26 χρονια Capoeira στην Κομοτηνη: Μια τεχνη που ενωνει κινηση, μουσικη και πολιτισμο

Σημείο συνάντησης για την ελληνική και τη διεθνή κοινότητα της Capoeira θα γίνει από σήμερα Παρασκευή 6 Νοεμβρίου, και για τρείς ημέρες η Κομοτηνή, σε ένα τριήμερο φεστιβάλ γεμάτο κίνηση, μουσική, ρυθμό, εκπαίδευση και πολιτιστικές δράσεις αφιερωμένο στην τέχνη, την ιστορία και τον πολιτισμό της Capoeira.

Ο Σύλλογος πλέον «Σπίτι Πολιτισμού Αφροβραζιλιάνικης Κουλτούρας – Casa Capoeira», γιορτάζει 26 χρόνια συνεχούς παρουσίας στην πόλη, με κεντρικό σύνθημα «Παρουσία • Δράση • Αντίσταση», μέσα από την οποία θα αναδειχθεί και ο ιστορικός ρόλος της Κομοτηνής στη διάδοση της βραζιλιάνικης αυτής τέχνης στην Ελλάδα.

Περισσότεροι από 100 αθλητές, μαθητές και εκπαιδευτές αναμένεται να βρεθούν στην Κομοτηνή, και συγκεκριμένα στη Λέσχη Κομοτηναίων αλλά και το κλειστό γυμναστήριο του Μουσικού Σχολείου Κομοτηνής, με προσκεκλημένους από τη Βραζιλία, τη Γαλλία, την Κροατία, την Αυστρία, την Πολωνία, την Ουγγαρία, τη Σουηδία, τη Μελβούρνη της Αυστραλίας και ολόκληρη την Ελλάδα, με το πρόγραμμα να περιλαμβάνει σεμινάρια και προπονήσεις για αρχάριους και προχωρημένους, παραδοσιακές rodas, επιδείξεις Capoeira, ζωντανή μουσική και τρεις διαφορετικές εορταστικές βραδιές, ενώ συμμέτοχη θα είναι όλη η Κομοτηνή, με ανοιχτές δράσεις και επιδείξεις σε κεντρικά σημεία της Κομοτηνής.

Στον σχεδιασμό των παράλληλων εκδηλώσεων περιλαμβάνεται η συμμετοχή του 15μελούς μουσικού σχήματος κρουστών Paranaue, με αφροβραζιλιάνικους ρυθμούς, καθώς και μουσικές Forró και Latin, από το συγκρότημα Trio Axė.

Κατά την διάρκεια του τριημέρου θα λάβει χώρα και η μεγάλη παραδοσιακή τελετή Formatura, κατά την οποία ο Κομοτηναίος κ.Δημήτριος Χιονίδης, γνωστός στον χώρο της Capoeira ως Ligeirinho, θα λάβει τη μαύρη ζώνη του Grupo Jacobina Arte, αποτελώντας τον πρώτο Έλληνα Mestre του Grupo.

Ο κ. Χιονίδης μίλησε στο «Ράδιο Παρατηρητής» για την προσπάθεια που γίνεται τα τελευταία 26 χρόνια, για την σημασία της Capoeira ως τέχνη, αλλά και το όραμά τους για τα επόμενα 26 χρόνια και την ανάπτυξη της στην Κομοτηνή.

Μια πορεία δεκαετιών ξεδιπλώνεται σήμερα στις σελίδες του «ΠτΘ»…

ΠτΘ: Δημήτρη, αδιαμφισβήτητα αν κάποιος στην Κομοτηνή και στην Θράκη θα τολμήσω να πω μιλήσει για Capoeira, αυτομάτως το μυαλό του πηγαίνει σε σένα. Αν όχι ο πρώτο ήσουν ανάμεσα στους πρώτους που φέρατε την Capoeira στην Κομοτηνή σωστά;

ΔΧ: Κάπου στο 2000, και πιο νωρίς, ίσως ‘97-98, ήταν η περίοδος όπου ήρθαμε σε επαφή πρώτη φορά με την Capoeira σαν τέχνη, σαν εφηβική δράση τότε. Και κόλλησε αυτό. Το κάναμε σαν δραστηριότητα μιας παρέας το οποίο μας κράτησε χρόνια, μας ένωσε και έφερε να μπούμε στη διαδικασία να καλέσουμε δασκάλους, να το οργανώσουμε.

Και όντως από το 2000-2001 ήρθαμε πραγματικά σε επαφή με τους δασκάλους και το καταφέραμε και φέραμε το δάσκαλό μας στη Θεσσαλονίκη να μείνει μόνιμα.

Ήταν μια δραστηριότητα της παρέας μέσω φίλων. Ο καθένας έκανε τότε μια πολεμική τέχνη και είχαμε έναν φίλο ο οποίος μας έβαλε να δούμε μια ταινία τότε και από αυτήν την ταινία ξεκίνησε όλη αυτή η περιέργεια. Εγώ σαν μικρό παιδί είχα πρόσβαση ίντερνετ από πολύ μικρός, οπότε ήμουν και από τους πρώτους που έψαξα υλικό, έκατσα, το ανέλυσα, το δούλεψα για να μπορέσω να το φέρω έτσι ώστε να μπορέσουμε σαν παρέα να το δουλέψουμε γιατί δεν είχαμε επαφές.

Έκφραση αντίστασης, πολιτισμού, ύπαρξης

ΠτΘ: Τι είναι λοιπόν τώρα αυτό που λέγεται Capoeira και ευρύτερα αυτή η αφροβραζιλιάνικη κουλτούρα;

Δ.Χ.: Για εμένα προσωπικά είναι μια έκφραση. Είναι μια έκφραση αντίστασης, πολιτισμού και ύπαρξης. Γενικότερα και ιστορικά είναι η «κατακραυγή» του νέγρου στην ουσία, ώστε να κρατήσει τη ρίζα του μέσα στα χρόνια. Έτσι και είναι μια «ράτσα» η οποία και αυτή υπέστη πολλές κακουχίες και στην ουσία είναι μια έκφραση. Αυτή η έκφραση έχει σίγουρα πολλές εκδοχές, όπου και το σώμα και το πνεύμα θέλει δουλειά.

Σωματικά είναι μια πολεμική τέχνη ξεκάθαρα και λόγω του ότι έχει αυτή την κουλτούρα μέσα στη ρίζα της. Η μουσική ήταν αναπόσπαστο κομμάτι της κουλτούρας και ειδικά της αφροβραζιλιάνικης κουλτούρας, μέσα από τις παραδόσεις, τους χορούς, τους ρυθμούς της. Νομίζω ότι έτσι μεταφέρεται η ιστορία ακόμα και μέχρι και σήμερα.

Οπότε το ένα χρειάστηκε το άλλο, λίγο η κίνηση, λίγο η μουσική, λίγο οι ιστορίες μέσω των παραδόσεων ώστε να μείνει αυτή η τέχνη ζωντανή μέσα στα χρόνια, γιατί πάρα πολλά χάθηκαν.

Παρόλα αυτά η τέχνη παρέμεινε, λόγω αυτής της ιδιαιτερότητας, το ότι είναι μία πολύ πλούσια τέχνη και ακόμα και όταν μιλάμε και στο θέμα πολεμικής τέχνης, είναι ιδιαίτερη γιατί εμείς δεν παλεύουμε. Εμείς δεν έχουμε το ρινγκ, δεν έχουμε τα νοκ άουτ και δεν κυνηγάμε να υπάρχει πάντα νικητής. Το κάθε παιχνίδι είναι ξεχωριστό ανάλογα με το ρυθμό που παίζει εκείνη τη στιγμή, ανάλογα με το τραγούδι, συγκεκριμένα με το τι λένε δηλαδή οι στίχοι του τραγουδιού και ανάλογα με αυτά υπάρχει η απόλυτη έκφραση και μέσα σ αυτή την ατομική έκφραση του κάθε ανθρώπου που φέρνει μέσα στον κύκλο. Προσπαθούμε να υπάρξει μια συνοχή, μια έννοια, μια ανταπόκριση.

ΠτΘ: Είναι δηλαδή μια διεργασία στην οποία παίζει ουσιαστικό ρόλο το τραγούδι και ο στίχος του…

Δ.Χ.: Και αυτό είναι πολύ σημαντικό να καταλαβαίνεις και να ξέρεις και τη γλώσσα, κάτι που αυτομάτως περνάει και είναι σίγουρα απαραίτητο. Όσο περισσότερο ασχολείσαι τόσο περισσότερο πρέπει να ξέρεις. Και φυσικά αλλάζει όλο σου το παιχνίδι γιατί αυτό μας ενδιαφέρει. Να φτιάξουμε ένα παιχνίδι, ο καθένας προσωπικό, διαφορετικό, ανάλογα με το τι μας παρέχει το σώμα και μέσα από αυτό το παιχνίδι να εκφραστούμε και να βγάλουμε μια συνοχή.

Μια τέχνη σε συνομιλία με το κοινωνικοοικονομικό περιβάλλον

ΠτΘ: Είναι κάτι το οποίο μπορεί να κάνει ο οποιοσδήποτε;

Δ.Χ.: Ναι. Σίγουρα είναι δύσκολο στην αρχή. Είναι άλλωστε μια πολύ «εκθεσιακή» τέχνη, οπότε θεωρώ ότι το μεγαλύτερο εμπόδιο στο να κάνει κάποιος Capoeira είναι να εκτεθεί, να βγει μπροστά και να κάνει κάτι το οποίο φυσικά είναι πάρα πολλά χιλιόμετρα μακριά στη Βραζιλία.

Θεωρώ ότι είναι μία από τις τέχνες που ξεκάθαρα σε αλλάζουν γιατί όντως σε βγάζουν μπροστά, σε ξεγυμνώνουν και ανακαλύπτεις πάρα πολλές πτυχές του εαυτού σου μέσα σε όλη αυτή τη διαδικασία.

ΠτΘ: Ποιος είναι ο φυσικός χώρος της Capoeira;

Δ.Χ.: Αν με ρωτούσαν εμένα προσωπικά, θα ήθελα να υπάγονται στο Λαογραφικό Μουσείο, σε κάποια δομή που να έχει να κάνει με την ιστορία και την παράδοση. Γιατί θεωρώ ότι δεν είμαστε ούτε ένα αθλητικό σωματείο, αλλά δεν είμαστε ούτε σχολή χορού. Είμαστε όντως ανταποκριτές και προστάτες μιας κουλτούρας που είναι ξένη, δεν είναι δικιά μας και στην ουσία αυτό αναπαράγουμε. Προσπαθούμε να μεγαλώσουμε την κοινότητα, να φέρουμε περισσότερο κόσμο σε επαφή με αυτό και θεωρώ ότι αυτός ο χώρος είναι ένα σημείο πολιτισμού.

ΠτΘ: Δεδομένου ότι θα γιορτάσουμε και τα 26 χρόνια παρουσίας σας στην πόλη, 26 χρόνια μετά η τέχνη εξελίσσεται;

Δ.Χ.: Φυσικά εξελίσσεται. Πάρα πολλά πράγματα την επηρέασαν και φυσικά τα τελευταία 20 χρόνια ίσως δέχεται και τη μεγαλύτερη εξέλιξη λόγω των social media.

Είναι μια τέχνη ελεύθερη. Δηλαδή συγκριτικά με άλλες τέχνες δεν έχει βηματοδότηση, δεν υπάρχει κάτι υποχρεωτικό. Είναι μία απόλυτα ελεύθερη πολεμική τέχνη κι αυτό την επιτρέπει στο να δημιουργεί παντρέματα, να μπορείς να το συνδυάσεις με breakdance, να μπορείς να το συνδυάσεις με παρκούρ, με tricking, με σύγχρονο χορό, με τη μουσική από μόνη της.

Είναι ένα μέσο που μπορείς να το παντρέψεις με οτιδήποτε, και αλλάζει ειδικά τα τελευταία χρόνια με ένα απίστευτο ρυθμό, μιας και κατηγοριοποιείται σε μια τέχνη του δρόμου, που εξελίσσονται με ραγδαίο ρυθμό.

ΠτΘ: Επηρεάζεται καθόλου από το κοινωνικοπολιτικό γίγνεσθαι;

Δ.Χ.: Είναι μια τέχνη στην οποία πίσω από όλα είναι ο άνθρωπος. Ο κάθε αντιπρόσωπος αυτής της τέχνης, είτε είναι μαθητής, είτε είναι ένας δάσκαλος που τώρα ξεκινάει την καριέρα του σαν δάσκαλος έχει πάντα τις προσωπικές απόψεις, τις ιδεολογίες, τις πολιτικές του απόψεις, αλλά γενικότερα σαν τέχνη είναι μια αντιστασιακή τέχνη.

Είναι ξεκάθαρα μία τέχνη στην οποία ένα από τα βασικά πράγματα που διδάσκουμε στον μαθητή είναι «να μη δώσει χώρο», να μην επιτρέψει κάποιος να μπει στο προσωπικό του χώρο. Είναι μία τέχνη στην οποία δεν επιτρέπουμε την αδικία, στην οποία αν είσαι δραστήριος άνθρωπος με μεγάλες αντιλήψεις και ιδεολογίες, είναι ριζοσπαστικές, σε βοηθάει να σηκώσεις κεφάλι, ν’ αντισταθείς. Εγώ είμαι υπέρ αυτής της ιδεολογίας και εργαλεία. Ανά τον κόσμο έτσι λειτουργεί και έτσι υπάρχουν πάρα πολλοί αντιπρόσωποί της που έχουν Πολιτικό πρόσημο και χρησιμοποιούν και την καριέρα τους σαν εργαλείο αντίστασης.

26 χρόνια απέναντι στις δυσκολίες

ΠτΘ: Η ομάδα σας συμπληρώνει 26 χρόνια ζωής. Τι έγινε μέσα σ αυτά τα 26 χρόνια και τι θα γιορτάσετε;

Δ.Χ.: Εγώ ξεκίνησα να διδάσκω το 2001-2002 υποχρεωτικά, γιατί δεν υπήρχαν άλλοι δάσκαλοι τότε, στην Κομοτηνή και από τότε δεν σταμάτησα. Δίδαξα στη Ξάνθη και στην Αλεξανδρούπολη για 7-8 χρόνια, είδα ανθρώπους να ξεκινάνε, να σταματάνε, έκανα και έχασα φίλους, ήρθε ο Covid, ζήσαμε δυσκολίες κ.α. Είδα βασικά τον κόσμο μου σαν «θάλασσα». Μια πάνω, μια κάτω.

Όμως ακόμα συνεχίζουμε και επιμένουμε να νιώθουμε ζωντανοί, ειδικά μετά από όλες αυτές τις κακουχίες που έχουμε και έρχονται. Θεωρώ ότι το να κρατήσεις μια ιδέα σήμερα για 26 χρόνια, που δεν είναι λίγα, είναι κάτι αξιέπαινο. Εγώ προσωπικά ασχολούμαι σχεδόν για 30 χρόνια.

ΠτΘ: Στο πλαίσιο της εκδήλωσης θα λάβεις και μια κορυφαία τιμή σε επίπεδο δασκάλου. Σε τι συνεπάγεται αυτή η τιμή για σένα;

Δ.Χ.: Στην ουσία αυτή τη στιγμή είμαι ο πρώτος Έλληνας δάσκαλος σε αυτό το γκρουπ, σε αυτό το επίπεδο, χάρη και στην πίστη του δασκάλου μου, Marcos Paulo Almeida Brandão, γνωστός ως “Mestre Pitbull,” με τον οποίον ήρθα σε επαφή το 2001 2002, και έκανε το πρώτο σεμινάριο στη Θεσσαλονίκη και από τότε με κρατάει στο πλευρό του. Πραγματικά είμαι συγκινημένος με αυτή τη σχέση. Για μένα είναι σαν δεύτερος μπαμπάς.

Τρείς μέρες γεμάτες Capoeira

ΠτΘ: Τι θα δούμε ακριβώς στην διοργάνωση στην Κομοτηνή;

Δ.Χ.: Η διοργάνωση θα γίνει στο γυμναστήριο του Μουσικού Γυμνασίου και τις τρείς μέρες, με ένα αρκετά απαιτητικό πρόγραμμα.

Την Παρασκευή ξεκινάμε από τις 6 το απόγευμα μέχρι το βράδυ και μετά έχει πάρτι. Το Σάββατο από το πρωί μέχρι το βράδυ και μετά έχει πάρτι την Κυριακή από το πρωί μέχρι το απόγευμα και μετά έχει πάρτι.

Αν κάποιος θέλει να έρθει να μας παρακολουθήσει, και θα έχει κόσμο αρκετό για να τον καθοδηγήσει και να έρθει να δοκιμάσει.

Την Παρασκευή στη Λέσχη Κομοτηναίων θα έχουμε ένα πάρτι σε συνδιοργάνωση με τον Latin Σύλλογο “Alma Libre”, με το συγκρότημα Trio Axé από τη Θεσσαλονίκη,

Η κορυφαία στιγμή θα λάβει χώρα το Σάββατο το βράδυ στη Λέσχη Κομοτηναίων 9:30 όταν θα δώσω ζώνες στους μαθητές μου εδώ στην Κομοτηνή, μετά θα δώσω ζώνες στους μαθητές μου που θα τους κάνω δασκάλους που είναι από Αυστρία, από διάφορες χώρες, και μετά θα τιμήσουν και εμένα με τη σειρά.

Μετά από αυτό θα κόψουμε την τούρτα μας σαν ομάδα και έχω καλέσει ένα γκρουπ αφρο βραζιλιάνικο κρουστών το “Bloco Paranaue Grecia” που παίζουνε ρέγκε, φανκ, με 15 κρουστά όργανα, και πριν την εκδήλωση θα έχουν και παράλληλες δράσεις στην πόλη και μια παρέλαση στην πλατεία.

Άνοιγμα στον κόσμο της πόλης

ΠτΘ: Στο πέρασμα των ετών πως διαμορφώνεται η αποδοχή της τέχνης; Έρχεται περισσότερος κόσμος και κυρίως νέα παιδιά;.

Δ.Χ.: Ξεκινήσαμε με τίποτα και φτάσαμε να έχουμε τμήματα 40, 60, 80 ανθρώπων με πολλές παιδικές ηλικίες, αλλά θεωρώ ότι ακόμα η Ελλάδα ανακάμπτει μετά τον Κορονοϊό, ειδικά στο θέμα τεχνών και ειδικά η επαρχία που είναι λίγο πιο μεγάλο το οικονομικό ζήτημα. Επίσης έχουν μάθει αλλιώς να διαχειρίζονται τον ελεύθερο τους χρόνο.

Τώρα γίναμε σύλλογος. Είμαστε ένας νεοσύστατος σύλλογος με πολύ όρεξη για δράσεις και όρεξη φυσικά να μεταδώσουμε αυτή την κουλτούρα. Είναι μια τέχνη η οποία χρειάζεται κόσμο. Για αυτό και εμείς το κρατάμε φθηνό, και όσο πιο γήινο γίνεται.

«Η Capoeira είναι μια τέχνη που έχει ανάγκη από κόσμο»

ΠτΘ: Τι θα ευχόσουν για τα επόμενα 26 χρόνια;

Δ.Χ.: Ας οργανωθούμε λίγο. Ας ενώσουμε τις δυνάμεις μας. Θα ήθελα πάρα πολύ να μας δω σαν οικογένεια με πολύ καλή δομή. Να δουλέψουμε, να ενώσω τον κόσμο, να μας «παντρέψω» όλους, να φέρουμε κι άλλο κόσμο στην παρέα. Είναι μια τέχνη που πραγματικά έχει ανάγκη από κόσμο και στο διδακτικό της κομμάτι αλλά και στον μαθητικό της κομμάτι. Είμαστε μια αγκαλιά και θεωρώ ότι χρειάζεται συντήρηση. Θέλει θαλπωρή και φροντίδα.

Είμαι της άποψης του ότι ο ανθρώπινος πυρήνας βασίζεται σε νέες εμπειρίες. Είναι καλό να πειραματίζεσαι. Ελάτε να δοκιμάσετε όλα τα μαθήματα. Ειδικά στην αρχή είναι δωρεάν. Απλά έλα να δοκιμάσεις.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.