Τοπο στα παιδια για εναν καλυτερο και πιο ειρηνικο κοσμο

Η Έκθεση επικεντρώνεται στην ευθύνη των ενηλίκων να αναζητούν τις απόψεις και τις γνώμες των παιδιών και να τις λαμβάνουν σοβαρά υπόψη τους, και να βοηθούν τα παιδιά και τους εφήβους να αναπτύξουν την ικανότητά τους για γνήσια και ουσιαστική συμμετοχή στις αποφάσεις που τους αφορούν.

Οι στόχοι της UNICEF σ αυτή την έκθεση είναι να αναδείξει τη σπουδαιότητα της ενεργής συμμετοχής των παιδιών και των νέων, να ενθαρρύνει την προώθηση της ανάμειξης των παιδιών στις αποφάσεις που τα αφορούν, να παρουσιάσει παραδείγματα για το πώς αλλάζει η ζωή των παιδιών και του περιβάλλοντός τους, όταν μπορούν να συνεισφέρουν στα ζητήματα που τα αφορούν, να ενθαρρύνει δράσεις που θα συμπεριλαμβάνουν τα παιδιά και τους νέους για την δημιουργία “ενός κόσμου για τα παιδιά” και την επίτευξη των “Στόχων για την Ανάπτυξη της Χιλιετίας”. Η έκθεση παρουσιάζει παραδείγματα της θετικής συμβολής της συμμετοχής των παιδιών όπως: η εγγραφή 2.500 κοριτσιών στο σχολείο μέσα σε ένα χρόνο σε περιοχή του Πακιστάν εξ αιτίας της δραστηριότητας τοπικής ομάδας προσκόπων, η αύξηση των εμβολιασμών μετά από εκστρατεία ενημέρωσης από μαθητές, πόρτα με πόρτα, σε 25.000 κατοίκους περιοχής της Νιγηρίας, η ενημέρωση 100.000 νέων για το AIDS από άλλους συνομηλίκους τους, μέσα και έξω από το σχολείο στη Ναμίμπια και άλλα.

Συγκεκριμένα στην έκθεση υποστηρίζεται ότι:

ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΚΟΥΓΕΤΑΙ Η ΦΩΝΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ

Η συμμετοχή των παιδιών συνεπάγεται την πράξη της ενθάρρυνσης και της ενδυνάμωσης των παιδιών να παρουσιάσουν τις απόψεις τους επάνω στα ζητήματα που τα αφορούν. Στην πράξη, η συμμετοχή προϋποθέτει από τους ενηλίκους να ακούν τα παιδιά – με όλους τους πολλαπλούς και ποικίλους τρόπους που επικοινωνούν, εξασφαλίζοντας την ελευθερία τους να εκφράζονται και υπολογίζοντας τις απόψεις τους όταν πρέπει να πάρουν αποφάσεις που τα αφορούν. Προσκαλώντας τα παιδιά σε διάλογο και ανταλλαγή απόψεων τους επιτρέπει να μάθουν εποικοδομητικούς τρόπους επίδρασης στον κόσμο που τα περιβάλλει.

Η συμμετοχή των παιδιών πρέπει να είναι γνήσια και εποικοδομητική. Πρέπει να ξεκινάει με τα ίδια τα παιδιά και τους νέους, με τους δικούς τους όρους, μέσα στις δικές τους πραγματικότητες και στις επιδιώξεις των δικών τους οραμάτων, ονείρων, ελπίδων και ανησυχιών.

ΓΙΑΤΙ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ;

Επειδή:

1. Η προώθηση της εποικοδομητικής και ποιοτικής συμμετοχής των παιδιών και των εφήβων είναι απαραίτητη για την εξασφάλιση της προόδου και της ανάπτυξής τους. Ένα παιδί του οποίου η ενεργός συμμετοχή ενθαρρύνεται από την αρχή της ύπαρξής του, θα είναι ένα παιδί με τις δυνατότητες να αναπτυχθεί μέσα από την πρώιμη παιδική ηλικία, να ανταποκριθεί στις εκπαιδευτικές ευκαιρίες και να περάσει στην εφηβεία με αυτοπεποίθηση, δυναμισμό και τις ικανότητες να συνεισφέρει στο δημοκρατικό διάλογο και πρακτικές, μέσα στο σπίτι, το σχολείο, την κοινότητα και τη χώρα του.

2. Τα παιδιά έχουν αποδείξει ότι όταν ασχοληθούν, μπορούν να κάνουν τη διαφορά στον κόσμο γύρω τους. Έχουν ιδέες, εμπειρίες και διορατικότητα, που εμπλουτίζουν την κατανόηση και συνεισφέρουν θετικά στις δράσεις των ενηλίκων.

3. Η Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών δεσμεύτηκε να κτίσει “Ένα Κόσμο για τα Παιδιά” και με το κλείσιμο της Ειδικής Συνόδου για τα Παιδιά το Μάιο του 2002, οι ηγέτες του κόσμου διακήρυξαν την δέσμευσή τους να αλλάξουν τον κόσμο όχι μόνο για τα παιδιά , αλλά με την συμμετοχή τους.

4. Η θεμελίωση της δημοκρατίας είναι ένα θέμα μεγάλης σημασίας για την διεθνή ειρήνη και την ανάπτυξη. Οι αξίες της δημοκρατίας – όπως είναι ο σεβασμός των δικαιωμάτων και της αξιοπρέπειας όλων των ανθρώπων – για την πολυφωνία όπως και για το δικαίωμά τους να συμμετέχουν στις αποφάσεις που τα αφορούν, είναι πρωταρχικό και καλύτερο να μαθαίνονται στην παιδική ηλικία.

5. Το κίνητρο για συμμετοχή είναι έμφυτο σε κάθε άνθρωπο, έτοιμο να αναπτυχθεί σε κάθε νεογέννητο, έτοιμο να ανταποκριθεί μέσα στο κάθε ένα από τα 2 δισεκατομμύρια παιδιά στον κόσμο σήμερα.

ΕΝΕΡΓΟΣ ΜΑΘΗΣΗ

Τα σχολεία είναι ανάμεσα στα μέρη όπου τα παιδιά μαθαίνουν βασικές δεξιότητες και αποκτούν γνώση για τον κόσμο, εκεί όπου “κοινωνικοποιούνται”, όπου αποκτούν επίγνωση των μελλοντικών προσδοκιών της κοινωνίας από αυτά, ως πολίτες. Συχνά κάτι τέτοιο συνεπαγόταν την επιβολή τυφλής υπακοής κα σεβασμού. Όμως όλο και περισσότερο, τα σχολεία είναι μέρη κοινωνικής προσαρμογής ενός διαφορετικού είδους, όπου τα παιδιά καθίστανται ικανά να σκεφθούν κριτικά, όπου μαθαίνουν για τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις τους και όπου ετοιμάζονται ενεργά για το ρόλο τους ως πολίτες.

Εκπαίδευση κοριτσιών

Οργανισμοί για την Ανάπτυξη, κάθε μεγέθους, έχουν από καιρό συμφωνήσει επάνω στην οικονομική ανταπόδοση της επένδυσης στην εκπαίδευση των κοριτσιών και της επείγουσας αναγκαιότητας να γίνει αυτό, ιδιαίτερα στην υποσαχάρια Αφρική και τη Νότια Ασία, όπου περισσότερα από 50 εκατομμύρια κορίτσια πρώτης σχολικής ηλικίας δεν πηγαίνουν σχολείο.

Το Κίνημα για την Εκπαίδευση των Κοριτσιών (GEM – Girls Education Movement), που ξεκίνησε στην Ουγκάντα τον Αύγουστο του 2001, διέφερε από προηγούμενες προσπάθειες στο ότι τα ίδια τα παιδιά και οι έφηβοι της Αφρικής – αγόρια και κορίτσια – τέθηκαν επικεφαλής, χρησιμοποιώντας τις γνώσεις και τις συμβουλές των ενηλίκων όπου ήταν απαραίτητο και περιβάλλοντας το κίνημα με το δικό τους ζήλο και αισιοδοξία. Οι νεαροί από την Κένυα και την Ουγκάντα που ασχολήθηκαν με το Κίνημα από την αρχή, συμπεριλαμβανομένων μερικών με “ειδικές ικανότητες”, είχαν εκπαιδευτεί σε δημιουργικές μεθόδους διεκπεραίωσης. Αυτό τους έκανε ικανούς να διοργανώσουν ανάλογα εκπαιδευτικά σεμινάρια στη Νότια Αφρική και τη Ζάμπια για να διαδώσουν τις ιδέες αυτές, στην πορεία προς τη διοργάνωση της Βουλής των Παιδιών και Εφήβων στην Καμπάλα.

Σχολεία

Η UNICEF συνεχίζει να υπερασπίζει μεθόδους διδασκαλίας στην τάξη που μεγιστοποιούν την συμμετοχή των παιδιών, που ενθαρρύνουν την ενεργητική μάθηση παρά την παθητική αφομοίωση στοιχείων και “μασημένων” γνώσεων. Η πείρα δείχνει ότι μια μαθησιακή εμπειρία με κέντρο το παιδί , βασισμένη στη ζωή και το περιβάλλον της κοινότητας, θα είναι επίσης εκείνη που θα ενθαρρύνει την εγγραφή και συνέχιση της φοίτησης των κοριτσιών στο σχολείο.

Για παράδειγμα, η πρωτοβουλία “Νέο Σχολείο” σε χώρες της Λατινικής Αμερικής όπως η Κολομβία, Γουατεμάλα, Γουιάνα και Ονδούρα, βασίζεται σε ομάδες όλων των ηλικιών μέσα στις οποίες τα δικαιώματα και η δημοκρατική συμμετοχή των παιδιών έχουν τον πρώτο λόγο. Πρόσφατη μελέτη σε 25 σχολεία σε δύο από τις πιο βίαιες περιοχές της Κολομβίας, στηρίζει το επιχείρημα ότι η συνεργασία, η συνύπαρξη και η ειρηνική επίλυση των συγκρούσεων μπορεί να διδαχθούν. Η μελέτη βρήκε ότι τα 15 σχολεία που χρησιμοποιούν την μεθοδολογία της πρωτοβουλίας “Νέο Σχολείο” είχαν μια άμεση και σημαντική επίδραση στη συμμετοχή και τη δημοκρατική συμπεριφορά των αποφοίτων μέσα στην κοινότητα και στα πρότυπα ψηφοφορίας των γονέων.

ΕΠΙ ΞΥΡΟΥ ΑΚΜΗΣ

Οι έφηβοι είναι οι άμεσοι κληρονόμοι του σημερινού κόσμου: η επόμενη ηλικιακή ομάδα που θα αποκτήσει πρόσβαση στα πλεονεκτήματα και τις ευκαιρίες της ενήλικης ζωής. Και όμως, σε κάθε κοινωνία οι έφηβοι είναι εκείνη η ηλικιακή ομάδα που πιο συχνά περιθωριοποιείται, κακοποιείται, χρησιμοποιείται και αγνοείται, βρίσκεται σε μια επικίνδυνη αφάνεια, ούτε αρκετά νεαρή για να γίνει αποδέκτης της προστασίας των ενηλίκων, ούτε αρκετά ώριμη για να αδράξει την εξουσία και τις δυνατότητες της ενήλικης κοινωνίας.

Ανακαλύπτοντας νέες ικανότητες

Όπως και εκατομμύρια άλλων κοριτσιών σε όλο τον κόσμο , κορίτσια 11 με 17 ετών στο Πακιστάν, κυρίως εκείνα από οικογένειες με χαμηλό εισόδημα., αποστερούνται σε μεγάλη κλίμακα μια ευκαιρία να συμμετέχουν ενεργά στην κοινωνία και στην δική τους προσωπική ανάπτυξη. Το Πρόγραμμα “Girl Child” αντιμετώπιζε σε όλη την προηγούμενη δεκαετία αυτό το πρόβλημα σε 500 χωριά και πόλεις, ενδυναμώνοντας κορίτσια μέσα στις ίδιες τους τις οικογένειες και τις κοινότητες. Τα κορίτσια παρακολουθούν πενθήμερα εκπαιδευτικά σεμινάρια προσανατολισμού που ανεβάζουν την κοινωνική τους συναίσθηση ενώ ταυτόχρονα μεταδίδουν πρακτικές πληροφορίες σχετικά με την υγεία, την υγιεινή και τη διατροφή χρήσιμες για όλη τους την οικογένεια. Σε εκείνες που έχουν λάβει κάποιας μορφής επίσημη εκπαίδευση δίδονται σχολικά σετ για το σπίτι ώστε να στήσουν μικρά-σχολεία για ανεκπαίδευτα κορίτσια. Άλλες επιλέγουν να λάβουν εκπαίδευση στις πρώτες βοήθειες ή να μάθουν άλλες δεξιότητες με τις οποίες μπορούν να αποκτήσουν κάποιο εισόδημα. Ως αποτέλεσμα, τα κορίτσια ανακαλύπτουν τις προσωπικές τους ικανότητες και νέες προοπτικές στη ζωή και γίνονται παράδειγμα για τις άλλες, σπάζοντας τους παραδοσιακούς φραγμούς στην συμμετοχή των γυναικών.

ΑΚΟΥΓΟΝΤΑΣ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ

Το ταξίδι από το σημείο που βρισκόμαστε σήμερα μέχρι ένα κόσμο όπου οι γνώμες των παιδιών θα αποζητούνται ως μέρος της καθημερινής πρακτικής, είναι μια διαδικασία που απαιτεί νέες ικανότητες από όλα τα μέρη – παιδιά και μεγάλους, οικογένειες, κοινότητες, πόλεις και οργανισμούς. Καθώς τα παιδιά μεγαλώνουν και αναπτύσσονται, οι ευκαιρίες τους για συμμετοχή διευρύνονται από ιδιωτικούς σε δημόσιους χώρους, από τοπικής σε παγκόσμιας επιρροής.

Οικογένειες

Η οικογένεια, το πρώτο μέρος όπου τα παιδιά μαθαίνουν να συμμετέχουν, είναι ο ιδεώδης τόπος όπου τα παιδιά μπορούν να μάθουν να εκφράζουν τις απόψεις τους ενώ ταυτόχρονα σέβονται τις απόψεις των άλλων. Αναγνωρίζοντας τον κρίσιμο και ζωτικό ρόλο των οικογενειών, πολλοί οργανισμοί έχουν αναπτύξει προγράμματα και ενημερωτικές εκστρατείες για γονείς και οικογένειες που υποστηρίζουν τις προσπάθειές τους να ενθαρρύνουν τη συμμετοχή των παιδιών.

Εάν τα παιδιά πρέπει να έχουν φωνή, χρειάζονται πρόσβαση σε πληροφορίες που θα είναι και επίκαιρες και κατανοητές στο ιδιαίτερό τους στάδιο διανοητικής ανάπτυξης. Η πρόσβαση σε πληροφόρηση είναι ένα θέμα ζωής και θανάτου σε πολλές καταστάσεις, κατεπείγουσα σήμερα στο αποκορύφωμα της επιδημίας του AIDS. Παρανοήσεις και άγνοια σχετικά με την ασθένεια είναι πολύ διαδεδομένες μεταξύ των νέων. Έρευνες από 40 χώρες δείχνουν ότι πάνω από το 50% των νέων 15 με 24 ετών τρέφουν σοβαρές παρανοήσεις για το πώς μεταδίδεται το AIDS.

Τα παιδιά και οι νέοι είναι πρακτικά αόρατα, σε όρους δημοσιονομικής πολιτικής, και φωνής έκφρασης σε εθνικό επίπεδο. Μια λύση είναι ο αριθμός των παιδικών κοινοβουλίων (Βουλή των Εφήβων) που ξεφυτρώνουν παντού, ιδιαίτερα σε νεόδμητα δημοκρατικά κράτη όπως η Γεωργία, Μολδαβία και Σλοβενία. Αυτό αντιπροσωπεύει μια θετική απάντηση στην ανάγκη τόσο του να ακούμε τη φωνή των νέων όσο και του να ανατρέφουμε δημοκρατικούς πολίτες.

Η Δημοκρατία δεν είναι ούτε εύκολη ούτε εγγυημένη. Όπως ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ Κόφι Ανάν μας θυμίζει, “Μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις της ανθρωπότητας στον νέο αιώνα θα είναι ο αγώνας για να κάνουμε την δημοκρατία πραγματικά παγκόσμια”. Εάν είναι να επιτύχουμε τους στόχους “Ενός Κόσμου για τα Παιδιά” και τους Στόχους για την Ανάπτυξη της Χιλιετίας, εάν είναι να αλλάξουμε αυτόν τον χωρισμένο, κατεστραμμένο και γεμάτο συρράξεις κόσμο προωθώντας την δημοκρατία, εάν είναι να φτιάξουμε ένα κόσμο πραγματικά για όλους – θα το επιτύχουμε μόνο με την πλήρη συμμετοχή των παιδιών και των νέων.

Η φωνή, τα οράματα, οι εμπειρίες, οι ικανότητες και η ενεργητικότητα των παιδιών και των νέων ανθρώπων είναι ανεκμετάλλευτοι πόροι για να επιτευχθούν οι στόχοι που ενσωματώνονται στην Διακήρυξη της Χιλιετίας και για “Ένα Κόσμο για τα Παιδιά”. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι ενήλικες, τα κράτη και οι κοινωνίες του κόσμου μπορούν να αποχωριστούν τις ευθύνες τους ή να μεταθέσουν το φορτίο στα παιδιά. Όμως σημαίνει μία νέα συνεργασία μεταξύ ενηλίκων, παιδιών και νέων, αναζητώντας τις απόψεις τους και λαμβάνοντάς τις υπόψη – στην οικογένεια, στην κοινότητα, στο σχολείο, στους οργανισμούς και την κοινωνία.

A.X.

ΟΙ “ΣΤΟΧΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ” ΤΗΣ ΧΙΛΙΕΤΙΑΣ