«Δεν καταπολεμηθηκε ριζικα η φυματιωση»

Δούλεψαν ακάματα επί 25 ολόκληρα χρόνια «κυνηγώντας τη φυματίωση» δύο διακεκριμένοι επιστήμονες και όλα τα στοιχεία που συγκέντρωσαν τα περιέλαβαν σε μια πολύ αξιόλογη έκδοση ίσως μοναδική γιατί περιέχει τόσες λεπτομέρειες στοιχεία και συμπεράσματα τα οποία κάλλιστα θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν σε πανελλαδικό αλλά και διεθνές επίπεδο.

Πρόκειται για τον κ. Χρήστο Βάμβαλη, καθηγητή πνευμονολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και τον κ. Γιάννη Μουστάκα, πνευμονολόγο, διευθυντή επί 20 χρόνια στο Αντιφυματικό Ιατρείο του Σισμανόγλειου νοσοκομείο Κομοτηνής. Με την ευκαιρία έκδοσης του δεύτερου βιβλίου τους με τίτλο «Μία περιήγηση στην κλασσική ακτινογραφία του θώρακα»,- το πρώτο εκδόθηκε το 1996 με τίτλο «Κυνηγώντας τη φυματίωση»,- ο ΠτΘ μιλά με το κ. Γιάννη Μουστάκα…

ΠτΘ: κ. Μουστάκα, μιλήστε μας για την εμπειρία σας των 25 χρόνων με την ενασχόλησή σας με τη φυματίωση. Ποια ήταν η κατάσταση που αντιμετωπίσατε τότε και ποια είναι σήμερα;

Ι.Μ.: Η εργασία αυτή για να ολοκληρωθεί χρειάστηκαν 25 χρόνια. Παρόμοιο εγχείρημα δεν πρόκειται να γίνει στο μέλλον, ούτε σε πανελλήνιο, ούτε σε παγκόσμιο επίπεδο. Εάν θέλαμε να επαναλάβουμε την ίδια προσπάθεια, θα απαιτούνταν 50 χρόνια, προκειμένου να συγκεντρωθεί αντίστοιχο υλικό πράγμα αδύνατον. Η περιοχή μας κατοικείται από ισάριθμο πληθυσμό χριστιανών και μουσουλμάνων με διαφορετικές συνήθειες και βιοτικό επίπεδο. Όσον αφορά στην κατάσταση που αντιμετώπισα όλα αυτά τα χρόνια θα πω ότι πρώτον οι ασθενείς στο Νομό Ροδόπης το 1978 ήταν 150 και στα μέσα του 2000 έφτασαν στους 20, οπότε και συνταξιοδοτήθηκα και το αντιφυματικό ιατρείο έκτοτε παραμένει κλειστό, και δεύτερον ότι στα 22 χρόνια της έρευνας τα επιδημιολογικά στοιχεία του νομού μας ως προς τη νοσηρότητα έχουν ως εξής: Χριστιανοί 435, Μουσουλμάνοι 943, σχέση 1:2

Όσον αφορά στις αναλογίες κατά φύλο και θρήσκευμα τα στοιχεία έχουν ως εξής:

Άνδρες: Χριστιανοί /Μουσουλμάνοι: 1:1,75

Γυναίκες: Χριστιανές /Μουσουλμάνες: 1:2,56.

Από το 1990 όμως προσετέθησαν στο νομό μας και οι ελληνοπόντιοι οπότε η σχέση αυτή έχει τροποποιηθεί την τελευταία 10ετία (1989-1998) ως εξής: Χριστιανοί 1, Μουσουλμάνοι 3, Ελληνοπόντιοι 10.

ΠτΘ:Ποιες μπορεί να είναι σήμερα οι δυσκολίες στον εντοπισμό της νόσου;

I.M.: Με τον αντιφυματικό αγώνα που ισχύει σήμερα στη χώρα μας και λειτουργεί με το νόμο 4053/60 η ενεργός αναζήτηση της νόσου ανέρχεται στο 18% των περιπτώσεων (έρευνα που γίνεται στο οικογενειακό περιβάλλον του αρρώστου). Το 82% των αρρώστων διαπιστώνεται παθητικά, δηλαδή ο άρρωστος πηγαίνει στο γιατρό, όταν εκείνος κρίνει. Αυτό οφείλεται στο γεγονός, ότι οι άρρωστοι, κατά κανόνα, είναι ασυμπτωματικοί (ανώτερο βιοτικό επίπεδο που κάνει καλύτερα ανεκτή τη νόσο), πλην ελαχίστων εξαιρέσεων και αποτελεί σοβαρό μειονέκτημα για άρρωστο και γιατρό. Η ενεργός αναζήτηση στο ανωτέρω ποσοστό μπορεί να επιτευχθεί με την παρακολούθηση των υγιών ατόμων που είναι θετικοί στη δοκιμασία Mantoux με μια ακτινογραφία θώρακος ετησίως.

Για την ανεύρεση των ατόμων με θετική Mantoux στο γενικό πληθυσμό, αυτή θα μπορούσε να αρχίσει, στους εισαγόμενους στα νοσοκομεία για οποιαδήποτε άλλη αιτία με τη διενέργεια της δοκιμασίας αυτής (σημειωτέον ότι το ποσοστό των αρρώστων αυτών ανέρχεται στο 10% του γενικού πληθυσμού της χώρας ετησίως). Αν αυτό γίνει για δέκα χρόνια έχουμε την καταγραφή του προβλήματος σε όλες τις ηλικίες του πληθυσμού, πρόγραμμα χωρίς ιδιαίτερη δαπάνη.

ΠτΘ: Σε ποιες ηλικίες συναντάται η φυματίωση πιο συχνά σήμερα;

Ι.Μ.: Σε όλες ανεξαιρέτως, αλλά κύρια μετακινείται στις μεγαλύτερες ηλικίες. Η φυματίωση θα φύγει από την πόρτα των μεγάλων ηλικιών. Γι’ αυτό προτείνεται ιδιαίτερη προσοχή στις απερχόμενες κλάσεις που αποτελούν πηγές του μυκοβακτηρίου.

Βέβαια πρέπει να τονίσω ότι ευαίσθητη ηλικία είναι η βρεφική και εφηβική και αυτό προκύπτει από τα στοιχεία της έρευνάς μας. Οι νοσήσεις που προκύπτουν σαν συνέπεια επαφών (στο περιβάλλον του αρρώστου), στη μεν προσχολική ηλικία, 0-6 ετών, αγγίζει το 78%, στη Δημοτική 44%, στη Μέση 30% και μεταξύ συζύγων φθάνει στο 2%. Αυτό γίνεται γιατί το μικρό παιδί μένει πολύ χρόνο με τον άρρωστο, όταν δε πάει σχολείο τη μισή μέρα λείπει, και στη μέση εκπαίδευση μπαίνουν οι ιδιαιτερότητες της εφηβείας. Επομένως είναι αδικαιολόγητη η φοβία που προκαλεί ο με ενεργό φυματίωση άρρωστος.

ΠτΘ: Ποια είναι η χρησιμότητα της δοκιμασίας Mantoux και του εμβολίου B.C.G.;

Ι.Μ.: Η δοκιμασία Mantoux ήταν και θα παραμείνει βασικό εργαλείο του αντιφυματικού αγώνα. Ο αντιφυματικός εμβολιασμός με το B.C.G. εμφανίστηκε σαν ένα από τα μεγαλύτερα επιτεύγματα του 20ου αιώνα. Το 1921 και μπροστά στο δέος, που προκαλούσε τότε η φυματίωση (επάρατος νόσος της εποχής εκείνης) εφαρμόστηκε σχεδόν με θρησκευτική ευλάβεια. Θα ήταν, ίσως το μοναδικό μέσο για την αντιμετώπιση της φυματίωσης (ενεργητική ανοσοποίηση).

Μετά την εφαρμογή του για 80 χρόνια, σήμερα αμφισβητείται η αποτελεσματικότητά του και δεν εφαρμόζεται στον πολιτισμένο κόσμο. Τα αρνητικά του είναι περισσότερα από την πιθανή ωφέλεια. π.χ. μας στερεί την πολύτιμη συμβολή της δοκιμασίας Mantoux.

ΠτΘ: Σε ποια συμπεράσματα, μπορεί να καταλήξει κάποιος, με την εμπειρία τόσων χρόνων.

Ι.Μ.: Χρειάζεται πρώτον καταγραφή του προβλήματος στη χώρα μας, αφού πριν ακόμη τελειώσουμε με την εγχώρια φυματίωση, έχουμε και την εισαγόμενη (από τους οικονομικούς μετανάστες). Αυτό μπορεί να γίνει με την καταγραφή των ατόμων που είναι θετικοί στη δοκιμασία Mantoux σε όλες τις ηλικίες, και την παρακολούθησή τους με μία ακτινογραφία θώρακα ετησίως. Αυτό πρέπει να αποτελέσει τη βάση για το μελλοντικό αντιφυματικό αγώνα. Έτσι φτάνουμε στην ενεργό ανακάλυψη των αρρώστων δηλαδή πηγαίνουμε εμείς στον άρρωστο!

ΠτΘ: Είναι αναγκαία η ύπαρξη και λειτουργία των αντιφυματικών ιατρείων και ποια μέσα μπορεί να χρησιμοποιήσει η πολιτεία για ην εξάλειψή της;

Ι.Μ.: Σύμφωνα με τα επιδημιολογικά στοιχεία της έρευνάς μας που έγινε το 1992 στο γενικό πληθυσμό του νομού, ο ετήσιος δείκτης μόλυνσης βρέθηκε στο ποσοστό 16,5%. Η με βάση τον ετήσιο δείκτη μόλυνσης, πρόβλεψη για την εκρίζωση της φυματίωσης στο Ν. Ροδόπης, αυτή με τα διεθνή πρότυπα ανάγεται στο 2060.

Θα λέμε ότι η φυματίωση είναι ελεγχόμενη, όταν φτάσουμε να έχουμε έναν άρρωστο στο εκατομμύριο, εκριζωμένη δε όταν θα έχουμε έναν στα 10 εκατομμύρια, ενώ τώρα έχουμε κοντά στους 800 αρρώστους ετησίως, ως εκ τούτου γίνεται φανερό από τα παραπάνω στοιχεία, ότι η λειτουργία τους θα είναι απαραίτητη για πάνω από μισό αιώνα.

Όσο για την εξάλειψή της αρκεί να εφαρμοστούν τα παραπάνω, εφαρμόζοντας τη δοκιμασία Mantoux στις προαναφερόμενες κατηγορίες πληθυσμού, η ακόμα καλύτερα αν αυτό γινόταν στο σύνολο του πληθυσμού της χώρας.

ΠτΘ: Το Σάββατο 16-4-2005 θα πραγματοποιηθεί η παρουσίαση του βιβλίου. Πρόκειται για ένα έργο ζωής. Μιλήστε μας γι’ αυτό.

Ι.Μ.: Το πρώτο βιβλίο αναφέρεται σε όλες τις παραμέτρους της φυματίωσης (12 κεφάλαια), εκδόθηκε το 1996 και διανεμήθηκε σε 5000 γιατρούς πανελλαδικά.

Η βασική φιλοσοφία του έργου αυτού βασίζεται στην αρχή ότι η απλή ακτινογραφία θώρακος αποτελούσε και προοιωνιστικά, θα αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο για την ακτινοδιαγνωστική του θώρακα. Αποτελεί το 1/10 του υλικού του αρχείου και πραγματεύεται με την απεικόνιση όλων των παθήσεων του θώρακος που με φροντίδα συνελέγη κύρια τα πρώτα 10 χρόνια της εδώ εγκατάστασής μου, ασκώντας ελεύθερο επάγγελμα και καλύπτοντας πνευμονολογικά τα πρώτα 5 χρόνια τους δύο νομούς Ροδόπης και Έβρου. Από τη στιγμή που ασμένως ο Δήμαρχος, κ. Αναστάσιος Βαβατσικλής, αγκάλιασε την προσπάθεια αυτή να καλύψει την εκδοτική δαπάνη για 1000 αντίτυπα προκειμένου να διανεμηθούν δωρεάν στους γιατρούς της περιφέρειας αυτονόητες οι ευχαριστίες, και δημόσια. Για μας ήταν υποχρέωση ν’ αφήσουμε τις εμπειρίες μας στους συναδέλφους, στην κρίση των οποίων και τίθενται. Να σημειώσω ότι η έκδοση πραγματοποιήθηκε από την «Επικοινωνία Α.Ε.» και να εκφράσω τις ευχαριστίες στη διευθύντριά της και σε όλα τα παιδιά του δημιουργικού τμήματος που επιμελήθηκαν την έκδοση αλλά και στο τυπογραφικό τμήμα για το πραγματικά άψογο τελικό αποτέλεσμα.

ΠτΘ: κ. Μουστάκα, σας ευχαριστούμε πολύ.

Ι.Μ.:Κι εγώ σας ευχαριστώ.

Α.Π.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.