«Το Πολυτεχνειο παντα ζει. Οι αξιες του ειναι διαχρονικες»

Ο Λάζαρος Τσακμακίδης, Διευθυντής της Πολιτικής Προστασίας της Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης σήμερα, ήταν 22χρονος φοιτητής στα γεγονότα εκείνου του Νοέμβρη. Μιλά για την εξέγερση των φοιτητών, για τον αγώνα ενάντια στην Δικτατορία, αλλά και για τις διαχρονικές αξίες που συνοδεύουν ακόμη και σήμερα την πορεία των ανθρώπων. Θυμάται τις ηγετικές μορφές του κινήματος και παρατηρεί: «Τα θέματα της Δημοκρατίας, της προσωπικής αξιοπρέπειας και της ελευθερίας είναι πλέον κατακτήσεις του νομικού και πολιτικού μας πολιτισμού. Θεωρώ ότι αυτά είναι πλέον αδιαπραγμάτευτα και ένα σημαντικό υποστήριγμα ήταν η εξέγερση του Νοέμβρη το 73 στο Πολυτεχνείο».

Πού βρισκόσασταν τον Νοέμβριο του 1973;

Την περίοδο των γεγονότων, το 1973, ήμουν φοιτητής στο Πολυτεχνείο στην Αθήνα και όπως όλοι οι φοιτητές έζησα και βίωσα τις καταστάσεις του μαύρου εκείνου Νοέμβρη, ο οποίος σηματοδότησε και τις περαιτέρω εξελίξεις, εθνικές και πολιτικές στην χώρά μας.

Γιατί υπήρξε τότε αυτή η κορύφωση;

Τα γεγονότα του Νοεμβρίου ήταν όντως κορύφωση μιας πολιτικής διεργασίας αντίστασης και αντίδρασης, η οποία είχε ξεκινήσει ένα χρόνο νωρίτερα με τα αιτήματα των φοιτητών για την διενέργεια ελεύθερων φοιτητικών εκλογών. Κορυφώθηκε στη συνέχεια με τα γεγονότα της Νομικής και κατέληξε στα τραγικά γεγονότα του Νοεμβρίου, αποτέλεσμα των οποίων ήταν στην συνέχεια και η καταστροφή της Κύπρου.

Ήταν ξέσπασμα μόνον των φοιτητών;

Ο Νοέμβριος θεωρώ ότι ήταν ένα συνολικό ξέσπασμα ελευθερίας των κοινωνικών δυνάμεων της χώρας οι οποίες για μακρά περίοδο, επτά ετών, είχαν μπει στο περιθώριο, είχαν βιώσει μια πρωτοφανή ανελεύθερη κατάσταση και ήταν επόμενο, θεωρώ φυσική νομοτέλεια, ότι κάποτε θα ερχόταν αυτό το τέλος. Τα γεγονότα είναι πλέον γνωστά.

Όπως και οι απώλειες νέων ανθρώπων…

Αδιαμφισβήτητο είναι πλέον και το γεγονός ότι στις συγκρούσεις υπήρξαν και αθώα θύματα. Θυμάμαι ότι τότε είχαν αναφερθεί περίπου σαράντα θύματα της εξέγερσης αυτής.

Το τριήμερο 15, 16 και 17 Νοεμβρίου είναι αυτό που σημάδεψε τον αγώνα ενάντια στην Χούντα;

Βεβαίως η σηματοδότηση των γεγονότων έγινε το τελευταίο τριήμερο, κατά το οποίο υπήρξε εγκλεισμός των φοιτητών μέσα στο Πολυτεχνείο, οι οποίοι μετά πλαισιώθηκαν και από ευρύτερα κοινωνικά στρώματα τα οποία κατέκλυσαν το κέντρο των Αθηνών. Εντυπωσιακή και ανεξίτηλη παραμένει στην μνήμη μου η μεγάλη συμμετοχή του απλού Αθηναίου πολίτη ο οποίος με όλα τα μέσα προσπαθούσε να στηρίξει το φοιτητικό κίνημα, το οποίο είχε ξεσπάσει τις μέρες εκείνες και κατέληξε την βραδιά της 16ης προς την 17η και την 17η κυρίως, όπου η αστυνομία και ο στρατός, κατά τρόπο ανεξέλεγκτο και πρωτοφανή, έκανε επίθεση εναντίον των φοιτητών, οι οποίοι είχαν κλειστεί μέσα στο χώρο το Πολυτεχνείου.

Σε ποιο συμπέρασμα εκ των υστέρων καταλήξατε αποτιμώντας αυτό ειδικά το τριήμερο;

Εκείνο το οποίο συμπερασματικά μπορεί κανείς να πει είναι ότι έχει αποδειχθεί για μια ακόμη φορά ότι ανελεύθερες καταστάσεις δεν μπορούν να υπάρξουν και ότι ο Έλληνας δεν θέλει ζυγό στον τράχηλο. Θεωρώ ότι η μετέπειτα πορεία των πραγμάτων στην Ελλάδα έχει δικαιώσει τις εξελίξεις αυτές. Μπορεί να μην έχει ολοκληρώσει τους στόχους, οι οποίοι εξιδανικευμένα είχαν τεθεί, αλλά η κατάκτηση της Δημοκρατίας μετέπειτα, η πρόοδος στα κοινωνικά θέματα θεωρώ ότι είναι προς την κατεύθυνση της επίτευξης και της ολοκλήρωσης των στόχων εκείνων.

Εσείς ποιο ρόλο είχατε αναλάβει;

Ήταν οι εποχές τέτοιες που όλοι οι φοιτητές είχαν ενταχθεί στον άλφα ή βήτα χώρο μέσα στο φοιτητικό κίνημα. Εγώ τότε σπούδαζα στο Πολυτεχνείο, τέλειωνα εκείνη την χρονιά. Όλα τα προηγούμενα χρόνια είχαμε βιώσει δύσκολες καταστάσεις, ξεσπάσματα, κρίσεις οι οποίες είχαν να κάνουν με την βίωση της ανελευθερίας.

Ο ρόλος μου ήταν ο ρόλος ενός απλού φοιτητή, όπως των χιλιάδων άλλων, οι οποίοι κλεισμένοι μέσα στο Πολυτεχνείο προσπαθούσαν να περάσουν τα μηνύματα της Ελευθερίας και της κατάκτησης της αξιοπρέπειας που αρμόζουν στην Δημοκρατία και σε κάθε πολίτη.

Ξεχωρίζετε κάποιες ηγετικές μορφές του φοιτητικού κινήματος;

Μορφές, τουλάχιστον στο χώρο του Πολυτεχνείου, υπήρξαν πολλές. Κύρια πρωταγωνιστική μορφή θεωρώ ότι ήταν οι δεκάδες ανώνυμοι φοιτητές οι οποίοι πέρασαν από τα κολαστήρια τη Ασφάλειας. Οργανωτικά όμως ξεχώριζαν ο Μίμης Ανδρουλάκης στη Σχολή Τοπογράφων, η Μαρία Δαμανάκη, στη Σχολή των Χημικών Μηχανικών και πολλοί άλλοι.

Τι λέτε σήμερα στα παιδιά σας για εκείνα τα γεγονότα;

Όλος ο κόσμος σήμερα κινείται προς την ίδια κατεύθυνση. Τα θέματα της Δημοκρατίας, της προσωπικής αξιοπρέπειας και της ελευθερίας είναι πλέον κατακτήσεις του νομικού και πολιτικού μας πολιτισμού. Θεωρώ ότι αυτά είναι πλέον αδιαπραγμάτευτα και ένα σημαντικό υποστήριγμα ήταν η εξέγερση του Νοέμβρη το ‘73 στο Πολυτεχνείο.

Σας ενοχλεί το γεγονός ότι γίνεται μια κατάχρηση από πολλούς της συμμετοχής τους στο Πολυτεχνείο;

Θεωρώ ότι είναι κατάχρηση, οι αγώνες αυτοί δεν είναι εμπορικοί τίτλοι, δεν μπορεί να τους εμπορευτεί, ούτε να τους προβάλει κανένας. Οι αγώνες αυτοί κυρίως πρέπει να ενσωματώνονται στην προσωπική ζωή και στην προσωπική πορεία του κάθε ανθρώπου. Οι αγώνες αυτοί είναι θέμα συγκρότησης εσωτερικών αξιών και όχι τίτλοι προς εμπορευματοποίηση. Θεωρώ ότι είναι εσωτερικές υποθέσεις του κάθε ανθρώπου και κατ’ επέκταση όλης της κοινωνίας.

Το Πολυτεχνείο ζει;

Το Πολυτεχνείο πάντα ζει. Είναι διαχρονικές οι αξίές του οι οποίες ποτέ δεν θα καταργηθούν. Σημασία έχει να κινείται η κοινωνία πάνω στην πορεία των αξιών αυτών.

Μαρία Νικολάου

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.