Στρες στους σκυλους

Στα πλαίσια της καλύτερης κατανόησης της συμπεριφοράς του σκύλου – δικού μας ή όχι – και με σκοπό την σωστή επικοινωνία μαζί του και την αποφυγή γνωστών προβλημάτων τόσο για τους ιδιοκτήτες όσο και γι΄ αυτούς που δεν έχουν ιδιαίτερη εξοικείωση με τα ζώα, παραθέτουμε το παρακάτω κείμενο με τίτλο «Στρες στους Σκύλους» από το βιβλίο «Μιλώντας με το Σκύλο σας – Σήματα ηρεμίας» της Τurio Rugaas.

Άννα Ατζεμιδάκη

Ο κάθε ανθρωπινός οργανισμός αποτελείται από πλήθος οργάνων. Οι ορμόνες αυτές χρειάζονται σε διάφορες κατηγορίες και σκοπός τους είναι να βοηθούν το ανθρώπινο σώμα να λειτουργεί, να αντιδρά και να αισθάνεται. Η ύπαρξη τους, λοιπόν, είναι απαραίτητη. Στις ορμόνες οφείλεται η καλή ή η κακή μας διάθεση, ο ενθουσιασμός, η ενεργητικότητα ή η ατονία που μπορεί να νιώθουμε. Έτσι θα παρατηρήσουμε τους εαυτούς μας κάποιες φορές ήρεμους, χαλαρωμένους και ιδιαίτερα ευχάριστους πράγμα που δηλώνει ότι το οργανικό μας σύστημα λειτουργεί κανονικά. Αντίθετα, κάποιες άλλες φορές, καταστάσεις όπως η υπερένταση, ο φόβος, η ανασφάλεια, ο θυμός διαταράσσουν την λειτουργία των ορμονών μας, έτσι ώστε η ισορροπία να χάνεται και εμείς να νιώθουμε κουρασμένοι και αγχωμένοι κλπ. Εμείς οι άνθρωποι, αγχωνόμαστε και κουραζόμαστε συνήθως με διαφορά ατυχή γεγονότα και καταστάσεις που μπορούν να μας προκαλέσουν πόνο και λύπη. Κυρίως όμως, μας αγχώνει το αβέβαιο. Μας αγχώνουν καταστάσεις που νιώθουμε ότι δεν μπορούμε να ελέγξουμε. Έτσι λοιπόν ένας άνθρωπος που φοβάται να οδηγήσει σε παγωμένο οδόστρωμα, που νιώθει αβεβαιότητα για το αν θα τα καταφέρει, βιώνει τέτοια ταραχή και ένταση που τελικά δεν το τολμάει.

Ο έλεγχος του εαυτού μας και η εξοικείωση με δύσκολες και έντονες καταστάσεις είναι κάτι που μπορούμε να μάθουμε. Όσο πιο καλά μαθαίνουμε να είμαστε κύριοι των καταστάσεων και όχι να κυριευόμαστε από αυτές, τόσο πιο εύκολα αντιμετωπίζουμε το άγχος και την ταραχή μας. Ένα άτομο για παράδειγμα που δεν είναι συνηθισμένο να συμμετέχει σε συγκεντρώσεις με πολύ κόσμο, θα νιώθει πολύ άβολα αν ξαφνικά βρεθεί επίκεντρο του ενδιαφέροντος. Αυτό θα συμβεί κυρίως αν το άτομο αυτό δεν είναι εξοικειωμένο με τέτοιου είδους συμβάντα και τρομοκρατείται. Αντίθετα, κάτι ανάλογο δεν θα συμβεί σε ένα άτομο που είναι συνηθισμένο να συμμετέχει σε παρόμοιες συγκεντρώσεις. Ο λόγος είναι η γνώση που διαθέτει το συγκεκριμένο άτομο σ΄ αυτόν τον τομέα, πράγμα που το γεμίζει με σιγουριά και αυτοπεποίθηση και το κάνει να έχει πλήρη έλεγχο του εαυτού του και της κατάστασης στην οποία βρίσκεται. Ένα τέτοιο άτομο δεν θα νιώσει ποτέ ταραχή ή άγχος.

Δεν είναι όμως το μοναδικό πλάσμα που βιώνει τέτοιου είδους συναισθήματα. Το ζώο, και συγκεκριμένα τα σκυλιά- ο πιο κοντινός φίλου του ανθρώπου– βιώνουν τα παραπάνω συναισθήματα ακριβώς με τον ίδιο τρόπο και τους ίδιους λόγους.

Τα σκυλιά κυρίως επειδή ζουν τόσο κοντά μ΄ εμάς, πιέζονται και αγχώνονται με τα ίδια πράγματα όπως εμείς. Πανικοβάλλονται όταν δεν μπορούν να καταλάβουν τα γίνεται γύρω τους ή όταν δεν μπορούν να ελέγξουν τα συναισθήματά τους. Ο πόνος, η απειλή, η δυσαρέσκεια, ο θυμός, η βία, η καταπίεση είναι μερικές από τις κυριότερες καταστάσεις που προκαλούν άγχος και φόβο στα σκυλιά. Εκτός από τα παραπάνω όμως υπάρχουν και ευχάριστες συγκινήσεις που επιδρούν στη… των σκύλων. Ο ενθουσιασμός που εκφράζουν για ένα πρόσωπο ή πράγμα, η υπερκινητικότητα, το ζωηρό παιχνίδι, η παρατεταμένη άσκηση, είναι όλα ευχάριστες καταστάσεις που όμως μπορούν να προκαλέσουν δυνατές αντιδράσεις στο ζώο, με αποτέλεσμα αυτό να νιώθει υπερένταση, έξαψη και κούραση που σίγουρα θα επιφέρουν άγχος. Επίσης, πολύ άγχος μπορεί να προκαλέσει και η απομόνωση από άλλα ζώα ή ανθρώπους. Αυτή είναι μια κατάσταση που ένα σκυλί δεν μπορεί να συνηθίσει γιατί του αρέσει να ζει με παρέα. Όταν τα σκυλιά αγχώνονται, φοβούνται ή δυσανασχετούν μας το δείχνουν με πολλούς τρόπους. Όσο νωρίτερα το καταλάβουμε τόσο καλύτερα για το ζώο, που στην πραγματικότητα ξεκάθαρα μας δηλώνει ότι πρέπει να το βοηθήσουμε. Στις περιπτώσεις που το άγχος του προέρχεται από το γύρω του περιβάλλον και τις δραστηριότητες μέσα σε αυτό, το σκυλί θα δείξει αδιαφορία, νωχελικότητα και χαλάρωση. Δηλώνει δηλαδή ότι χρειάζεται ηρεμία και αυτό είναι που πρέπει να λάβει. Εμείς με την σειρά μας πρέπει να αποφύγουμε τα ζωηρά παιχνίδια και άλλες κουραστικές δραστηριότητες μαζί του.

Υπάρχουν όμως και φορές που εμείς ίσως δεν καταλαβαίνουμε τα σωστά μηνύματα και συνεχίζουμε να ασχολούμαστε περισσότερο με το ζώο, νομίζοντας ότι αυτό είναι που έχει ανάγκη. Σε μια τέτοια περίπτωση, η προηγουμένη αδιαφορία του ζώου θα εξελιχθεί σε απομάκρυνση από εμάς και από τον χώρο του και θα αναζητήσει να υπερασπιστεί τον εαυτό του μόνο του. Με άλλα λόγια, θα προσπαθήσει να αμυνθεί σ΄ εμάς. Αυτό δεν είναι απαραίτητο να το αφήσουμε να συμβεί. Μπορούμε από νωρίς να καταλάβουμε τη διαφορά στη συμπεριφορά του ζώου και να εμποδίσουμε να εξελιχθεί η ένταση και το άγχος σε επιθετικότητα και αγριάδα.

Είναι πολύ σημαντικό να προλάβουμε την άσχημη εξέλιξη της παραπάνω κατάστασης κυρίως γιατί, αν η ένταση και η κούραση ο φόβος και το άγχος παραμένουν, τότε το σκυλί μας, εκτός από ψυχολογική πίεση και τρόμο, θα αποκτήσει και προβλήματα στην υγεία του. Όσο παράξενο και αν μας φαίνεται, οι αλλεργίες, τα προβλήματα δυσπεψίας και τα καρδιακά προβλήματα που πολιές φορές αποκτούν τα σκυλιά, τις περισσότερες φορές προέρχονται από τα παραπάνω. Το ίδιο πράγμα συμβαίνει και στον άνθρωπο.

Προσωπικά έχω ασχοληθεί ιδιαίτερα με σκυλιά που έχουν αντιμετωπίσει προβλήματα όπως αυτά που αναφέραμε παραπάνω. Η εμπειρία μου λέει, ότι τα σκυλιά που έχουν πολύ επιθετική συμπεριφορά απέναντί μας ή ακόμα και σε άλλα σκυλιά, εκφράζουν με αυτό τον τρόπο την ανάγκη τους να αμυνθούν.

Η συνεχόμενη κούραση και το άγχος που βιώνει το ζώο όταν φοβάται ή είναι ανασφαλές, πολύ γρήγορα αρχίζει να ενεργοποιεί τα αντανακλαστικά της αυτοπροστασίας που διαθέτει, τα οποία εμείς λαμβάνουμε σαν βίαια και άγρια ξεσπάσματα. Αναμφίβολα λοιπόν, ένα σκυλί που από μικρή ηλικία αντιμετώπιζε ένα σκληρό, βίαιο και απαιτητικό αφεντικό έχει περισσότερες πιθανότητες να παρουσιάσει πρόβλημα, παρά ένα άλλο που αντιμετωπίζεται φιλικά και ήρεμα.

Θα έπρεπε, επίσης, όλοι να γνωρίζουμε ότι όλα τα σκυλιά μαθαίνουν μέσω της συναναστροφής και της συντροφικότητας. Το σκυλί μας θα είναι ό,τι και η συντροφιά του. Αν η συντροφιά του και τα ερεθίσματα που παίρνει είναι σωστά, τότε η συμπεριφορά του θα είναι ανάλογη. Αν συμβαίνει το αντίθετο, πρέπει να επέμβουμε για να αποφύγουμε δυσάρεστα αποτελέσματα.

Συμπέρασμα

Το συμπέρασμα είναι ότι δεν υπάρχει κανένας λόγος να φερόμαστε άγρια, βίαια, θυμωμένα και απειλητικά στα σκυλιά μας. ακριβώς αυτοί οι τρόποι είναι που θα εξαγριώνουν και δημιουργούν την επιθετικότητά τους απέναντί μας. Επιθετικότητα που το σκυλί θεωρεί ότι είναι ένας φυσιολογικός τρόπος να υπερασπιστεί τον εαυτό του. Η επιθετικότητά αυτή εκδηλώνεται συνήθως με μεγάλη εξαγρίωση με σημείο που το ζώο, σαν αποτέλεσμα αυτοάμυνας, καταφεύγει ακόμα και στο δάγκωμα.

Στο πέρασμα των τελευταίων 10-12 χρονών έχω τύχει να εκπαιδεύσω περίπου 700 με 800 σκυλιά ανά χρόνο. Κάποια χρονιά ξεπέρασα και τα 1000. δεν έχω καταλήξει σε ακριβή στατιστικά στοιχεία από όλη αυτή την εμπειρία μου, φάνηκε όμως καθαρά ότι τουλάχιστον το 1/3 των σκυλιών αυτών αντιμετώπιζαν προβλήματα υπερέντασης, άγχους και θυμού. Επίσης, άλλο 1/3 έπασχε από διάφορες φοβίες και το υπόλοιπο ποσοστό αντιμετώπιζε άλλα προβλήματα συμπεριφοράς όπως μεγάλη καταπίεση έως και αυξημένη επιθετικότητα.

Εχοντας λοιπόν τη διάθεση να βοηθήσουμε το σκυλί μας και να το απαλλάξουμε από τέτοιου είδους προβλήματα, πρέπει να γνωρίζουμε ότι είναι περισσότερο σημαντικό να ασχολούμαστε με τις αιτίες και τους λόγους που οδήγησαν το σκυλί μας σε μία τέτοια κατάσταση και να τους αποφύγουμε στο μέλλον, παρά να προσπαθούμε να ακολουθούμε τρόπους θεραπείας των συμπτωμάτων. Είναι δε εντελώς παράλογο να χρησιμοποιούμε όλα τα μέσα που κυκλοφορούν στο εμπόριο, όπως μάσκες, λουριά, σπρέι για να περιορίσουμε ο γαύγισμα την εξαγριωμένη συμπεριφορά και τον θυμό του σκύλου μας. Καλύτερα ας ψάξουμε για τον λόγο που το προκαλεί να γαβγίσει όπως και για τον τρόπο που γαβγίζει. Παρατηρήστε το σκύλο σας. Ψάξτε να βρείτε τι το κουράζει,, τι το φοβίζει τι του προκαλεί θυμό και εξαγρίωση. Κάντε κριτική στον εαυτό σας, στην συμπεριφοράς σας απέναντί του. Ερευνείστε αν ο χώρος, τα άτομα που το περιβάλλουν και οι δραστηριότητές του, είναι αυτά που το ευχαριστούν. Ίσως θα ήταν καλό να συμβουλευτείτε και ένα άτομο από διαφορετικό χώρο που μπορεί να δει τα πράγματα πιο αντικειμενικά από εσάς. Συνήθως, επειδή είμαστε τόσο κοντά στο ζώο, δεν μπορούμε να αντιληφθούμε τη λάθος συμπεριφορά μας.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.