Εορταστικο φαγοποτι στο κοκκινο

Ξηροί καρποί Τουρκίας ή φιστίκια Αιγίνης; Κρέας ντόπιο νωπό ή κατεψυγμένο; Καρπούζι μέσα στο καταχείμωνο ή πορτοκάλια και μανταρίνια; Γαλακτοκομικά συσκευασμένα ή όχι; Κονσέρβες με συντηρητικά και πόσα; Φθηνά ή ακριβά προϊόντα; Ο καταναλωτής, ειδικά η νοικοκυρά, κατακλύζεται από μια σειρά ερωτήματα που δύσκολα μπορούν ν’ απαντηθούν μόνο με την εμπειρία γιατί οι πληροφορίες που λαμβάνουμε καθημερινά είναι πολλές και ποικίλες.

Ο κτηνίατρος στη Διεύθυνση Κτηνιατρικής Ροδόπης, διδάκτωρ υγιεινολόγος τροφίμων του ΑΠΘ, μέλος της Ένωσης Καταναλωτών Ν. Ροδόπης, Δάνος Σεργκελίδης μίλησε στον ΠτΘ για το τι πρέπει να προσέχουν οι καταναλωτές όταν ψωνίζουν τρόφιμα, ειδικά την περίοδο των εορτών, αλλά και πώς πρέπει να αντιμετωπίσουν με ψυχραιμία τις υπερβολές που παρουσιάζονται συχνά από τα ΜΜΕ, με πρωτοπόρους – όπως καλά γνωρίζουμε – τα τηλεοπτικά κανάλια που αρέσκονται σε σήματα κινδύνου.

ΠτΘ: κύριε Σεργκελίδη, ενέχονται κίνδυνοι για τον καταναλωτή αν δεν είναι προσεκτικός στις αγορές του τις γιορτές;

Δ.Σ.: Τζιράρονται τεράστιες ποσότητες, προσπαθούν όλοι να ωφεληθούν από αυτή την ιστορία, οπότε κερδοσκόποι δημιουργούν σοβαρούς κινδύνους τόσο αγορανομικών όσο και υγειονομικών διατάξεων.

Προτιμάτε

τα συσκευασμένα

ΠτΘ: Ο καταναλωτής μπορεί να ελέγξει την ποιότητα των προϊόντων διατροφής;

Δ.Σ.: Ο καταναλωτής θα πρέπει ν’ ακολουθεί κάποια στάνταρτ, όπως είναι ο μακροσκοπικός έλεγχος των προϊόντων που αγοράζει. Καλό είναι να αγοράζει αυτά που του χρειάζονται, στις ποσότητες που έχει ανάγκη, να ελέγχει στις αποδείξεις αν αναγράφονται αυτά που ψώνισε κι όχι κάτι περισσότερο. Καλό είναι αν μπορεί κάποιες φορές να ελέγχει το βάρος και να προτιμά κύρια συσκευασμένα προϊόντα όπου αναγράφεται ο παρασκευαστής, τα συστατικά, η ημερομηνία παραγωγής, οι συνθήκες συντήρησης και ο χρόνος λήξης.

ΠτΘ: Τα συσκευασμένα προϊόντα στα μάρκετ όπως είναι τα τυριά είναι καλή επιλογή;

Δ.Σ.: Δεν θα έλεγα όχι.

ΠτΘ: Παλιά έλεγαν ότι είναι καλό το προϊόν, για παράδειγμα το κρέας, να κόβεται και να ζυγίζεται μπροστά στον καταναλωτή.

Δ.Σ.: Αν στα συσκευασμένα η συσκευασία είναι διαφανής – εκεί που επιτρέπεται – ο καταναλωτής βλέπει τι αγοράζει. Εκεί που δεν επιτρέπεται να είναι διαφανής η συσκευασία, για λόγους προστασίας από το φως, για παράδειγμα, μπορεί ο αγοραστής με το άνοιγμα της συσκευασίας να δει το προϊόν και να διαμαρτυρηθεί δεόντως.

Είναι σημαντικό τα προϊόντα να φέρουν ονοματεπώνυμο, να προέρχονται από εγκαταστάσεις που ξέρουμε ότι ελέγχονται, δηλαδή από καταστήματα που έχουν επίσημες άδειες λειτουργίας. Αποφεύγουμε όσο γίνεται τους πλανόδιους ή έστω γνωρίζουμε ότι το ρίσκο που παίρνουμε αγοράζοντας από τους πλανόδιους είναι πολύ μεγαλύτερο από την αγορά από εγκαταστάσεις ελεγχόμενες.

Ρισκάρουμε επίσης όταν αγοράζουμε απευθείας από παραγωγούς. Ποια είναι η παιδεία του παραγωγού ώστε να είναι σε θέση να προσφέρει εγγυημένα προϊόντα;

ΠτΘ: Εκτός αν πρόκειται για βιολογικά πιστοποιημένα προϊόντα.

Δ.Σ.: Σε ό,τι αφορά τα βιολογικά, δεν πρέπει να αγοράζουμε προϊόντα που ονομάζονται βιολογικά από τον ίδιο τον παραγωγό εάν δεν είναι σε ειδική συσκευασία όπου αναγράφεται ο οργανισμός πιστοποίησης και η άδεια.

ΠτΘ: Σε μεγάλα μάρκετ που εισάγουν πολλά προϊόντα από το εξωτερικό, συνήθως φθηνά, βλέπουμε ταμπέλες που αναγράφουν «ελληνικό προϊόν». Το ότι είναι ελληνικό συνεπάγεται ότι είναι και καλό;

Δ.Σ.: Είναι ένας τεράστιος μύθος που δημιουργεί εσφαλμένη εντύπωση. Θα πρέπει να γνωρίζουμε ότι δεν είναι δυνατόν να υπάρχει στην κατανάλωση προϊόν που δεν πληροί τους υγειονομικούς κανόνες. Είτε είναι ελληνικό, είτε ευρωπαϊκό, είτε τρίτων χωρών, εφόσον περνά από επίσημη διαδικασία εισαγωγής και διάθεσης του προϊόντος, δεν πρέπει να έχουμε την παραμικρή αμφιβολία ότι δεν κινδυνεύει ο οργανισμός μας.

Το αν το ελληνικό κρέας είναι καλύτερο από το βουλγάρικο έχει να κάνει περισσότερο με τις γευστικές απαιτήσεις και τις συνήθειες των καταναλωτών.

Μύθοι και αλήθεια για τα Ε

ΠτΘ: Σε πολλά προϊόντα συσκευασμένα, εύγευστα, παρατηρούμε ότι έχουν πολλά Ε. Πολλά δε από αυτά τα προϊόντα είναι και φθηνά, επομένως προσελκύουν τους καταναλωτές. Ακόμη κι αν ξέρουμε ότι τα Ε, τα συντηρητικά δεν είναι ωφέλιμα η τιμή του προϊόντος με την ακρίβεια που επικρατεί παίζει καθοριστικό ρόλο στην επιλογή μας.

Δ.Σ.: Να αναφέρουμε ότι τα Ε, οι προσθετικές ουσίες, είναι επιτρεπόμενες. Υποτίθεται ότι έχουν περάσει από ελέγχους και κάποιες επιτροπές επιστημόνων έχουν καταλήξει στο ποιες ποσότητες είναι ασφαλείς, επομένως μπορούν να προστεθούν στα τρόφιμα.

Το θέμα που τίθεται είναι το εξής: μια επιτρεπόμενη σήμερα ουσία ενδέχεται μετά από ένα χρονικό διάστημα μερικών ετών να είναι επικίνδυνη.

Επιπλέον, για τα επιτρεπόμενα τρόφιμα όπως είναι το λίπος έχει σημασία η ποσότητα. Αν καταναλώνει καθημερινά κάποιος ένα κιλό λίπος με μαθηματική ακρίβεια οδηγείται σε καρδιοπάθειες. Θα πρέπει ν’ απαγορευτεί το λίπος; Όχι, αλλά θα πρέπει να πούμε ότι επιτρέπεται να τρώμε λίγο λίπος για νοστιμιά, για να πάρουμε τα απαραίτητα λιπαρά οξέα και τις βιταμίνες που είναι λιποδιαλυτές. Η ζάχαρη δεν είναι απαγορευμένη αλλά αν τρώει ένας διαβητικός θα έχει πολλά προβλήματα.

ΠτΘ: Επομένως, δεν είναι «κακό» το προϊόν, αλλά μπορεί να γίνει επιβλαβές ανάλογα με τη χρήση του και την κατάσταση της υγείας αυτού που το καταναλώνει.

Δ.Σ.: Μερικές φορές οι προσθετικές ουσίες μπαίνουν με σκοπό να αποτρέψουν σοβαρότατους κινδύνους. Γίνεται μια εκτίμηση της επικινδυνότητας ενός τροφίμου, καταλήγουν επομένως να προσθέσουν ή όχι κάποιο συστατικό προκειμένου ν’ αποτρέψουν ένα σοβαρό κίνδυνο. Για παράδειγμα, το κλωστρίδιο της αλλαντίασης είναι γνωστό σε όλους. Πρόκειται για μια πολύ σοβαρή νόσο, για έναν αναερόβιο μικροοργανισμό ο οποίος βρέθηκε (στα λουκάνικα) σε συσκευασμένα προϊόντα αναεροβίως.

Διαπιστώθηκε ότι σε καμία περίπτωση τα αλλαντικά αέρος δεν μπορούν να είναι ασφαλή για τον καταναλωτή αν δεν προστεθούν νιτρικά και νιτρώδη άλατα. Γνωρίζουμε ότι τα νιτρικά και νιτρώδη άλατα, τα οποία προκαλούν νιτροζαμίνες στο τρόφιμο, είναι πιθανόν να προκαλέσουν καρκινογένεση όταν καταναλώνονται διαρκώς. Εάν όμως το προϊόν που καταναλώσαμε περιείχε κλωστρίδιο της αλλαντίασης και μία μόνο φορά είναι καταλυτική για την υγεία μας. Επομένως, μερικές φορές κάποια πρόσθετα επιβάλλεται να υπάρχουν για να μειώσουν σοβαρότερους και μεγαλύτερους κινδύνους.

Καλό θα είναι η τροφή μας να μην περιέχει προσθετικά, αλλά ο καταναλωτής θα πρέπει να διαβάζει τι περιέχουν και να τα καταναλώνει με τη δική του ευθύνη.

Επιλογή κρέατος

ΠτΘ: Το χοιρινό κυριαρχεί στο θρακιώτικο τραπέζι, τα πουλερικά μπήκαν εκ νέου στη ζωή μας λόγω της παραδοσιακής γεμιστής κότας ή γαλοπούλας. Ν’ ανησυχούμε;

Δ.Σ.: Το πρώτο που θα πρέπει να προσέχει ο καταναλωτής είναι το σημείο πώλησης. Θα πρέπει να προτιμά τον κρεοπώλη από τον παραγωγό, που είναι παράνομος, γιατί τα κρέατα που καταλήγουν στα κρεοπωλεία έχουν περάσει από έναν αρκετά σοβαρό έλεγχο, διότι πρέπει να διαθέτουν τα πιστοποιητικά υγείας των ζώων που θα πάνε για σφαγή. Θα καταλήξουν σ’ ένα σφαγείο όπου ένας αρμόδιος κτηνίατρος θα ελέγξει αν πρέπει να σφαχτούν ή όχι. Το κρεοπωλείο υφίσταται τους απαραίτητους ελέγχους, επομένως μπορούμε να νιώθουμε ασφαλείς.

Από κει κι έπειτα θα πρέπει να έχουμε μια σχετική εγρήγορση. Αυτή την περίοδο παρατηρείται μια υπερκατανάλωση και μεγάλη ζήτηση των προϊόντων, με συνέπεια η κερδοσκοπία να βρίσκει έδαφος ν’ ανθίσει. Ενδέχεται να διοχετευτούν προϊόντα αμφιβόλου υγιεινής όχι γιατί δεν πέρασαν από τους σωστούς ελέγχους αλλά γιατί έχει παρέλθει ο χρόνος ζωής τους κι ενδέχεται να είναι στην αρχή μιας σήψης.

Ο καταναλωτής θα πρέπει να ελέγχει τη ζωηράδα στο χρώμα του κρέατος, το άρωμά του, το αν είναι νωπό και δεν έχει γλίτσα. Επίσης, θα πρέπει ο καταναλωτής ν’ αγοράζει το κρέας λίγο πριν το καταναλώσει. Δεν θα πρέπει ν’ αγοράσουμε μια γαλοπούλα 15 μέρες πριν τα Χριστούγεννα και να την μαγειρέψουμε την παραμονή.

Σε περίπτωση που ο καταναλωτής διαπιστώσει κάτι θα πρέπει ν’ απευθύνεται στις αρμόδιες αρχές, στη Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση έτσι ώστε οι καταγγελίες τους να ελεγχθούν άμεσα.

ΠτΘ: Τα έντερα που χρησιμοποιούμε για να γεμίσουμε την παραδοσιακή «μπάμπω» είναι κατάλληλα;

Δ.Σ.: Ασφαλώς. Τα περισσότερα είναι πρόσφατα, αυτή την περίοδο σφάζονται ποσότητες χοιρινών και προκειμένου για την κάλυψη αναγκών γίνεται εισαγωγή κατεψυγμένων από εγκεκριμένα εργαστήρια.

Φρούτα εποχής

ΠτΘ: Μπορεί τα γλυκά να διαδραματίζουν πρωταγωνιστικό ρόλο στο γιορτινό τραπέζι, αλλά τα φρούτα είναι βασικό συστατικό της καλής διατροφής, λειτουργούν μάλιστα σαν ασπίδα προστασίας σε ιώσεις και κρυολογήματα. Τι θα πρέπει να προσέχουμε;

Δ.Σ.: Βασικός κανόνας για τα φρούτα και τα λαχανικά, για να προστατεύσουμε την υγεία και την τσέπη μας, είναι να καταναλώνουμε φρούτα και λαχανικά εποχής. Αφενός μεν έχουν λιγότερες ανάγκες σε λιπάσματα και φυτοφάρμακα, αφετέρου δε βρίσκονται σε τέτοια αφθονία ώστε η τιμή τους να είναι χαμηλότερη. Θεωρώ παράλογο να γίνεται ένας τεράστιος αγώνας μέσα στο καταχείμωνο για να διατηρηθεί η τιμή της τομάτας χαμηλή, ενώ υπάρχουν χαμηλές τιμές σε άλλα λαχανικά.

Αυτή την περίοδο θα φάμε πορτοκάλι, μήλο, μανταρίνι, χειμωνιάτικο αχλάδι. Αν θέλουμε να φάμε σταφύλια θα πρέπει να γνωρίζουμε ότι είναι εισαγόμενα και ότι για να ταξιδέψουν πρέπει να συντηρηθούν με τον α ή β τρόπο και δεν γνωρίζουμε εάν τηρούνται όλοι οι κανόνες ορθής υγιεινής πρακτικής ώστε όταν φτάσουν στο πιάτο μας να έχουν απαλλαχθεί από τα προσθετικά που έχουν. Επιπλέον είναι λιγότερο νόστιμα, σε αντίθεση με τα φρούτα και τα λαχανικά εποχής.

ΠτΘ: Κύριε Σεργκελίδη, ευχαριστώ πολύ.

Δ.Σ.: Κι εγώ σας ευχαριστώ.

Μαρία Αμπατζή

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.