Στα 4 τετραγωνικα με νομοθετικη ρυθμιση

Σε συνέχεια της έρευνας για τα περίπτερα αναζητήσαμε την ιστορική τους παρουσία στην μεταπολεμική Ελλάδα συνομιλώντας με τον Πρόεδρο του Συνδέσμου Αναπήρων και Θυμάτων Πολέμου κ. Κωνσταντίνο Λαγάκη, ο οποίος έδωσε και την είδηση για την υπόσχεση των αρμοδίων υπουργείων να διπλασιάσουν τα τετραγωνικά εγκατάστασης των περιπτέρων με νομοθετική ρύθμιση. Ο Σύνδεσμος είναι ο εκπρόσωπος των συμφερόντων της ειδικής αυτής κατηγορίας του ελληνικού πληθυσμού και δι’ αυτού αναφέρονται και υπερασπίζονται τα νόμιμα δικαιώματά τους οι δικαιούχοι του «προνομίου» ιδιοκτησίας περιπτέρου.

«Τα περίπτερα κατασκευάστηκαν σε πόλεις και χωριά με το Νόμο 1324 που ψηφίστηκε το 1949. Τότε οι ανάπηροι και τα θύματα πολέμου τόσο του Πρώτου όσο και του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου λάμβαναν μία πενιχρή σύνταξη, που δεν ήταν ικανή να συντηρήσει τις οικογένειές τους, ούτε να ξαναχτίσει τις περιουσίες τους που ο πόλεμος είχε καταστρέψει.

Οι περισσότεροι ήταν ακρωτηριασμένοι, είχαν χάσει χέρια, πόδια, άλλοι ήταν τυφλοί, γενικώς ήταν ανίκανοι για εργασία και αναγκάζονταν να βγαίνουν στους δρόμους και να ζητούν ελεημοσύνη. Τότε λοιπόν το ελληνικό Κράτος, κάτω από την κοινωνική πίεση που δεχόταν, αναγκάστηκε να βρει κάποιον τρόπο να τους βοηθήσει και να ενισχύσει οικονομικά τους ανθρώπους αυτούς. Έτσι λοιπόν έδωσαν άδειες για να γίνουν περίπτερα. Από τότε τα περίπτερα έμειναν και έφτασαν μέχρι τις μέρες μας προσαρμοζόμενα στις εκάστοτε ανάγκες.

Αν θέλουμε να δούμε τι βοήθεια ήταν για τον ανάπηρο τότε, θα πρέπει να λάβουμε υπόψη μας τις διαστάσεις του περιπτέρου (1,50μ. χ 1,30μ.). Τι θα μπορούσε να πουλήσει ο ανάπηρος, ώστε να μπορούμε να μιλάμε και για οικονομική αποκατάσταση; Ήταν απλά μια βοήθεια, ένα συμπλήρωμα, ενώ παράλληλα έμενε καθηλωμένος μέσα στη «φυλακή» του περιπτέρου, επί ώρες, χωρίς καν βοηθητικό χώρο».

Περίπτερα δικαιούνταν οι ίδιοι οι ανάπηροι, ανάλογα με το ποσοστό αναπηρίας τους που προσδιόριζε και τη σειρά προτεραιότητας και στη συνέχεια οι χήρες ή τα ορφανά, τα θύματα πολέμου. Οι ανάπηροι και τα θύματα ήταν χιλιάδες και τα περιθώρια στενά για να αποκατασταθούν όλοι, αφού ένα περίπτερο αντιστοιχούσε σε 400 κατοίκους. Αυτό είναι το όριο που εξακολουθεί να ισχύει, ακολουθώντας τα εκάστοτε απογραφικά στοιχεία, στις πόλεις και στα χωριά.

Οι θέσεις ορίζονται σε συνεργασία Νομαρχίας και Δήμου, ενώ παλαιότερα υπήρχε και Επιτροπή στην οποία συμμετείχε ο Σύνδεσμος Αναπήρων, σήμερα η Επιτροπή έχει καθοριστεί και ο ορισμός του δικαιούχου γίνεται με πρόταση της αρμοδίας υπηρεσίας και σύμφωνη γνώμη του δήμου και του Συνδέσμου.

Με την πάροδο του χρόνου και καθώς οι πρώτοι κατά σειρά δικαιούχοι (ανάπηροι) εκλείπουν, οι αναποκατάστατοι της λίστας έχουν δικαίωμα να υποβάλλουν τα δικαιολογητικά τους. Είναι οι ανάπηροι με μικρότερο ποσοστό αναπηρίας και τα θύματα πολέμου, που έρχονται να διεκδικήσουν την ιδιοκτησία του περιπτέρου. Όποιος διαθέτει τα περισσότερα «προσόντα», εξεταζομένης της οικογενειακής και της οικονομικής του κατάστασης, γίνεται ο νέος ιδιοκτήτης. «Αν εκλείψει ο ανάπηρος ακολουθεί η γυναίκα του, ο γιος του όσο σπουδάζει και η κόρη του εφόσον είναι ανύπαντρη».

Νέες κατηγορίες

Ο όρος «σχολάζοντα περίπτερα» προσδιορίζει περίπτερα των οποίων οι ιδιοκτήτες και οι άμεσα απόγονοί τους έχουν εκλείψει. Ο κ. Λαγάκης αναφέρει ότι στην επαρχία λόγω της στενότερης σχέσεως των κατοίκων γίνεται γνωστή η χηρεία ενός περιπτέρου, οπότε οι διαδικασίες ανανέωσης του ιδιοκτήτη κινούνται σύννομα και εγκαίρως. «Αμέσως στέλνουμε στη Νομαρχία τη ληξιαρχική πράξη θανάτου. Η Νομαρχία ανακοινώνει το γεγονός και οι κατά νόμο δικαιούχοι υποβάλουν αιτήσεις, που κρίνονται, και επιλέγεται ο λιγότερο προνομιούχος υποψήφιος. Καθώς εκλείπει η πρώτη γενιά άμεσα δικαιούχων εμφανίζεται η δεύτερη γενιά, αλλά μέσα από αυτή τη διαδικασία δικαιώνονται και όσοι της πρώτης γενιάς δεν έτυχαν του ευεργετήματος, λόγω του ότι προηγούνταν κατηγορίες με μεγαλύτερα ποσοστά αναπηρίας».

Εξαρχής ο νόμος έδινε το δικαίωμα εκμίσθωσης των περιπτέρων όταν οι δικαιούχοι ιδιοκτήτες ήταν άρρωστοι, αγράμματοι, προβλέποντας κι άλλες κατηγορίες αδυναμίας. Ο αρχικός χρόνος ήταν ένα έτος, κατόπιν έγινε τριετία και σήμερα ισχύει η πενταετία. «Υπάρχουν σχετικές έντυπες συμβάσεις από το υπουργείο Υγείας που συμπληρώνονται και με τη λήξη του χρόνου ανανεώνονται. Πολλές φορές οι ενοικιαστές διεκδίκησαν, λόγω των αυξήσεων των μισθωμάτων, να μπουν στο ειδικό καθεστώς του ενοικιοστασίου, αλλά τελικά δεν έγινε αποδεκτό ούτε από τα δικαστήρια, στα οποία κατέφυγαν, διότι το περίπτερο θεωρείται κινητό και όχι κατάστημα, αφού μπορεί με απόφαση της δημοτικής αρχής να μεταφερθεί».

Ο νόμος 1416| 84 τροποποιεί κάποιες διατάξεις προηγηθέντων νόμων και η αρμοδιότητα για τον καθορισμό θέσεων και αναγνώριση δικαιωμάτων εκμετάλλευσης των περιπτέρων εκχωρήθηκε στον νομάρχη κατόπιν εισηγήσεως του οικείου δήμου και σύμφωνης γνώμης του Συνδέσμου Αναπήρων και Θυμάτων Πολέμου. «Να ξέρουν όλοι ότι παράνομο περίπτερο στον νομό μας δεν υπάρχει. Στο ερώτημα αν ζουν ακόμη ανάπηροι πολέμου υπάρχει ήδη απάντηση. Επίσης να ξέρουν ότι μετά από τους αναποκατάστατους που ακολουθούν, ψηφίστηκε και ένας ακόμη νόμος ο 30362002 με τον οποίο στην κατηγορία των αναπήρων πολέμου προστίθενται οι κατηγορίες αμάχου πληθυσμού, όσοι δηλαδή έχουν υποστεί βλάβες της υγείας τους από κατάλοιπα πολέμου (νάρκες, πυροκροτητές κλπ), του Δημοκρατικού Στρατού και της ειρηνικής περιόδου – δηλαδή ένστολων που έχασαν τη ζωή τους εν ώρα υπηρεσίας – όσοι σκοτώθηκαν στην Κύπρο το ΄74 και άλλες κατηγορίες.

Έτσι ενώ τα θύματα πολέμου περίμεναν τη σειρά τους, να μπορέσουν, έστω και στα γεράματα να τύχουν του «προνομίου» που η πατρίδα τους εκχώρησε, εμφιλοχωρούν τώρα και νέες κατηγορίες. Κάποιοι από τις νεοεισερχόμενες κατηγορίες έχουν μεγάλα ποσοστά αναπηρίας, ούτως ώστε να υπάρχει πλέον η βεβαιότητα ότι κάποιοι από τους αναπήρους πολέμου ή τα θύματα πολέμου θα αποκλειστούν τελείως. Επί του θέματος αυτού εμείς διαμαρτυρηθήκαμε και έχουμε στείλει επιστολές σε κάθε αρμόδιο, με τις οποίες ζητούμε την τροποποίηση του νόμου για να μπορέσουν να προηγηθούν τα θύματα πολέμου».

Υπό διωγμό

Αναφερόμενος στη σημερινή κατάσταση ο κ. Λαγάκης έρχεται συμπαραστάτης των ενοικιαστών και συμφωνεί ότι τα περίπτερα τον τελευταίο καιρό βρίσκονται «υπό διωγμό», όπως και με το ότι ορισμένα περίπτερα έχουν επεκταθεί πολύ, καταλαμβάνοντας χώρο στα πεζοδρόμια, τα οποία ούτως ή άλλως είναι μικρά. Επισημαίνει όμως ότι αφενός ο χώρος όπου τοποθετήθηκαν ήταν απόφαση της δημοτικής αρχής, αφετέρου ότι οι ενοικιαστές αυξάνουν περιοδικά από της ιδρύσεώς των περιπτέρων το εμπόρευμά τους προσπαθώντας να αυξήσουν τα έσοδά τους για να μπορούν να ανταποκρίνονται και στα έξοδα που έχει η διατήρηση ενός περιπτέρου.

«Τα περίπτερα στην αρχή είχαν καμιά ασπιρίνη, κανένα μασουράκι, ψιλικά, κορδόνια και κάλυπταν τις περιορισμένες ούτως ή άλλως ανάγκες των κατοίκων. Τότε και οι μάρκες των τσιγάρων ήταν λίγες 5-6 και μόνο ελληνικές και ο χώρος μπορεί να αρκούσε. Σήμερα όμως οι μάρκες έγιναν εκατοντάδες, προστέθηκαν και οι ξένες.

Αποθηκευτικός χώρος δεν υπάρχει, τα μέτρα είναι συγκεκριμένα, το εμπόρευμα πολύ, κατά συνέπεια τα τετραγωνικά του περιπτέρου είναι λίγα, οπότε έφεραν τις τροποποιήσεις του γύρω χώρου. Από το περίπτερο ζουν δύο οικογένειες. Κι αυτός που νοικιάζει πρέπει να βρει τρόπο για να ζήσει και να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις του. Αν κλείσουν τα περίπτερα κάποιες οικογένειες θα μείνουν άνεργες. Αυτό πρέπει να γίνει νομίζω πλήρως αντιληπτό και κατανοητό από όλους και να σταματήσει ο διωγμός που υφίστανται οι ενοικιαστές των περιπτέρων».

Γύρω στα 100 περίπτερα υπάρχουν στον νομό Ροδόπης και περίπου 70 είναι μέσα στην πόλη της Κομοτηνής. Με δεδομένο τον αριθμό των κατοίκων και των μη αποκατασταθέντων υπάρχει η δυνατότητα αύξησης του αριθμού τους. «Κατ΄ επανάληψη οι δημοτικές αρχές έχουν ταχθεί υπέρ της κατάργησης αριθμού περιπτέρων, όπως συνέβη με την περίπτωση της πλατείας, όπου πολλά περισσότερα προβλήματα δημιούργησε η μεταφορά τους, παρά έλυσε».

Τα μικρομάγαζα της γειτονιάς που πωλούν κι αυτά τσιγάρα είναι ένα από τους ανταγωνιστικούς κρίκους στην αγορά όπου δραστηριοποιούνται τα περίπτερα. «Ο νόμος επιτρέπει την πώληση τσιγάρων μετά από άδεια που εκδίδει η αρμόδια υπηρεσία της Νομαρχίας και πρέπει τα καταστήματα να βρίσκονται σε κάποια δικαιολογημένη απόσταση από ένα περίπτερο. Εμείς δεν βρισκόμαστε σε αντιπαράθεση μαζί τους, αλλά δεν θέλουμε να βλάπτονται και τα συμφέροντα των ιδιοκτητών ή ενοικιαστών των περιπτέρων».

Οι διαμαρτυρίες για την επέκταση των περιπτέρων – «έχουν μεταβληθεί σε σούπερ μάρκετ» – αλλά και τα αιτήματα των περιπτεράδων από την άλλη, οδήγησαν στην υπόσχεση εκ μέρους των αρμοδίων της κυβερνήσεως για νομοθετική αύξηση των τετραγωνικών στα 4τ.μ. Τέλος αναφερόμενος ο κ. Λαγάκης στην κακή κατάσταση των περιπτέρων τονίζει «Η καλή πίστη και η καλή συνεννόηση μεταξύ ιδιοκτήτου και ενοικιαστή μπορεί να συμβάλλει στον εξωραϊσμό των περιπτέρων ειδικότερα τώρα που προβλέπεται και η νομοθετική επέκτασή τους».

Έφη Μωραΐτου

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.