Τα προβληματα της μειονοτικης εκπαιδευσης

Τα προβλήματα που αντιμετωπίζει η μειονοτική εκπαίδευση αναφέρθηκε κατά την διάρκεια του 31ου Συνεδρίου της Ομοσπονδίας Ιδιωτικών Εκπαιδευτικών Λειτουργών ο κ. Τζαχήτ Αληοσμάν προέδρος της Ένωσης Τούρκων Διδασκάλων Δυτικής Θράκης. Η ομιλία του κ. Τζαχήτ Αληοσμάν έχει ως εξής:

«Θα ήθελα πρώτα να εκφράσω τη μεγάλη μας χαρά που βρισκόμαστε εδώ κοντά σας και ευχαριστούμε θερμά την Ομοσπονδία που με την πρωτοβουλία της αυτή μας δίνει την ευκαιρία να σας μεταφέρουμε απόψεις και εμπειρίες των Μειονοτικών Εκπαιδευτών και να σας παρουσιάσουμε τα προβλήματα που αντιμετωπίζει η Μειονοτική Εκπαίδευση μέσου ενός ανοιχτού και ειλικρινούς διαλόγου, χωρίς προκαταλήψεις με ένα κοινό όραμα και στόχο, την καλυτέρευση της εκπαίδευσης και την επίλυση των προβλημάτων αυτών.

Διανύοντας τον 21ο αιώνα με όλες τις καινοτομίες στην διάθεση των εκπαιδευτικών και των μαθητών θα επιθυμούσα να ήμουν σε θέση να συζητάω για επιτυχίες και άλματα στην εκπαίδευση αντί για προβλήματα και αποτυχίες και να σας παρουσιάσω μια πιο αισιόδοξη εικόνα της μειονοτικής εκπαίδευσης αλλά δυστυχώς, ζώντας καθημερινά τα προβλήματά της, νιώθω ότι η μειονοτική εκπαίδευση είναι ο πιο παραμελημένος τομέας της γενικής παιδείας που συνεχίζει να αντιμετωπίζει συσσωρευμένα προβλήματα, μια πραγματικότητας που ακόμα και εμείς οι μειονοτικοί εκπαιδευτικοί δυσκολευόμαστε κατά καιρούς να αποδεχτούμε βλέποντας ότι το χαμηλό επίπεδο εκμάθησης της μειονότητας καθιστά δύσκολη την μόρφωση και την προσαρμογής των νέων της μειονότητας στις απαιτήσεις της σύγχρονης κοινωνίας, σε σημείο που επηρεάζει και υποσκάπτει το επίπεδο της εθνικής παιδείας.

Το μειονοτικό εκπαιδευτικό πρόγραμμα που έχει συνταχθεί στα πλαίσια της Συνθήκης της Λοζάννης, και εφαρμόζεται στα μειονοτικά σχολεία είναι δίγλωσσο. Κάποια από τα μαθήματα διδάσκονται στη μητρική γλώσσα των μαθητών όπως μαθήματα (Μαθηματικά, Φυσική, Χημεία, Βιολογία…), ενώ μαθήματα γενικότερης παιδείας όπως Γεωγραφία, Ιστορία και Αρχαία Ελληνικά, διδάσκονται στην Ελληνική γλώσσα. Επίσης, η μειονοτική εκπαίδευση ρυθμίζεται με βάση τη Μορφωτική Συμφωνία που υπογράφηκε μεταξύ Τουρκίας και Ελλάδας στις 20 Απριλίου 1951 και αφορά την πολιτιστική συνεργασία και τους μετακλητούς δασκάλους και καθηγητές που υπηρετούν στα μειονοτικά σχολεία καθώς και το σχετικό Πρωτόκολλο του έτους 1968, το οποίο αφορά τη σύσταση της Ελληνο-Τουρκικής Πολιτιστικής Επιτροπής.

Ο αριθμός των μειονοτικών δημοτικών ανέρχεται σε 230 και λειτουργούν δυο μειονοτικά Γυμνάσια – Λύκεια στις πόλεις Κομοτηνή και Ξάνθη. Τα κτίρια όπου στεγάζονται τα δημοτικά σχολεία ανήκουν στα Βακούφια και το δικαίωμα διοίκησης και επίβλεψης ανήκει ολοκληρωτικά στη μειονότητα. Αλλά δυστυχώς οι νομοθετικές ρυθμίσεις που εφαρμόστηκαν κατά την περίοδο της Χούντας, και μετέπειτα, έπληξαν σε μεγάλο βαθμό την ιδιομορφία της μειονοτικής εκπαίδευσης, με αποτέλεσμα η εκμάθηση που γίνεται στα μειονοτικά σχολεία να είναι ανεπαρκής και υποβαθμισμένη εξαιτίας των λειτουργικών προβλημάτων όπως έλλειψη βιβλίων, εκπαιδευτικών και κτιριακών εγκαταστάσεων. Όλη αυτή η κατάσταση αποτέλεσε αφορμή για την δημιουργία ενός κλίματος έλλειψης εμπιστοσύνης, αβεβαιότητας για το μέλλον και αίσθηση παραμελισμού στα μέλη της μειονότητας.

Η πιο περιορισμένη ρύθμιση που έχει εφαρμοστεί με οδυνηρές επιπτώσεις στη μόρφωση των νέων της μειονότητας και δυστυχώς συνεχίζει να εφαρμόζεται είναι στο θέμα της επιλογής και πρόσληψης των εκπαιδευτικών που διδάσκουν τα μαθήματα της Τουρκικής γλώσσας στα μειονοτικά Δημοτικά σχολεία, οι οποίοι με βάση το άρθρο 40 της Συνθήκης της Λοζάννης επιλέγονται και προσλαμβάνονται με έγκριση των Σχολικών Εφοριακών Επιτροπών, ένα δικαίωμα που πλέον έπαψε να ισχύει. Μεγάλη πλειοψηφία των προσοντούχων μειονοτικών εκπαιδευτών που δίδασκαν στα μειονοτικά δημοτικά σχολεία απολύθηκαν με τη ρύθμιση που προβλέπεται για τους δημόσιους εκπαιδευτικούς λειτουργούς χωρίς όμως αυτοί να είναι δημόσιοι υπάλληλοι και δυστυχώς όσοι είναι εν ενεργεία δάσκαλοι δεν έχουν ασφαλιστική κάλυψη και συνεπώς δεν δικαιούνται συνταξιοδοτικό επίδομα. Επιπλέον, οι αιτήσεις διορισμού που υποβλήθηκαν από νέους εκπαιδευτές για συμπλήρωση των κενών θέσεων στα δημοτικά δεν έγιναν δεκτές.

Επίσης, ένα άλλο πλήγμα που δέχθηκε η μειονοτική εκπαίδευση και έθεσε εκτός λειτουργίας την άσκηση του δικαιώματος επιλογής και πρόσληψης δασκάλων των Σχολικών Εφορευτικών Επιτροπών ήταν η ίδρυση και λειτουργία της Ειδικής Παιδαγωγικής Ακαδημίας Θεσσαλονίκης, της οποίας οι απόφοιτοι διορίζονται κατευθείαν στα Μειονοτικά Δημοτικά Σχολεία, παραβαίνοντας έτσι με αυτόν τον τρόπο τον ημιαυτόνομο χαρακτήρα της μειονοτικής εκπαίδευσης, και διδάσκουν τα μαθήματα της Τουρκικής γλώσσας μετά από ανεπαρκή γλωσσικά εκπαιδευτικά προγράμματα, ένα μειονέκτημα το οποίο το αναγνωρίζουν και οι ίδιοι απόφοιτοι συνάδελφοι της Παιδαγωγικής Ακαδημίας και για το λόγο αυτό είχαν υποβάλλει γραπτή αίτηση ζητώντας να παρακολουθήσουν ενισχυτικά εκπαιδευτικά και γλωσσικά προγράμματα σε συνεργασία με εκπαιδευτικά ιδρύματα της Τουρκίας, μια παράκληση που δυστυχώς δεν εκπληρώθηκε.

Το κυριότερο πρόβλημα που ανησυχεί έντονα τα μέλη της μειονότητας, είναι ο αυξημένος αριθμός των νέων που εγκαταλείπουν τις σπουδές τους με συνέπεια να έχουμε ένα χαμηλό ποσοστό αποφοίτων που ολοκληρώνουν την εννιάχρονη υποχρεωτική πρωτοβάθμια εκπαίδευση. Η αδύνατη δομή της μειονοτικής πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης δεν είναι σε θέση να εφοδιάσει τους νέους με γερές βάσεις έτσι ώστε να μπορέσουν να συνεχίσουν την εκπαίδευσή τους στα ιδρύματα μέσης εκπαίδευσης και στα πανεπιστήμια της χώρας τους. Η δυσλειτουργία που εξακολουθεί να υπάρχει στα μειονοτικά δημοτικά σχολεία, και η λάθος πολιτική – όπως η μείωση του αριθμού και των διδακτικών ωρών στα μαθήματα της τουρκικής γλώσσας- που οδήγησε στην παραμέληση της μητρικής γλώσσας των μαθητών της μειονότητας, δυστυχώς σήμερα αποτελούν εμπόδια στην εκμάθηση όχι μόνο της Ελληνικής γλώσσας αλλά και της μητρικής γλώσσας, με συνέπεια οι νέοι της μειονότητας να αντιμετωπίζουν δυσκολίες στο χειρισμό και των δυο γλωσσών. Εξαιτίας αυτής της καταστάσεως, οι μαθητές της μειονότητας φτάνουν σε σημείο να μην είναι σε θέση να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Συνεπώς, οι νέοι απογοητευμένοι και αποτυχημένοι είτε σταματούν την παιδεία τους ή προτιμούν να συνεχίσουν την εκπαίδευσή τους στα εκπαιδευτικά ιδρύματα του εξωτερικού και των γειτονικών χωρών, νιώθοντας ότι μολονότι θεωρούνται ίσοι πολίτες δεν απολαμβάνουν ίσα δικαιώματα και ευκαιρίες. Εκπαιδευμένοι στο εξωτερικό επιστρέφοντας στην Ελλάδα, αντιμετωπίζουν δυσκολίες και προβλήματα προσαρμογής και αργούν να ενταχθούν στο οικονομικό δυναμικό της χώρας τους, με αποτέλεσμα να αυξάνεται ο αριθμός των άνεργων πτυχιούχων και δημιουργείται μια κοινωνία νέων που νιώθουν μη αποδεκτοί, μίζεροι και παραμελημένοι.

Ωστόσο, ως εκπαιδευτικοί μέλη της μειονότητας, πιστεύουμε ότι οι αρμόδιες αρχές θα δείξουν την πρέπουσα ευαισθησία και επιλέγοντας μια αντικειμενική και δίκαιη προσέγγιση μέσου ειλικρινούς διαλόγου θα προβούν σε ρυθμίσεις που θα οδηγήσουν σε άμεσες και εφαρμόσιμες λύσεις για την επίλυση των εκπαιδευτικών προβλημάτων της μειονότητας. Ήδη με τις συνεχιζόμενες διαβουλεύσεις μεταξύ των αρμόδιων της Τουρκίας και της Ελλάδας, τα μειονοτικά δημοτικά σχολεία εφοδιάστηκαν με καινούρια διδακτικά βιβλία της Τουρκικής γλώσσας.

Επίσης, ελπίζουμε ότι η ήπια πολιτική που εφαρμόστηκε στο θέμα της έγκρισης διορισμών των δεκατριών προσοντούχων καθηγητών στα μειονοτικά Γυμνάσια και Λύκεια θα ακολουθηθεί και στο θέμα διορισμού δασκάλων στη μειονοτική πρωτοβάθμια εκπαίδευση. Οι εκλογές που πραγματοποιήθηκαν, μετά από μια μακρά περίοδο, για την ανάδειξη των Σχολικών Εφορευτικών Επιτροπών από μέλη της μειονότητας, θεωρούνται ως ένα ελπιδοφόρο βήμα και ως προς την αναγνώριση αρμοδιοτήτων των Σχολικών Εφορευτικών Επιτροπών, όπως το δικαίωμα πρόσληψης δασκάλων στα δημοτικά σχολεία.

Ελπίζουμε ακόμη ότι οι αρμόδιοι θα δείξουν την ίδια ευαισθησία που έδειξαν εγκρίνοντας το πρόγραμμα ενισχυτικής εκπαίδευσης για εκμάθηση της Ελληνικής γλώσσας και για ενισχυτικά προγράμματα της μητρικής γλώσσας των μαθητών της μειονότητας.

Τελειώνοντας την ομιλία μου θα ήθελα να εκφράσω άλλη μια φορά την αισιοδοξία μας ότι οι αρμόδιοι φορείς θα δείξουν καλή θέληση και ειλικρίνεια στη δημιουργία των κατάλληλων προϋποθέσεων και συνθηκών για μια θετική και δυναμική επίλυση των προβλημάτων της μειονοτικής εκπαίδευσης».