Το λαθος σωστο

«Τι θα απογίνει αυτό το βασανισμένο παιδί;» Έτσι μιλούσε για τον Αντώνη ο περίγυρος του. Όχι μπροστά του φυσικά, αλλά ψιθυρίζοντας πίσω από την πλάτη του και δείχνοντας με λόγια και χειρονομίες οίκτο για την κατάστασή του. Ορφανός από πατέρα και φτωχός. Η μάνα του ασθενική, με το ζόρι τα έβγαζε πέρα ξενοδουλεύοντας εδώ και εκεί. Κουνούσαν, λοιπόν, το κεφάλι οι γείτονες και οι συγγενείς κάθε φορά που τον έβλεπαν. «Κρίμα το παλικάρι και είναι πολύ όμορφο και έξυπνο παιδί. Λεβέντης. Αλλά η τύχη του τον έριξε στα βάσανα από μικρό. Τι θα απογίνει άραγε;» Αυτά μουρμούριζαν οι καλοθελητές. Και οι άλλοι απλώς συγκατάνευαν.

Δεκαοκτώ χρονών ήταν ο Αντώνης όταν τελείωσε το εξατάξιο τότε Γυμνάσιο στη Θεσσαλονίκη και με πολύ καλό βαθμό μάλιστα. Για σπουδές στην Ελλάδα εκείνα τα χρόνια στη δεκαετία του ’60 ούτε λόγος να γίνεται. Λεφτά δεν υπήρχαν. Υπήρχε όμως ένας θείος, αδερφός της μάνας του, παντρεμένος με Γερμανίδα στη Γερμανία. Ηλεκτρολόγος μηχανικός ήταν. Είχε καλή δουλειά και με καλές απολαβές. Παιδιά δεν είχε. Κάλεσε, λοιπόν, το ορφανό στη Γερμανία. «Έλα να σπουδάσεις εδώ», του είπε. «Θα μένεις στο σπίτι μου εδώ στο Μόναχο.»

Κι έτσι ο Αντώνης βρισκόταν τώρα μπροστά στον υπάλληλο της Νομαρχίας για την έκδοση του διαβατηρίου του. Τότε, όλα τα χαρτιά συμπληρώνονταν με το χέρι και οι υπάλληλοι δεν ήταν και ιδιαίτεροι σχολαστικοί ούτε γνώριζαν τους κανόνες ορθογραφίας και μεταγραφής της ελληνικής γλώσσας στο λατινικό αλφάβητο.

• Πώς σε λένε παλληκάρι μου; Τον ρώτησε ο υπάλληλος.
• Αντώνη, κύριε.

Και ο υπάλληλος έγραψε «Adonis». Και έτσι, ο Αντώνης αντί για «Antonis» έγινε «Adonis» και με αυτό το λάθος όνομα στο διαβατήριό του άρχισε το σεργιάνι του στον κόσμο έξω από την Ελλάδα. Γιατί, δεν υπάρχει αμφιβολία, πως άλλο όνομα είναι το «Αντώνης» και άλλο όνομα είναι το «Άδωνις». Αλλά στα 1969 στις ελληνικές δημόσιες υπηρεσίες κανείς δεν έδινε σημασία σε τέτοια λάθη, καθώς χιλιάδες Έλληνες συνέρρεαν για έκδοση διαβατηρίων, προκειμένου να εργαστούν στη Δυτική Γερμανία. Ποιος θα πρόσεχε το λάθος ενός υπαλλήλου, ακόμα και αν αυτό άλλαζε ριζικά το μικρό όνομα κάποιου. Όπως και δεν το πρόσεξε ούτε ο ίδιος ο Αντώνης που δεν ήξερε τίποτε για τον Άδωνη της μυθολογίας. Έλα όμως που στη χώρα που πήγαινε οι μορφωμένοι ήξεραν γράμματα και γνώριζαν ότι ο Adonis ήταν ο απαράμιλλης ομορφιάς νέος που ήταν ο ευνοούμενος της Αφροδίτης, τον οποίο διεκδικούσε μάλιστα και η Περσεφόνη. Και έτσι ο Αντώνης έγινε «‘Αντονις»

Και μπορεί η μεταγραφή του ονόματός του να ήταν λάθος από την άποψη της ορθογραφίας, αλλά από την άποψη της ουσίας ήταν σωστή. Επρόκειτο για ένα «λάθος σωστό» που μέσα από αυτό η ζωή διόρθωνε την αδικία που είχε κάνει στο βασανοπαίδι της. Γιατί ο Αντώνης, που κατά την άποψη των γειτόνων και των συγγενών του δεν είχε στον ήλιο μοίρα, ήταν στη μορφή πραγματικά ένας Άδωνης. Όμορφος, με μέτριο ανάστημα, λυγερός, με πυκνά κατσαρά μαλλιά και καστανά γλυκά μάτια. Ευγενικά χαρακτηριστικά προσώπου και ένα αραιό, διστακτικό θα έλεγες, μουστακάκι να διαγράφεται πάνω από τα λεπτά του χείλη, που όταν άνοιγαν, καθώς χαμογελούσε, αποκάλυπταν τη λάμψη των συμμετρικών του δοντιών. Και ήταν μόνο δεκαοκτώ χρονών όταν από λάθος ο Αντώνης απέκτησε το «σωστό» όνομα Άδωνης που του άνοιξε την τύχη στη Γερμανία και του άλλαξε και ολόκληρη τη ζωή στη συνέχεια. Γιατί ως Adonis-Άδωνης το να είσαι ευνοούμενος της Αφροδίτης σημαίνει να ανοίγουν οι πόρτες, να ανοίγουν οι καρδιές, να ανοίγουν οι ουρανοί στο πέρασμά σου χωρίς καμία απολύτως προσπάθεια. Γιατί η ομορφιά δεν έχει αντίλογο. Όλα τα άλλα έχουν. Και έτσι με αυτό το λάθος σωστό όνομα βρέθηκε ο Aντώνης ως Άντονις να σπουδάζει μηχανικός στο Τεχνικό Πανεπιστήμιο του Μονάχου (Technische Universität München).

*

«Έχει το χάρισμα, ο Αντώνης!»

Αυτή ήταν η απάντηση που έδωσε ο Κώστας, φίλος και συμφοιτητής του στη Γερμανία, όταν βρεθήκαμε οι συμμαθητές, είκοσι χρόνια αργότερα, σε μια ταβέρνα στα Κάστρα της Άνω Πόλης.

«Και τι σημαίνει, βρε Κώστα, “χάρισμα”;» τον ρώτησε ο Νίκος. «Όλοι θυμόμαστε πως ήταν το πιο βασανισμένο παιδί της τάξης. Κι όμως σήμερα η ζωή μοιάζει να του χαμογελάει συνεχώς.»

Ο Κώστας έμεινε για λίγο σιωπηλός. «Θα σας πω μόνο ένα περιστατικό», είπε. «Λίγο πριν από τις φοιτητικές εκλογές στο Μόναχο, μια κοπέλα από μια μικρή αριστερή φοιτητική παράταξη πλησίασε τον Αντώνη και του υποσχέθηκε πρόσκληση για το πάρτι τους αν τους ψήφιζε. Και την ψήφισε. Εμείς τον κοροϊδεύαμε. Του λέγαμε πως στο συντηρητικό Μόναχο πήγε και διάλεξε την πιο απίθανη παράταξη. Εκείνος μόνο γελούσε. “Εσείς μείνετε στη φοιτητική εστία με τις μπίρες σας”, μας είπε. “Εγώ πάω να γνωρίσω κόσμο.” Και πήγε.

Και εκεί συνέβη κάτι που κανείς μας δεν θα μπορούσε να προβλέψει. Γνώρισε μια νεαρή γυναίκα με την οποία συζήτησαν όλο το βράδυ για λογοτεχνία, μουσική και ζωή. Μόνο στο τέλος της κουβέντας έμαθε πως ήταν εγγονή του νομπελίστα συγγραφέα Τόμας Μαν. Η γνωριμία τους συνεχίστηκε. Κάποτε, μιλώντας για τη ζωή του Αντώνη, του είπε μια φράση που αυτός δεν την ξέχασε ποτέ. Τον χαρακτήρισε «Sorgenkind des Lebens» που σημαίνει περίπου κάτι σαν «βασανοπαίδι της ζωής». Δεν το είπε με οίκτο. Το είπε σαν να περιέγραφε έναν ιδιαίτερο τρόπο με τον οποίο η μοίρα εργάζεται πάνω σε ορισμένους ανθρώπους. Του χάρισε τότε να διαβάσει το τετράτομο Ο Ιωσήφ και οι αδελφοί αυτού του Τόμας Μαν.

Διαβάζοντάς το, ο Αντώνης αισθάνθηκε σαν να διάβαζε, σε άλλη κλίμακα, τη δική του ιστορία. Ο Ιωσήφ πέφτει στο πηγάδι, πουλιέται δούλος, φυλακίζεται άδικα κι όμως κάθε πτώση γίνεται το επόμενο σκαλοπάτι της ανόδου του. Τότε κατάλαβε κάτι που δεν είχε καταλάβει ούτε όταν ο υπάλληλος της Νομαρχίας τον είχε «βαφτίσει» κατά λάθος «Adonis».

Το χάρισμα δεν είναι να αποφεύγεις τις συμφορές. Είναι να μετατρέπονται οι συμφορές σε δρόμο. Να γίνεται το φαινομενικά λάθος πραγματικά σωστό. Από τότε έπαψε να φοβάται τις αναποδιές. Όχι γιατί πίστευε ότι θα του έρχονται όλα εύκολα, αλλά γιατί είχε αποκτήσει την πεποίθηση πως ακόμη και οι δυσκολίες εργάζονται, χωρίς να το γνωρίζει και ο ίδιος, υπέρ του προορισμού του.

Παρεμπιπτόντως, πριν από λίγες ημέρες παρακολουθούσα στο Ertflix την κορεατική ταινία «Η Ιστορία μιας Μυθιστοριογράφου». Άκουγα κατ’ επανάληψη τη λέξη «kariseuma» (κα-ρι-σου-μα), τη δική μας ελληνική λέξη «χάρισμα», προσαρμοσμένη στην κορεατική προφορά. Σκέφτηκα τότε ότι οι λέξεις, όπως και οι άνθρωποι, ταξιδεύουν. Και μερικές φορές φτάνουν πολύ πιο μακριά απ’ όσο θα μπορούσε να φανταστεί εκείνος που τις πρωτοείπε.

Ίσως τελικά αυτό να είναι το χάρισμα. Να βλέπεις πως πίσω από όσα οι άνθρωποι ονομάζουν «λάθη» υπάρχει μια αθέατη τάξη που εργάζεται αθόρυβα και μεταμορφώνει την τύχη σε πεπρωμένο.

*Ο Δημήτρης Βλάχος είναι φιλόλογος – συγγραφέας, τέως σχολικός σύμβουλος φιλολόγων Ροδόπης

Δημοσιευμένα άρθρα του στο : www.dimitrisvlachos.gr

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.