«Η ελληνικη παιδεια μπορει να οδηγησει τα Βαλκανια σε μια νεα εποχη»

Πραγματοποιείται σήμερα στην Ξάνθη η πανελλήνια Γενική Συνέλευση του Ταμιείου Θράκης, ενός φορέα που εδώ και χρόνια κινείται προς την κατεύθυνση της ουσιαστικής συνεργασίας μεταξύ των λαών της Βαλκανικής και όχι μόνον μέσα από την ελληνική γλώσσα και τον ελληνικό πολιτισμό με τη λειτουργία των προγραμμάτων «Ελλάδα – διεθνές σχολείο πολιτισμού» στα Άβδηρα.

Με αφορμή τη Γενική Συνέλευση, ο ΠτΘ συζητά σήμερα με τον πρόεδρο και επιστημονικό υπεύθυνο του φορέα τον κ. Γεώργιο Παύλο, αναπληρωτή καθηγητή στην Πολυτεχνική Σχολή της Θράκης, όπου διδάσκει Φυσική και Φιλοσοφία για το Ταμιείον και τις δραστηριότητές του, αλλά και για την ανάγκη γνωριμίας με τον άλλο μέσα από τον ελληνικό πολιτισμό, που μπορεί να αποτελέσει τη γέφυρα συνάντησης των λαών της βαλκανικής.

ΠτΘ: κ. Παύλο, το Ταμιείον Θράκης είναι γνωστό εδώ και χρόνια για τη δράση του. Πριν από λίγες ημέρες προβήκατε σε απολογισμό του έργου του. Θα ήθελα ξεκινώντας να κάνετε ένα γενικότερο απολογισμό της πορείας του όλα αυτά τα χρόνια…

Γ.Π.: Όλα αυτά τα χρόνια δουλεύουμε βήμα προς βήμα προς μία κατεύθυνση παιδείας, πολιτισμού, συνάντησης της Ελλάδος με τους γειτονικούς της λαούς, ανάδειξης όλης της ομορφιάς που κρύβεται μέσα στα ελληνικά κείμενα, στον ελληνικό πολιτισμό, ο οποίος είναι ένας παγκόσμιος πολιτισμός, ένα παγκόσμιο αγαθό, και αυτό νομίζω ότι κάθε απροκατάληπτος άνθρωπος, επιστήμονας ή οποιοσδήποτε άλλος καταλαβαίνει ότι όχι μόνο τα Βαλκάνια, όχι μόνο οι Μεσογειακοί λαοί, αλλά όλη η ανθρωπότητα έχει στηριχτεί σε αυτόν τον πολιτισμό που δημιουργήθηκε εδώ και τρεις χιλιάδες χρόνια σε αυτή την περιοχή και ακούει στο όνομα ελληνικός πολιτισμός, ρωμαίικος πολιτισμός, όπως και να το πει κανείς το ίδιο πράγμα εννοεί. Νομίζω ότι το Ταμιείο Θράκης ακολουθεί αυτή τη φωνή της ιστορίας, η οποία έρχεται από πολύ πίσω, πέρα από οποιεσδήποτε εθνικιστικές μονομέρειες, προκαταλήψεις και οποιεσδήποτε θα έλεγα παθολογίες, που έχουν να κάνουν με μία νοσηρότητα που στα Βαλκάνια έχει στοιχίσει σε πόνο, σε δάκρυ, σε αίμα. Νομίζω ότι αυτή τη στιγμή η Ελλάδα υποχρεούται να πρωτοπορήσει, να καινοτομήσει μέσα από την παιδεία της και τον πολιτισμό της για μια ουσιαστική συνάντηση των λαών της περιοχής αλλά και μέσα στη Θράκη για μια ουσιαστική συνάντηση χριστιανών και μουσουλμάνων. Αυτή τη στιγμή νομίζω ότι αποδεικνύεται αυτό που είναι ιστορικής σημασίας, αλλά και παγκόσμιας ότι στη Θράκη οι άνθρωποι μπορούν και ζουν ανεξαρτήτως θρησκευτικής καταγωγής, ότι μπορούν και συνεργάζονται, και ότι δεν ακολουθούν ενδεχομένως μονομερείς και εθνικιστικές νοοτροπίες. Η Ελλάδα είναι ένας ανοικτός κόσμος, η Ευρώπη ευρύτερα είναι ένας ανοικτός κόσμος, δεν μπορούμε λοιπόν να επιστρέφουμε σε πνευματικές ασθένειες του παρελθόντος. Θα πρέπει όλοι οι λαοί της Βαλκανικής να τραβήξουν προς το μέλλον, να συναντηθούν δημιουργικά να συμβάλλουν ο ένας στην ανάπτυξη του άλλου, να συμβάλλουν στην επιστημονική συνεργασία, στην καλλιτεχνική συνεργασία, χωρίς να θωρακίζεται ο καθένας σε μια στενά εθνικιστική και νοσηρή αντίληψη των πραγμάτων. Ο ελληνικός πολιτισμός εκ της φύσεώς του είναι μη εθνικιστικός, είναι μη φυλετικός, αλλά είναι κατ’ εξοχήν πολιτισμός της πόλης, είναι πολιτισμός του ανθρώπου ως πρόσωπο και αυτό σημαίνει ότι από πολύ παλιά στην αρχαία Ελλάδα δημιουργείται η αντίληψη και η θεωρία της πόλης ως συνάντηση ανθρώπων, όπου ο καθένας, ανεξαρτήτως θρησκευτικής εθνικής ή άλλης καταγωγής, είναι το πάνυ ακριβές. Στην αγορά της πόλης συναντιούνται οι άνθρωποι και αυτό είναι το κατ’ εξοχήν πολιτικό γεγονός, αλλά για να συναντηθούν πραγματικά οι άνθρωποι θα πρέπει ο καθένας να αποβάλλει τη φτωχή νοσηρή προκατάληψη του εαυτού του, θα πρέπει να εκτεθεί ο άνθρωπος στην αγορά της πόλης για να συναντήσει τους συμπολίτες του.

ΠτΘ: Πώς κωδικοποιείται σήμερα αυτό;

Γ.Π.: Αυτό το μάθημα που προέρχεται από πολύ παλιά από την αρχαία Ελλάδα, περνά μέσα από το Βυζάντιο και σήμερα κωδικοποιείται ως ευρωπαϊκό όραμα είναι ένα μάθημα που πρέπει να το υποστούμε και εμείς και οι άλλοι. Θα πρέπει και εμείς να γνωρίζουμε τον εαυτό μας, και οι άλλοι να γνωρίσουν και εμάς και τους εαυτούς τους. Η Ελλάδα είναι πολύτιμη και για την Τουρκία, και για την Βουλγαρία, και για τα Σκόπια και εν γένει για όλη την ευρύτερη περιοχή. Θα πρέπει να σκεφτούμε όλοι οι λαοί ευρύτερα ότι πλέον οδηγούμαστε σε μία νέα αντίληψη και για την περιοχή μας και σε παγκόσμιο επίπεδο. Νομίζω ότι αυτές οι σκέψεις και τοποθετήσεις οδηγούν και το έργο του Ταμείου Θράκης το οποίο είναι αποδεκτό και από την μουσουλμανική κοινωνία της Θράκης και από άλλους λαούς, όπως και εσείς το γνωρίζετε και το έχετε περιγράψει στο παρελθόν.

ΠτΘ: Υποστηρίζετε ότι η ελληνική παιδεία και γενικότερα ο ελληνικός πολιτισμός μπορεί να παίξει ουσιαστικό ρόλο. Παρόλα αυτά όμως βλέπουμε στα Βαλκάνια να αναπτύσσεται ένας εθνικισμός.

Γ.Π.: Κατ’ αρχήν, η ελληνική παιδεία – και αυτό πρέπει κανείς να το περιγράψει πιο συγκεκριμένα, πιο πλούσια, για να μη γίνεται απλώς ένα σλόγκαν, ένα σύμβολο χωρίς νόημα – στην ουσία είναι η παιδεία του ανθρώπου. Η ελληνική παιδεία στοχεύει ο άνθρωπος να αποκτήσει αρετή και αρετή σημαίνει να μπορεί ο άνθρωπος να γνωρίσει τον άλλο άνθρωπο ως κομμάτι του εαυτού του. Δεν υφίσταται παιδεία χωρίς αυτές τις προϋποθέσεις και η ελληνική παιδεία από τη φύση της καθίσταται διεθνή και υπερβαίνει και την στενή της ελληνικότητας έννοια, γι’ αυτό είναι οικουμενική παιδεία, παγκόσμια. Μας αναγκάζει και εμάς τους Έλληνες να λειτουργήσουμε ως παγκόσμιοι πολίτες. Θα πω μόνο ένα στοιχείο. Ο Σωκράτης λέει «είναι καλύτερα να αδικείσαι παρά να αδικείς». Αυτό είναι μια επανάσταση. Δεν λέω για όσα ακολούθησαν στο Βυζάντιο την χριστιανική περίοδο του Ελληνισμού, όλα αυτά τα στοιχεία που τον άνθρωπο τον καθιστούν θεϊκή πραγματικότητα, ένα θεϊκό ον που πρέπει να ζει για τους άλλους. Αυτή η έκρηξη χαράς μέσα στη ζωή και μέσα στον κόσμο, ότι υπάρχει ο κόσμος γιατί έχει νόημα, διότι ο κάθε άνθρωπος πάνω στη γη και οπουδήποτε κι αν βρίσκεται είναι δώρο σε κάθε άλλο άνθρωπο αυτή η εμπειρία λοιπόν του δώρου είναι το συστατικό της ελληνικής παιδείας, είναι το συστατικό του ελληνικού κόσμου στην βαθύτερη υφή του. Αυτά τα λέω όχι ως Έλληνας. Θα μπορούσα να τα πω και ως Βούλγαρος, και ως Ασιάτης, και ως Κινέζος, και ως Γερμανός, και ως Αμερικανός, γιατί προσπαθώ όσο μου έχει ζητηθεί να συμβάλλω στο έργο του Ταμιείου Θράκης ως επιστημονικός υπεύθυνος σε μια σειρά προγραμμάτων του προσπαθώ να μείνω σε αυτό ακριβώς το στοιχείο, το επιστημονικό επίπεδο, να βλέπω τα πράγματα όσον γίνεται πέρα από οποιαδήποτε δική μου καταγωγή, εθνική ή άλλη. Δυστυχώς είναι τραγική η θέση μας γιατί έχουμε το πλεονέκτημα να κουβαλάμε μια παιδεία τέτοιου επιπέδου που μας αναγκάζει να ενδιαφερθούμε ουσιαστικά για τον άλλο άνθρωπο, είτε είναι μουσουλμάνος είτε είναι χριστιανός είτε είναι Τούρκος είτε είναι Βούλγαρος είτε Ασιάτης. Είμαστε εκ της φύσεως της παιδείας μας αναγκασμένοι να δουλέψουμε για αυτή τη συνάντηση των ανθρώπων των λαών των πολιτισμών. Έτσι νομίζω ότι σε αυτό το επίπεδο μπορούμε να οδηγήσουμε τα Βαλκάνια σε μια νέα εποχή.

ΠτΘ: Είναι εφικτό αυτό με την δεδομένη κατάσταση στην περιοχή;

Γ.Π.: Χρειάζεται δουλειά, χρειάζεται οι ευαίσθητοι άνθρωποι σε όλες τις χώρες, σε όλη την περιοχή, ανεξαρτήτως εθνικής καταγωγής, ανεξαρτήτως θρησκευτικής καταγωγής και τοποθέτησης να δουλέψουν πια στο επίπεδο εκείνο που τιμά τον άνθρωπο. Και νομίζω ότι ο θεός θέλει οι άνθρωποι να αναγνωρίζουν ο ένας τον άλλο ως το «πάνυ ακριβές», αυτό που ο Ευριπίδης βάζει στο στόμα της Ιφιγένειας όταν αναγνωρίζει τον Ορέστη, «ξυστά περνάς καλέ μου από την καρδιά μου», αυτό λοιπόν νομίζω ότι είναι το σημείο συνάντησης και αυτό θα πρέπει να υπηρετήσουμε. Αυτό θα μας σώσει από όλες τις δοκιμασίες και θα μας βγάλει έξω από το παρελθόν ,το οποίο συχνά ήταν και αιματηρό ,και θα μας βάλει όλους να μετανοήσουμε για τα λάθη μας και να σκεφτούμε πώς μπορούμε ο ένας να ωφελήσουμε τον άλλον και πώς μπορούμε ο ένας να ωφεληθούμε από τον άλλο και το εννοώ αυτό σε επίπεδο λαών, σε επίπεδο πολιτιστικών παραδόσεων, θρησκευτικών πεποιθήσεων. Είναι ένα δώρο θεού το γεγονός ότι ζούμε χριστιανοί, μουσουλμάνοι Έλληνες, Τούρκοι, Άραβες γύρω από τη Μεσόγειο είναι δώρο θεού το ότι ζούμε εδώ, οι Έλληνες από πολύ παλιά και αυτό θα πρέπει να το αναγνωρίσουν όλοι όσοι αισθάνονται μιας εθνότητος διαφορετικής, γιατί αυτή είναι η ιστορία. Οι Έλληνες ζουν από παλιά εδώ και το πόσο παλιά θα το μάθουμε όσο προχωρά η έρευνα, οπότε θα πρέπει να μάθουμε όλοι να έχουμε αυτή την ευγένεια, την αρχοντιά να μη θέλουμε ο ένας να κλέβει από τον άλλο τίποτα. Ο άνθρωπος γίνεται άρχοντας όταν δίνει τον εαυτό του για να ζήσει ο άλλος και αυτό πιστεύω ότι μπορεί να λειτουργήσει και σε επίπεδο λαών και κρατών. Αυτό έχουν δείξει και στο παρελθόν μεγάλες προσωπικότητες. Το ότι η ελληνοτουρκική φιλία ξεκινά με μια ώριμη κατανόηση και από την πλευρά του Βενιζέλου και από την πλευρά του Κεμάλ Ατατούρκ ότι οι δυο λαοί πρέπει να φιλιώσουν και το ίδιο πιστεύω και με τους άλλους γειτονικούς λαούς, ότι θα πρέπει να κινηθούμε σε αυτό το επίπεδο. Σήμερα η ελληνική πολιτεία και ο πρωθυπουργός και η αντιπολίτευση έχουν δείξει ότι κινούνται σε ένα τέτοιο μέγεθος. Νομίζω ότι πρέπει να γίνει προσπάθεια προς αυτά τα επίπεδα και να τρέξουν όλοι προς αυτή την κατεύθυνση. Νομίζω ότι στα Βαλκάνια μπορεί να λειτουργήσει η ανθρωπιά μπορεί να δημιουργηθεί πραγματικά μια ενωμένη ομάδα λαών μέσα στην ΕΕ και να ξεφύγουμε από αυτή την συγκρουσιακή αντίληψη.

ΠτΘ: Το Ταμιείο Θράκης πώς κινείται προς την κατεύθυνση αυτή;

Γ.Π.: Το Ταμιείο Θράκης κινείται προς αυτή την κατεύθυνση προωθώντας στην ουσία μια βιωματική διδασκαλία σε όλη την πολιτιστική κληρονομιά των Βαλκανίων, αυτό που λέμε ελληνικός πολιτισμός που είναι και βαλκανικός. Έχουμε δημιουργήσει και συνεχώς αναπτύσσουμε με βιωματικό τρόπο σπουδή της ελληνικής γλώσσας, τώρα προσπαθούμε να πάμε και στην αντιστροφή, για παράδειγμα σε σχέση με τη Βουλγαρία τη διδασκαλία των βουλγαρικών σε Έλληνες αρχικά αλλά μπορεί να γενικευτεί μέσα από την τέχνη και τον πολιτισμό, ή θέλουμε να κάνουμε ακόμη σε συνεργασία και με τις άλλες γλώσσες όπως Τουρκικά, Αραβικά. Ταυτόχρονα θέλουμε να αναδείξουμε τους θρακικούς χώρους όπως τα αρχαία Άβδηρα, είχαμε συνεργασία με τη Μαρώνεια και πιστεύω ότι θα ξανασυνεργαστούμε με το Δήμο Μαρώνειας καθώς και με άλλους αρχαιολογικούς χώρους, ήδη προωθείται μια συνεργασία με το Δίον και την Αρχαία Ολυμπία, ώστε το πρόγραμμα των Αρχαίων Αβδήρων να γίνε και σε άλλους ιστορικούς χώρους. Βλέπουμε έτσι το πλαίσιο που ανέπτυξε το Ταμιείο Θράκης, ένα πλαίσιο σπουδής και συνάντησης των ανθρώπων μέσα από τον Ελληνικό πολιτισμό και την ελληνική γλώσσα και αυτό μπορεί να αποτελέσει το μοντέλο για μια ευρύτερη συνεργασία. Αυτό είναι η βάση μας. Έτσι καλούμε, όπως ξέρετε, ανθρώπους από όλο τον κόσμο στα σχολεία μας και ταυτόχρονα δουλεύουμε σε επίπεδο τοπικό για τη δημιουργία αντίστοιχων προγραμμάτων ενίσχυσης των παιδιών, των μαθητών, των γυναικών από τη μουσουλμανική κοινωνία και ως βάση πάντα προσπαθούμε να δώσουμε αυτή την αίσθηση της ελληνικής παιδείας. Νομίζω ότι από εκεί και πέρα όλα τα άλλα μπορούν να έρθουν μόνα τους.

ΠτΘ: Θα λειτουργήσει και φέτος το σχολείο στο Άβδηρα;

Γ.Π.: Πάντα αισθανόμαστε ότι είμαστε μετέωροι. Θέλω να πιστεύω ότι σίγουρα και φίλοι μας χορηγοί και η ελληνική πολιτεία θα μας στηρίξει, ώστε φέτος να κάνουμε και στα Άβδηρα αλλά ίσως και στο Δίον και στην Αρχαία Ολυμπία για να επεκταθεί αυτό το πρόγραμμα. Θέλω να πιστεύω ότι τα Υπουργεία και οι χορηγοί που στηρίζουν το πρόγραμμα θα σταθούν χορηγοί. Σίγουρα χρειάζεται συνεχώς να τρέχουμε, να παρακαλούμε, να παρουσιάζουμε αυτή τη δουλειά, η οποία πιστεύω ότι είναι πιλοτική δουλειά για όλο τον Ελληνισμό.

ΠτΘ: Σήμερα θα πραγματοποιηθεί η γενική σας συνέλευση;

Γ.Π.: Σήμερα θα γίνει η πανελλήνια γενική συνέλευση του Ταμιείου Θράκης, γιατί το Ταμιείον Θράκης αυτή τη στιγμή έχει σε όλη την Ελλάδα 200 τακτικά μέλη, πέραν από τους φίλους του βεβαίως, διότι υπάρχει ένα σώμα φίλων μερικών χιλιάδων και στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Έτσι προσπαθούμε να οργανώσουμε καλύτερα τη λειτουργία αυτού του οργανισμού για να γίνει και πιο αποτελεσματική η προσφορά του στην παιδεία, στον πολιτισμό, στον άνθρωπο.

ΠτΘ: Για όσους παρακολουθούν την πορεία του Ταμιείου νομίζω ότι είναι φανερό το έργο του εδώ και χρόνια…

Γ.Π.: Θεωρούμε ότι έχουμε να κάνουμε πολύ περισσότερα. Αισθανόμαστε ότι είμαστε στην αρχή και ότι είναι ανάγκη να κάνουμε περισσότερα και ότι πρέπει να επιταχύνουμε όλη μας τη δουλειά. Θέλουμε δίπλα μας και τους Θρακιώτες συμπολίτες μας. Αυτή τη στιγμή το Ταμιείο απασχολεί 35 περίπου άτομα νέους επιστήμονες, χριστιανούς και μουσουλμάνους ,σε προγράμματα του Υπουργείου Απασχόλησης σε προγράμματα Intereg, στα οποία προσπαθούμε να εντάξουμε όλη αυτή τη δραστηριότητα. Δεν έχουμε άνεση οικονομική, απλά με τη βοήθεια του θεού πάντα γίνεται κάτι και έτσι έχουμε και επιτυχία. Είναι σημαντικό να απασχολούμε 35 επιστήμονες χριστιανούς και μουσουλμάνους και είναι εντυπωσιακό με πόση αγάπη συνεργάζεται αυτός ο κόσμος. Αισθανόμαστε χαρά, γιατί ανοίγουμε ένα δρόμο.

ΠτΘ: κ. Παύλο να σας ευχαριστήσουμε πολύ.

Γ.Π.: Κι εγώ να σας ευχαριστήσω για την αγάπη και το ενδιαφέρον σας και για τη συμβολή σας σε αυτό το έργο που είναι δύσκολο και για εμάς. Ο κόσμος των ΜΜΕ συνέβαλε και πραγματικά μπορεί να αναδεικνύει και τέτοιες προσπάθειες που πολλές φορές δεν είναι τόσο έντονα προκλητικές για τα ΜΜΕ. Είναι δουλειές παιδείας, δουλειές ταπεινές που ακουμπούν όμως στην ψυχή του ανθρώπου.

Α.Π.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.