Δικαιωμα στην ελπιδα…

Κάθε πρωί στις 8:30 η πόρτα στο Θεραπευτήριο Χρόνιων Παθήσεων ανοίγει για να περάσουν μέσα τέσσερις φοιτήτριες, οι: Αθανασία Μαυρομάτη (3ο έτος), Μαριλία Παρασχάκη (3ο έτος), Ιωάννα Ψαρά (3ο έτος) και Μαρία Μαργαριτίδου (4ο έτος) ασκούμενες Κοινωνικοί Λειτουργοί. Εργάζονται μαζί με το προσωπικό και τη διοίκηση του Θεραπευτηρίου για το πρώτο πρόγραμμα αποϊδρυματοποίησης που επιχειρείται με« πρωταγωνιστές» έξι ανυποψίαστα παιδιά που δεν έχουν ζήσει ούτε μια μέρα μακριά από το Ίδρυμα. Στόχος του εγχειρήματος να ζήσουν μόνα τους τα παιδιά, σε ξενώνες κι όχι σε θαλάμους πενήντα ατόμων όπως ζουν τώρα…

Αναφορά στην αποασυλοποίηση σήμερα στο «Εμείς η Πόλις»: H πρώτη αποασυλοποίηση έγινε στη Γαλλία λίγο μετά την Επανάσταση. Το 1793 ο πολίτης Pinel βγάζει τις αλυσίδες των φρενοβλαβών που κρατούνταν στην Bicetre. Έχει μείνει στην ιστορία η φράση του στον (αρμόδιο) πολίτη Couthon: «Δεν είναι ζώα, είναι έτσι επειδή εμείς τους στερήσαμε τον αέρα και την ελευθερία».

Ρεπορτάζ: Μαρία Νικολάου

Μαρία Μαργαριτίδου φοιτήτρια στο 4ο έτος, ασκούμενη Κοινωνική Λειτουργός στο Θεραπευτήριο Χρόνιων Παθήσεων:

«Όλα αυτά τα παιδιά έχουν δικαίωμα στο οικογενειακό κλίμα»

Πόσο τακτικά έρχεστε στο θεραπευτήριο;

Μαρία Μαργαριτίδου: Ερχόμαστε τρεις φορές την εβδομάδα και κάνουμε την πρακτική μας άσκηση, απασχολούμε τα παιδιά.

Τι ακριβώς κάνετε;

Μαρία Μαργαριτίδου: Εφαρμόζουμε ένα πρόγραμμα εξομοίωσης ή αλλιώς απο-ϊδρυματοποίησης. Παίρνουμε απ’ όλα τα παιδιά του Ιδρύματος τα πιο κινητικά, αυτά που βρίσκονται σε «καλύτερη» κατάσταση και τα έχουμε εντάξει σε μια ομάδα μαθαίνοντάς τα να λειτουργούν σε ομαδικό κλίμα, να μάθουν κάποια βασικά πράγματα, γιατί θα μπουν κάποια στιγμή σ’ ένα σπίτι. Θα ζήσουν σε ένα ξενώνα μόνα τους. Κι εμείς αυτό προσπαθούμε να κάνουμε, να τα βοηθήσουμε και να τα μάθουμε να ζουν μόνα τους, γιατί όλα αυτά τα παιδιά έχουν δικαίωμα στο οικογενειακό κλίμα, στην οικογένεια γενικά.

Πόσα παιδιά θα πάρουν μέρος;

Μαρία Μαργαριτίδου: Ήταν να μπουν στο πρόγραμμα 18, αλλά απ’ αυτά θα μπουν τα έξι παιδιά που είναι με μέσο βαθμό νοητική υστέρηση και καταλαβαίνουν αρκετά πράγματα.

Τι οδηγίες σας έδωσαν από το Θεραπευτήριο;

Μαρία Μαργαριτίδου: Από το θεραπευτήριο μας έδωσαν κάποιες καταστάσεις με τα ονόματα των παιδιών και με βάση αυτές κινηθήκαμε.

Σε ποια συμπεράσματα έχετε έως σήμερα οδηγηθεί;

Μαρία Μαργαριτίδου: Είναι η έβδομη εβδομάδα αυτή. Βλέπουμε ότι τα παιδιά δύσκολα θα ενταχθούν σ΄ αυτό το πρόγραμμα. Θέλει αρκετή δουλειά ακόμη. Αλλά ήδη σημειώνουμε μια μικρή βελτίωση στα τρία από τα έξι παιδιά.

Ήταν «σοκ» για σας η πρώτη σας επαφή;

Μαρία Μαργαριτίδου: Όχι απλά σοκ, φοβερό σοκ! Την πρώτη μέρα που ήρθα δεν μπορούσα καθόλου, έκανα συνέχεια διαλείμματα, γιατί η προϊσταμένη μου έδειχνε τις αίθουσες και δεν άντεχα καθόλου αυτό που αντίκριζα. Έβλεπα εφιάλτες την πρώτη εβδομάδα. Με τον καιρό όμως προσαρμοστήκαμε. Απαιτούνται γερά νεύρα, υπομονή, θέληση και από την στιγμή που με τα υπόλοιπα κορίτσια είδαμε ότι μπορέσαμε, πιστεύω ότι θα τα καταφέρουμε.

Τι ήταν αυτό που σας σόκαρε περισσότερο;

Μαρία Μαργαριτίδου: Μας συγκλόνισε η μικρή ηλικία των παιδιών. Γιατί αυτά τα παιδιά να είναι σ΄ αυτή την κατάσταση; Όχι, η κατάσταση του ιδρύματος, αλλά η μικρή ηλικία. Είδαμε μπεμπάκια δεμένα στο κρεβάτι, γιατί πρέπει να είναι δεμένα, ή άλλα που αυτο-καταστρέφονται. Η μικρή ηλικία των παιδιών που βρίσκονται σ΄ αυτή την κατάσταση είναι το πιο συγκλονιστικό.

Ό,τι έχετε διδαχθεί έως σήμερα στο Τμήμα σας πόσο σχέση έχει με την πραγματικότητα;

Μαρία Μαργαριτίδου: Μας έχουν μιλήσει για διάφορα πλαίσια. Για το Θεραπευτήριο δεν έχω ακούσει πάρα πολλά. Από ό,τι είχα ακούσει από τα προηγούμενα κορίτσια που έκαναν πρακτική περίμενα να τα δω, όπως μου τα είχαν πει. Η θεωρία με την πράξη σαφώς διαφέρει. Στην πράξη φαίνεται κατά πόσο είσαι καλός ή όχι;

Δύσκολη η συνύπαρξη και η εργασία σ’ ένα τέτοιο χώρο;

Μαρία Μαργαριτίδου: Είναι πολύ δύσκολη! Εδικά τα άτομα που προσφέρουν βοήθεια στα συγκεκριμένα παιδιά πρέπει να έχουν πάρα πολύ υπομονή. Είναι πάρα πολύ δύσκολο να ασχολείται κανείς σε καθημερινή βάση, 24 ώρες το 24ωρο μ΄ αυτά τα παιδιά. Και πόσο πάλλον εδώ που υπάρχει έλλειψη προσωπικού.

Μαριλία Παρασχάκη, φοιτήτρια στο 3ο έτος – ασκούμενη Κοινωνική Λειτουργός στο Θεραπευτήριο Χρόνιων Παθήσεων:

«Έχουν πολύ μεγάλη ανάγκη από αγκαλιά»

Μπορείτε να μου δώσετε περισσότερες πληροφορίες για το πρόγραμμα που για πρώτη φορά επιχειρείται να εφαρμοστεί;

Μαριλία Παρασχάκη: Είναι πρόγραμμα «απο-ϊδρυματοματοποίησης» με έξι άτομα, που είναι τα παιδιά που μπορούν να συνεργαστούν. Σκοπός είναι να πάρουμε αυτή την ομάδα, να τους μάθουμε κάποια συγκεκριμένα πράγματα που θα τους χρησιμεύσουν όταν θα πάνε να μείνουν στους ξενώνες μόνα τους.

Τι πρέπει να μάθουν;

Μαριλία Παρασχάκη: Να μάθουν τους χώρους ενός σπιτιού: Για παράδειγμα την κουζίνα, τι μπορούμε να κάνουμε στην κουζίνα; Πώς μπορούμε να φτιάξουμε κάτι εκεί; Πού είναι τα κρεβάτιά μας; Όταν σηκωνόμαστε το πρωί πώς πηγαίνουμε στην τουαλέτα για την καθαριότητά μας; Δεύτερον, προσπαθούμε να τους κάνουμε να συνεργαστούν μεταξύ τους, να μπορούν να συζητήσουν μεταξύ τους.

Μπορούν;

Μαριλία Παρασχάκη: Με τη δική μας τη βοήθεια προσπαθούν. Χρειάζεται καθοδήγηση και οδηγίες και προσπαθούν όσο μπορούν.

Μόνα τους δεν μπορούν να ζήσουν;

Μαριλία Παρασχάκη: Ως ομάδα ναι, μόνα τους όχι. Στην αρχή σε ένα ξενώνα μέσα στο ίδρυμα και ύστερα στο διπλανό χωριό με νοσηλεύτρια, κοινωνική λειτουργό, ψυχολόγο, το προσωπικό που χρειάζεται, έτσι ώστε να είναι ασφαλή για να μπορούν να ζήσουν μόνα τους κι όχι σε ένα ίδρυμα με πενήντα άλλα άτομα μαζί.

Όλο αυτό το «σχέδιο» τα παιδιά το έχουν αντιληφθεί;

Μαριλία Παρασχάκη: Τα παιδιά δεν καταλαβαίνουν. Προσπαθούν να γνωριστούν, να συνεργαστούν έξι άτομα μαζί για να δεθούν και να γίνουν μια ομάδα.

Αυτό το μοντέλο πού αλλού εφαρμόζεται πετυχημένα;

Μαριλία Παρασχάκη: Και στην Ελλάδα εφαρμόζεται, για παράδειγμα το ΠΙΚΠΑ της Λέρου που έχει κλείσει και έχουν μπει τα παιδάκια σε Ξενώνα, στο Χαλάνδρι της Αττικής και στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες γνωρίζουν ότι είναι καλύτερο να κοινωνικοποιούνται τα άτομα και να είναι σε ξενώνες, απ’ ό,τι σε ένα ίδρυμα.

Παρατηρήσατε κάποιες διαφορές όλο αυτό το χρονικό διάστημα που είστε εδώ;

Μαριλία Παρασχάκη: Από την στιγμή που έχουμε έρθει ναι, σημειώθηκε πολύ μεγάλη διαφορά. Όταν μας βλέπουν χαίρονται πάρα πολύ. Περιμένουν τη στιγμή που θα έρθουμε να ασχοληθούμε μαζί τους. Μας έχουν μάθει, ζητάνε αγκαλιά. Έχουν πολύ μεγάλη ανάγκη από αγκαλιά, ειδικά τα μικρά τα παιδιά και τα μεγάλα έναν άνθρωπο να ασχοληθεί μαζί τους. Το ίδρυμα δεν διαθέτει προσωπικό, οι άνθρωποι που εργάζονται κάνουν ό,τι μπορούν, όσο μπορούν τα προσέχουν, απλά χρειάζεται και κάτι παραπάνω.

Πότε θα φανεί το τελικό αποτέλεσμα της προσπάθειά σας;

Μαριλία Παρασχάκη: Μπορεί του χρόνου να φανεί το αποτέλεσμα. Απαιτείται μεγάλη προσπάθεια. Θα είμαστε ικανοποιημένες όταν μάθουμε ότι τα παιδιά πήγαν εκεί και μπορούν να μείνουν μόνα τους, όταν μάθουμε ότι έχουν βγει μέσα από το ίδρυμα και έχει γίνει πραγματικότητα αυτό που προσπαθούμε να κάνουμε.

Αυτό σας ενδιαφέρει περισσότερο;

Μαριλία Παρασχάκη: Πρώτα να είμαστε κι εμείς καλά με τον εαυτό μας. Να προσπαθούμε να δώσουμε ό,τι καλύτερο για τα παιδιά έτσι ώστε να νιώθουν και εκείνα καλύτερα.

Ο Παναγιώτης Καφατζούνης πάσχει από ελαφρά νοητική υστέρηση και είναι εκ γενετής τυφλός. Η ζωή του μέχρι τώρα, από την ημέρα που γεννήθηκε, «κυλά» στους θαλάμους Ιδρυμάτων Χρόνιων Παθήσεων της χώρας. Τα τελευταία χρόνια βρίσκεται στο θεραπευτήριο Χρονίων Παθήσεων Παίδων Κομοτηνής. Μακριά από οικογένεια, γονείς, οικογενειακή θαλπωρή κι αγάπη ο Παναγιώτης στη ζωή του δεν γνώρισε παρά τον πόνο, την εγκατάλειψη και την μοναξιά. Μοναδική συντροφιά η μουσική, οι νότες , οι φωνές των τραγουδιστών, του προσωπικού και των εθελοντών που διαβαίνουν το κατώφλι του Ιδρύματος, γιατί ακόμη και σήμερα ο Παναγιώτης βγαίνει έξω από το Θεραπευτήριο ελάχιστες φορές…

Πώς είσαι Παναγιώτη, μπορείς να μου περιγράψεις τον εαυτό σου;

Είμαι ψηλός, αυτό το έχω καταλάβει. Κάτι άλλο δεν ξέρω να πω με σιγουριά. Οι εργαζόμενοι εδώ λένε ότι είμαι καλό παιδί.

Γνωρίζεις πότε και πού γεννήθηκες;

Έχω γεννηθεί το 1970, αυτό ξέρω. Όλα τα χρόνια μέχρι τώρα τα έχω περάσει σε ίδρυμα. Μην μου το θυμίζεις αυτό, στεναχωριέμαι.

Καλά, θέλω μόνο να μου πεις πώς περνάς εδώ;

Βοηθάω τη νονά μου και τα άλλα κορίτσια που δουλεύουν εδώ, τη Γιάννα, τη Σταυρούλα, την Ερμιόνη. Τις γνωρίζω από τις φωνές τους. «Νάτος ο Παναγιώτης, το καλύτερό μας παιδί» λένε μόλις με βλέπουν κι εγώ χαίρομαι.

Έχω ακούσει ότι σ΄ αρέσει πολύ το τραγούδι, είναι αλήθεια;

Ναι, (γελά). Μ΄ αρέσει η Μαντώ, ο Καλλίρης, ο Καρβέλας, η Άννα Βίσση. Μου αρέσει πολύ η μουσική. Πιο πολύ τώρα μου αρέσουν όλα τα τραγούδια του Χατζηγιάννη. Μπορείς να μου τα βρεις όλα;

Ποιο τραγούδι σ΄ αρέσει να τραγουδάς πιο συχνά;

Το:«Αγάπη από νάιλον».

Τι άλλο σ΄ αρέσει να κάνεις;

Κατασκευές και δημιουργίες από αλουμινόχαρτο, αλλά και να ζωγραφίζω. Τώρα τελευταία κάνω και πηλό.

Συνήθως τι ζωγραφίζεις;

Σκυλάκια, γατάκια, σπιτάκια και τον εαυτό μου.

Τον εαυτό σου πώς τον ζωγραφίζεις;

Ψηλό, όμορφο και να μην στεναχωριέται. Τον κάνω χαρούμενο και να έχει ραδιόφωνο για ν’ ακούει μουσική.

Κάτι άλλο που βάζεις πάντα στον εαυτό σου;

Βάζω τις στεναχώριες να φεύγουν πάντα. Ακόμη κι όταν τις συναντάς τις στεναχώριες πρέπει να τις αφήνεις να φεύγουν και να κρατάς μόνο την αγάπη.

Είχες ποτέ δάσκαλο;

Ναι, τον Παναγιώτη. Ήξερε να παίζει κιθάρα, εκείνος έπαιζε, εγώ τραγούδαγα.

Ποιο φαγητό σ΄ αρέσει πιο πολύ;

Τα μακαρόνια με κιμά.

Συντροφιά ποιον θα ήθελες να έχεις;

Συντροφιά; Τι σημαίνει;

Κάποιον ή κάτι να το(ν) έχει(ς) κοντά σου, πάντα…

Ένα ανθρωπάκι, έναν καουμπόη ίσως. Κάποιον με πιστόλι και σπαθί. Και θα τον ρωτούσα να μου έλεγε ποιον σκοτώνει με το πιστόλι και το σπαθί του, τους κακούς;

Ποιο όνειρο σε συντροφεύει τις νύχτες συχνότερα;

Εγώ να οδηγώ ένα αυτοκίνητο.

Βγαίνεις καθόλου έξω από το Θεραπευτήριο;

Πάω στην «Ενόραση» (εννοεί στις εγκαταστάσεις του Συλλόγου «Ενόραση») και περνάω καλά εκεί. Να σας πω κάτι; Στεναχωριέμαι που δεν βλέπω.

Ξέρεις να μου πεις πώς είναι ο Ήλιος;

Ο Ήλιος έχει γύρω – γύρω σπίθες κι αχτίνες και στη μέση ζέστη. Μας ζεσταίνει ο ήλιος το καλοκαίρι.

Για το φεγγάρι τι έχεις ακούσει;

Το φεγγάρι βγαίνει τις νύχτες και φέγγει. Όταν βγαίνει το φεγγάρι βραδιάζει, νυχτώνει.

Υπάρχουν και τ΄ αστέρια…

Τα άστρα είναι πολλά και λαμπερά στον ουρανό.

Ο ουρανός τι χρώμα έχει;

Μπλέ και μοβ. Σαν της θάλασσας, τέτοιο μπλε.

Την θάλασσα την έχεις ακούσει ποτέ;

Ναι, κάνει «Χοουου»… Έπιασα και χιόνι! Είναι παγωμένο το χιόνι, όταν είχα χιονίσει μ΄ άφησαν να το πιάσω.

Τι δουλειά θα ήθελες να κάνεις;

Δημοσιογράφος, πλάκα θα είχε έεε;

Έχει μερικές φορές. Μου είπαν ότι είσαι πολύ χαρούμενος όταν ζωγραφίζεις είναι αλήθεια;

Ναι, θα ήθελα να ζωγραφίζω για πάντα. Παπάκια, αλογάκια, τη φύση.

Κι ένα όνειρό σου που θα ήθελες να γίνει πραγματικότητα και μπορείς να μας το πεις.

Να είμαι σ’ ένα σπίτι, αλλά δεν έχω γονείς. Δεν στεναχωριέμαι, το έχω συνηθίσει. Θα ήθελα να έχω μπαμπά και μαμά.

Τι ξέρεις για τους γονείς σου;

Με παράτησαν όταν ήμουν μωρό.

Τι σημαίνει η λέξη: «παράτησαν»;

Είναι κάποιος μικρός, σαν τη Νατάσσα που έχουμε στο θεραπευτήριο, και τον αφήνουν μόνο.

Τώρα νιώθεις μόνος;

Μερικές φορές. Με προσέχουν εδώ. Μου λένε ότι είμαι καλό παιδί. Μου δίνουν να τρώω φαγητό. Εσένα πώς σε λένε; Είναι και τα κορίτσια εδώ η Μαρία, η Μαριλία.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.