“Τα δικαιωματα δεν ειναι απεριοριστα”
Ο Ομότιμος Καθηγητής Σπύρος Ν. Τρωιανός του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών μιλά σήμερα στον «Κόσμο» για το Δίκαιο που όπως υποστηρίζει είναι συνδεδεμένο με την ύπαρξη του ανθρώπου «χωρίς δίκαιο δεν μπορεί να ζήσει ο άνθρωπος» επισημαίνει ο καθηγητής Τρωϊανός και σημειώνει: «Από την στιγμή που δίπλα στον πρώτο άνθρωπο υπάρχει ένας δεύτερος, πρέπει να έχουμε κάποιους κανόνες συμπεριφοράς οι οποίοι ρυθμίζουν τις σχέσεις του πρώτου ανθρώπου με τον δεύτερο».
Πότε διαπιστώθηκε ότι χωρίς Δίκαιο δεν μπορεί να ζήσει ο άνθρωπος, όπως υποστηρίζετε;
Από την στιγμή που δίπλα στον πρώτο άνθρωπο υπάρχει ένας δεύτερος, πρέπει να έχουμε κάποιους κανόνες συμπεριφοράς οι οποίοι ρυθμίζουν τις σχέσεις του πρώτου ανθρώπου με το δεύτερο.
Ποιοι το συμφωνούν;
Οι ίδιοι οι άνθρωποι μεταξύ τους.
Και ποιοι βάζουν τους κανόνες, οι ισχυροί μήπως;
Η πολιτεία είναι εκείνη που θέτει τους κανόνες Δικαίου, αλλά συνήθως σε κάθε πολιτεία οι ισχυροί είναι εκείνοι οι οποίοι διαθέτουν τον μηχανισμό εκείνον με τον οποίο δημιουργούνται οι κανόνες Δικαίου.
Το Δίκαιο γιατί διαφέρει από εποχές σε εποχές, από κοινωνίες σε κοινωνίες;
Το Δίκαιο είναι κάτι το πάρα πολύ ζωντανό. Καμία δικαϊκή τάξη δεν μένει σταθερή. Δηλαδή το Δίκαιο είναι οι κανόνες συμπεριφοράς που ισχύουν σε ορισμένο τόπο, ορισμένη χρονική στιγμή. Επομένως, σε διαφορετικούς τόπους, διαφορετικές χρονικές στιγμές δεν είναι ποτέ όμοιο το Δίκαιο. Κι αυτό που ισχύει σήμερα δεν θα ισχύει αύριο, ούτε αυτό που ισχύει σήμερα είναι αυτό που ίσχυε χθες. Το Δίκαιο είναι φοβερά ζωντανό πράγμα.
Ποια η σχέση της κοινωνίας με το Δίκαιο;
Κοινωνία και Δίκαιο συμπλέκονται το ένα με το άλλο.
Η καταπάτηση του Δικαίου είναι μια «πικρή» ιστορία που επαναλαμβάνεται;
Επαναλαμβάνεται ναι. Γενικώς η ιστορία, αλλά κατ’ εξοχήν η ιστορία του Δικαίου επαναλαμβάνεται. Πολύ χρήσιμο θα ήταν από αυτή την επανάληψη να βγάζουμε και ορισμένα συμπεράσματα και να προσέχουμε να μην ξανακάνουμε τα ίδια λάθη στο μέλλον, γιατί κατά κάποιον τρόπο η ιστορία είναι μια επανάληψη λαθών.
Γιατί μελετάτε με τόσο ενδιαφέρον το Βυζαντινό Δίκαιο;
Το βυζαντινό δίκαιο ήταν μια εξελιγμένη μορφή του Ρωμαϊκού Δικαίου. Υφίστανται έννομες σχέσεις που εξακολουθούν να ρυθμίζονται από το Βυζαντινό Δίκαιο και γι’ αυτό το λόγο – όπως και για πολλούς άλλους – παρουσιάζει εξαιρετικό ενδιαφέρον.
Πώς εξηγείται η διατήρηση αυτών των ρυθμίσεων και των διατάξεων του Βυζαντινού Δικαίου, όπως επισημαίνετε;
Το Βυζαντινό Δίκαιο ήταν το πιο πρόσφατο. Αυτό που προηγήθηκε του δικού μας Αστικού Κώδικα.
Στο διάβα των αιώνων τι προστατεύει το Δίκαιο;
Το Δίκαιο εξασφαλίζει δικαιώματα, αλλά και προστασία με το να θέτει όρια στην άσκηση των δικαιωμάτων.
Δηλαδή τα δικαιώματα δεν είναι απεριόριστα, έχουν και αυτά όρια;
Τα δικαιώματα δεν είναι απεριόριστα. Ακόμη και τα ανθρώπινα δικαιώματα και αυτά ακόμη γνωρίζουν ορισμένα όρια.
Πού σταματούν τα δικαιώματα;
Εκεί που αρχίζουν τα δικαιώματα του άλλου.
Ποιος ο ρόλος των αρχαίων ελληνικών Δικαίων στη διαμόρφωση των μετέπειτα Δικαίων;
Τα αρχαία ελληνικά δίκαια ήταν πολύ εξελιγμένα και επηρέασαν πάρα πολύ τη διαμόρφωση του Ρωμαϊκού Δικαίου, το οποίο, όμως, έφτιαξε Επιστήμη του Δικαίου. Οι Έλληνες είχαν κανόνες, είχαν Δίκαια αλλά δε δημιούργησαν επιστήμη του Δικαίου. Αυτή τη δημιούργησαν οι Ρωμαίοι και από αυτούς την κληρονομήσαμε εμείς σήμερα.
Η αυστηρότητα είναι αυτή που προστατεύει ένα Δίκαιο ή η πίστη στο ίδιο το Δίκαιο;
Ο συνδυασμός. Η αυστηρότητα δεν μπορεί να γίνει υπέρτατος κανόνας, το: «Durra lex send lex» δεν έχει απόλυτη ισχύ. Θα πρέπει να λαμβάνεται υπ’ όψιν και η αριστοτελική επιείκεια την οποία την είχαν σε ύψιστο βαθμό και την χρησιμοποίησαν οι Ρωμαίοι.
Το Βυζάντιο ακόμη και σήμερα εξακολουθεί να είναι παρεξηγημένο…
Για πάρα πολλά χρόνια, ίσως και αιώνες, ήταν πολύ παραγνωρισμένο και πολύ παρεξηγημένο. Και εν πολλοίς και σήμερα παρεξηγείται. Υπάρχει μια ορισμένη ομάδα ανθρώπων, ορισμένης ιδεολογικής κατευθύνσεως που ακριβώς συνεχίζουν αυτή την παρεξήγηση του Βυζαντίου, είτε αθέλητα είτε ηθελημένα.
Δεν ήταν Μεσαίωνας όπως επέμεναν να το παρουσιάζουν κάποιοι…
Σε καμία περίπτωση. Ο Μεσαίωνας είχε προϋπάρξει. Σε πάρα πολλά σημεία ήταν το Βυζάντιο εξαιρετικά προοδευτικό, αλλά αυτά τα πράγματα δεν θέλουμε να τα δούμε.
Μαρία Νικολάου
Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
