«Πατριδα μου αγαπω τον αγωνα σου και εσενα»

Σαράντα χρόνια πέρασαν από το θάνατο του τούρκου ποιητή Ναζίμ Χικμέτ, του ποιητή, που τα ιδεώδη του τα πλήρωσε με πολυετείς φυλακίσεις, εξορίες και τελικά πέθανε εξόριστος στην Σοβιετική Ένωση το 1963. Η UNESCO θέλοντας να τιμήσει τον ποιητή και συγγραφέα καθιέρωσε το 2002 έτος του Ναζίμ Χικμέτ. Με αφορμή την απόφαση αυτή της UNESCO, ο Σύλλογος Γυναικών Ροδόπης και ο Σύλλογος Επιστημόνων της Μειονότητας Δυτικής Θράκης διοργανώνουν το Σάββατο το βράδυ στις 7 αφιέρωμα στο μεγάλο Τούρκο ποιητή. Για την εκδήλωση αυτή ο ΠτΘ συζητά σήμερα με την Πρόεδρο του Συλλόγου Γυναικών Ροδόπης κ. Γωγώ Φακιρίδου και την Αντιπρόεδρο του Συλλόγου Επιστημόνων Μειονότητας Δυτικής Θράκης κ. Σουκράν Ραΐφ.

ΠτΘ: κ. Φακιρίδου, η εκδήλωση για το Ναζίμ Χικμέτ είναι συνυφασμένη με την ημέρα της γυναίκας;

Γ.Φ.: Αν και η εκδήλωση είχε προγραμματισθεί για κάποιες άλλες ημερομηνίες, συμπίπτει χρονικά με την Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας. Μπορούμε να πούμε ότι είναι μία μικρή συμβολή στην υποκουλτούρα που κυριαρχεί στις μέρες μας καθώς και ότι μπορούμε να τη θεωρήσουμε σαν μία πολιτιστική αντεπίθεση στις σημερινές ημέρες που διακατέχονται από το Big Brother ή από το Bar ή κάτι παρόμοιο.

ΠτΘ: Ποιο ήταν το έναυσμα για τη συνεργασία μεταξύ της Οργάνωσης Γυναικών Ελλάδος και του Συλλόγου Επιστημόνων Μειονότητας Δυτικής Θράκης; Ποιά ήταν η αφετηρία για την επιλογή του Ναζίμ Χικμέτ;

Γ.Φ.: Αφορμή γι’ αυτή την εκδήλωση έδωσε η απόφαση της UNESCO το έτος που διανύουμε το 2002 να το ανακηρύξει έτος του Ναζίμ Χικμέτ, παίρνοντας αφορμή από τα 100 χρόνια από τη γέννησή του. Ο Ναζίμ Χικμέτ γεννήθηκε στη Θεσ/νίκη το 1902. Είναι ένας ποιητής που έχει σημαδέψει την Τούρκικη λογοτεχνία, την Τούρκικη ποίηση, και όχι μόνο, αλλά και την παγκόσμια, και βρίσκεται στην ίδια σειρά με τον Νερούντα, τον Λόρκα, τον Ρίτσο, γιατί πρόκειται βέβαια και για έναν μεγάλο αγωνιστή – ποιητή. Όμως δεν ήταν μόνο η απόφαση της UNESCO που μας έδωσε το έναυσμα για μια τέτοια εκδήλωση. Οι δύο σύλλογοι έχουν συνεργασθεί και στο παρελθόν σε τέτοιου είδους φιλειρηνικές εκδηλώσεις και άλλες δραστηριότητες. Πιστεύουμε βαθιά μέσα μας ότι και οι δύο λαοί, και οι Ελληνικός και ο Τουρκικός, μπορούν να ζήσουν ειρηνικά, με την προϋπόθεση του αμοιβαίου σεβασμού των δικαιωμάτων της κάθε χώρας. Διατρανώνουμε ότι δεν μας χωρίζει τίποτα. Προσωπικά πιστεύουμε ότι οι μειονότητες πρέπει και μπορούν να παίζουν το ρόλο για να χτίζεται αυτή η γέφυρα της φιλίας μεταξύ των δύο λαών, και όχι μόνο να χτίζεται, αλλά και να στεριώνει η φιλία. Έτσι αποφασίσαμε να συνεργαστούμε σ’ ένα αφιέρωμα στον Ναζίμ Χικμέτ, γνήσιο εκπρόσωπο τόσο της τούρκικης κουλτούρας, αλλά και της παγκόσμιας, που με την ποίησή του αγκάλιασε όλο τον κόσμο και μίλησε στις ψυχές των ανθρώπων όλης της γης για πανανθρώπινα ιδανικά, για την ειρήνη, για την ελευθερία, για την αγάπη, για την ζωή, για τα δικαιώματα, για την ποίηση, για την τέχνη, την ανεξαρτησία, για τις γυναίκες.

ΠτΘ: Πανανθρώπινα ιδανικά, που σήμερα σαφώς προβάλλουν αναγκαία. Και εδώ ακριβώς πιστεύω ότι έγκειται ο ρόλος των διανοούμενων.

Γ.Φ.: Βέβαια, και προβάλλουν αναγκαία γιατί κάποιες μορφές, όπως του Ναζίμ Χικμέτ, που κυνηγήθηκε και διώχθηκε για το έργο του, αποτελούν πρότυπα, παραδείγματα. Αυτό το βλέπουμε και διαχρονικά. Πολλές φορές οι διανοούμενοι, οι επιστήμονες, οι καλλιτέχνες διώχθηκαν για τα πιστεύω τους, για την αγωνιστικότητά τους, φυλακίσθηκαν, εξορίστηκαν.

ΠτΘ: Ο Ναζίμ Χικμέτ αγαπούσε ιδιαίτερα την Ελλάδα, την οποία, όπως λένε, αν και γεννήθηκε εδώ, την αγάπησε κάνοντας συντροφιά με Έλληνες πρόσφυγες στην Σοβιετική Ένωση. Πιστεύετε ότι στην Ελλάδα γνωρίζουν το έργο του;

Σ.Ρ.: Για να γνωρίσεις κάποιον πρέπει να τον έχεις διαβάζει. Μοιράζοντας προσκλήσεις για τον Ναζίμ Χικμέτ διαπιστώσαμε ότι κάποιοι τον γνώριζαν και κάποιοι όχι. Και αυτό είναι κατανοητό.

ΠτΘ: Η νέα γενιά κατά την άποψή σας γνωρίζει τον Ναζίμ Χικμέτ;

Γ.Φ.: Χωρίς να έχει γίνει κάποιο γκάλοπ νομίζω ότι σε πολύ μικρή μερίδα νέων είναι γνωστός ο Ναζίμ Χικμέτ και απ’ όσο είμαι σε θέση να ξέρω δεν αναφέρεται και μέσα στα βιβλία. Νομίζω ότι δεν φταίνε τα παιδιά γι’ αυτό, δε φταίει ο κόσμος που δεν γνωρίζει τον Ναζίμ Χικμέτ. Γενικά το όλο κλίμα παραπέμπει σε μια εικόνα, σε δελτία ειδήσεων αστυνομικού τύπου και ελαφρά ή σκυλάδικα τραγούδια που παραπέμπουν με τη σειρά τους σε ερωτισμό, σεξισμό και σε κανένα προβληματισμό. Η αλήθεια είναι ότι όχι μόνο ο Ναζίμ Χικμέτ αλλά και κάποιοι άλλοι αξιόλογοι ποιητές δεν είναι γνωστοί στο πλατύ κοινό. Πιστεύω ότι η παιδεία, το σχολείο, η εκπαίδευση θα μπορούσε μέσα από το έργο αυτών των ανθρώπων να διδάσκει στη νέα γενιά τα ιδανικά τους. Για να βάλουμε έναν προβληματισμό είναι αυτό μήπως που φοβίζει τελικά; Και από την άλλη γιατί να φοβίζει; Όταν μέσα από το έργο τέτοιων ανθρώπων πραγματικά παίρνουν σάρκα και οστά και τέτοια ιδανικά, το παράδειγμα το προσωπικό του καθενός, νομίζω ότι αυτά θα έπρεπε να κυριαρχούν στη σημερινή ζωή και όχι όλη η υποκουλτούρα. Σήμερα πατώντας το κουμπί της τηλεόρασης, αλλά και οι εφημερίδες και τα περιοδικά με ελάχιστες εξαιρέσεις, μας κατακλύζουν με όλα αυτά.

ΠτΘ: Ο Ναζίμ Χικμέτ, αγαπούσε πολύ την πατρίδα του και αυτή η αγάπη του είναι εμφανής στο έργο του.

Σ.Ρ.: Θα σας διαβάσω ένα κομμάτι από το έργο του που αποδεικνύει τα λόγια σας. «Πατρίδα μου είσαι η πιο όμορφη πατρίδα της γης. Δίνεις τον πιο δίκαιο αγώνα και εγώ αγαπώ τον αγώνα σου και εσένα».

Για τον Ναζίμ Χιμέτ είχε πολύ μεγάλη σημασία η Τουρκία και ο Τουρκικός λαός. Πέθανε νοσταλγώντας την πατρίδα του.

ΠτΘ: Ο Ναζίμ Χικμέτ εξορίστηκε, φυλακίστηκε, για αυτό και στο έργο του αποτυπώνεται ο αγώνας του ανθρώπου για τα ιδανικά του.

Γ.Φ.: Υπάρχει ένα πολύ ωραίο ποίημα του Ναζίμ Χικμέτ που μιλά για τον πόνο του αγωνιστή που λαβώνεται στη μάχη και σκοτώνεται και ο πόνος του είναι μεγάλος, όχι γιατί χάνει τη ζωή του, αλλά γιατί δεν θα μπορεί να προσφέρει στον αγώνα πια, θα στερήσει τη συμμετοχή του με τον θάνατό του σ’ αυτό τον αγώνα. Χαρακτηριστικό είναι το ποίημά του «Ιτιές και Κλαίουσες».

Κυλούσε το νερό

Τις ιτιές στον καθρέφτη του ανακλώντας.

Οι κλαίουσες στο νερό λούζαν τα μαλλιά τους.

Χτυπώντας τις ιτιές με τα γυμνά σπαθιά τους

κόκκινοι καβαλλάρηδες τρέχαν προς τη δύση.

Άξαφνα

σαν πουλί

χτυπημένο στη φτερούγα

απ’ το άτι του έπεσε πληγωμένος καβαλλάρης.

Δε φώναξε

δεν κάλεσε τους συντρόφους του

κοίταζε μόνο με απορημένα ματιά

τα πέταλα που σπιθηροβολούσαν

των αλόγων που μάκραιναν.

Σώπασεν η φωνή των τρεχούμενων νερών.

Σκοτείνιασαν οι σκιές,

τα χρώματα σβηστήκαν.

Τα μαύρα πέπλα πέσανε

στα γαλάζια του μάτια.

οι κλαίουσες σκύψαν

πάνω από τα ξανθά μαλλιά.

Κλαίουσες, μην κλαίτε

στου μαύρου νερού τον καθρέφτη.

Μέσα από αυτά βλέπουμε και την τεχνοτροπία της ποίησής του, που επαναλαμβάνει σε κάποια σημεία στίχους, παίζει δηλαδή με τους στίχους, αλλά, παράλληλα μας δίνει και την εικόνα πολύ έντονα.

ΠτΘ: κ. Ραΐφ, τί θα δούμε και τί θα ακούσουμε κατά την διάρκεια της εκδήλωσης;

Ρ.Σ.: Σκεφτήκαμε η εκδήλωση να χωρισθεί σε δύο μέρη. Στο πρώτο μέρος θα επισημάνουμε το έργο του Ναζίμ Χικμέτ, την προσωπικότητά του, την αγωνιστικότητά του και θα διαβαστούν κάποια έργα του όχι μόνο ποιητικά, αλλά και αποσπάσματα πεζών. Θα ακουσθούν τραγούδια στην Ελληνική γλώσσα που έχουν μελοποιηθεί. Ενδιάμεσα η κ. Εσίν Αμσάρ Αράλ, γνωστή καλλιτέχνης της Τουρκίας , θα τραγουδήσει τραγούδια του. Η κ. Εσίν Αμσάρ Αράλ είναι Αντιπρόεδρος του Συλλόγου Ελληνοτουρκικής Φιλίας και δεν έχει επισκεφθεί την Ελλάδα. Θεωρεί ότι είναι μία καλή περίπτωση να έρθει για τον Ναζίμ Χικμέτ. Θέλαμε να είναι κάποιος και από την οικογένειά του. Προσπάθησα να βρω τον γιο του που ζει στο Παρίσι, αλλά μου είπαν ότι δεν συμμετέχει σε καμία εκδήλωση. Οπότε επικοινώνησα με την ανιψιά του, που τον είχε ζήσει, και θα ρθει μαζί με το γιο της. Ενδιάμεσα λοιπόν στο α΄ και β΄ μέρος θα υπάρξει μια συναυλία της Εσίν Αμσάρ Αράλ που θα ρθει με τον πιανίστα της. Θα ακολουθήσει η προβολή CD που μας δώρισε το Ίδρυμα Ναζίμ Χικμέτ στην Κωνσταντινούπολη με τους οποίους συνεργασθήκαμε πολύ καλά.

Επίσης, θα συμμετέχει από την Αθήνα ένας άξιος σκηνοθέτης και ηθοποιός ο κ. Καλατζόπουλος, ο οποίος είναι από τους λίγους που έχουν ασχοληθεί με το έργο του Ναζίμ Χικμέτ. Τα τραγούδια τα πιο γνωστά που έχει μελοποιήσει ο Μικρούτσικος θα τα παρουσιάσει η Σούλα Κυρατζόγλου με τη συνοδεία κιθάρας του Ζαχαρία Τίλιου.

Γ.Φ.: Η εκδήλωση θα πρέπει να πούμε ότι θα είναι και στα ελληνικά και στα Τούρκικα κατά τέτοιο τρόπο, ώστε να μην είναι κουραστική. Έτσι θα μπορέσουμε να ακούσουμε ποιήματά του που δεν έχουν ίσως μεταφραστεί.

ΠτΘ: Για την διοργάνωση της εκδήλωσης θα πρέπει να δουλέψατε σκληρά…

Σ.Ρ.: Δουλέψαμε σκληρά για ένα μήνα. Υπήρξε μια πολύ καλή συνεργασία με το Σύλλογο Γυναικών, γιατί υπήρχε θέληση γι’ αυτή την εκδήλωση, εκτίμηση προς τον Ναζίμ Χικμέτ. Νομίζω ότι θα είναι μια ωραία βραδιά. Γι’ αυτό θα ήθελα να παροτρύνω τους Κομοτηναίους να έρθουν να δουν αυτή την εκδήλωση.

Γ.Φ.: Πιστεύω ότι θα είναι μία πλήρης λογοτεχνική βραδιά, και δεν πρέπει να μας παραπέμπει σε κάποια κουλτουριάρικη και βαρετή. Θα υπάρχουν πολλές εναλλαγές και έτσι το ενδιαφέρον του κοινού θα είναι ενεργό σε όλη την διάρκεια την εκδήλωσης. Πιστεύω ότι θα είναι μία πολύ καλή ευκαιρία για να γνωρίσουμε αυτό το μεγάλο Τούρκο ποιητή.

ΠτΘ: Πιστεύετε ότι η εκδήλωση είναι μία ακόμη ευκαιρία για να μπει ακόμη ένα λιθαράκι για την ελληνοτουρκική φιλία;

Σ.Ρ.: Η εκδήλωση θα είναι δίγλωσση. Όταν παίζαμε τα «Ρήγματα στη σιωπή» κάποιος κύριος μου τόνισε ότι παντρέψαμε πολύ ωραία και τις δύο γλώσσες. Και εδώ αυτό ακριβώς θα γίνει. Θα παντρευτούν οι δύο γλώσσες που είναι τόσο κοντινές και γειτονικές.

Η μειονότητα μπορεί να είναι μια γέφυρα για την φιλία Ελλάδας και Τουρκίας. Ίσως με αυτή την εκδήλωση μπορούμε να δείξουμε ακόμη και αυτό.

Γ.Φ.: Η εκδήλωση θα δώσει την ευκαιρία να γνωρίσουμε από κοντά αυτό που λέει και ο Στέλιος Μαγιόπουλος που έχει μεταφράσει το έργο του Ναζίμ Χικμέτ να γνωρίσουμε «τον συνεπή αγωνιστή και ποιητή της γειτονικής μας χώρας που η φήμη του έχει από πολλούς δρασκελίσει τους μαντρότοιχους της χώρας του και έχει απλωθεί ολούθε σαν ένα καταπληκτικό μήνυμα που ροβολάει με φρεσκάδα και δύναμη, που φουσκώνει τα στήθια με αισθήματα αγάπης και ανθρωπιάς, πλουταίνει τη γνώση του νου και που παίρνει μαζί του τον απλό άνθρωπο, να τον μπάσει μέσα στους νεοθώρητους κόσμους της ζωής, μακριά από πλάνες και ονειροπαρμένες φαντασίες, που μοιάζουν με λουλούδια που όπως λέει κάποιος συμπατριώτης του ποιητής είναι κομμένα από το κλωνί τους».

ΠτΘ: κ. Ραΐφ, κ. Φακιρίδου σας ευχαριστούμε πολύ.

Γ.Φ. –Ρ.Σ.: Κι εγώ σας ευχαριστώ.

Α.Π.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.