Προς επιλυση το θεμα της εκλογης του Οικουμενικου Πατριαρχη;

Θετικές είναι οι εξελίξεις στο θέμα της τροποποίησης του νομικού πλαισίου και του καθεστώτος εκλογής Οικουμενικού Πατριάρχου, ένα από τα δύο μεγαλύτερα θέματα που αντιμετωπίζει το Πατριαρχείο με αυτό της επαναλειτουργίας της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης, εφόσον δεκαπέντε μητροπολίτες του Οικουμενικού Πατριαρχείου ζητούν να λάβουν την τουρκική υπηκοότητα, μετά από πρόκληση του Οικουμενικού Πατριάρχου Βαρθολομαίου. Απομένει βέβαια η νομοθετική ρύθμιση από πλευράς τουρκικού κράτους, διότι μέχρι στιγμής εξακολουθεί να ισχύει το διάταγμα του 1924 για την εκλογή Πατριάρχη, σύμφωνα με το οποίο το δικαίωμα του εκλέγειν και εκλέγεσθαι έχουν μόνον οι εν ενεργεία αρχιερείς του Πατριαρχείου που εδρεύουν στην Τουρκία και είναι εκ γενετής Τούρκοι υπήκοοι και συμπληρωματικά διαβιούν εντός των ορίων της Τουρκικής επικράτειας.

Για το θέμα αυτό μίλησε στον «Παρατηρητή της Θράκης» ο θεολόγος, εκκλησιαστικός ιστορικός και νομικός κ. Ιωάννης Σιδηράς, χαρακτηρίζοντάς το ως θετική εξέλιξη, ενώ συγχρόνως ανέπτυξε και την σημαντικότητά του αλλά και τους προβληματισμούς που δημιουργεί.

ΠτΘ: Τις τελευταίες ημέρες υπάρχει κάποια εξέλιξη, όσον αφορά στο θέμα της εκλογής του Οικουμενικού Πατριάρχου;
Ι.Σ.: Μια από τις βασικές στοχεύσεις του Οικουμενικού Πατριάρχου κ.κ. Βαρθολομαίου ήταν να επιτύχει την επαναλειτουργία της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης και φυσικά την τροποποίηση του νομικού πλαισίου και του καθεστώτος εκλογής Οικουμενικού Πατριάρχου. Φαίνεται ότι έχουμε θετικές εξελίξεις, τουλάχιστον περισσότερο χειροπιαστές στο δεύτερο ζήτημα. Ως γνωστόν από το 1923 με την εγκαθίδρυση της Κεμαλικής Τουρκικής Δημοκρατίας το νομικό πλαίσιο του Τουρκικού κράτους ορίζει ότι στην θέση του Κωνσταντινουπόλεως εκλέγεται εν ενεργεία Μητροπολίτης του Οικουμενικού Πατριαρχείου, ο οποίος πρώτον διαβιοί εντός των ορίων της τουρκικής επικράτειας και δεύτερον έχει την τουρκική υπηκοότητα. Μόνο μια εξαίρεση σε αυτόν τον κανόνα υπήρξε, ύστερα από την ολοφάνερη παρέμβαση και δυναμική επέμβαση του προέδρου των ΗΠΑ Τρούμαν το 1948, όταν, παρά το γεγονός, ότι δεν είχε την τουρκική υπηκοότητα αλλά την αμερικανική, ο τότε Αμερικής Αθηναγόρας ο Α΄, εξελέγη Οικουμενικός Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως. Κατά το τελευταίο χρονικό διάστημα, αφού υπάρχει και το νομικό προηγούμενο της αποδοχής της εκλογής του Αθηναγόρα, φαίνεται ότι, μετά και τις πολλές προσπάθειες του Πατριάρχου Βαρθολομαίου, ο Τούρκος Πρωθυπουργός Ερντογάν άνοιξε τον δρόμο προκειμένου να παρουσιαστούν εν ενεργεία Μητροπολίτες του Οικουμενικού Πατριαρχείου, οι οποίοι διαβιούν στο εξωτερικό, δηλαδή εκτός Τουρκικής επικράτειας, και να λάβουν την τουρκική υπηκοότητα από μέρους της τουρκικής πολιτείας. Οι μέχρι τώρα πληροφορίες οι οποίες έχουν δει το φως της δημοσιότητας αναφέρουν ότι δεκαπέντε τον αριθμό μητροπολίτες του Οικουμενικού Πατριαρχείου από τις επαρχίες ανά τον κόσμο αποφάσισαν να πάρουν αυτήν την οδό.

Η διαδικασία θα προβλέπει συνέντευξη ενώπιον επιτροπής που θα ορισθεί από το Τουρκικό κράτος

ΠτΘ: Από πού προέρχονται αυτοί οι μητροπολίτες;
Ι.Σ.: Οι μητροπολίτες αυτοί προέρχονται από την αυτόνομη Εκκλησία της Κρήτης, η οποία υπάγεται στο Οικουμενικό Πατριαρχείο, από τις μητροπόλεις της Δωδεκανήσου, που υπάγονται στο Πατριαρχείο, από τις μητροπόλεις του Οικουμενικού Πατριαρχείου στην Ευρώπη, από τις μητροπόλεις του Οικουμενικού Θρόνου στην Αμερική και στην Ασία. Οι περισσότεροι εξ αυτών έχουν την ελληνική υπηκοότητα, πλην του μητροπολίτου Αυστρίας Μιχαήλ, ο οποίος είναι ένας από τους δεκαπέντε που δήλωσε την επιθυμία να λάβει την τουρκική υπηκοότητα, και έχει την αυστριακή υπηκοότητα, καθώς επίσης και κάποιοι ιεράρχες που έχουν την αμερικανική υπηκοότητα. Η διαδικασία, η οποία σαφέστατα θα ορισθεί από το τουρκικό κράτος, θα προβλέπει ένα είδος συνέντευξης ενώπιον μιας αρμόδιας επιτροπής που θα συγκροτηθεί από μέρους της τουρκικής πολιτείας και σε αυτήν την συνέντευξη θα παρουσιασθούν όλοι οι υποψήφιοι να λάβουν την τουρκική υπηκοότητα για να θέσουν υποψηφιότητα για τον Αποστολικό, Οικουμενικό και Πατριαρχικό Θρόνο της Κωνσταντινουπόλεως. Εν συνεχεία, το αρμόδιο υπουργείο και η αρμόδια υπηρεσία του τουρκικού κράτους θα χορηγήσει την τουρκική υπηκοότητα στους εν λόγω υποψηφίους, οι οποίοι εξεδήλωσαν το ενδιαφέρον.

Ζήτημα γεννάται αν το Τουρκικό κράτος απαιτήσει οι μητροπολίτες αυτοί να εγκατασταθούν στην Κωνσταντινούπολη

ΠτΘ: Υπήρξε κάποια νομοθετική ρύθμιση από πλευράς τουρκικού κράτους όσον αφορά αυτό το θέμα;
Ι.Σ.: Επίσημα νομοθετική ρύθμιση, η οποία να προβλέπει αυτού του είδους την αλλαγή, δεν έχει έρθει στο φως της δημοσιότητας. Μέχρι αυτή τη στιγμή βρίσκεται σε ισχύ έγγραφο, ο λεγόμενος «τεσκερές» της Νομαρχίας Κωνσταντινουπόλεως, σύμφωνα με τον οποίο, για την εκλογή Πατριάρχη, το δικαίωμα του εκλέγειν και εκλέγεσθαι έχουν μόνον οι εν ενεργεία αρχιερείς του Πατριαρχείου που εδρεύουν στην Τουρκία και είναι εκ γενετής Τούρκοι υπήκοοι και συμπληρωματικά διαβιούν εντός των ορίων της Τουρκικής επικράτειας. Αυτό το έγγραφο θα πρέπει να τροποποιηθεί και ένα αντίστοιχο νεώτερο έγγραφο να ορίζει ότι υποψήφιοι μπορούν να είναι όσοι έχουν αποκτήσει και εκ των υστέρων την τουρκική υπηκοότητα. Ζήτημα γεννάται, αν το Τουρκικό κράτος επιθυμεί και απαιτεί αυτοί οι μητροπολίτες του Πατριαρχείου, στους οποίους θα χορηγηθεί η Τουρκική υπηκοότητα, θα πρέπει να εγκατασταθούν και στην Κωνσταντινούπολη. Επ’ αυτού του ζητήματος δεν υπάρχει σαφήνεια. Αν απαιτηθεί αυτό θα πρέπει οι μητροπολίτες να εγκαταλείψουν τις μητροπόλεις τους στο εξωτερικό και να λάβουν την τουρκική υπηκοότητα εγκαθιστάμενοι ταυτοχρόνως στην περιοχή της Κωνσταντινουπόλεως, ώστε σε περίπτωση μελλοντικής χηρείας του Οικουμενικού Θρόνου να θέσουν υποψηφιότητα.

ΠτΘ: Πώς φθάσαμε σήμερα στο σημείο αυτοί οι δεκαπέντε μητροπολίτες να ζητήσουν να πάρουν την τουρκική υπηκοότητα;
Ι.Σ.: Η τουρκική κυβέρνηση σε συνεργασία με τον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο προφανώς ρύθμισε το ζήτημα αυτό. Ο Οικουμενικός Πατριάρχης πριν από λίγους μήνες απέστειλε σε αυτούς του συγκεκριμένους δεκαπέντε ενδιαφερομένους μητροπολίτες, που ανήκουν στην δικαιοδοσία του, σχετική επιστολή, με την οποία τους καλούσε να προσέλθουν προκειμένου να υποβάλλουν το σχετικό αίτημα στην επίσημη τουρκική πολιτεία, αφού περάσουν την νενομισμένη και καθιερωμένη, όπως φαίνεται, συνέντευξη. Οι δεκαπέντε ενδιαφερόμενοι από την όλη διαδικασία για την αποδοχή της τουρκικής υπηκοότητας φαίνεται ότι είναι αποφασισμένοι κυριολεκτικώς να προσφέρουν τους εαυτούς τους στην υπηρεσία της μητρός εκκλησίας της Κωνσταντινουπόλεως, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι θα υπάρχουν υποψήφιοι για τον Οικουμενικό Θρόνο.

Με την εξέλιξη αυτή διασφαλίζεται ο ελληνόφων χαρακτήρας του Πατριαρχείου της Κωνσταντινουπόλεως

ΠτΘ: Κατά την άποψή σας γιατί αυτή η εξέλιξη θεωρείτε σημαντική;
Ι.Σ.: Είναι μια πολύ σημαντική εξέλιξη, διότι ήταν μόνιμο αίτημα του Οικουμενικού Πατριάρχη Βαρθολομαίου προκειμένου να συνεχισθεί η δυνατότητα εκλογής και μελλοντικών Οικουμενικών Πατριαρχών.
Είναι πολύ σημαντικό το γεγονός αυτό διότι υπάρχει και μια άλλη πτυχή στο όλο ζήτημα. Παραμένει μέσα από αυτήν την διαδικασία και διασφαλίζεται και εξασφαλίζεται ο ελληνόφων χαρακτήρας του Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως. Θα μου επιτρέψετε να κάνω εδώ μια παρένθεση και να πω ότι το Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως, το Πατριαρχείο Αλεξανδρείας και το Πατριαρχείο Ιεροσολύμων είναι ελληνόφωνα Πατριαρχεία, όμως από το 1979 το Πατριαρχείο Αντιοχείας αραβοποιήθηκε, διότι ο τελευταίος ελληνόφων Πατριάρχης Αντιοχείας Ηλίας ο Δ΄ εκοιμήθη και από τότε μέχρι και σήμερα είναι εκλεγμένος ο αραβόφωνας Ορθόδοξος Πατριάρχης Ιγνάτιος ο Δ΄. Για αυτό και λέμε ότι το Πατριαρχείο Αντιοχείας έχει πλέον αραβοποιηθεί. Κλείνοντας την παρένθεση αυτή θα πω ότι αφού η πρόσκληση από την πλευρά του Οικουμενικού Πατριαρχείου προς Μητροπολίτες του που είναι Έλληνες γίνεται αποδεκτή από το τουρκικό κράτος, είναι πολύ σημαντικό το όλο εγχείρημα, διότι διατηρείται μέσα στο χωροχρόνο ο ελληνόφων χαρακτήρας του Οικουμενικού Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως, όπως υφίσταται εδώ και δεκαεπτά αιώνες αδιάλειπτα.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.