«Στην Επανασταση του ΄21, οι κατοικοι του χωριου μου υψωσαν Λαβαρα»

Στο Σούλι της Θράκης πάει ο «Κόσμος» σήμερα, στα Λάβαρα του Έβρου. Η συμμετοχή των Θρακιωτών στην Ελληνική Επανάσταση του 1821 δεν είναι ευρέως γνωστή. Οι σύγχρονοι μελετητές αναφέρουν ότι η Θράκη είχε «εκπροσώπους» σε όλα τα επαναστατικά κινήματα της εποχής . Αγωνιστές που ανέπτυσσαν δράση σε κινήματα που ξεσπούσαν ένα μετά το άλλο σε πόλεις όπως: Στενήμαχο, Αδριανούπολη, Σουφλί, Μάλγαρα, Σωζόπολη, Αγχίαλο, Μεσήμβρια, Μάκρη, Σαμοθράκη, Μαρώνεια, Κεσσάνη και Αίνο, κινήματα που είχαν όλα την ίδια κατάληξη, πνίγονταν στο αίμα. Σήμερα, 185 χρόνια μετά, οι κάτοικοι των Λαβάρων, όπως ο Θανάσης Πολυζωϊδης, υπερηφανεύονται και για ένα, επίσης άγνωστο σημείο της ιστορίας, για το δικό τους Σούλι…

Γιατί το χωριό σας οι παλιοί το ξέρουν και ως Σαλτήκ;

Γιατί, τον 17ο αιώνα ήταν Κεφαλοχώρι απαλλαγμένο από Φόρους με την ονομασία Σαλτήκ. Σημαίνει τόπος όπου κατασκευάζονται τα “σάλια”, πλατειές βάρκες με επίπεδη καρίνα, με τις οποίες γίνονταν η μεταφορά των προϊόντων στον ποταμό ‘Eβρο.

Κι αυτό που λένε για τις ρίζες του να φθάνουν ως το Βυζάντιο είναι αλήθεια;

Ναι, το παρελθόν του φτάνει στους πριν από τον αυτοκράτορα Ηράκλειο, χρονιά του λατινοφώτου Βυζαντίου και φαίνεται από πανάρχαιες δεξαμενές νερού, με την ονομασία Βιστέρνα [Bis sterna = διπλανή δεξαμενή] και τάφους της ίδιας εποχής.

Και η ονομασία: «Λάβαρα» πώς δόθηκε;

Η ονομασία Λάβαρα δόθηκε διότι κατά την μεγάλη Ελληνική Επανάσταση του 1821, οι κάτοικοι του χωριού ύψωσαν σημαίες [Λάβαρα] με σταυρό και εξόντωσαν τουρκική στρατιωτική δύναμη στην περιοχή τους.

Η εκκλησία στα ψηλά του χωριού έχει καμιά σχέση με το γεγονός αυτό, γιατί είναι χτισμένη τότε…

Σε ανάμνηση αυτού του γεγονότος, ανήγειραν αργότερα την εκκλησία του Αγίου Αθανασίου που πανηγυρίζει στις 2 Μαΐου, ημέρα διεξαγωγής της μάχης. Η εκκλησία αυτή αποτελεί και σήμερα σημαντικό αξιοθέατο του χωριού. Δεν είναι πολύ όμορφη;

Ναι, είναι. Κι αυτός ο «καπετάν Βαγγέλης» που τον αναφέρουν στις κουβέντες τους αρκετά συχνά οι κάτοικοι ποιος ήταν;

Ήταν αυτός που φρόντισε να διατηρήσει αυτό το φιλελεύθερο πνεύμα και στα μετέπειτα χρόνια. Ο καπετάν Βαγγέλης Ματσιάνης, έδρασε στα τέλη του 19ου αιώνα.

Υπάρχει κάποια ιστορική μαρτυρία για τη δράση του ή έστω κάποια αναφορά στα τραγούδια και στην παράδοση του τόπου σχετική με τη δράση του;

Το πιο γνωστό που λέγεται είναι ο διάλογος που είχε με την μάνα του. Προσπαθούσε να τον πείσει να αφήσει τα όπλα:“……… Κάτσει Βαγγέλη μ’ στον κοντά μ’ κι δ’ λέψι στις δουλειές μας κι θα σ’ αρραβωνιάσουμ’ κι γω θα σ’ παντρέψου.

– Δε θέλου γω ‘ραβώνιασμα κι γ’ ναίκα ντιπ δε θέλου αρραβωνιαστικιά μ’ είν’ του σπαθί κι του τουφέκι μ’ γυναίκα” λένε ότι απαντούσε εκείνος.

Οι κάτοικοι σήμερα γνωρίζουν την ιστορία του χωριού τους;

Ναι, λένε με καμάρι ότι: «Στο δικό μας χωριό δεν πάτησε ποτέ το πόδι του κατακτητής». Μικροί και μεγάλοι. Άλλωστε, μόνο αν το λέμε εμείς θα σωθεί από την λήθη του χρόνου αυτή η άγνωστη πτυχή της ιστορίας μας. Για τα παιδιά των Λαβάρων η εθνική επέτειος δεν είναι μια καλή ευκαιρία να χαθεί σχολικό μάθημα, αλλά «αφορμή για να μιλήσουν οι άλλοι για το χωριό μας.

Πόσοι ήταν οι κάτοικοι στο χωριό τα χρόνια της Επαναστάσεως;

Τα χρόνια της Σκλαβιάς ήταν 150 οικογένειες που έμεναν στον οικισμό και κατάφεραν να κρατήσουν μακριά από το χωριό τους τους Τούρκους κατακτητές. Οι Τούρκοι μάλιστα είχαν αποδεχτεί την ήττα τους και αποκαλούσαν το χωριό: «Σαλτικιοϊ»που σημαίνει Άβατον.

Είχαν αναπτύξει δηλαδή και ένοπλη δράση;

Βέβαια, την περίοδο της Τουρκοκρατίας προκαλώντας μάλιστα το φόβο και τον τρόμο στους Τούρκους κατακτητές. Χαρακτηριστικό είναι ότι δεν είχαν επιτρέψει ούτε καν την εγκατάσταση έστω μιας τουρκικής οικογένειας. Τα γειτονικά τουρκικά χωριά απείχαν ελάχιστα χιλιόμετρα, ωστόσο, οι Τούρκοι δεν τολμούσαν ούτε με την παρουσία στρατού να εγκατασταθούν στο «Σαλτικιοϊ».

Και στο δάσος της Δαδιάς τι έγινε;

Σύμφωνα με τον ιστορικό, μελετητή και λαογράφο Μόσχο Κούκο, αλλά και με μαρτυρίες που σώζονται χρόνια τώρα από στόμα σε στόμα, οι κάτοικοι των Λαβάρων στις 2 Μαΐου εξόντωσαν στο δάσος της Δαδιάς ολόκληρο τουρκικό ασκέρι. Όταν νίκησαν και τον τελευταίο τούρκο στρατιώτη ύψωσαν σημαία με μαύρο σταυρό σε γαλάζιο φόντο. Γύρω από το Σουφλί, στο Αμόριο, στα Λάβαρα, στην Κορνοφωλιά, στη Δαδιά και στη Μάνδρα οι κάτοικοι ανήκαν όπως αναφέρεται σε μια κοινή πολιτιστική ομάδα με κοινή καταγωγή, καθαρά ελληνική γι’ αυτό και δεν στέριωσαν Τούρκοι. Ακόμη και τα σκληρά χρόνια της σκλαβιάς και του αγώνα τα σχολεία λειτουργούσαν συνέχεια.

Οι τούρκοι πώς αντέδρασαν;

Όταν οι Τούρκοι έμαθαν για την επανάσταση διατάχτηκε ένας πασάς, ο Μπαϊράμ Πασάς να κάνει επιστράτευση στην περιοχή της Σμύρνης για να καταπνίξει την Επανάσταση. Σε ένα δικό του έγγραφο αναφέρεται: «Άργησα να έρθω γιατί οι ραγιάδες στον κόλπο της Καλλίπολης είχαν ξεσηκωθεί και χρονοτρίβησα μέχρι να τους επαναφέρω στην τάξη» αυτό αποδεικνύει ότι δεν έλειπαν οι εξεγέρσεις από την Θράκη. Τουρκικές Πηγές αναφέρουν επαναστατικά κινήματα και στην Αίνο, στην Χερσόνησο της Καλλίπολης, στη Σαμοθράκη, στη Μαρώνεια.

Δηλαδή, η Θράκη έχει το δικό της Σούλι;

Ναι, τα Λάβαρα είναι το Σούλι της Θράκης.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.