«Σκεψεις για μια προοδευτικη διακυβερνηση», Πολις, Αθηνα 2008

Ο Κώστας Σημίτης στο τελευταίο του βιβλίο εξετάζει τον τρόπο με τον οποίο μια προοδευτική διακυβέρνηση οφείλει να αντιμετωπίζει τις κοινωνικές αλλαγές. Αναφέρεται σε προβλήματα διαμόρφωσης της προοδευτικής πολιτικής. Στην ανάλυση που κάνει χρησιμοποιεί την έννοια του προοδευτικού χώρου, της προοδευτικής παράταξης, της προοδευτικής διακυβέρνησης ξεκαθαρίζοντας ότι όσα υποστηρίζει δεν συνδέονται με συγκεκριμένο κόμμα. Αφορούν, όπως σημειώνει, έναν κοινωνικό και πολιτικό χώρο που δυσφορεί, δεν ανέχεται, εξοργίζεται με τις πρακτικές που επιβάλλονται στην κοινωνία.

Επανέρχεται με το νέο του βιβλίο γιατί το αίτημα για μια αποτελεσματική προοδευτική διακυβέρνηση ακούγεται από πολλές και διαφορετικές κατευθύνσεις. «Χρέος μας είναι να δώσουμε πειστικές απαντήσεις που εκφράζουν μια ευρύτερη πλειοψηφία», δηλώνει ξεκαθαρίζοντας ο πρώην πρωθυπουργός στις πρώτες σελίδες του βιβλίου του ακόμη, ότι ο προοδευτικός λόγος, ο αριστερός λόγος, ήταν πάντα δημιουργικός λόγος που προέβλεπε, λόγος που σχεδίαζε. Ο περιορισμός του σε μια αγωνιώδη απόπειρα αναστολής των εξελίξεων τον στερεί από τη δύναμη απήχησης που οφείλει να διαθέτει. Ο προοδευτικός λόγος είναι λόγος που αφορά το μέλλον. Αντιπαρατίθεται, έτσι, σε δύο νοοτροπίες. Η μια καλλιεργεί την κοινωνική απαισιοδοξία υποστηρίζοντας ότι, σ’ έναν κόσμο όπου ήδη τα πράγματα πηγαίνουν άσχημα, η κατάσταση θα επιδεινώνεται όλο και περισσότερο, γιατί οι δυνάμεις του διεθνούς κεφαλαίου καθορίζουν χωρίς αντίλογο το παιχνίδι. Η άλλη υποστηρίζει ότι οι μηχανισμοί της αγοράς είναι το καθοριστικό στοιχείο για την εξέλιξη, ο αυτόματος πιλότος της αγοράς είναι εκείνος που κυρίως εγγυάται το καλύτερο αύριο. Και οι δύο αυτές νοοτροπίες αποκλείουν την πιθανότητα να δημιουργηθεί μια σχέση με το μέλλον που θα καθορίζεται από τις ιδέες και τις πρωτοβουλίες της κοινωνίας, δεν επιτρέπουν την ελπίδα.

Η ελπίδα, όπως αναφέρει ο συγγραφέας, στο βιβλίο: «Σκέψεις για μια προοδευτική διακυβέρνηση», είναι το κύριο συστατικό της προοδευτικής ιδεολογίας. Τα όσα συμβαίνουν δεν απορρέουν από μη αναστρέψιμες νομοτέλειες. Ο πολίτης έχει και άλλη διέξοδο από την παραίτηση και την υποταγή.

Στις πρώτες πενήντα σελίδες του βιβλίου γίνεται αναφορά στην πολιτική ηγεμονία, στην εμπιστοσύνη, αλλά και στην φθορά της αντιπολίτευσης. Μια παράταξη, όπως σημειώνει, αντιμέτωπη με τα φαινόμενα αποστασιοποίησης των πολιτών πρέπει να αναλύσει το πρόβλημα και να απαντήσει με ειλικρίνεια στο ερώτημα, γιατί δεν κερδίζει εμπιστοσύνη, να μην καταφύγει απλώς σε συνθήματα ή υποσχέσεις παροχών, γιατί η προσπάθειά της θα είναι μάταιη. Ο συγγραφέας Κώστας Σημίτης σχολιάζει και το πώς – για πρώτη φορά στην Ελλάδα, τα τελευταία χρόνια – το κυβερνητικό κόμμα χάνει σε απήχηση, αλλά το πρώτο κόμμα της αντιπολίτευσης δεν εισπράττει τη φθορά. Το φαινόμενο, όπως υποστηρίζει, έχει παρατηρηθεί και σε άλλες χώρες. Οφείλεται στο ότι οι ψηφοφόροι έχουν μειωμένες προσδοκίες από πρόσωπα και παρατάξεις ή θέλουν να εκφράσουν τη δυσαρέσκειά τους για την πολιτική γενικά. Για να εισπράξει ένα κόμμα τη φθορά των άλλων, πρέπει να πείσει τους ψηφοφόρους ότι μπορεί να διαχειριστεί αποτελεσματικά τα θέματα εξουσίας, πρέπει να έχει εκπονήσει σχέδια τα οποία θα ανταποκρίνονται στις προσδοκίες των πολιτών, αποτελώντας έτσι μια εναλλακτική λύση για όσους διαπιστώνουν ότι υπάρχει αδιέξοδο. Σύμφωνα με τον συγγραφέα το κόμμα που διεκδικεί την εξουσία θα έχει πιθανότητες επιτυχίας, μόνο εάν αντιπαραθέσει στη δυσαρέσκεια τα δικά του σχέδια ανασυγκρότησης, και μάλιστα με πειστικό τρόπο. «Η διαφορετική προσέγγιση που προτείνει ένα κόμμα αποκτά πειστικότητα με τη δράση, την ενότητα και το λόγο του. Ελπίζω οι προσπάθειες που καταβάλει το ΠΑΣΟΚ να το βοηθήσουν να ξαναβρεί το νήμα της νίκης.», αναφέρει σε μια ευθεία αναφορά του στο κόμμα που ηγήθηκε επί οκτώ συναπτά έτη. Σε άλλο δε σημείο παρατηρεί ότι η αδυναμία του προοδευτικού χώρου να παράγει πολιτική οφείλεται στο ότι ο λόγος του δεν έχει προσαρμοστεί στις προσδοκίες και επιδιώξεις των νέων κοινωνικών στρωμάτων που διαμορφώνουν την κοινή γνώμη.

Σύμφωνα με τον συγγραφέα η προοδευτική διακυβέρνηση οφείλει να εξασφαλίζει σε όλους την απαραίτητη για την αντιμετώπιση των προβλημάτων του βίου ποιότητα και να μην αποδέχεται την υφέρπουσα διαφοροποίηση. Ο ισχυρισμός ότι η πολιτεία, αναφέρει ο Κώστας Σημίτης, παρέχει το επίπεδο υπηρεσιών που επιτρέπουν τα μέσα της, και όσοι επιθυμούν το καλύτερο ας το αναζητήσουν μόνοι τους, είναι προσχηματικός. Σύμφωνα με τις ανάγκες των πολιτών και τις δυνατότητες της πολιτείας, το επίπεδο θα μπορούσε να είναι πολύ καλύτερο. Όπως σπεύδει να σημειώσει ο προοδευτικός χώρος θα πρέπει να έχει έτοιμες, σαφείς και αιτιολογημένες προτεραιότητες, ώστε να μην ενισχύσει με επιπλέον δαπάνες το υπάρχον σύστημα, συντηρώντας τις μεγάλες ατέλειές του.

Η Ευρώπη και η Τουρκία…

Για την ευρωπαϊκή προοπτική σημειώνει ότι η Ευρώπη αποτελεί αναγκαίο βήμα για να διασφαλίσουμε τα συμφέροντά μας παρατηρώντας ότι η πρώτη εμφανής αδυναμία της Ένωσης σήμερα είναι η έλλειψη ενός κοινού σχεδίου. Σύμφωνα με τον συγγραφέα, η μέχρι τώρα εμπειρία δείχνει ότι η μελλοντική εξέλιξη της Ένωσης θα χαρακτηρίζεται από την υποχώρηση του κράτους – έθνους και την ανάδειξη του υπερεθνικού κέντρου εξουσίας στις Βρυξέλλες και των περιφερειακών του συνεργασιών. Ο ευρωπαϊκός δημόσιος χώρος είναι το μέσο για να περιοριστεί το έλλειμμα δημοκρατίας. Αναφερόμενος δε στη νέα Συνθήκη σημειώνει ότι ακόμη και αν δεν κάνει τα τολμηρά βήματα που πολλοί ανέμεναν στην κατεύθυνση μιας πολιτικά πιο ισχυρής άρα και πιο ενοποιημένης Ευρώπης, ανοίγει δρόμους. Προδιαγράφει νέες προωθημένες πολιτικές σε κρίσιμα ζητήματα που αφορούν τα ζωτικά συμφέροντα των κοινωνιών μας. Η μεγάλη πρόσκληση για τις αυριανές ηγεσίες της Ένωσης αλλά και για τα κράτη – μέλη είναι πώς θα αξιοποιήσουν αυτούς τους δρόμους, πώς θα μεγιστοποιήσουν τα οφέλη τους για τους πολίτες, πώς θα επιτύχουν αναβαθμισμένες κοινωνίες ευημερίας και συνοχής σε μια πιο ισχυρή και αποτελεσματική Ευρώπη. Ιδιαίτερο, τέλος, ενδιαφέρον παρουσιάζει ο ισχυρισμός του συγγραφέα ότι η Ελλάδα πρέπει να αναπροσανατολίσει την πολιτική της στο θέμα της ένταξης της Τουρκίας στην Ε.Ε. Να συνεκτιμήσει, όπως σημειώνει, τη σημερινή ευρωπαϊκή πραγματικότητα, αλλά και τις προοπτικές της Ένωσης στη στάθμιση των επιδιώξεών της και να μη δεχτεί μια εξέλιξη που οδηγεί σε δεσμεύσεις χωρίς ανταλλάγματα. Τέσσερα χρόνια μετά την απομάκρυνση από την πρωθυπουργία και οι σκέψεις – οι πολιτικές ματιές του πρώην Πρωθυπουργού αλλάζουν…

Μαρία Νικολάου

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.