«Το βιβλιο “Ενας συλλογος, μια εποχη” ειναι μια εξιστορηση και μια ομολογια προς τους επερχομενους, για το πως την κρατησαμε εμεις τη ζωη μας»

«Εδώ είναι η ιστορία ενός Συλλόγου σε μια εποχή έντονης πολιτικοποίησης και πανίσχυρου λόγου. Σε μια εποχή όπου ακόμα κυριαρχεί το γραπτό κείμενο έναντι της νεόκοπης εικόνας. Όπου οι άνθρωποι ‒συμμετέχοντας‒ κατέγραφαν στην ψυχή και στη μνήμη τους τα συμβαίνοντα, δεν ήταν μανιακοί εικονολήπτες ενός αυριανού μηρυκασμού.

Σε μια μακριά διαδρομή πολυποίκιλων δράσεων της Μορφωτικής Ένωσης, η οπτική και ηχητική καταγραφή ήταν δυστυχώς φτωχή (ήταν και τα μέσα ‒τα μηχανήματα‒ ακριβά και άρα περιορισμένα). Προείχε η οργάνωση και η βίωση της κάθε εκδήλωσης… Η συλλογή των ντοκουμέντων και η λεπτομερειακή αρχειοθέτησή τους είτε γινόταν πλημμελώς, είτε απωθούνταν στο μέλλον. Και έτσι όμως, όπως θα δείτε, κάτι μπόρεσε να διασωθεί. 

Εδώ είναι το αποτύπωμα (μέσω ενός Συλλόγου) μιας ακόμη γενιάς που πίστεψε, ότι η ανιδιοτέλεια και η κοινωνική προσφορά χρόνου, ενέργειας και φαντασίας, δεν είναι μια χαμένη υπόθεση…»

Αυτά τα επιλογικά γράφουμε στο οπισθόφυλλο του βιβλίου που παραδίδουμε σήμερα (καρπό αγάπης και ευθύνης), θίγοντας με την ευκαιρία και το μέγα ζήτημα καταγραφής και αρχειοθέτησης, όπως και εκείνο της σχέσης κειμένου και εικόνας που έχει σήμερα αναποδογυρίσει σε βάρος του κειμένου. Ας πούμε ωστόσο και κάποια συμπληρωματικά.

Οι δραστηριότητες της Μορφωτικής Ένωσης συναποτελούνταν από πολυμορφικές εκδηλώσεις κι από περιοδικά. Και οι μεν εκδηλώσεις ξεκινούν πάντοτε από ένα υλικό ονείρου (στη σύλληψή τους) και καταλήγουν σ’ ένα υλικό μνήμης (μετά την πραγμάτωση). Στο μεταξύ τρεχαλητά, συντονισμός κινήσεων, επιδοκιμασίες, μα και ακυρώσεις, απογοητεύσεις, απρόβλεπτες αναποδιές. Όσοι τις προγραμμάτισαν και τις πραγματοποίησαν ‒ και όσοι τις βίωσαν, θυμούνται, όσο ακόμη υπάρχουν, κάτι που ξεθωριάζει με τον καιρό και αθέλητα παραποιείται. Κάποτε έρχεται η κουβέντα σε κάποιο περιστατικό και αρχίζουν οι διαφωνίες (δεν έγιναν έτσι τα πράγματα, δεν τα θυμάσαι καλά!) και γίνονται οι αναπόφευκτες διορθώσεις και συμπληρώσεις ή μένουν οι διαφωνίες τελικά μετέωρες. Τούτο το βιβλίο βοηθά στο να κρατηθούν αμετάβλητα κάποια «πραγματολογικά» στοιχεία…

Τα περιοδικά φυσικά είναι αλλιώς. Δείχνουν εις το διηνεκές το σώμα τους, το περιεχόμενό τους ‒ μαζί με τα όποια λάθη τους. Δεν δείχνουν βέβαια τον μόχθο που τα δημιούργησε, την περιπέτεια που πέρασαν για να φθάσουν ως εκεί, ούτε τη μέση εικόνα των περιοδικών της εποχής τους με την οποία (αν ήταν αναγκαίο) θα έπρεπε να συγκριθούν.

Ένα βιβλίο για όλα αυτά παραδίδουμε, που καταγράφει, χρονολογικά και περιληπτικά, τα όσα έγιναν, εμφανίζει τα όποια διασώθηκαν ντοκουμέντα, σώζει τα ονόματα των αναμεμειγμένων σαν διαρκή ιστορική μνήμη, μα κυρίως περιέχει κείμενα, σε μια απεγνωσμένη προσπάθεια να φωτίσουν εποχή, περιβάλλον, προθέσεις, εμπόδια, πραγματώσεις, να εκφράσουν το συναισθηματικό αποτύπωμα (εκείνο δηλαδή που «έγραψε» μέσα τους) κάποιων εξ αυτών που υπάρχουν ακόμα και θέλησαν να το καταθέσουν. Παραλείψεις ασφαλώς και θα υπάρχουν, όπως και πιθανά λάθη, ελπίζουμε όχι σημαντικά. Πάντα παλεύεις για το «άριστο» για να μπορέσεις να πάρεις στο τέλος το «ικανοποιητικό».

Μα πιο πολύ το συγκεκριμένο βιβλίο, εκτός από μια καταγραφή, είναι ένα κωδικοποιημένο μήνυμα προς το μέλλον. Μια εξιστόρηση και μια ομολογία προς τους επερχόμενους, για το πώς την κρατήσαμε εμείς τη ζωή μας, αλλά και μια έμμεση ενθάρρυνσή τους (αν μας πέφτει λόγος ‒ που δεν μας πέφτει!) να δουν τη ζωή τους μέσα στην ομαδικότητα και το αλληλομοίρασμα, σαν συλλογική δημιουργία, να μην κωλώσουν και να μη φοβηθούν ότι δήθεν δεν κάνουνε γι’ αυτά, δεν έχουνε ταλέντο κ.λπ.

Όλοι γεννιούνται με το μέγα ταλέντο να είναι σε θέση να σχεδιάσουν ευρηματικά και να απαιτήσουν μια ζωή πλούσια σε αισθήματα, σε ιδέες, σε αγωνιστικότητα, σε φαντασία, σε δημιουργικότητα, σε περιπέτειες. Τον τρόπο όμως να πραγματωθούν όλα αυτά υποχρεούνται να τον βρίσκουν στον καιρό τους οι ίδιοι οι ενδιαφερόμενοι πάντα, συντασσόμενοι συν τοις άλλοις μ’ εκείνους τους ελάχιστους «μυστήριους» που πρωτοστατούν και που κατά κανόνα είναι όσοι «…δεν κάθονται καλά και πέλαγος γυρεύουν…»

Οι καιροί ποτέ δεν είναι ίδιοι, αλλά μια μεταξωτή κλωστή ενώνει τις εξαιρετικές τους πράξεις… Η χάρις βέβαια δεν χαρίζεται, ούτε μεταδίδεται ούτε κληρονομείται. Υπάρχει σε κάποιους ως κινητήρια ώθηση της δικής τους ζωής, αλλά η μυρμηγκοδουλειά είναι που φέρνει τα καλά αποτελέσματα. Το δε μοίρασμα του βιώματος μετά, να μην ανησυχούν, γίνεται πάντοτε δημοκρατικά. 

Το βιβλίο τούτο δω είναι μια αναφορά σε κάτι ιδιαίτερα σημαντικό που συνέβη, πολύ μεγαλύτερο από όσο μπορούν να δείξουν τα χρονολόγια και των συγγραφέων του τα κείμενα. Είναι σαν εκείνη την απέλπιδα φράση «…πού να σας τα λέω!», κάποιου που καλείται να περιγράψει κάτι αναπάντεχα συγκλονιστικό, που κατά πολύ τον ξεπερνά, κάτι του οποίου υπήρξε αυτόπτης μάρτυς ή, ακόμη περισσότερο, συμμέτοχος και συμπρωταγωνιστής…

Κλείνοντας, θέλω να υπογραμμίσω, ότι δεν υπήρξαμε επαγγελματίες του πολιτισμού, ερασιτέχνες υπήρξαμε ‒ ερασιτέχνες (το πρώτο και ανώτερο ποιοτικά στάδιο κάθε φιλότεχνου, κάθε δημιουργού, κάθε ανήσυχου ανθρώπου). Τον εαυτό μας σιγά σιγά ανακαλύψαμε, μαθαίνοντας συγχρόνως από δω κι από κει, ρωτώντας και ψάχνοντας, το «τι» και το «πώς» της οργάνωσης των δράσεων και των εκδόσεων, που μέσω αυτών πλουτίσαμε σε εμπειρίες. Έτσι προέκυψε και τούτο το βιβλίο… Για δε την όποια «μας βρήκε» επιτυχία, την όποια «μας περιέλουσε» φήμη, νομίζω πως έχει δίκιο (τουλάχιστον επί της αρχής) ο φίλος ο Χρήστος ο Κωνσταντόπουλος, όταν (ιδιαίτερα κολακευτικά για μας) στο δικό του κείμενο, καταλήγει:

«… Γιατί δεν είναι η διάρκεια, δεν είναι τα πενήντα πέντε χρόνια [συμπεριλαμβάνει και τα χρόνια του “Φράγματος” εδώ ο Χρήστος], δεν είναι η ποιότητα, δεν είναι η ανταπόκριση του κοινού… Είναι όλα αυτά και κάτι ακόμη πιο σημαντικό: η αφοσίωση και η επιμονή στην ουσία, το ήθος και η σεμνότητα, το αξιακό σύστημα και η στάση ζωής όλων των πρωταγωνιστών της. Το επίτευγμά τους οφείλεται τελικά στις ίδιες τις αξίες τους».

*Ο Χρήστος Ντάντος είναι ποιητής. Το παρόν κείμενό του είναι η ομιλία του από την παρουσίαση του συλλογικού τόμου «Ένας σύλλογος, μια εποχή: Μορφωτική Ένωση Λεχαινών “Ο Ανδρέας Καρκαβίτσας”» (εκδ. Πολιτιστική Ομάδα «Φράγμα», 2026, Σχεδιασμός & Επιμέλεια έκδοσης: Χρήστος Ντάντος, Έρευνα – Χρονολόγιο – Σχόλια: Διονύσης Κράγκαρης, Σύμβουλος έκδοσης: Γιώργος Γώτης), που διοργανώθηκε από την Πολιτιστική Ομάδα «Φράγμα» στο Καφέ-ΟΣΕ Λεχαινών, την Κυριακή 16 Αυγούστου.

Βλ. σχετικό ρεπορτάζ εδώ.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.