Υφεση στη διαρροη μαθητικου δυναμικου στη Θρακη
Η βάση της ανάπτυξης κι εξέλιξης κάθε περιοχής είναι η παιδεία και η δια βίου μάθηση για όλα τα παιδιά, ανεξάρτητα από φύλο και καταγωγή. Η Νέλλη Ασκούνη είναι κοινωνιολόγος της εκπαίδευσης, διδάσκει στο Πανεπιστήμιο Αθηνών κι έχει δουλέψει από την αρχή στο Πρόγραμμα Εκπαίδευσης Μουσουλμανοπαίδων, καθώς είναι από τους κύριους συντελεστές του, μαζί με την Θάλεια Δραγώνα, ειδική γραμματέα του υπουργείου Παιδείας. Γνωρίζει επομένως, όπως και η κ. Δραγώνα, πολύ καλά τα βήματα που έχουν γίνει στα χρόνια εφαρμογής του προγράμματος στην κατεύθυνση της βελτίωσης του μορφωτικού επιπέδου των παιδιών της μειονότητας με θετική αντανάκλαση στην κοινωνική και στη συνέχεια και την επαγγελματική ζωή των παιδιών αυτών. Αφορμή της συνέντευξης με την κ. Ασκούνη αλλά και με τον προϊστάμενο της Β/θμιας Εκπαίδευσης στο Ν. Ροδόπης Κώστα Πανδρεμένο το φαινόμενο της μαθητικής διαρροής στη Θράκη και συγκεκριμένα στη Ροδόπη, το οποίο τα τελευταία χρόνια παρουσιάζει σημαντική ύφεση, όπως και οι δύο παρατηρούν. Προς αυτήν την κατεύθυνση συνέβαλε βέβαια και το πρόγραμμα παράλληλα με το μέτρο της ποσόστωσης για την εισαγωγή στην τριτοβάθμια το οποίο αφορά τους μουσουλμάνους μαθητές.
Ν. Ασκούνη
«Οι οικογένειες της μειονότητας
εκδηλώνουν όλο και θετικότερη στάση
απέναντι στο σχολείο»
Έρευνα για τη διαρροή
ΠτΘ: Να μιλήσουμε για ένα θέμα που αφορά στην περιοχή της Θράκης, τη διαρροή μαθητικού δυναμικού, που συνδέεται στενά με τις περιοχές εφαρμογής του προγράμματος εκπαίδευσης μουσουλμανοπαίδων, καθώς η διαρροή αφορά σε μεγάλο βαθμό παιδιά της μειονότητας.
Ν.Α.: Είναι γεγονός ότι το πρόβλημα της διαρροής μαθητών στην περιοχή της Θράκης παρουσιάζεται πολύ υψηλότερο από τις υπόλοιπες περιοχές της Ελλάδος και αυτό οφείλεται στο ότι το ποσοστό της διαρροής του μειονοτικού μαθητικού πληθυσμού είναι υψηλό.
Η διαρροή είναι ένα φαινόμενο που δεν είναι εύκολο να υπολογιστεί με ακρίβεια, με την έννοια ότι χρειάζονται στοιχεία για την εξέλιξη μέσα στο χρόνο. Μόνο σε μια δυναμική προοπτική μπορεί κάποιος να το προσεγγίσει. Στο πλαίσιο του Προγράμματος Εκπαίδευση Μουσουλμανοπαίδων οργανώσαμε μια έρευνα το σχολικό έτος 2002 -3 που είχε στόχο την αναλυτική καταγραφή της σχολικής πορείας και της επίδοσης των παιδιών της μειονότητας. Η έρευνα είχε χαρακτήρα ολικής απογραφής, δηλαδή συγκεντρώσαμε στοιχεία για το σύνολο των μειονοτικών μαθητών που ήταν εγγεγραμμένοι στο γυμνάσιο στους νομούς Ξάνθης και Ροδόπης κατά την πενταετία 1997-98 έως 2001-02.
Τα βασικά συμπεράσματα είναι δύο: το ένα είναι το μεγάλο μέγεθος του προβλήματος, τόσο μεγάλο που έμοιαζε απίστευτο, παρόλο που ξέραμε ότι το ποσοστό διαρροής είναι υψηλό. Το δεύτερο είναι ότι στην εξέλιξη μέσα στο χρόνο φαίνεται μια σαφής και πολύ γρήγορη μείωση, κι αυτό είναι ένα πολύ σημαντικό στοιχείο.
Για τη γενιά που αποφοίτησε από το δημοτικό το έτος 1996 – 97, μόνο ένα στα τρία παιδιά κατάφερε να τελειώσει το γυμνάσιο. Συνολικά το ποσοστό της μαθητικής διαρροής ήταν 65%, τη στιγμή που πανελλαδικά εκείνο το διάστημα ο μέσος όρος διαρροής σε αυτή τη βαθμίδα ήταν γύρω στο 7%. Έχουμε λοιπόν μια πολύ μεγάλη απόκλιση. Πάντως υπάρχουν διαφορές και γεωγραφικές, το πρόβλημα δηλαδή είναι πιο έντονο στις ορεινές περιοχές, και κυρίως ως προς το φύλο. Για τα κορίτσια το ποσοστό της διαρροής ήταν 78%, δηλαδή μόνο ένα στα πέντε κορίτσια που τελείωσαν το Δημοτικό το 1997 κατάφερε να ολοκληρώσει το Γυμνάσιο, έστω και με καθυστέρηση.
Όμως σε πολύ μικρό διάστημα, μόλις πέντε χρόνων, οι αρνητικοί δείκτες μειώνονται θεαματικά. Για την επόμενη γενιά, δηλαδή τα παιδιά που μπήκαν στο Γυμνάσιο δυο χρόνια, είναι σαφής η τάση μείωσης της διαρροής. Το διάστημα όμως μέχρι τη στιγμή της έρευνας δεν επέτρεπε να σχηματίσουμε πλήρη εικόνα για την συνολική εξέλιξη της φοίτησης αυτών των παιδιών, επομένως δεν μπορούμε να αναφέρουμε με ακρίβεια το ποσοστό της μείωσης. Εξετάζοντας μεταγενέστερα στοιχεία, αυτά που έχουμε από τις Διευθύνσεις Εκπαίδευσης, μέχρι το έτος 2007- 8, μπορεί κανείς βάσιμα να υποστηρίξει ότι η διαρροή έχει μειωθεί περίπου στο μισό.
Θέλω να επισημάνω ότι ένα από τα πιο σημαντικά ευρήματα της συγκεκριμένης έρευνας είναι η ταχύτητα των αλλαγών. Γνωρίζουμε πως στην κοινωνική πραγματικότητα δεν αλλάζουν τα πράγματα τόσο γρήγορα. Εδώ, όμως, φαίνεται μια πολύ ισχυρή κοινωνική δυναμική στο χώρο της μειονότητας η οποία επιτρέπει στις εκπαιδευτικές αλλαγές να συντελούνται σε τόσο μεγάλη έκταση.
Μέτρο ποσόστωσης για την τριτοβάθμια
ΠτΘ: Αυτό έγινε σε μια περίοδο που το Πρόγραμμα Εκπαίδευσης Μουσουλμανοπαίδων ήταν ήδη σε εφαρμογή.
Ν.Α.: Η τάση αυτή των εκπαιδευτικών αλλαγών έχει ξεκινήσει από παλιότερα. Η αύξηση των μαθητών στο επίπεδο της Β/θμιας Εκπαίδευσης έχει αρχίσει να γίνεται ορατή από τις αρχές της δεκαετίας του ʼ90, δηλαδή από τη στιγμή που αλλάζει η κυβερνητική πολιτική συνολικά απέναντι στη μειονότητα και βέβαια στο ζήτημα της εκπαίδευσής της.
Καταλυτικό ρόλο στην αλλαγή αυτή είχε αφενός το μέτρο της ποσόστωσης (πρόσβαση στο πανεπιστήμιο με το 0,5%), αφετέρου το Πρόγραμμα Εκπαίδευσης Μουσουλμανοπαίδων που έχει στόχο να αναβαθμίσει την εκπαίδευση των παιδιών της μειονότητας και να συμβάλει στην αρμονική ένταξή τους στο εκπαιδευτικό σύστημα και την ευρύτερη κοινωνία. Η ποσόστωση άνοιξε το δρόμο της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στα παιδιά της μειονότητας κι αυτό το άνοιγμα έχει μεγάλη συμβολική σημασία, γιατί δηλώνει τη βούληση της ελληνικής πολιτείας να υλοποιήσει τις αρχές της ισονομίας και ισοπολιτείας για τους πολίτες της μειονότητας. Μέχρι τότε δεν υπήρχε καμία ουσιαστική δυνατότητα να φοιτήσει ένα μέλος της μειονότητας στο ελληνικό πανεπιστήμιο. Ο μόνος δρόμος για να σπουδάσει ήταν τα τουρκικά πανεπιστήμια.
ΠτΘ: Το μέτρο της ποσόστωσης είναι ένα μεγάλο κεφάλαιο, γιατί ένα παιδί από τη μειονότητα που δεν γνωρίζει ελληνικά όποια θέση και αν του χαριστεί στο πανεπιστήμιο δε θα μπορέσει να ολοκληρώσει τις σπουδές του.
Ν.Α.: Επιτρέψτε μου να πω ότι δεν πρόκειται για χαριστικό μέτρο. Όπως όλα τα μέτρα θετικής διάκρισης που εφαρμόζονται διεθνώς, έχει στόχο να αμβλύνει τις κοινωνικές ανισότητες και να μειώσει τα προβλήματα που η μακρόχρονη πολιτική διακρίσεων εις βάρος της μειονότητας είχε δημιουργήσει. Βέβαια ένα τέτοιο μέτρο δεν μπορεί να λειτουργήσει από μόνο του. Προφανώς είναι αναγκαίες οι κατάλληλες εκπαιδευτικές παρεμβάσεις που θα εξασφαλίσουν ένα επαρκές επίπεδο ελληνομάθειας και επίπεδο γνώσεων. Αυτό άλλωστε είναι και το έργο του Προγράμματος Εκπαίδευση Μουσουλμανοπαίδων.
Δεν ξέρουμε βέβαια σε τι ποσοστό αποφοιτούν από την ελληνική τριτοβάθμια εκπαίδευση οι μειονοτικοί φοιτητές, είναι πάντως βέβαιο ότι τα τελευταία χρόνια έχουμε αρκετούς αποφοίτους. Και στο πλαίσιο του Προγράμματος είχαμε συνεργάτες από τη μειονότητα αποφοίτους του ελληνικού πανεπιστημίου και πρόσφατα στα μειονοτικά σχολεία διδάσκουν στο ελληνόφωνο κομμάτι του προγράμματος δάσκαλοι από τη μειονότητα πτυχιούχοι παιδαγωγικών τμημάτων.
ΠτΘ: Υπάρχουν βέβαια και παιδιά από τη μειονότητα που δεν μπαίνουν με ποσόστωση αλλά με την υψηλή βαθμολογία που έχουν πετύχει.
Ν.Α.: Βέβαια, τέτοιες περιπτώσεις είναι όλο και πιο συχνές αλλά φαίνεται ότι δεν είναι ακόμα ο κανόνας. Αν κρίνουμε πάντως από την πολύ μεγάλη αύξηση των μαθητών από τη μειονότητα που φοιτούν στο επίπεδο του λυκείου (μέσα σε μια πενταετία ο αριθμός τους έχει σχεδόν διπλασιαστεί), η εικόνα βελτιώνεται σταθερά. Αυτό δείχνει ότι οι εκπαιδευτικές προσδοκίες των οικογενειών της μειονότητας όλο και αυξάνονται και τεκμηριώνει τη θετική τους στάση απέναντι στο σχολείο.
Αιτίες διαρροής
ΠτΘ: Να κάνουμε έναν κύκλο κ. Ασκούνη και να εξετάσουμε τις αιτίες αυτής της μαθητικής διαρροής. Αναφερθήκατε και στον οικονομικό παράγοντα γιατί σε κάποιες περιπτώσεις – ειδικά όταν μιλάμε για τον ορεινό πληθυσμό και τα Πομακοχώρια – συνδέεται αυτή η διαρροή με τα πολύ χαμηλά εισοδήματα των κατοίκων – γονιών που επιδιώκουν να μένουν τα παιδιά τους στο σπίτι για να βοηθούν στις γεωργικές εργασίες.
Ν.Α.: Το ζήτημα είναι σύνθετο. Δεν υπάρχει μόνο ένας παράγοντας που μπορεί να το εξηγήσει πλήρως, όπως συμβαίνει σε όλα τα κοινωνικά προβλήματα.
Στη συγκεκριμένη περίπτωση, θεωρώ πως οι βασικές αιτίες του προβλήματος είναι πολιτικές και κοινωνικές. Μιλάμε για έναν πληθυσμό απομονωμένο και περιθωριοποιημένο κοινωνικά, οικονομικά και εκπαιδευτικά. Και ξέρουμε καλά ότι το φαινόμενο της σχολικής αποτυχίας και της διαρροής χαρακτηρίζει κυρίως παιδιά φτωχά αλλά και παιδιά γονιών με χαμηλό μορφωτικό επίπεδο. Όμως η κοινωνική περιθωριοποίηση της μειονότητας έχει πολιτικά αίτια. Είναι κατά κύριο λόγο αποτέλεσμα της πολιτικής των ελληνικών κυβερνήσεων μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 1990. Η πιο χαρακτηριστική απόδειξη της περιθωριοποίησης είναι το πολύ χαμηλό εκπαιδευτικό επίπεδο της μειονότητας. Από έρευνα που κάναμε το 1997 με βάση τα στοιχεία των γονιών των μαθητών των μειονοτικών σχολείων, διαπιστώσαμε ότι πολύ λίγοι άντρες (μόνο 8%) και ελάχιστες γυναίκες είχαν προχωρήσει μετά το δημοτικό (σχεδόν 80% των μητέρων είχαν απολυτήριο δημοτικού, ενώ 20% δεν είχαν καν τελειώσει το δημοτικό σχολείο).
Σε αυτές τις συνθήκες είναι εύλογο να διαμορφώνεται μια δύσκολη σχέση με το σχολείο. Και εκεί είναι που χρειάζεται κυρίως πολύ καλή παροχή εκπαίδευσης, σε αυτά τα παιδιά που υφίστανται τις συνέπειες τις κοινωνικής ανισότητας. Αυτός άλλωστε είναι και ο στόχος του Προγράμματος Εκπαίδευσης Μουσουλμανοπαίδων, να καλύψει τα κενά και να αναβαθμίσει την ποιότητα της εκπαίδευσης. Ξέρουμε όλοι καλά ότι για μια μεγάλη περίοδο η μειονοτική εκπαίδευση ήταν εξαιρετικά ανεπαρκής – εύστοχα την έχουν χαρακτηρίσει «παρεχόμενο αναλφαβητισμό» – και αυτή η ανεπάρκεια ήταν αποτέλεσμα πολιτικών επιλογών.
Η σχολική διαρροή λοιπόν έχει συγκεκριμένη εξήγηση, κοινωνική και πολιτική, και δεν οφείλεται καθόλου σε αυτό που στερεότυπα ακούγαμε, παλιότερα τουλάχιστον, δηλαδή σε υποτιθέμενα εμπόδια που πηγάζουν από την κουλτούρα της μειονότητας.
Σχολείο και συνθήκες διαβίωσης
ΠτΘ: Σίγουρα όχι γιατί συνδέεται με την οικονομική και κοινωνική θέση. Γνωρίζουμε πολύ καλά πως μέλη της μειονότητας που είναι ευκατάστατοι, ζουν στην Κομοτηνή, είναι επαγγελματίες, πολιτικοί, έμποροι, στέλνουν τα παιδιά τους στο σχολείο, συχνά σε δημόσιο και συνήθως όταν τελειώνουν το σχολείο σπουδάζουν.
Ν.Α.: Έχετε δίκιο, τα κοινωνικά χαρακτηριστικά της οικογένειας επηρεάζουν τη στάση απέναντι στην εκπαίδευση. Άλλωστε η αξία της εκπαίδευσης δεν είναι μια αφηρημένη κοινή αξία για όλους. Εξαρτάται πάντα από τα αγαθά που μπορεί να παρέχει. Για όσο διάστημα οι προοπτικές ανάπτυξης και βελτίωσης της κοινωνικής θέσης ήταν ανύπαρκτες για τα μέλη της μειονότητας, η εκπαίδευση δεν πρόσφερε δυνατότητες αλλαγής. Είναι εύλογο λοιπόν να έχουμε πολύ υψηλό ποσοστό εγκατάλειψης του σχολείου. Από τη στιγμή όμως που η κατάσταση αλλάζει και η εκπαίδευση αρχίζει να λειτουργεί ως προϋπόθεση για καλύτερες συνθήκες ζωής, διαπιστώνουμε ότι οι οικογένειες της μειονότητας εκδηλώνουν μια όλο και θετικότερη στάση απέναντι στο σχολείο.
Το ξέρουμε καλά ότι οι κοινωνικές συνθήκες καθορίζουν τις σχολικές επιλογές. Είναι χαρακτηριστικό από αυτή την άποψη το πρόβλημα της μεγαλύτερης διαρροής των κοριτσιών. Πολλοί αποδίδουν αυτό το πρόβλημα στη μουσουλμανική θρησκεία και σε μια κλειστή αντίληψη που συνεπάγεται για τις γυναίκες, η οποία δημιουργεί εμπόδια στη σχολική και κοινωνική τους εξέλιξη. Θεωρώ ότι η ερμηνεία αυτή είναι λανθασμένη. Αν το πρόβλημα ήταν αυτοτελώς η θρησκεία, τότε πώς εξηγείται το γεγονός ότι η διαρροή των κοριτσιών εντοπίζεται κυρίως στις ορεινές και απομονωμένες περιοχές; Στις αστικές και πεδινές περιοχές δεν παρατηρείται σημαντική διαφορά ως προς τη φοίτηση ανάμεσα στα αγόρια και τα κορίτσια της μειονότητας. Είναι γεγονός ότι τα κορίτσια αντιμετωπίζουν περισσότερα εμπόδια, αλλά αυτό οφείλεται στις κοινωνικές συνθήκες που χαρακτηρίζουν κυρίως τις ορεινές περιοχές, στις παραδοσιακές οικονομικές και κοινωνικές δομές, το χαμηλό εκπαιδευτικό επίπεδο και την απομόνωση. Αυτοί είναι οι παράγοντες που συντηρούν τις θρησκευτικές απαγορεύσεις στην πιο αυστηρή μορφή τους, ευνοούν ένα συντηρητικό πνεύμα απέναντι στις αλλαγές και βέβαια εμποδίζουν τη βελτίωση της κοινωνικής θέσης των γυναικών. Άλλωστε, τέτοιου τύπου φαινόμενα – να μην συνεχίζουν τα κορίτσια το σχολείο – ήταν συχνά στο πρόσφατο παρελθόν της υπόλοιπης Ελλάδας και υπάρχουν ακόμη και σήμερα, σε πολύ μικρό βαθμό βέβαια, σε απομονωμένες περιοχές.
ΠτΘ: Πιστεύετε ότι παίζει κάποιο ρόλο η μαντίλα;
Ν.Α.: Υπό ποια έννοια;
ΠτΘ: Σε κάποιες ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Γαλλία, η μαντίλα έχει απαγορευτεί στα δημόσια σχολεία, επομένως υπάρχουν αντιδράσεις από τους γονείς. Στην Ελλάδα δεν έχει απαγορευτεί αλλά υπάρχει κι ένας μύθος γύρω από την μαντίλα. Πριν 2 – 3 χρόνια, είδαμε για πρώτη φορά στο Τζελάλ Μπαγιάρ μαθήτριες με μαντίλα, σʼ ένα σχολείο που αποκαλείται κολέγιο κι έχει έναν αστικό χαρακτήρα.
Ν.Α.: Δεν νομίζω ότι τίθεται αντίστοιχο θέμα στην περίπτωση της μειονότητας. Το ζήτημα πάντως είναι πολύ σύνθετο. Το παράδειγμα της Γαλλίας που αναφέρατε δείχνει ότι πίσω από τις οικουμενικές αξίες και την ισότητα που επικαλούνταν (υποκριτικά σε μεγάλο βαθμό) οι γαλλικές αρχές και μέρος της κοινωνίας, κρύβονταν ρατσιστικοί φόβοι και ηγεμονικές συμπεριφορές. Άλλωστε η συζήτηση επικεντρώθηκε στην απαγόρευση του συμβόλου και άφησε στη σκιά τα ζητήματα της κοινωνικής ανισότητας και της ανισότητας εις βάρος των γυναικών.
Το πρώτο βήμα
Πάντως τα πράγματα στη μειονότητα αλλάζουν. Και χαρακτηριστικό δείγμα αυτής της αλλαγής είναι η παρουσία κοριτσιών σε δημόσια γυμνάσια των ορεινών περιοχών. Για πρώτη φορά εμφανίζονται κορίτσια στις Θέρμες, στον Εχίνο και στην Οργάνη στο τέλος της δεκαετίας του 1990. Παρά το ότι ο αριθμός τους δεν είναι μεγάλος, η παρουσία τους έχει ιδιαίτερη σημασία. Σε πολλά ορεινά χωριά φαίνεται ότι αρκεί να γίνει το πρώτο βήμα, να υπάρξει δηλαδή ο πρώτος γονιός που θα σπάσει την παράδοση και θα στείλει την κόρη του στο γυμνάσιο, για να αρχίσουν και άλλοι γονείς να κάνουν το ίδιο. Έχουμε μάλιστα περιπτώσεις κοριτσιών που ενώ σταμάτησαν το σχολείο μετά το δημοτικό, γράφονται στο γυμνάσιο ένα ή δυο χρόνια μετά, μόλις υπάρξει και κάποιο άλλο κορίτσι από το χωριό που συνεχίζει.
Ένα άλλο στοιχείο που χρειάζεται να επισημάνουμε, και που δείχνει ότι το πρόβλημα της διαρροής σχετίζεται με την απομόνωση και τον κλειστό χαρακτήρα των τοπικών κοινωνιών είναι ότι οι οικογένειες που χαρακτηρίζονται από κάποιου είδους μετακίνηση, είτε πρόκειται για τοπικές μετακινήσεις είτε για μετανάστευση κάποιων μελών τους, έχουν συνήθως πολύ θετική στάση απέναντι στην εκπαίδευση.
ΠτΘ: Στο νομό Ξάνθης παρατηρούμε ότι αυτό συμβαίνει πιο έντονα, ειδικά αν πρόκειται για οικογένειες που έχουν ζήσει σε άλλες χώρες.
Ν.Α.: Δεν αναφέρομαι μόνο στη μετανάστευση στο εξωτερικό, αλλά και στη μετακίνηση από τα ορεινά χωριά στην πόλη ή την εγκατάσταση σε περιοχές πεδινές, για παράδειγμα τα χωριά του «Γιακά». Από τις έρευνες που κάναμε διαπιστώσαμε και περιπτώσεις οικογενειών που φεύγουν από το χωριό και εγκαθίστανται στην πόλη για να εξασφαλίσουν καλύτερες συνθήκες εκπαίδευσης για τα παιδιά τους.
Προσφορά και έρευνα
ΠτΘ: Πώς νιώσατε κ. Ασκούνη, ζώντας το Πρόγραμμα από την αρχή και στην εξέλιξή του, διαπιστώνοντας ότι σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα έγιναν αλλαγές ως προς το θέμα της διαρροής, με τη μείωσή της;
Ν.Α.: Προφανώς νιώθω μεγάλη ικανοποίηση, όταν διαπιστώνω ότι τα πράγματα αλλάζουν σε θετική κατεύθυνση και ότι το Πρόγραμμα έχει συμβάλει αποφασιστικά σε αυτή την αλλαγή. Η παρέμβασή του ήταν καθοριστική για τη βελτίωση της εκπαίδευσης που παρέχεται στα παιδιά της μειονότητας. Δημιούργησε σύγχρονα και κατάλληλα βιβλία και εκπαιδευτικά υλικά για το δημοτικό και το γυμνάσιο, έδωσε παιδαγωγικά εργαλεία στους εκπαιδευτικούς νʼ αντιμετωπίσουν τις δυσκολίες των παιδιών που τα ελληνικά δεν είναι η μητρική τους γλώσσα και ενίσχυσε τα παιδιά που φοιτούν στο γυμνάσιο με πρόσθετες ώρες διδασκαλίας στα βασικά μαθήματα. Δεν περιορίστηκε όμως μόνο στο εσωτερικό του σχολείου η δράση του Προγράμματος. Το εκπαιδευτικό έργο των ΚΕΣΠΕΜ, δηλαδή των Κέντρων του Προγράμματος, τόσο αυτών που λειτουργούσαν σε 8 περιοχές των νομών Ξάνθης και Ροδόπης, όσο και των δύο κινητών που επισκέπτονταν απομακρυσμένους οικισμούς, είχε στόχο να στηρίξει το έργο του σχολείου, να ενισχύσει την ελληνομάθεια των παιδιών της μειονότητας και να συμβάλει στην ανάπτυξη μιας θετικής σχέσης με την εκπαίδευση. Τα αποτελέσματα είναι πολύ ενθαρρυντικά, παρόλο που πολλά μένουν ακόμα να γίνουν.
Είχαμε βέβαια πολλές δυσκολίες, ιδιαίτερα στην αρχή. Αντιμετωπίσαμε καχυποψία από πολλές πλευρές- και από την πλειονότητα και από τη μειονότητα – και πολλά προβλήματα. Κάποια εξακολουθούν να υφίστανται. Νοιώθουμε όμως ότι συμβάλαμε σε μια μεγάλη αλλαγή. Πρέπει να πω ότι για όλους όσοι εργαστήκαμε στο Πρόγραμμα, αυτή η εμπειρία δεν είναι απλώς μια εργασιακή σχέση, μια δουλειά που μας ανατέθηκε να την φέρουμε εις πέρας, αλλά είναι και μια προσωπική επένδυση. Πέρα από το επιστημονικό ενδιαφέρον, η παρέμβαση στην εκπαίδευση της μειονότητας μας αφορά ως πολίτες αυτής της χώρας.
Κ. Πανδρεμένος
«Η διαρροή βελτιώθηκε
σημαντικά τα τελευταία
χρόνια»
Ο προϊστάμενος στη Β/Θμια Εκπαίδευση του Ν. Ροδόπης Κώστας Πανδρεμένος θέλησε αρχικά να τονίσει ότι στην πορεία του χρόνου τα παιδιά που απομακρύνονται από το σχολείο είναι λιγότερα από αυτά που συνεχίζουν. «Σύμφωνα με την έρευνα που έχει κάνει το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο για τις χρονιές 1998 – 9, 1999 – 2000 και 2000 -1, η μαθητική διαρροή για τη Β/Θμια Εκπαίδευση του Ν. Ροδόπης ήταν την πρώτη χρονιά στο 18%, την δεύτερη στο 16% και την τρίτη στο 16%. Στη μαθητική διαρροή πρωτοστατούσε το Γυμνάσιο Οργάνης κι ακολουθούσε το Γυμνάσιο του Ιάσμου. Τα πράγματα από το 2001 μέχρι σήμερα έχουν βελτιωθεί ακόμη περισσότερο.
Δεν έχει γίνει παρόμοια έρευνα από το 2001 κι έπειτα, απλά από τα όσα φαίνονται οι μαθητές που διακόπτουν το σχολείο είναι λιγότεροι». Ο προϊστάμενος θέλησε να προσθέσει πως παρουσιάζεται μεγάλη βελτίωση τα τελευταία χρόνια. «Ίσως να μην φοιτούν στο Γυμνάσιο Οργάνης αλλά πολλά παιδιά φοιτούν σε σχολεία της Κομοτηνής», όπως εξήγησε.
Ο κ. Πανδρεμένος θύμισε πως η υποχρεωτική εκπαίδευση είναι πλέον 10ετής καθώς συμπεριλαμβάνει και το νηπιαγωγείο αλλά παρόλα αυτά υπάρχουν ακόμη γονείς που δεν στέλνουν τα παιδιά τους. «Τα ποσοστά αυτά έχουν ελαχιστοποιηθεί. Διάφορες πληθυσμιακές ομάδες που μπορώ να πω πως αδιαφορούσαν για τα παιδιά τους έχουν αλλάξει στάση και τα στέλνουν.
Κάποια βέβαια από αυτά τα παιδιά διακόπτουν στην πορεία το σχολείο αλλά αρκετά παιδιά συνεχίζουν κι αυτό είναι το θετικό. Από την πλευρά μας, προσπαθούμε να προσεγγίσουμε αυτές τις ειδικές πληθυσμιακές ομάδες κι εκτιμώ πως τα καταφέρνουμε και πως έχουν γίνει θετικά βήματα τόσο στην Β/θμια όσο και στην Α/θμια Εκπαίδευση, με τη δημιουργία του 12ου Δημοτικού.
Η Β/Θμια Εκπαίδευση τοποθετεί τα παιδιά σε σχολεία που επιθυμούν για να μπορέσουν να ολοκληρώσουν την υποχρεωτική τους εκπαίδευση».
Σε σχέση με τη μαθητική διαρροή των κοριτσιών ενημέρωσε πως τα κορίτσια φοιτούν τα τελευταία χρόνια στο Γυμνάσιο και πολλά από αυτά συνεχίζουν και στο Λύκειο, άρα η κατάσταση έχει αλλάξει. «Η διαρροή των κοριτσιών αφορούσε συγκεκριμένες και μάλιστα μικρές περιοχές κι όχι το σύνολο της μειονότητας. Τα τελευταία χρόνια έχουν αλλάξει τα πράγματα διαρκώς προς το καλύτερο».
Θετικά λειτούργησε και η ποσόστωση για την εισαγωγή των μουσουλμάνων μαθητών στην τριτοβάθμια εκπαίδευση και όπως παρατηρεί ο κ. Πανδρεμένος «τα μηχανογραφικά δελτία των μουσουλμάνων φοιτητών το αποδεικνύουν καθώς καταθέτουν σχεδόν όλοι οι μαθητές. Το 80% αυτών των παιδιών εισάγεται σε ΑΕΙ ή ΤΕΙ και στην πορεία ολοκληρώνουν τις σπουδές τους.
Έχω την τύχη να συναντώ μαθητές μου που σπούδασαν γιατροί, δικηγόροι, επαγγελματίες, εκπαιδευτικοί κι αυτό είναι μεγάλη ικανοποίηση για όλη την εκπαιδευτική κοινότητα.
Πριν από δυο χρόνια συνάντησα έναν μαθητή μου που ήταν γιατρός στο εξεταστικό κέντρο που είχαμε για παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες και μού είπε ότι εργάζεται στο νοσοκομείο της Κομοτηνής» μετέφερε για να δείξει τις αλλαγές που γίνονται στην κοινωνία μέσα από την εκπαίδευση, οι οποίες επιτρέπουν στην ουσία την πρόσβαση όλο και περισσότερων παιδιών στην εκπαίδευση. «Η διαρροή βελτιώθηκε σημαντικά τα τελευταία χρόνια. Δεν θα πρέπει να ξεχνάμε ότι στο Γυμνάσιο Οργάνης υπήρχε μια μαθητική εστία που ήταν σε ανεπίτρεπτη κατάσταση. Έχουμε μαθητική εστία με αίθουσες προκάτ ούτως ώστε τα παιδιά που έρχονται από απομακρυσμένα χωριά να μπορούν να διαμένουν στην εστία και να σιτίζονται για να μπορέσουν να ολοκληρώσουν τουλάχιστον τη φοίτηση στη βασική εκπαίδευση» ανέφερε θίγοντας και το σημαντικό ζήτημα των σχολικών υποδομών.
Μαρία Αμπατζή
Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
