Ανοιγοντας την πορτα στα σιωπηλα βιβλια

Αφιερωμένη στα σιωπηλά βιβλία (silent books), τα εικονογραφημένα βιβλία χωρίς λέξεις, που τα τελευταία χρόνια γίνονται όλο και πιο δημοφιλή, είναι όλη η εβδομάδα  στην Παιδική και Εφηβική Βιβλιοθήκη Ξυλαγανής, με μια σειρά από δράσεις και δραστηριότητες για μικρούς και μεγάλους με καταξιωμένους επιστήμονες αλλά και συγγραφείς.

Οι εκδηλώσεις ξεκίνησαν το απόγευμα της Δευτέρας 27 Μαΐου σε μια εκδήλωση για εκπαιδευτικούς, γονείς, φοιτητές αλλά και το ευρύτερο κοινό, με τη συμμετοχή της κ. Αγγελικής Γιαννικοπούλου, Καθηγήτριας Παιδικής Λογοτεχνίας ΕΚΠΑ, που μίλησε για τα σιωπηλά βιβλία, και ένα βιωματικό εργαστήρι για ενήλικες από τον ζωγράφο, εικονογράφο Αχιλλέα Ραζή, με αφορμή το silent book του ίδιου: «Είναι τέρας;», Καλειδοσκόπιο, Αθήνα 2022.

Παράλληλα εκτίθονταν στη βιβλιοθήκη, με την στήριξη του Δημοκρίτειου Βιβλιοχαρτοπωλείου, και τα τέσσερα ελληνόγλωσσα silent books:

«Μια αρχή, ένα τέλος, μια αρχή ξανά», της Ντανιέλας Σταματιάδη, «Είναι τέρας;» του Αχιλλέα Ραζή, «Η φάλαινα, το αγόρι και η θάλασσα ανάμεσά τους» της Πέρσας Ζαχαρία και «Το κοτσύφι» της Φωτεινής Στεφανίδη.

Μαζί με αυτά, οι επισκέπτες είχαν την ευκαιρία να ξεφυλλίσουν άλλα τρία silent books που ανήκουν στο δυναμικό της βιβλιοθήκης: Zoom, Istvan Banyai Puffin Books, 1998 | εκδόσεις Ωκεανίδα, 2000, Une soirée au théâtre avec Mr. Catastrophe, του John Goodall, Gallimard Jeunesse, 1979 και [χωρίς τίτλο], Nicoletta Costa, UNICEF 1995.

Αναγνωρίζοντας την πολυσημία της εικόνας

Ειδικότητα της κ. Γιαννικοπούλου είναι το εικονογραφημένο βιβλίο, και μίλησε για τα σιωπηλά βιβλία, που στην ουσία λένε όλη την ιστορία μέσα από τις εικόνες, χωρίς να υπάρχουν λέξεις για να τις διαμεσολαβήσουν.

«Η αφήγηση γίνεται μόνο από την οπτική τροπικότητα, δηλαδή από τις εικόνες» σημείωσε. Το ιδιαίτερο είναι πως ενώ έχουμε την αίσθηση ότι η εικόνα δεν μπορεί να πει μια ιστορία, στην πραγματικότητα έχει τόση αφηγηματική δύναμη, που μια σειρά εικόνων μπορούν να πουν μια ολόκληρη ιστορία.

Έχει δε τη δυνατότητα να πει όχι μόνο απλές ιστορίες, αλλά και ιστορίες πολύ σύνθετες και πολύ δύσκολες, με βιβλία τα οποία ικανοποιούν ένα διηλικιακό κοινό, και να διαβαστούν τόσο από ένα παιδί, όσο και από ένα ενήλικα.

Η κ Γιαννικοπούλου πραγματοποίησε κατά την εκδήλωση μια διπλή ανάγνωση ενός τέτοιου βιβλίου, και συγκεκριμένα του «Η φάλαινα, το αγόρι και η θάλασσα ανάμεσά τους», σε μια πρώτη «παιδική» ανάγνωση, και στη συνέχεια, κοιτάζοντας τα στοιχεία της εικόνας, πέρασαν σε μια δεύτερη, «ενήλικη» ανάγνωση.

«Έχουμε την τάση να λέμε ότι είμαστε στον πολιτισμό της εικόνας, όμως μερικές φορές δεν έχουμε δώσει μεγάλη σημασία στα στοιχεία της, δηλαδή πως διαβάζουμε τα περιθώρια, τη σύνθεση, τα χρώματα, και ενώ είναι εύκολο σε ένα επίπεδο, έχει πολλά επίπεδα και μπορείς να πάρει πάρα πολλά πράγματα» ανέφερε η κ. Γιαννικοπούλου εξηγώντας πως με αυτό τον τρόπο θέλησε να δείξει ότι το εικονογραφημένο βιβλίο χωρίς λόγια, που μοιάζει απλό, έχει πολλά επίπεδα ανάγνωσης, κάτι που συμβαίνει στα εικονογραφημένα βιβλία γιατί η εικόνα έχει μια φοβερή πολυσημία

Είναι όμως αυτά τα βιβλία πολύ σοβαρό εργαλείο και για τα παιδιά, ειδικά τα μικρότερα, γιατί ενώ δεν έχει λέξεις, τις προσθέτει ο αναγνώστης, και αυτό προσθέτει στην ανάγνωση ένα πολύ προσωπικό στυλ, και είναι πλουραλιστικό, γιατί ο κάθε αναγνώστης θα δώσει τη δική του φωνή και θα βρει τη δική του ιστορία.

Επιλεκτικότητα με τις εικόνες

Ένας εικονογράφος πάντα προσπαθεί να διηγηθεί παράλληλα μια ιστορία, που συμπληρώνει το υπαρκτό κείμενο, σημείωσε ο κ. Ραζής, που ανέλυσε το σιωπηλό βιβλίο του «Είναι τέρας;».

Αυτή ήταν το πρώτο του προσωπικό βιβλίο, και έχει να κάνει με τους φόβους των παιδιών, και κατά πόσο μπορούν και πρέπει να τους αποδεχθούν.

Αρχικά δεν προοριζόταν για σιωπηλό βιβλίο, αλλά όταν προχώρησε προς αυτή την κατεύθυνση, ο συγγραφέας είχε αρκετούς ενδοιασμούς, γιατί το Ελληνικό κοινό δεν είναι μαθημένο σε αυτή τη μορφή εικονογραφημένου βιβλίου.

«Στην πορεία θεώρησα ότι οποιαδήποτε λέξη, θα λειτουργούσε μάλλον αρνητικά για την ιστορία που ήθελα να διηγηθώ» σημείωσε, και ήταν ένα πολύ δύσκολο εγχείρημα, μιας και πρέπει να είσαι ιδιαίτερα επιλεκτικός με τις εικόνες που θα διαλέξεις γιατί απευθύνεσαι σε παιδιά που είναι ώριμα, και αρκετά σκληροί κριτές, όμως πιστεύει πως τελικά το εγχείρημα στέφτηκε με επιτυχία.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.