Ζωντανη η Ηλεκτρα στο αρχαιο θεατρο Μαρωνειας

Μονολόγους της Ηλέκτρας από τους τρεις μεγάλους τραγικούς, τον Αισχύλο, τον Σοφοκλή και τον Ευριπίδη ερμήνευσε με τρόπο μοναδικό το βράδυ του Σαββάτου η μεγάλη τραγωδός Λυδία Κονιόρδου, στο αρχαίο θέατρο της Μαρώνειας, το οποίο εντάσσεται πλέον στα εν λειτουργία αρχαία θέατρα της χώρας μας. Λιτή, περιεκτική, δυνατή, διαχρονική, ταξίδεψε στους αιώνες, μάζεψε τον πόνο της Ηλέκτρας μέσα από κείμενα διαφορετικά εξίσου αξιόλογα, μάγεψε το κοινό σε μια βραδιά με ιδιαίτερη σημασία για τους Θρακιώτες που ένιωσαν νʼ αποκτάει ζωή και φωνή ένα θέατρο με μεγάλη ιστορία.

Η σκηνοθετική επιμέλεια ήταν του Θοδωρή Γκόνη και η μουσική συνοδεία στη γκάιντα και τα κρουστά του Γιώργου Δεληγιάννη. Οι φωτισμοί ήταν του Χρίστου Γιαλαβούζη. Οικοδεσπότης της βραδιάς ήταν ο δήμαρχος Μαρώνειας Χρήστος Παπανικολάου, μαζί με το υπουργείο Πολιτισμού και την ΙΘ΄ Εφορεία Προϊστορικών και Κλασσικών Αρχαιοτήτων. Την κυβέρνηση εκπροσώπησε ο Ροδοπίτης βουλευτής, υπουργός Μεταφορών Ευριπίδης Στυλιανίδης ενώ παρόντες ήταν ο πρώην υπουργός Πολιτισμού, εμπνευστής του Κινήματος Πολιτών «Διάζωμα» Σταύρος Μπένος με στενούς του φίλους, όπως ο Καθηγητής Χουρμουζιάδης, ο βουλευτής Ροδόπης Γιώργος Πεταλωτής, ο νομάρχης Ροδόπης Άρης Γιαννακίδης, ο υπερνομάρχης Γιώργος Μηνόπουλος και πολλοί οικονομικοί και πολιτιστικοί φορείς της περιοχής, όπως ο πρόεδρος του Συλλόγου Φίλων του αρχαίου θεάτρου Θανάσης Γκαϊφύλλιας.

Οι περίπου 300 θεατές, συνοδοιπόροι στην εναρκτήρια πολιτιστική εκδήλωση του αρχαίου θεάτρου Μαρώνειας άφηναν τα αυτοκίνητά τους στη διασταύρωση πριν το χωματόδρομο κι επιβιβάζονταν σε λεωφορείο για να μεταφερθούν στο χώρο του αρχαίου θεάτρου για να μη δημιουργηθεί συνωστισμός, ενώ προηγούμενα η υδροφόρα του δήμου Μαρώνειας είχε φροντίσει να ψεκάσει με νερό τον χωματόδρομο που οδηγεί στο θέατρο. Μέχρι νʼ ανοίξουν οι πόρτες, οι θεατές είχαν μια ευκαιρία να κουβεντιάσουν για τη μεγάλη βραδιά που ζούσαν και να φανταστούν τι θα επακολουθούσε.

Τα φώτα χαμήλωσαν, οι θεατές πήραν τις θέσεις τους και η σκηνή υποδέχτηκε την Λυδία Κονιόρδου και τους συμμετέχοντες στην παράσταση αρχαιολόγους, εργάτες και συντελεστές της ολοκλήρωσης της αποκατάστασης του θεάτρου.

Η Λυδία Κονιόρδου ερμήνευσε την Ηλέκτρα του Ευριπίδη μέσα από κείμενο που μετέφρασε ο Χρήστος Σαμουηλίδης και τη σκηνοθεσία και χορογραφία της παράστασης είχε ο Κώστας Τσιάνος, την Ηλέκτρα του Σοφοκλή σε μετάφραση Γιώργου Χειμωνά και σκηνοθεσία δική της και την Ηλέκτρα μέσα από τις «Χοηφόρες» του Αισχύλου σε μετάφραση σκηνοθεσία και χορογραφία του Κώστα Τσιάνου.

Ο Θοδωρής Γκόνης επέλεξε πολύ έξυπνα να βάλει στο ρόλο του θεατή τους ανθρώπους που βοήθησαν να πάρει εκ νέου ζωή το θέατρο. Ανάμεσα στο «κοινό» που λειτούργησε σαν θέατρο μέσα στο θέατρο και ο αρχιτέκτονας Νικόλαος Χατζηδάκης ο οποίος έδωσε στην Κονιόρδου – Ηλέκτρα την τέφρα του αδερφού της Ορέστη.

Η όλη παράσταση που στηρίχτηκε στους μονολόγους ήταν μια υπέροχη διαδρομή στο χρόνο με σύγχρονους επιβάτες – θεατές να «επιβαίνουν» σε αρχαία και σύγχρονα εδώλια διατρέχοντας νοερά τις τρεις φάσεις ζωής του θεάτρου.

Οι αρχαιολόγοι και οι εργάτες που βρίσκονταν επί σκηνής γεφύρωσαν το χθες με το σήμερα, ενώ η σύνδεση του μύθου της Ηλέκτρας με τον χώρο έγινε με τη χρήση μουσικών οργάνων συνδεδεμένων με τη Θράκη, όπως η γκάιντα.

Η Ηλέκτρα – Κονιόρδου διατήρησε το ρούχο της για λόγους πρακτικούς αλλά και συμβολικούς μια και τα δυο πρόσωπα – η ηρωίδα και η ηθοποιός – έγιναν ένα μέσα από την παράσταση που σκηνοθέτησε ο Θοδωρής Γκόνης αλλά και την πολύχρονη διαδρομή της τραγωδού στο ρεπερτόριο από το αρχαίο θέατρο.

Στη «μουσική» της παράστασης εισήγαγε ο ήχος από το σφυρί του τεχνίτη, του ανθρώπου που συνετέλεσε νʼ αποκατασταθεί ο χώρος και να λειτουργήσει ως ο άδειος χώρος – κατά Πήτερ Μπρουκ – για να δεχτεί την Ηλέκτρα. Η Λυδία Κονιόρδου έδωσε με την ερμηνεία της υπόσταση στο χώρο 23 αιώνες μετά ως μια από τις καλύτερες κληρονόμους της αρχαίας τραγωδίας.

Η παρουσία του γερανού που ο Γκόνης επέλεξε να κρατήσει μέσα στο χώρο περνάει ένα μήνυμα. Οι εργασίες στο αρχαίο θέατρο μπορούν και πρέπει να συνεχιστούν.

Χαιρετισμοί

Χ. Παπανικολάου

«Ένα από τα μεγαλύτερα γεγονότα για τους πολίτες του δήμου»

Ο δήμαρχος Μαρώνειας Χρήστος Παπανικολάου καλωσόρισε το κοινό, με το πέρας της παράστασης στην εκδήλωση επανάχρησης του αρχαίου θεάτρου Μαρώνειας, χαρακτηρίζοντας τη βραδιά μέρα υψίστης σημασίας για το δήμο και τους κατοίκους της περιοχής. Ο δήμαρχος μίλησε για τους ανθρώπους που συνετέλεσαν στο έξοχο αυτό αποτέλεσμα και την σπουδαιότητα της βραδιάς. «Η επανάχρηση του αρχαίου θεάτρου Μαρώνειας μετά τις εργασίες αναστήλωσης και αποκατάστασής του, που έγιναν με υπεύθυνη την αρχαιολόγο της ΙΘ΄ Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων Κομοτηνής Χρύσα Καραδήμα, είναι, κατά την άποψή μου, για τους πολίτες του δήμου ένα από τα μεγαλύτερα γεγονότα, που είχαν την τύχη να ζήσουν τα μεταπολεμικά χρόνια.

Η άποψη αυτή μπορεί να θεωρηθεί υπερβολική, όποιος όμως έχει ζήσει στο νομό Ροδόπης και τον γνωρίζει, καταλαβαίνει πολύ καλά τι σημαίνει για τον Ροδοπίτη η επανάχρηση του αρχαίου θεάτρου. Γιατί, για όλους τους Ροδοπίτες, η Μαρώνεια και ο αρχαιολογικός της πλούτος, τα λαμπρά μνημεία του παρελθόντος ήταν, κατά πρώτο λόγο, σύμβολα απαντοχής, όταν η Θράκη ήταν ακόμη ξεχασμένη από το κεντρικό κράτος και, κατά δεύτερο λόγο, σύμβολα ελπίδας. Ελπίδας ότι κάποια μέρα θα υπάρξει μέριμνα και γιʼ αυτό το κομμάτι της Ελλάδας, που η ιστορία του είναι τόσο παλιά όσο και η ελληνική μυθολογία και ο Όμηρος. Ο Όμηρος και οι στίχοι του για τον ιερέα του Απόλλωνα Μάρωνα, την αρχαία Ίσμαρο, το γλυκόπιοτο κρασί της περιοχής.

Σήμερα, μετά από χρόνια προσμονής, και εννιά μόνον χρόνια από την ανάληψη της ευθύνης αναστήλωσης από τη ΙΘ΄ ΕΠΚΑ, το αρχαίο θέατρο αποδίδεται εκεί που ανήκει: στην ζωντανή πραγματικότητα του ελληνικού πολιτισμού και στην υπέροχη ολότητα του αρχαίου κλασικού θεάτρου.

Μέγιστο γεγονός για όλους μας σε βαθμό να θεωρούμε εαυτούς τυχερούς που το ζήσαμε. Που ζήσαμε το γεγονός να ακουστεί ξανά στο μοναδικό διασωθέν αρχαίο θέατρο της Θράκης, το αρχαίο θέατρο Μαρώνειας, ο λόγος των αρχαίων κλασικών.

Ο λόγος του Αισχύλου, του Σοφοκλή και του Ευριπίδη, από τη μεγαλύτερη τραγωδό της γενιάς της, την Λυδία Κονιόρδου, με τη σκηνοθετική καθοδήγηση του σεμνού μεν αλλά ταλαντούχου στιχουργού και θεατρανθρώπου Θοδωρή Γκόνη. Να ακουστεί σήμερα για πρώτη φορά και να ακούγεται συνέχεια από σήμερα και στο διηνεκές.

Η συγκίνησή μας, η ευγνωμοσύνη μας και οι ευχαριστίες μας για όσους μόχθησαν προκειμένου όλοι εμείς, οι Ροδοπίτες αλλά και όλοι οι έλληνες, να έχουμε την τύχη να ακούγεται ξανά ο λόγος των τριών κλασικών στη «μικρή Ιωνία της Θράκης», όπως χαρακτήριζε την περιοχή της Μαρώνειας ένας από τους πρώτους ανασκαφείς της περιοχής, ο αείμνηστος Ευάγγελος Πεντάζος, είναι και δεδομένες και απερίφραστες».

Θερμές ευχαριστίες επεφύλαξε ο δήμαρχος στον επιστημονικό υπεύθυνο, Αναπληρωτή Καθηγητή του ΑΠΘ Γ. Καραδέδο που εκπόνησε την πρώτη μελέτη, τον πολιτικό μηχανικό Κ. Ζάμπα που εκπόνησε τη δεύτερη και τον αρχιτέκτονα Ν. Χατζηδάκη που είχε την επίβλεψη του έργου αναστήλωσης. Στους αρχαιολόγους που εργάστηκαν στην τεκμηρίωση της αναστήλωσης, Άννα Μουσιώνη και Δώρα Τσολάκη και το συνεργείο ειδικευμένων τεχνιτών και συντηρητών αρχαιοτήτων που υλοποίησαν το έργο της αναστήλωσης. «Ιδιαίτερα, στον συντηρητή αρχαιοτήτων Παναγιώτη Τζενετάκη και τις συντηρήτριες του έργου. Τέλος, στον Μαρωνίτη «παππού» Τούλη Κωνσταντινίδη που πρώτος πίστεψε στην ύπαρξη του αρχαίου θεάτρου» είπε ο κ. Παπανικολάου.

Για τον δήμαρχο το άνοιγμα του θεάτρου θέτει έναν νέο στόχο, την ενοποίηση του χώρου του Αρχαίου Θεάτρου με το Ιερό του Διονύσου αλλά και την ενοποίηση των μνημείων των ρωμαϊκών και βυζαντινών χρόνων στην περιοχή του Αγίου Χαραλάμπους.

Δ. Μάτσας

«Να εξάρω την αγάπη και την συμμετοχή του κόσμου της Μαρώνειας

και της Ροδόπης»

Ο προϊστάμενος της ΙΘ΄ ΕΠΚΑ Δημήτρης Μάτσας εξήρε την αγάπη του κόσμου, των Μαρωνιτών και των Θρακών κι ευχαρίστησε θερμά όσους εργάστηκαν από το 1981 κι έπειτα και διάβασε τον χαιρετισμό του Αντώνη Σαμαρά, υπουργού Πολιτισμού.

«Κάθε φορά που αποκαθιστούμε ένα μεγάλο μνημείο δεν αναδεικνύουμε μόνο στιγμές από ένα ένδοξο χθες, επενδύουμε και στο μέλλον των παιδιών μας. Η αποκατάσταση του θεάτρου έχει και συμβολική αξία, αποτελεί έναν ακόμα κρίκο στην αλυσίδα των μνημείων, που αναδεικνύουν την περιφέρεια, την αναζωογονούν και την αναπτύσσουν.

Σύντομα αυτό το δίκτυο μνημειακών έργων στην ελληνική περιφέρεια, θα καλύψει ολόκληρη τη χώρα. Πολιτισμός δεν είναι μόνο ό,τι κληρονομούμε, αλλά και ό,τι αξιοποιούμε και ότ,ι δημιουργούμε εμείς για τους επόμενους».

Ο ίδιος μίλησε για το θέατρο. «Από την θέση την οποία κατέχω ως προϊστάμενος της ΙΘ΄ Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων, η οποία έχει την ευθύνη του έργου από το 1981 και μετά μέχρι σήμερα, θα ήθελα να εξάρω την αγάπη και την συμμετοχή του κόσμου της Μαρώνειας, της Ροδόπης, της Θράκης σε όλη αυτήν την προσπάθεια, η οποία ήταν μακριά και επίπονη. Η αγάπη αυτή και η συμμετοχή του κοινού, τόσο σε ατομικό όσο και σε συλλογικό εκφράστηκε μέσα από το δήμο Μαρώνειας, τη νομαρχία Ροδόπης, την περιφέρεια ΑΜ-Θ. Θα θέλαμε λοιπόν νʼ απευθύνουμε ένα μεγάλο ευχαριστώ και στους πολίτες της Ροδόπης που μας βοήθησαν με τη συμμετοχή τους και την υποστήριξή τους, γιατί κάθε έργο πολιτισμού για να υλοποιηθεί χρειάζεται την κατανόηση και την αγάπη του κόσμου, στον οποίο τελικά και απευθύνεται. Θα θέλαμε λοιπόν να απευθύνουμε και εμείς ένα θερμό ευχαριστώ στο δήμαρχο της Μαρώνειας, στο νομάρχη Ροδόπης, τους βουλευτές μας, τον υπουργό που έχουμε την τύχη να κατάγεται από την περιοχή μας από την Ξυλαγανή, τον γενικό γραμματέα της περιφέρειας, το γενικό γραμματέα του υπουργείου, τον υπουργό, τον πρωθυπουργό που έδειξε έμπρακτα το ενδιαφέρον του. Να ευχαριστήσουμε επίσης όσους δούλεψαν από το 1981 και μετά σʼ αυτό εδώ το έργο, οι περισσότεροι από τους οποίους έδωσαν τον καλύτερό τους εαυτό και σʼ αυτούς θα πρέπει να αφιερώσουμε την σημερινή βραδιά».

Ε. Στυλιανίδης

«Τα μάρμαρα

της Μαρώνειας πήραν ζωή, απέκτησαν φωνή»

Ο υπουργός Μεταφορών Ευριπίδης Στυλιανίδης μίλησε αρχικά συναισθηματικά και στη συνέχεια πολιτικά. «Θα μπορούσα να κλείσω σε δύο λέξεις τα συναισθήματα της ιδιαίτερης αποψινής βραδιάς, οι λέξεις που θα επέλεγα είναι συγκίνηση και περηφάνια. Συγκίνηση διότι τα μάρμαρα της Μαρώνειας χάρη στην επίπονη και μακροχρόνια δουλειά των αρχαιολόγων και την υπέροχη αποψινή παρουσία της Λυδίας Κονιόρδου και των συνεργατών της, πήραν ζωή, απέκτησαν φωνή και μίλησαν απόψε και θα μιλούν και στο εξής και θα ακούγονται από όλο τον ελληνισμό, αλλά και από την υφήλιο, αποδεικνύοντας εμπράκτως μέσα από αυτό το θέατρο την διαχρονική παρουσία του ελληνισμού στην Θράκη, αλλά και την διαχρονική συμβολή της Θράκης στην εθνική ιστορία και τον παγκόσμιο πολιτισμό. Την δεκαετία το ʼ80 είχα την τύχη να επισκεφθώ το μέρος αυτό, συνοδεύοντας τον τότε υποψήφιο βουλευτή Θεσσαλονίκης Κώστα Καραμανλή. Πηδήξαμε κάποια σύρματα, δίπλα μας ήταν μόνο οι αρχαιολόγοι που επέμεναν διαχρονικά στην ανάδειξη αυτού του έργου, και ο τότε πρόεδρος Κοινότητας Μαρώνειας, ο αείμνηστος Μαργαρίτης. Επανήλθαμε στο σημείο την δεκαετία του ʼ90 όταν και ο Κώστας Καραμανλής επέμενε ότι θα πρέπει μέσα από αυτό το έργο να δείξουμε αυτό που προείπα.

Πρόσφατα, η επίσκεψη εδώ υπογράμμισε όχι μόνο την πολιτιστική αλλά και την εθνική σημασία αυτού του χώρου. Είναι μια απόδειξη ακλόνητη του τι έφτιαχναν σʼ αυτή την περιοχή οι πρόγονοί μας πριν από εμάς και είναι επίσης ένα δίδαγμα για το τι πρέπει να κάνουμε κι εμείς για τα παιδιά μας. Ευχαριστώ πολύ όλους που συνέβαλαν στο να φτάσουμε στο αποψινό αποτέλεσμα, βεβαίως τους καλλιτέχνες, αλλά και τους εργάτες της επιστήμης που χωρίς να σταματήσουν λεπτό, δούλεψαν κάτω από αντίξοες συνθήκες και θα συνεχίσουν να δουλεύουν κι εμείς θα είμαστε κοντά τους, ώσπου αυτό το θέατρο πραγματικά να στείλει τα σωστά μηνύματα» κατέληξε.

Λυδία Κονιόρδου

«Αισθάνομαι μεγάλη τιμή που δόθηκε η δυνατότητα να εκφέρω αυτόν τον

σπουδαίο λόγο»

Το πρόσωπο που είχε τη μεγαλύτερη σχέση με το χώρο, ως προς την αρχική του χρήση, η ηθοποιός Λυδία Κονιόρδου σχολίασε μετά την παράσταση. «Δεν μπορεί κανείς εύκολα να μιλήσει για τη συγκίνηση αυτή, το να ξαναζωντανεύει μετά από τόσους αιώνες ένα θέατρο που με την επιμονή και την αφοσίωση ανθρώπων από τους αρχαιολόγους μέχρι και τους φύλακες, τους μαστόρους και όλους τους ανθρώπους εδώ της περιφέρειας, ξαναβγήκε στο φως και ξανακούστηκε ο τραγικός λόγος και έλαχε η τιμή αυτή σε μένα. Είμαι πολύ συγκινημένη και αισθάνομαι μεγάλη τιμή που δόθηκε αυτή η δυνατότητα να απευθύνω και να εκφέρω αυτόν τον σπουδαίο λόγο σε ένα θέατρο που ξαναβλέπει το φως και αισθάνομαι ότι οφείλω ένα μεγάλο ευχαριστώ».

Για το αν θα ξαναρχόταν σε μια παράσταση την επόμενη χρονιά είπε πως θα ήταν μεγάλη της χαρά. Στην ερώτηση εάν ένιωσε την Ηλέκτρα να μεταμορφώνεται σε Θρακιώτισσα είπε. «Χρησιμοποιούμε όργανα που ανήκουν στην παράδοσή μας και ένα από τα όργανα αυτά ήταν η γκάιντα, που πιστεύω ότι είναι ένα σήμα κατατεθέν στην περιοχή της Θράκης, με τον σπουδαίο μουσικό που συνεργαζόμαστε, τον Γιώργο Δεληγιάννη, που είναι ειδικευμένος στα παραδοσιακά όργανα και πραγματικά έχει στοιχεία από τη παράδοσή μας, από αυτά που γέννησαν τα χώματά μας και που ίσως έχουν γίνει σʼ αυτό το θέατρο, γιατί υπάρχει μια συνέχεια στον πολιτισμό μας κι εμείς τον κουβαλάμε μέσα στο αίμα μας σήμερα».

Για το ρόλο των εργατών στην παράσταση εξήγησε. «Ήταν μια ιδέα του Θοδωρή Γκόνη που είχε την σκηνοθετική επιμέλεια της βραδιάς και πραγματικά ήταν πολύ ωραία ιδέα, γιατί ήταν σαν να γεννήθηκε μέσα από τα χέρια αυτών των ανθρώπων ο αρχαίος λόγος και αυτό ήταν μια πολύ όμορφη ιδέα αλλά ήταν κι ένας φόρος τιμής σε όλους αυτούς τους ανθρώπους, όχι μόνο αυτούς που δουλεύουν τώρα αλλά και σε εκείνους που ξεκίνησαν από το ʼ80, από τον αρχαιοφύλακα που πρώτος οσφράνθηκε την ύπαρξη ενός αρχαίου θεάτρου στον τόπο, μέχρι και τους ανθρώπους που τώρα σμιλεύουν πέτρα -πέτρα τα κομμάτια που προστίθενται στο χώρο».

Γ. Πεταλωτής

«Αξιοσημείωτη η συμβολή του Σταύρου Μπένου

και της ομάδας ΔΙΑΖΩΜΑ»

Ο βουλευτής του ΠΑΣΟΚ Γιώργος Πεταλωτής έκανε την ακόλουθη δήλωση.

«Το αρχαίο θέατρο της Μαρώνειας επαναλειτουργεί συμβολικά. Έστω και με περιορισμένο αριθμό θεατών, υποδέχεται για πρώτη φορά στους καιρούς μας μία εξαιρετική καλλιτεχνική εκδήλωση που θα σηματοδοτήσει ελπίζω μια στροφή στα πολιτιστικά, ιστορικά και τουριστικά πράγματα του νομού μας. Το αριστούργημα που έφεραν στο φως οι πολύχρονες ανασκαφές και εργασίες της ΙΘ΄ Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων (κυρίως από το 1981 και από το 2000, μετά από κάποια διακοπή) θα χαρίσει μοναδικές στιγμές περηφάνιας και συγκίνησης σε όλους μας. Συγχαρητήρια σε όσους συνέβαλαν και εξακολουθούν να συμβάλλουν με την προσωπική και επιστημονική τους εργασία στην αποκατάσταση και αξιοποίηση του ιερού αυτού χώρου. Είναι επίσης αξιοσημείωτη η μεγάλη συμβολή του Σταύρου Μπένου και της ομάδας «ΔΙΑΖΩΜΑ». Δεσμεύομαι δε προσωπικά, να συμβάλλω με κάθε πρόσφορο τρόπο για την απρόσκοπτη περαιτέρω αναβάθμιση και αξιοποίηση του μνημείου, πάντα με επιστημονικά κριτήρια, και για τη γρήγορη ολοκλήρωση και των επόμενων φάσεων της αποκατάστασής του. Συμμερίζομαι επίσης την αγωνία όλων των συμπολιτών μας να παρακολουθήσουν κι αυτοί εκδηλώσεις από τις κερκίδες του και καλώ κάθε εμπλεκόμενο φορέα να μεριμνήσει για την ικανοποίησή τους, με τον αυτονόητο βέβαια σεβασμό στον προγραμματισμό των εργασιών που ακόμη εκκρεμούν».

Ρεπορτάζ- φωτογραφίες: Μαρία Αμπατζή

Φωτογραφίες παράστασης: Στάθης Κεφαλίδης

Με το βλέμμα των θεατών

Τ.Β.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.