσι, ο Μουσούρος επανήλθε στη θέση του στην Αθήνα, στις 8 Φεβρουαρίου του 1848, έναν χρόνο περίπου μετά το αρχικό συμβάν.

Βέβαια, ο ελληνικός λαός συνέχισε να αντιπαθεί τον Μουσούρο και μάλιστα, στις 24 Απριλίου του 1848, ένας υπάλληλος της οθωμανικής πρεσβείας στην Αθήνα αποπειράθηκε να τον δολοφονήσει, πυροβολώντας τον και τραυματίζοντάς τον στο αριστερό χέρι. Η υπόθεση έληξε οριστικώς με τη μετάθεση του πρεσβευτή από την Υψηλή Πύλη στο Λονδίνο.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

—Κωνσταντίνος Απ. Βακαλόπουλος, «Ιστορία της Ελλάδος, επίτομη-συνθετική από τη γένεση του Νέου ελληνισμού (1204) στη σύγχρονη Ελλάδα (2000)», εκδ.  Σταμούλη, Αθήνα 2005.

—Θάνος Μ. Βερέμης, Ιωάννης Σ. Κολιόπουλος, «Νεότερη Ελλάδα, Μια ιστορία από το 1821», εκδ. Πατάκη, Αθήνα 2013.

—Richard Clogg, «Συνοπτική ιστορία της Ελλάδας 1770-2013», εκδ. Κάτοπτρο, Αθήνα 2003.

—Richard Clogg, «Σύντομη ιστορία της Ελλάδας», Ινστιτούτο του βιβλίου – Α. Καρδαμίτσα, Αθήνα 2012.

—Γιώργος Δερτιλής, «Ιστορία της νεότερης και σύγχρονης Ελλάδας, 1770-2015», εκδ. ΠΕΚ, Ηράκλειο Κρήτης 2018.

—«Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Λαρούς Μπριτάνικα», στα λήμματα: «Μουσούρος»,  «Σκιαδικά», «Ευαγγελιακά», «Ορεστειακά», «Παρκερικά».

—Κώστας Κωστής, «Τα κακομαθημένα παιδιά της Ιστορίας», εκδ. Πατάκη, Αθήνα 2018.

*Η Λεύκη Σαραντινού είναι εκπαιδευτικός, ιστορικός και συγγραφέας.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.