«Σημερα εχουμε παιδια πολυ πιο κουρασμενα απο ο,τι ηταν τα παιδια των παλαιοτερων γενεων»

Οι καθηγητές και οι δάσκαλοι της Θράκης κάθονται ξανά στα θρανία. Η διαχείριση των προβλημάτων της σχολικής τάξης «διδάσκεται» εντός και εκτός αιθούσης. Με πρωτοβουλία του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου οι εκπαιδευτικοί παρακολουθούν ταχύρυθμα επιμορφωτικά προγράμματα με στόχο να αντιμετωπίσουν τα φαινόμενα βίας που χρόνο το χρόνο αυξάνουν, όπως οι ίδιοι επισημαίνουν. Σήμερα συνομιλούμε με την Διδάκτωρα του Πανεπιστημίου της Βιέννης, Κλινική Ψυχολόγο Δρ. Άννα Σ. Καρτσόγλου για τα περιστατικά και τις βίαιες εξάρσεις των μαθητών ακόμη και αυτών της Επαρχίας. «Πρόκειται για βία αρκετά συχνά επικίνδυνη» δηλώνει η κ. Καρτσόγλου και επισημαίνει: «Δημιουργούνται τραυματισμοί, άλλοτε επιπόλαιοι και άλλοτε σοβαροί. Αλλά και με την λεκτική βία δημιουργούνται «τραυματισμοί», σε ψυχολογικό επίπεδο. Ένα παιδάκι που δέχεται βία γίνεται εσωστρεφές, κλείνεται στον εαυτό του, δημιουργείται κατάθλιψη, βρίσκει διέξοδο σε περιθωριακές ομάδες στις οποίες νιώθει δυνατό, γίνεται μέλος μιας κλίκας, μιας παρέας στην οποία θα αισθανθεί δυνατό για να επιτεθεί και το ίδιο αν χρειαστεί». Πόση ευθύνη φέρουν οι γονείς; Ποια είναι η χρυσή συνταγή αντιμετώπισης των φαινομένων βίας; Και πώς αντιμετωπίζονται τα παιδιά των μεταναστών στα ελληνικά σχολεία;

Γιατί το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο υλοποιεί πρόγραμμα για την διαχείριση των προβλημάτων της τάξης;

Γιατί είναι ένα πρόγραμμα το οποίο προσπαθεί να βοηθήσει τους δασκάλους και τους καθηγητές στην αντιμετώπιση της διαχείρισης προβλημάτων μέσα στην τάξη. Προβλήματα που αφορούν στην επιθετικότητα, στην διαφορετικότητα, στις συγκρούσεις, στις δυνατότητες ενός παιδιού, στις ιδιαιτερότητες ενός παιδιού, στις μαθησιακές δυσκολίες, ακόμη και στα χαρισματικά παιδιά από την άλλη. Ένας εκπαιδευτικός μαθαίνει, παρακολουθώντας το πρόγραμμα, πώς μπορεί να φέρει μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα εντός και εκτός της τάξης.

Ισχύει ότι μέρα τη μέρα τα φαινόμενα βίας αυξάνονται ακόμη και στην σχολική ηλικία;

Ισχύει αλλά είναι και αναμενόμενο. Πρέπει να δούμε την οικογένεια και το σχολείο, ως ένα μέρος όλης της κοινωνίας. Δηλαδή, αν δούμε όλες τις αλλαγές που συμβαίνουν θα καταλάβουμε. Υπάρχουν πολλές απαιτήσεις από τα παιδιά. Εξωσχολικές δραστηριότητες, γυμναστήρια, υπολογιστές. Τα παιδιά δέχονται μια πληθώρα πληροφοριών την οποία δεν είναι σε θέση, λόγω ηλικίας και συναισθηματικής και γνωστικής ανάπτυξης να επεξεργαστούν, οπότε αυτό βγάζει μια υπερένταση και μια επιθετικότητα.

Πώς εκδηλώνεται η επιθετικότητα;

Η πιο απλή μορφή είναι η σύγκρουση μεταξύ δυο παιδιών. Εκδηλώνεται είτε λεκτικά, είτε μέσα από σωματική βία. Πολλές φορές έχουμε μεμονωμένες περιπτώσεις όταν ένα παιδί πέφτει θύμα πολλών παιδιών. Όπως έχουμε και συμμετοχή πολλών παιδιών σε συμμορίες που συγκρούονται μεταξύ τους. Αυτό γίνεται συνήθως στα διαλείμματα, αλλά κι άλλες φορές και μέσα στην τάξη. Έχουμε συχνά λεκτική και σωματική βία.

Λεκτική και σωματική βία που μπορεί να είναι και επικίνδυνη;

Ναι κάποιες φορές είναι επικίνδυνη. Δημιουργούνται τραυματισμοί άλλοτε επιπόλαιοι κι άλλοτε σοβαροί. Και με την λεκτική βία δημιουργούνται τραυματισμοί, σε ψυχολογικό επίπεδο. Ένα παιδάκι που δέχεται τη βία αυτή γίνεται εσωστρεφές, κλείνεται στον εαυτό του, οδηγείται σε κατάθλιψη, βρίσκει διέξοδο σε περιθωριακές ομάδες στις οποίες βρίσκει αποδοχή και νιώθει δυνατό, γίνεται μέλος μιας κλίκας, μιας παρέας στην οποία θα αισθανθεί δυνατό για να επιτεθεί και να επιβιώσει.

Πού απαντώνται συχνότερα φαινόμενα βίας;

Συχνότερα στα μεγαλύτερα αστικά κέντρα και λιγότερο στην Επαρχία. Πρωταγωνιστές πάντα οι μαθητές, τα παιδιά.

Πού προβάλλεται η βία; Πού «υποβόσκει»;

Στην οικογένεια, στο σχολείο, στα Μ.Μ.Ε, ειδικά στην τηλεόραση, αλλά και στα play station, στα game boy, όλα είναι μια αλληλεπίδραση. Υπάρχει βία, αλλά και γρήγορες κινήσεις, ταχύτητα, όλα αυτά προκαλούν μια υπερένταση.

Ο εκπαιδευτικός πώς πλησιάζει το παιδί που είναι επιθετικό;

Ο εκπαιδευτικός πρέπει να έρθει σε επαφή με την οικογένειά του. Πρέπει να προσεγγίσει το παιδί, να πλησιάσει το δικό του ψυχικό κόσμο και να το κάνει να μιλήσει, να κερδίσει την εμπιστοσύνη του. Όχι μέσα από τον κλασικό δασκαλικό τρόπο και τις συμβουλές. Μας ενδιαφέρει η πρόληψη, πρέπει να είμαστε κοντά στα παιδιά πριν φτάσουμε στο σημείο να εκδηλωθούν τα φαινόμενα για να τα αντιμετωπίσουμε.

Οι δάσκαλοι ανταποκρίνονται στην Προσπάθεια του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου; Υπάρχει ενδιαφέρον από την πλευρά τους;

Πολλά χρόνια και με διάφορους τρόπους εκδηλώνουν το ενδιαφέρον τους. Οι δάσκαλοι σήμερα είναι άνθρωποι που έχουν ανάγκη την στήριξη και τη ζητούν γιατί αντιμετωπίζουν καθημερινά φαινόμενα βίας. Ειδικά στο Γυμνάσιο, όπου εντείνεται αυτή η ορμονική αλλαγή που συμβαίνει στα παιδιά, αυτή η ένταση, η αμφισβήτηση, η επαναστατικότητα, όλα αυτά εμπλέκονται οπότε είναι πιο εύκολο να δημιουργηθεί η ένταση. Είναι πιο εύκολο να συμβεί η ένταση.

Σημάδια βίας εντοπίζονται και στις μικρές ηλικίες;

Ξεκινάει από τα μικρά χρόνια. Από μικρά παιδιά μπαίνουν σ΄ αυτή την προσπάθεια κατάκτησης της επιτυχίας, μέσα από την απόκτηση γνώσεων για γλώσσες, μουσικές, για αθλήματα. Σήμερα έχουμε παιδιά πολύ πιο κουρασμένα από ό,τι ήταν τα παιδιά των παλαιότερων γενεών. Έχουμε περισσότερες απαιτήσεις και τα παιδιά είναι πια κουρασμένα.

Υπάρχουν «συνταγές επιτυχίας»;

Όχι, πρέπει να καταλάβουμε τι είναι αυτό που ταιριάζει σε ένα παιδί. Όταν ένα παιδί κάνει κάτι ευχάριστα, τότε το στηρίζουμε να το συνεχίσει. Όταν, όμως το αφήνει επειδή κουράζεται εμείς το αποδεχόμαστε και το σεβόμαστε, δεν το πιέζουμε.

Πώς σχολιάζετε τα γεγονότα στη Γαλλία; Πρωταγωνιστές νεαρά σε ηλικία άτομα, πρωταγωνιστές και σε βίαια επεισόδια…

Πρόκειται για ακραίες μορφές βίας τα οποία οφείλονται σε βαθύτερα κοινωνικά και πολιτικά αίτια. Είναι μια γενικότερη πίεση, απαξίωση που αισθάνονται αυτοί οι άνθρωποι, μια περιθωριοποίηση και το βιώνουν σαν την έσχατη μορφή αντίδρασης. Δεν είναι κάτι που χαρακτηρίζει τη δική μας κοινωνία, τα δικά μας παιδιά και τις δικές μας οικογένειες.

Γιατί η ελληνική κοινωνία είναι μακριά από τέτοιου είδους «εξεγέρσεις»;

Σαν κοινωνία είμαστε πιο ευέλικτη, πιο ήρεμη, με μεγαλύτερη ανοχή. Η κοινωνία σε χώρες, όπως η Γαλλία, τους οδηγεί σ΄ αυτές τις αντιδράσεις, εμείς ακόμη απέχουμε.

Η είσοδος των μεταναστών στη χώρα μας άλλαξε το σκηνικό και στην εκπαίδευση…

Λογικό είναι να υπάρχουν αλλαγές γιατί εξελισσόμαστε. Η είσοδος μεταναστών έφερε αλλαγές, αλλά το αντιμετωπίζουμε καλά, τόσο στην υποδοχή, όσο και στην ένταξη και κοινωνικοποίηση των ανθρώπων από άλλες χώρες. Γίνονται αλλαγές γιατί τα πάντα τρέχουν και ο γονιός προσπαθεί να πιέσει τα παιδιά του. Σ΄ αυτή την προσπάθεια όμως θα πρέπει να σεβόμαστε την ιδιοσυγκρασία και το χαρακτήρα ενός παιδιού.

Τα παιδιά των μεταναστών γίνονται αποδέκτες της βίας ή ασκούν βία;

Δεν έχει γίνει κάτι το οποίο να μας θορυβεί. Τα τελευταία χρόνια υπάρχει μια εξομάλυνση. Ίσως τα πρώτα χρόνια να αποδέχονταν βία, αλλά τα τελευταία χρόνια μπορώ να μιλήσω για μια φιλειρηνική συνύπαρξη.

Τι χρειάζεται σήμερα το σχολείο;

Περισσότερα επιμορφωτικά σεμινάρια για τους καθηγητές και τους δασκάλους. Να τους κρατάμε ενήμερους για τις εξελίξεις, να τους δίνουμε υλικό και «εργαλεία». Και τρόπους επίσης που να τους κρατούν σε άμεση επαφή με την οικογένεια. Είναι συστήματα πολύ σημαντικά που η συνεργασία έχει πάντοτε το όφελος ως αποτέλεσμα. Να τους κρατάμε ενήμερους σε εξελίξεις και να τους βοηθάμε. Χρειάζονται καινούργιοι τρόποι για να αντιμετωπίσουν τα φαινόμενα της επιθετικότητας, γιατί και η επιθετικότητα αλλάζει μορφές.

Δηλαδή το ξύλο δεν βγήκε από τον Παράδεισο…

Σαφέστατα, το ξύλο αναπαράγει το ξύλο, η βία αναπαράγει βία.

Μπορούν οι Έλληνες δάσκαλοι να γίνουν Νορβηγοί;

Δεν ξέρω αν ο στόχος μας είναι να γίνουν Νορβηγοί γιατί είναι άλλος λαός, άλλη κουλτούρα, άλλο ταμπεραμέντο. Μπορούν να γίνουν αποτελεσματικοί αρκεί να έχουν μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση να παίρνουν μέρος σε σεμινάρια κατάρτισης που διοργανώνονται.

Σας ευχαριστώ.

Μαρία Νικολάου

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.