Καρναβαλιστες της παραδοσης

Πολλά έχουν αλλάξει στην Ξάνθη από τότε που τρέχαμε στους δρόμους της πίσω από ένα προχειροφτιαγμένο άρμα για να προλάβουμε ν΄ αρπάξουμε τις μικρές σοκολατίτσες που πετούσαν οι καρναβαλιστές, στα πρώτα τους βήματα τότε… Στα πρώτα του βήματα και το Καρναβάλι, που λίγοι το γνώριζαν, που τα Μέσα το αγνοούσαν, που έμελλε να ανδρωθεί στα επόμενα χρόνια, να μεταδίδεται πλέον σε απευθείας σύνδεση σε όλη την Ελλάδα και να συναγωνίζεται τις μεγαλύτερες καρναβαλικές διοργανώσεις στη χώρα.

38 χρόνια παρουσίας, 38 χρόνια παντρέματος του παραδοσιακού με το σύγχρονο και οι εκδηλώσεις των Θρακικών Λαογραφικών Εορτών – Ξανθιώτικο Καρναβάλι υπόσχονται για άλλη μια φορά να μας ταξιδέψουν σε μια πανδαισία πολυθεματικών και ποικιλόχρωμων δρωμένων κατά τη διάρκεια της φετινής καρναβαλικής περιόδου.

Εικαστικές παρεμβάσεις και πινελιές λαϊκές, απόηχοι μιας παράδοσης ψυχαγωγικής και σατιρικής της επικαιρότητας, με άξονες σε όλες τις μορφές της τέχνης και της χειροτεχνίας, του κινηματογράφου και του θεάτρου, θα εμπλουτίσουν όλη την περίοδο των εορτών και τη μνήμη μας με άλλο ένα άξιο λόγου Ξανθιώτικο Καρναβάλι.

Πολλές οι παράλληλες εκδηλώσεις που σήκωσαν αυλαία χθες και θα συνεχιστούν μέχρι και τις 9 και 10 Μαρτίου.

Ανοιξε ήδη στο κοινό η έκθεση μπατίκ του εργαστηρίου Μπατίκ Ξάνθης στο κτίριο του Ερυθρού Σταυρού και παρουσιάστηκε χθες στο Δημοτικό Αμφιθέατρο η παράσταση του Εθνικού Θεάτρου «Σέντζας», του Παντελή Χορν.

Αύριο Σάββατο στην Καπναποθήκη «Π» εγκαινιάζονται εκθέσεις ζωγραφικής, βιβλίου και μάσκας, ενώ για την ίδια μέρα έχουν προγραμματιστεί οι χοροί των Συλλόγων Γυναικών Δήμου Βιστωνίδας και των Εβριτών Νομού Ξάνθης.

Οι παιδικοί αποκριάτικοι χοροί δεν λείπουν από καμία μέρα, με πάρτυ μασκέ για τους μικρούς μας φίλους, οι οποίοι θα συνεχιστούν και την Κυριακή. Την ίδια ημέρα το Δημοτικό Αμφιθέατρο θα γεμίσει νότες παλιές νοσταλγικές, αλλά και καινούριες από τον Χορωδιακό Όμιλο Τραγουδιστών Ξάνθης «Ο Αρίων».

Ο Γιάννης Κότσιρας θα είναι μαζί μας την Δευτέρα 24 Φεβρουαρίου σε μια συναυλία ταξίδι στον ποιοτικό στίχο και μελωδία, στο Δημοτικό Αμφιθέατρο στις 9:00 το βράδυ.

Ξεχωρίζουν, επίσης, η βραδιά παραδοσιακών γεύσεων στον «Αρίωνα» το βράδυ της Τσικνοπέμπτης τη συναυλία της Μελίνας Μποτέλη στο Δημοτικό Αμφιθέατρο την ερχόμενη Παρασκευή, 28 Φεβρουαρίου, τα «ρουγκάτσια» της Βέροιας το Σάββατο, 1η Μαρτίου, την μεγάλη Παρέλαση Λαογραφίας στην Κεντρική Πλατεία και στην Παλιά Πόλη, την Κυριακή 2 Μαρτίου, και το Κυνήγι του Χαμένου Θησαυρού, που ξεκινάει την ίδια μέρα στην Πλατεία Ελευθερίας και το Φεστιβάλ Δράμας που φθάνει στην πόλη την ίδια μέρα στο Αμφιθέατρο της Πολυτεχνικής Σχολής.

Σειρά στις εκδηλώσεις έχει η συναυλία του Γεράσιμου Ανδρεάτου στο Δημοτικό Αμφιθέατρο την Τρίτη, 4 Μαρτίου, αυτή του Ηλία Λιούγκου στον ίδιο χώρο την Πέμπτη, 6 Μαρτίου, με την «προσευχή του ακροβάτη», αλλά και η μουσική παρουσία των «Απέναντι» την αμέσως επόμενη ημέρα.

Η Πόλη με τα Χίλια Χρώματα ζωντανεύει την Κυριακή 9 Μαρτίου με την μεγάλη Καρναβαλική Παρέλαση, αφού έχει προηγηθεί η βραδινή καρναβαλική παρέλαση και το dj party το προηγούμενο βράδυ!

26 σύλλογοι με μεράκι και αγάπη αυτοσχεδιάζουν και μας παρουσιάζουν ένα μοναδικό θέαμα, αντάξιο των προσδοκιών μας, ίσως και κατά πολύ ανώτερο κάποιες φορές. Από τα θέματα ξεχωρίζουν ο πάντα επίκαιρος «Χάρυ Πότερ», το «Κάνε την Πάπια» κατά το σύνηθες πολλών ιθυνόντων, πολιτικών κυρίως, παγκοσμίως και πανελλαδικώς τώρα τελευταία, η «Μεξικάνικη Φιέστα» ιδιαίτερα αγαπητή στην ελληνική ιδιοσυγκρασία, οι «Διχασμένες Προσωπικότητες» της παγκοσμιοποίησης, η «Απαράδεκτη Ολυμπιακή Ομάδα», το ξεκαρδιστικό «Στην Κουζίνα Ολοπαχώς» και πολλά άλλα και ενδιαφέροντα.

Ακολουθούν τα πυροτεχνήματα στον ποταμό Κόσυνθο και η «τζάρους». Τι είναι η «τζάρους»; «Φωτιά μεγάλη, που ανάβανε τις Αποκριές με κλαδιά από πουρνάρια και κυρίως την τελευταία Κυριακή», λένε οι πηγές. «Στις πλατειούλες, σε υψώματα και «στ΄ Αλουτσ΄» προ παντός γινόταν ο τζάρος. Τον πηδούσαν για να μην έχουν το καλοκαίρι ψύλλους».

Θα επανέλθουμε τις ημέρες του καρναβαλιού με περισσότερες λεπτομέρειες, τόσο για την «τζάρους», όσο και για τα έθιμα των Μουτζούρηδων και της Καμήλας στους γύρω δήμους και χωριά της Ξάνθης, αλλά και στα δικά μας μέρη, του νομού Ροδόπης!

Α.Χ.

Η Ξάνθη στη γειτονιά του Αίμου

-image1, left- Στο πνεύμα και το πλαίσιο της Αποκριάς και η ιστορική περιδιάβαση του φιλόλογου και συγγραφέα Θανάση Μουσόπουλου «Ξάνθη, στη γειτονιά του Αίμου», μια έκδοση του Δήμου Ξάνθης για τους ιστορικούς δρόμους του πολιτισμού που συνδέουν χώρες και ψυχές βαλκάνιες μέσα από τα ήθη, τα τραγούδια και τα ποιήματα της άνοιξης, από συγκερασμούς και αναβιώσεις λαϊκού πολιτισμού και εθίμων στη Θράκη του τότε ώς τη Θράκη του σήμερα. Ας πάρουμε μια γεύση για τις Αποκριές στη Θράκη στο πέρασμα των χρόνων…

Οι Αποκριές στη Θράκη

«Οι Απόκριες για τους Θρακιώτες από τα παλιά τα χρόνια, ήταν μια περίοδος γιορτής και ξενοιασιάς. Λένε ότι το διονυσιακό πνεύμα επιζεί ως τις μέρες μας…

Πολλά από τα παλιά έθιμα διασώζονται ως σήμερα όχι μόνο στο χώρο της Ελληνικής Θράκης, αλλά και στην υπόλοιπη Ελλάδα, όπου ζούνε πρόσφυγες Θρακιώτες και Θρακιώτισσες από τη μεγάλη θρακική πατρίδα, ανατολική και βόρεια και δυτική.

Στις τρεις βδομάδες του Τριωδίου, κυρίως όσο πλησίαζε το τέλος της Αποκριάς, πλήθαιναν τα έθιμα και οι γιορταστικές εκδηλώσεις, για τις οποίες – ισχνές έστω – αναφορές έχουμε και από τα βυζαντινά χρόνια. Βασικά στοιχεία των αποκριάτικων εκδηλώσεων ήταν το φαγητό και το ποτό, οι χοροί και τα τραγούδια, οι μεταμφιέσεις και οι αναπαραστάσεις.

Μασκαράδες ή μουτσούνες τριγύριζαν σε πόλεις και χωριά, τις βραδινές κυρίως ώρες. Μερικές φορές σατίριζαν κοινωνικές καταστάσεις, όπως την κηδεία του τσιγκούνη, το γάμο του γέρου και της νέας, τη δίκη στην καδή. Στα χωριά επιπλέον το κέντρο βάρους πέφτει στη γεωργική ζωή, στην ευφορία της γης. Γι΄ αυτό και στην περίοδο των Απόκρεων τελούνται μια σειρά έθιμα που – κατά τη γνώμη των ειδικών – έχουν διονυσιακές ρίζες και συνδέονται με τον ερχομό της άνοιξης και την αναγέννηση της φύσης.

Τη Δευτέρα της Τυρινής εβδομάδας σε πολλά χωριά τελούνταν το έθιμο του Κιοπέκ-μπέη, που ξεκινούσε από την Κυριακή (προπαρασκευαστικό στάδιο) και συνεχιζόταν τη Δευτέρα, με την πομπή και την τελετουργία. Στην πραγματοποίηση του εθίμου έπαιρναν ενεργό μέρος πολλά άτομα, ενώ στο ρόλο ενεργητικού θεατή ήταν όλο το χωριό. Ο μπέης, ο δικαστής, οι αράπηδες, η Καντίνα, συνοδοί τους αποτελούσαν το θίασο.

Ανάλογα πολυπληθή και γεμάτα «δράση» ήταν και άλλα έθιμα της Θράκης, όπως οι Καλόγεροι που μας περιγράφει ο Γ. Βιζυηνός, ο Κούκερος ή Χούχουτος, οι Πιτεράδες και οι Σεϊμένηδες.

Θα πρέπει να προσθέσουμε ότι όλα αυτά τα έθιμα συνοδεύονταν από ανάλογα τραγούδια που συχνά ήταν ελευθερόστομα και διανθίζονταν από σχετικά πειράγματα. Μέσα στη χαρά φωλιάζει και η λύπη. Η αναγέννηση της φύσης θυμίζει και τους νεκρούς μας συγγενείς. Τα ψυχοσάββατα είναι ενταγμένα σε όλη τη δομή του Τριωδίου.

Να σημειώσουμε ότι την τελευταία Κυριακή των Απόκρεων συνηθίζονταν τα οικογενειακά μεγάλα τραπέζια, μιας και ακολουθούσε η Σαρακοστή, με τη νηστεία. Γι΄ αυτό και οι γυναίκες καθάριζαν την Καθαρή Δευτέρα ό,τι φαγητό μη νηστίσιμο περίσσευε.

Την Καθαρή Δευτέρα οι άντρες μουντζουρώνονταν και τριγυρνούσαν, επισκέπτονταν φίλους, συνεχίζοντας την οινοποσία. Σε πολλά μέρη την Καθαρή Δευτέρα έκαναν την κηδεία της Αποκριάς. Στην Ξάνθη, την τελευταία Κυριακή έκαιγαν την Τζάρο, έθιμο ανάλογο με την κηδεία της αποκριάς».

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.