«Θεματογραφια της Αρχαιας Ελληνικης Γλωσσας»

Μετά την έκδοση του βιβλίου του κ. Θέμη Σουγκάρη που αφορούσε στο Συντακτικό, ο συγγραφέας και φροντιστής επανέρχεται με την έκδοση ενός βιβλίου που έχει τίτλο «Θεματογραφία της αρχαίας ελληνικής γλώσσας» και περιέχει θέματα στην αρχαία ελληνική γλώσσα, ενώ συνοδεύεται και από βοηθητικό εγχειρίδιο απαντήσεων.

Σήμερα ο κ. Θέμης Σουγκάρης μιλά στον ΠτΘ για τις συγκεκριμένες εκδόσεις και για τους λόγους που τον οδήγησαν στη συγγραφή τους αλλά και για τη χρησιμότητά τους σε μαθητές και καθηγητές…

ΠτΘ: κ. Σουγκάρη μετά την έκδοση του βιβλίου σας που αφορούσε στο Συντακτικό επανέρχεστε ως συγγραφέας με την έκδοση ενός βιβλίου που έχει τίτλο «Θεματογραφία της αρχαίας ελληνικής γλώσσας» και περιέχει θέματα συγγραφέων της αττικής διαλέκτου. Το βιβλίο συνοδεύεται από ένα, για να χρησιμοποιήσω τη γλώσσα των μαθητών, λυσάρι. Ποια ήταν η αφετηρία της έκδοσης;

Θ.Σ.: Ανέκαθεν ασχολιόμουν με το βοηθητικό βιβλίο του μαθητή, πολύ παλιά με τον εκδοτικό οίκο του Χριστόπουλου. Με την κάμψη των αρχαίων ελληνικών, μετά το 1985 που καθιερώθηκε το μονοτονικό έπαψα ν’ ασχολούμαι με την έκδοση βιβλίων. Μετά το 2002 που έχουμε τα συγκεκριμένα έξι μαθήματα για εισαγωγή στην τριτοβάθμια θεώρησα σκόπιμο να γράψω ένα βιβλίο, και συγκεκριμένα το «Συντακτικό της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας» που αποτελεί εργαλείο για τη διείσδυση στον αρχαίο ελληνικό λόγο. Το βιβλίο αυτό ήθελα να είναι εύχρηστο και ολιγοσέλιδο. Και πράγματι το πέτυχα, αλλά έπρεπε να δώσω πάρα πολλά παραδείγματα χρήσης αυτών των κανόνων. Αυτά τα παραδείγματα τα μετέφερα σε θέματα που επέλεξα από τους αρχαίους έλληνες αττικούς συγγραφείς, όχι από τους αρχαίους ποιητές, και τα οποία αποτελούν και ύλη για τους υποψηφίους στις πανελλήνιες εξετάσεις της τρίτης Λυκείου, εφόσον δίνουν στη θεωρητική κατεύθυνση. Γι’ αυτό το λόγο εξέδωσα τη «Θεματογραφία». Όσον αφορά τώρα στο βιβλίο των απαντήσεων, επειδή εμπορικά όλες οι θεματογραφίες συνοδεύονται με απαντήσεις, αναγκάστηκα και εγώ να μπω στο παιχνίδι το εμπορικό, δηλαδή να δώσω κι εγώ κάποιες, αλλά δεν ενέδωσα να απαντήσω σ’ όλα τα θέματα, γιατί πρέπει να αφήσουμε και το μαθητή να παίρνει κάποια πρωτοβουλία. Μάλιστα, στο βιβλίο μου έχω βάλει και το τηλέφωνό μου, ώστε όποιος έχει το βιβλίο αυτό στο χέρι του, ή συναντά κάποια δυσκολία, να μπορεί να μου τηλεφωνεί ανά πάσα στιγμή. Τα δε σχόλια που δίνω μέσα είναι πάρα πολύ κατατοπιστικά για να μπορούν οι μαθητές να καταλήξουν στη μετάφραση του κειμένου.

ΠτΘ: Με ποια κριτήρια επιλέξατε τα θέματα; Τα επιλέξατε με πυρήνα εκτός από την άσκηση του μαθητή στην γραμματική και στο συντακτικό να αποκομίζει και κάποιες συγκεκριμένες ιδέες;

Θ.Σ.: Όλος ο αρχαιοελληνικός πνευματικός πλούτος στηρίζει ό,τι ιδανικό σήμερα μπορούμε να πούμε ότι υπάρχει, ιδανικό με την καλή έννοια, όχι του υλικοτεχνικού πολιτισμού, αλλά των ανθρωπιστικών ιδεών. Σε πρώτη φάση, εγώ τα θέματά μου τα είδα με βάση τους συντακτικογραμματικούς κανόνες και κατά δεύτερο με βάση το νοηματικό πυρήνα, ο οποίος είναι ευνόητος. Εφόσον ασχοληθείς με τα αρχαία ελληνικά είναι αδύνατον να μην υπάρχει ανθρωπιστική πλευρά. Δεν υπάρχει περίπτωση, ανοίγοντας ένα οποιοδήποτε κείμενο, είτε είναι του Ξενοφώντα, είτε του Λυσία, είτε του Δημοσθένη, είτε του Πλάτωνα, είτε του Αριστοτέλη, είτε του Δείναρχου να μην υπάρχουν αναφορές σε πνευματικά αγαθά. Οποιοδήποτε αρχαίο ελληνικό κείμενο κι αν ανοίξετε,- ακόμα και τον Πλούταρχο, που τον επέλεξα ως συγγραφέα για την περιγραφή της Ακροπόλεως,- έχει αυτό το σκοπό, δηλαδή γραμματικοσυντακτικά για να μπορεί να προσεγγίζει κείμενα ο μαθητής, αλλά και ιδεολογικά γιατί οτιδήποτε αρχαιοελληνικό διαβάζουμε είναι εξιδανικευμένο.

ΠτΘ: κ. Σουγκάρη, στο βιβλίο σας περιέχεται όλη η γραμματική και το συντακτικό με ένα τρόπο συγκροτημένο, έτσι ώστε ο μαθητής να μην έχει την αίσθηση ότι εισέρχεται σ’ έναν κυκεώνα. Ήταν και αυτό παιδαγωγική επιλογή σας;

Θ.Σ.: Για να εξοικειωθεί κάποιος με οποιαδήποτε γλώσσα πρέπει πρώτα-πρώτα να αναγνωρίζει κάθε λέξη από γραμματική άποψη τι είναι και με βάση αυτή τη γνώση, να προχωράει στη συντακτική αναγνώριση, η οποία δίνει και το νόημα. Να πω ένα παράδειγμα στα Νέα Ελληνικά. Αν πούμε, «το παιδί κοιμάται», το παιδί είναι ονομαστική, είναι υποκείμενο. Αν πούμε όμως: «Διδάσκω το παιδί να διαβάζει», το παιδί είναι αντικείμενο, άρα είναι πτώση αιτιατική. Οπότε το αιτούμενο για το συντακτικό, δηλαδή για την κατανόηση του νοήματος, είναι να γνωρίζεις εκ πρώτης όψεως τι είναι γραμματική. Ένα παιδί που δε γνωρίζει τη γραμματική, δεν μπορεί να μάθει συντακτικό ή και να εκφραστεί σωστά. Πολλές φορές μιλάμε τη γλώσσα μας, αλλά ορισμένα σημεία δε γνωρίζουμε τι είναι. Αυτό οφείλεται στην ελλιπή εκπαίδευση από το δημοτικό ακόμα. Σήμερα τα πιο πολλά παιδιά επικοινωνούν με μηνύματα, με νοήματα, με εικόνες, λέμε ότι «από την τηλεόραση ό,τι λέει μια εικόνα δεν το λένε χίλια λόγια», γι’ αυτό είναι επόμενο να έχουν γίνει πολύ φτωχά στο λεξιλόγιο, αυτό που είθισται να λέγεται «λεξιπενία». Οι γραμματικές παρατηρήσεις που θέτω και συμπεριλαμβάνω, ακόμα και στις πιο απίθανες ερωτήσεις, θέλω αφενός να δώσουν τη δυνατότητα να συνειδητοποιήσουν οι μαθητές που ασχολούνται μ’ αυτό το αντικείμενο, τη γλώσσα μας και κατά δεύτερο να γνωρίσουν τα βασικά στοιχεία της. Για παράδειγμα, το απαρέμφατο είναι βασικό στοιχείο για την επίγνωση του αρχαίου ελληνικού λόγου. Γι’ αυτό το λόγο επιμένω πολύ στο απαρέμφατο, όπως και στη γνώση της μετοχής. Είναι ολόκληρη επιστήμη που δυστυχώς τα παιδιά ελλιπώς διδάσκονται από τους καθηγητής, γιατί και οι καθηγητές έχουν εκλείψει, ως προς την ειδικότητα του κλασικού φιλολόγου. Δηλαδή αποφεύγουν να διδάξουν, γιατί δυστυχώς και οι ίδιοι παρουσιάζουν υστερήσεις. Είναι λυπηρό να τα λέει αυτά κάποιος φιλόλογος για συναδέλφους, αλλά αυτό είναι μια πραγματικότητα κι αν δεν πούμε την πραγματικότητα παλινδρομούμε.

ΠτΘ: Σε μια χρονιά διδάσκονται όλα αυτά;

Θ.Σ.: Η αρχαία ελληνική γλώσσα για να κατανοηθεί, χρειάζεται πολύς χρόνος. Μια χρονιά είναι πάρα πολύ λίγη, με δεδομένο ότι τα παιδιά σήμερα χρησιμοποιούν το μονοτονικό και δε γνωρίζουν τι είναι δασυνόμενη, τι είναι ψιλούμενη λέξη και τι είναι πνεύματα, μάλιστα χρησιμοποιούν ερωτηματικά τις εκφράσεις “πνεύμα προς τα μέσα ή προς τα έξω”; Σήμερα δυστυχώς η εκπαίδευση είναι παίδεμα παρά παιδεία.

ΠτΘ: Πώς γίνεται κ. Σουγγάρη ένα παιδί που ξεκινά αρχαία από την πρώτη γυμνασίου να φθάνει στη Δευτέρα λυκείου και να ρωτά για τη φορά του πνεύματος;

Θ.Σ.: Στο Γυμνάσιο υπάρχει η τακτική να μην πιέζονται τα παιδιά όσον αφορά στον τονισμό, δηλαδή, οι καθηγητές θα διακρίνουν τα παιδιά του 20 με το 18. Βάζουν προφορικούς και γραπτούς βαθμούς μεγάλους για να περνάν τις τάξεις και όταν φτάνουν στη Β΄ Λυκείου και αναρωτιούνται ποια κατεύθυνση θα ακολουθήσουν, προτιμούν την Θεωρητική, γιατί δεν έχει μαθηματικά. Και επιλέγουν τη θεωρητική και πνίγονται.

ΠτΘ: Όταν παραλαμβάνετε ένα παιδί της δευτέρας λυκείου τουλάχιστον γνωρίζει τη γραμματική για να μπορεί να διαβάσει άγνωστο κείμενο;

Θ.Σ.: Πολύ λίγα παιδιά, και το λέω μετά λόγου γνώσεως, είναι αυτά τα οποία γνωρίζουν, και μάλιστα θα έλεγα όχι εξ ολοκλήρου. Είχα παιδιά από την Έκτη Δημοτικού, τα οποία είναι τώρα πρώτη λυκείου κι αν αυτή τη στιγμή δώσουν πανελλήνιες εξετάσεις, μπορώ να στοιχηματίσω και με ονόματα ότι θα αριστεύσουν. Θέλω να καταλήξω όμως στο ότι οι καλοί μαθητές του δημόσιου σχολείου έχουν μεσάνυχτα από γραμματική και συντακτικό.

ΠτΘ: Πώς γίνεται αυτό εφόσον τα παιδιά τέσσερα χρόνια διδάσκονται γραμματική;

Θ.Σ.: Δε διδάσκονται. Απλώς απασχολούνται. Άλλο τώρα να είμαι σε κάποιο επάγγελμα και να ασκώ το επάγγελμα και άλλο να υποαπασχολούμαι.

ΠτΘ: κ. Σουγκάρη σας ευχαριστώ πολύ.

Θ.Σ.: Κι εγώ σας ευχαριστώ και μάλιστα να ευχαριστήσω τις εκδόσεις του “Παρατηρητή” και φυσικά την κ. Τζένη Βαφειάδη με την οποία συνεργάστηκα ουσιαστικά για την πολύ ωραία αυτή έκδοση της θεματογραφίας.

Α.Π.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.