Ερανισματα απο τους οικισμους του Δημου Κομοτηνης

Με αφορμή την κυκλοφορία της νέας έκδοσης της ΔΕΠΑΚ «Ερανίσματα από την Πάνδροσο» ο «Πτθ» συνομιλεί με τον επιμελητή του βιβλίου και δημοσιογράφο κ. Τέλη Κελεσίδη, για το αναδρομικό ταξίδι στο πρόσφατο αλλά όχι ξεχασμένο ιστορικό και πολιτιστικό παρελθόν του οικισμού.

Ο κ. Κελεσίδης αναφέρεται στην προσπάθεια ανάδειξης των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών του χωριού, η οποία βρήκε αρωγούς και συμπαραστάτες τους κατοίκους της Πανδρόσου, σχεδόν στο σύνολό τους. Σημειώνει δε ότι ήδη προετοιμάζονται οι νέες δημοτικές εκδόσεις που αφορούν στο Μικρό Κρανοβούνιο, το Ροδίτη ενώ έπεται και το βιβλίο για τους Υφαντές.

ΠτΘ: Τα ερανίσματα από την Πάνδροσο είναι πλέον γεγονός, ύστερα κι από την επίσημη παρουσίαση του βιβλίου στον οικισμό του Δήμου. Πού εστιάζει η έκδοση, σε ποια στοιχεία της ιστορίας και του πολιτισμού του χωριού;

Τ.Κ: Αν πάρουμε από την ιστορική καταγραφή του βιβλίου, θα ξεκινήσουμε από την περίοδο του 1922, όταν άρχισαν να φτάνουν οι πρώτοι πρόσφυγες στο χωριό, από διάφορα μέρη κυρίως της Ανατολικής Θράκης. Εγκαθίστανται στην Πάνδροσο, που τότε ήταν ένα χωριό που κατοικούσαν κυρίως Βούλγαροι και λίγοι αθίγγανοι. Από κει και πέρα, το χωριό αρχίζει να μορφοποιείται. Οι πρόσφυγες δίνουν το δικό τους χρώμα. Έρχεται η δύσκολη περίοδος του 1940, οπότε εγκαθίστανται σε αυτό, πάλι Βούλγαροι, αυτή τη φορά με τη μορφή της κατοχής. Αυτοί εγκαταλείπουν οριστικά την Πάνδροσο, με την απελευθέρωση του 1944. Από τότε η Πάνδροσος έχει μια σημαντική ιστορική διαδρομή, πολιτιστική, λαογραφική, κοινωνική, οικονομική. Η ζωή στην περιοχή, στηρίζεται βασικά στο θαυμάσιο φυσικό περιβάλλον της περιοχής. Η Πάνδροσος γίνεται χώρος αναψυχής των Κομοτηναίων, κυρίως την καλοκαιρινή περίοδο. Το καλό κλίμα της περιοχής βοηθά ακόμα και κάποιους που έχουν προβλήματα με την υγεία τους να πάνε εκεί να απολαύσουν τον καθαρό αέρα. Έτσι στήνονται και οι κατασκηνώσεις γύρω στο 53’. Λειτουργούν αλλά κλείνουν για ένα διάστημα γύρω στη δεκαετία του 1980 και ανοίγουν πριν από 3 χρόνια με τη συμβολή του Δήμου Κομοτηνής.

Πέρα από την ιστορική διαδρομή, στο βιβλίο περιλαμβάνονται πολύ όμορφες αφηγήσεις, τα μασάλια, αυθεντικά λαϊκά παραμύθια που ήρθαν από τις πατρίδες, ιστορίες καθημερινής ζωής, ήθη και έθιμα, καταγεγραμμένα με την ντόπια, ζωντανή γλώσσα του χωριού.

Εκείνο που ήταν πάρα πολύ όμορφο στην παρουσίαση του βιβλίου, ήταν ότι είδαμε να τα τραγουδούνε ζωντανά τρεις από τις γιαγιάδες του χωριού – η νεώτερη σε ηλικία ήταν 78 χρονών- και τα είπαν όπως τα ξέρανε κι οι ίδιες, από τους παππούδες τους και τις γιαγιάδες τους και τα έφεραν στην Πάνδροσο από τις πατρίδες.

Αυτές τα παραδίδουν στις επόμενες γενιές. Σε αυτό σκοπεύουμε κι εμείς ουσιαστικά με τις εκδόσεις που κάνει ο Δήμος Κομοτηνής για τους οικισμούς. Να παραδώσει στις επόμενες γενιές τα ιδιαίτερα λαογραφικά, πολιτισμικά, κοινωνικά, οικονομικά στοιχεία του κάθε οικισμού, πράγματα που σε πολλούς ήταν άγνωστα.

ΠτΘ:Πόσο καιρό σας πήρε να συλλέξετε και να ταξινομήσετε συνολικά το υλικό; Πόσο εύκολο ήταν να βρείτε αυτό τον όγκο, των πληροφοριών στοιχείων και φωτογραφιών που συμπεριλήφθηκαν στην έκδοση;

Τ.Κ: Είναι πολύ σημαντικό ότι η έκδοση αυτή ολοκληρώθηκε σε ένα διάστημα 8 μηνών. Από τον Σεπτέμβριο που μου ανατέθηκε να ερευνήσω αν μπορούμε να κάνουμε αυτή την έκδοση, ήταν πολύ σημαντική η συμβολή όλου του χωριού. Αν σκεφτεί κανείς ότι στο βιβλίο παρουσιάζονται 28 κάτοικοι του χωριού που έγιναν συγγραφείς για τις ανάγκες της έκδοσης και ότι έχουν δώσει φωτογραφίες πάνω από 40 άτομα ενώ η Πάνδροσος έχει καταγεγραμμένο αριθμό κατοίκων 150 άτομα.

Θέλω να σας πω ότι, όλο σχεδόν το χωριό βοήθησε σε αυτήν εδώ την έκδοση, στην συλλογή των στοιχείων. Γιαγιάδες, νέοι, όλοι, με το δικό τους τρόπο συνεισέφεραν στο βιβλίο.

Εγώ απλά επιμελήθηκα τα κείμενα και έκανα τις διορθώσεις που χρειαζόταν. Την σημαντικότερη δουλειά την έκανε η Πρόεδρος του συλλόγου φίλων Πανδρόσου κ. Ρούλα Κοντοπούλου και η ταμίας κ. Καλομοίρα Παπαδοπούλου, αυτές έγραψαν κάθε λέξη του βιβλίου, όπως τις μετέφεραν οι κατοίκοι.

ΠτΘ: Αυτό το σημαντικό υλικό, ανήκε σε παλιούς κατοίκους. Πώς διασώθηκε;

Τ.Κ: Δεν υπάρχουν γραπτές πηγές πληροφοριών, αλλά τα κείμενα βασίζονται σε μαρτυρίες. Αυτό ήταν και το πιο δύσκολο. Δεν υπήρχε βιβλιογραφία για την Πάνδροσο, εκτός από ένα φυλλάδιο που είχε γίνει πέρσι από μια μαθήτρια του γυμνασίου που αναφέρεται στην ιστορία του χωριού. Όλα τα άλλα στοιχεία προέρχονται από προφορικές μαρτυρίες, οι οποίες υπάρχουν πλέον και καταγεγραμμένες.

ΠτΘ: Τι κρατήσατε από την ενασχόλησή σας αυτό το διάστημα, με την επιμέλεια του βιβλίου της Πανδρόσου; Υπήρξαν χαρακτηριστικά γεγονότα που σας εντυπωσίασαν, σας προκάλεσαν ιδιαίτερη αίσθηση και θα τα θυμάστε;

Τ.Κ: Αυτό που μετράει είναι η χαρά ότι προσπαθήσαμε και βγάλαμε ένα καλό αποτέλεσμα. Για μένα μετράει το ότι δυο μέρες μετά την παρουσίαση, με πήρε η Πρόεδρος του συλλόγου και μου είπε ότι δέχεται συγχαρητήρια για την έκδοση, για τη συλλογή των κειμένων και το αποτέλεσμα της δουλειάς. Αυτό είναι το πιο σημαντικό για μένα.

Στην αρχή όλοι το βλέπουν με επιφυλακτικότητα, λένε «πώς θα το κάνουμε; θα μπορέσουμε να το κάνουμε;». Όταν όμως βλέπουν ότι δεν είναι και τόσο δύσκολο πράγμα, να καταγράφεις την μνήμη των παππούδων κυρίως που έχουν μείνει, νομίζω ότι μπορούμε να παινευόμαστε κι εμείς ότι κάτι προσφέραμε στο κάθε οικισμό.

ΠτΘ: Συγκρίνοντας την παρούσα έκδοση, με την προηγούμενη που αφορούσε το Κόσμιο, διαπιστώνουμε ότι το βιβλίο είναι πλουσιότερο σε στοιχεία και φωτογραφικό υλικό, πιο ογκώδες, με περισσότερες σελίδες. Γιατί συμβαίνει αυτό;

Τ.Κ: Αυτό θα γίνεται σε κάθε έκδοση, γιατί υπάρχει μια άμιλλα, μια δραστηριοποίηση των κατοίκων του κάθε οικισμού, που θέλουν να φανούν ακόμα περισσότερο. Για αυτό «τρέχουν»ακόμη πιο πολύ.

Η επόμενη έκδοση για το Κρανοβούνιο, μπορεί να είναι κι αυτή μεγαλύτερη από της Πανδρόσου. Βγαίνουν οι σύλλογοι και λένε ότι εμείς θα κάνουμε καλύτερο βιβλίο. Μακάρι. Οι εκδόσεις μπορούν να συμπληρωθούν μετά το πέρασμα ενός χρόνου, αν κάνουμε πρώτα τον κύκλο όλων των οικισμών του Δήμου, θα δούμε ότι μπορούμε να βρούμε περισσότερο υλικό.

Πιστεύω ότι οι επόμενες εκδόσεις αν ανανεωθούν θα είναι ακόμη μεγαλύτερες.

Στο Κόσμιο θέλουν να συμπληρωθεί το βιβλίο με νέο υλικό.

ΠτΘ: Πώς εισπράττετε εσείς αυτό το αυξημένο ενδιαφέρον των ενεργών πολιτών των οικισμών για τις εκδόσεις; Αποδεικνύει την αναγνώριση της σημασίας της καταγραφής της ιστορίας, του πολιτισμού και των ιδιαιτεροτήτων του τόπου;

Τ.Κ: Όλο αυτό που συμβαίνει ξεκινά από την πρωτοβουλία του Δημάρχου στον οποίο αξίζουν πολλά συγχαρητήρια. Αν δεν έλεγε ο Δήμαρχος να γίνουν αυτά τα βιβλία και ο ίδιος πρώτος από όλους να βάλει σε αυτό το τριπάκι τους πολιτιστικούς συλλόγους να ψάξουμε να βρούμε το υλικό δεν θα γινόταν τίποτε. Υπάρχει μια μεγάλη ευαισθησία από την πλευρά του Δημάρχου αλλά κι από τη ΔΕΠΑΚ από την Πρόεδρο κ. Μενεσελίδου, να καταγραφούν και να διασωθούν αυτά τα στοιχεία. Αν δεν υπήρχαν αυτοί, δεν θα είχαμε αυτά τα βιβλία.

Η αρχή έγινε με το Κόσμιο, στη συνέχεια εκδόθηκε το βιβλίο για την Πάνδροσο, θα ακολουθήσουν κι άλλοι οικισμοί. Έρχονται πλέον μόνοι τους οι σύλλογοι και λένε «θέλουμε να κάνουμε βιβλίο για το χωριό μας». Σειρά έχει το βιβλίο του Μ.Κρανοβουνίου, το οποίο είναι κατά 99% έτοιμο, μένουν κάποιες συλλογές φωτογραφικού υλικού. Ακολουθεί το βιβλίο του Ροδίτη σε συνεργασία με το ΚΕΦΟ και τον τοπικό σύλλογο, σε αυτήν την έκδοση θα υπάρχει καταπληκτικό φωτογραφικό υλικό. Το επόμενο από αυτό του Ροδίτη, όπως ανακοίνωσε ο Δήμαρχος θα είναι για τους Υφαντές.

Είναι σημαντικό ότι σίγουρα ο Δήμος θα πάει σε κάθε οικισμό, οπότε από τώρα, οι κάτοικοι μπορούν να ετοιμάζουν το υλικό τους. Όταν θα έρθει η σειρά τους θα τους καλέσουμε, να μας το δώσουν, να το τυπώσουμε και να τους το παραδώσουμε.

Τα βιβλία αυτά διατίθενται κύρια μέσα από τους συλλόγους των οικισμών. Αυτό αποφέρει ένα επιπλέον έσοδο, σε καθένα σύλλογο.

Νατάσσα Δοσεμετζή

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.