Αειφορικη διαχειριση του πλουτου των Πιεριων

Το 4ο Περιβαλλοντικό Συνέδριο διοργάνωσε η Ένωση Συντακτών Επαρχιακού Τύπου (ΕΣΕΤ) σε συνεργασία με το Δήμο Βελβεντού, στο Βελβεντό Κοζάνης, το διήμερο 28-29 Ιουνίου, με θέμα «Πιέρια και Λίμνη Πολυφύτου – Ανάπτυξη και Περιβάλλον – Προστασία Οικοσυστήματος».

Τα Περιβαλλοντικά Συνέδρια της ΕΣΕΤ δρουν πάντα επικουρικά προς τις τοπικές κοινωνίες συμβάλλοντας στην ανάδειξη θεμάτων που έχουν σχέση με το περιβάλλον και την αναπτυξιακή πορεία ενός τόπου, προβάλλοντάς τα στην κεντρική εξουσία δια των ψηφισμάτων της, αλλά και τον πανελλαδικό τύπο δια μέσου των μελών της.

Η περιοχή των Πιερίων είναι η δεύτερη φορά που απασχολεί Περιβαλλοντικό Συνέδριο της ΕΣΕΤ. Η πρώτη, το 2001, σε μια προσπάθεια ανάσχεσης των πολλαπλών λατομικών «εκδορών» στα Ανατολικά Πιέρια, υπακούοντας σε αίτημα των Δήμων της περιοχής και τώρα, ακούγοντας την κραυγή αγωνίας του Δήμου Βελβεντού προς την Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας για τη βελτίωση της οδικής σύνδεσης των ορεινών κοινοτήτων, Καταφυγίου και Αγίας Κυριακής, με τη πρωτεύουσα του Δήμου και με την Κατερίνη, ώστε μέσα από ένα σύστημα υποδομών, που ήδη έχει αναπτύξει ο δήμος και η ιδιωτική πρωτοβουλία, να συμβάλλει στην αναβάθμιση του αγροτουρισμού και την οικονομική άνθιση του Δήμου, με την παράλληλη εφαρμογή προγραμμάτων περιβαλλοντικής προστασίας.

Στόχοι του συνεδρίου, επίσης, η παρουσίαση, μέσα από διαλέξεις επιστημόνων της φυσικής, ιστορικής και πολιτιστικής ταυτότητας του Βελβεντού και των οικισμών, καθώς και των οικοσυστημάτων των Πιερίων και της Λίμνης Πολυφύτου. Η καταγραφή των σημερινών προβλημάτων και των κινδύνων που απειλούν το περιβάλλον (ρύπανση της λίμνης, διαχείριση υδάτινων πόρων, κατασκευή υδροταμιευτήρων, προστασία του αναπτυσσόμενου οικοσυστήματος της λίμνης), με κατάθεση προτάσεων για την επίλυσή τους. Τέλος, η κατάθεση προτάσεων για την ισόρροπη ανάπτυξη της περιοχής με σεβασμό στο φυσικό, ιστορικό και πολιτιστικό περιβάλλον.

Το διήμερο του 4ου Περιβαλλοντικού Συνεδρίου έκλεισε με την ομόφωνη αποδοχή εκ μέρους των συνέδρων Ψηφίσματος, που υπογεγραμμένο από την Πρόεδρο της ΕΣΕΤ κ. Νία Κομπορόζου θα κατατεθεί στα αρμόδια υπουργεία, ώστε να ληφθεί υπόψη στη διαμόρφωση της πολιτικής η φωνή των τοπικών παραγόντων.

Η πρώτη μέρα του συνεδρίου εκτυλίχθηκε στον όμορφο Βελβεντό στο κτίριο του Πνευματικού Κέντρου και στη συνέχεια μεταφέρθηκε στον ιστορικό οικισμό Καταφύγι, πατρίδα του Αλέξη (Γεωργίου) Ζορμπά, ήρωα του ομώνυμου μυθιστορήματος του Καζαντζάκη.

Ο ζωοδότης Βελβεντός

Αφήνοντας πίσω το «μπαλκόνι του Βερμίου», τη Βέροια, και διασχίζοντας το φρύδι των βουνοπλαγιών του φτάνει ο ταξιδευτής στο οροπέδιο της Κοζάνης, για να κατηφορίσει στο Βελβεντό ή, επιλέγοντας τη διαδρομή μέσα από τα πυκνοφυτεμένα Πιέρια, να ανηφορήσει από την Κατερίνη. Ο δήμος Βελβεντού αποτελείται από την κωμόπολη του Βελβεντού, την Αγία Κυριακή, το Καταφύγι, το Παλαιογράτσανο και το Πολύφυτο. Στα πόδια του απλώνεται η τεχνητή λίμνη Πολυφύτου που εξυπηρετεί τις ανάγκες του υδροηλεκτρικού εργοστασίου της ΔΕΗ και μια γέφυρα 1374 μέτρων συνδέει το Βελβεντό με τα Σέρβια, εξαιρετική πατατοπαραγωγός περιοχή.

Ροδακινιές, μηλιές, και αμπέλια απλώνονται στον κάμπο και παραδοσιακά σπίτια, πέτρινα, μακεδονίτικης αρχιτεκτονικής, με όμορφες αυλές και κήπους, προβάλλουν σκαρφαλώνοντας στα Πιέρια, ανάμεσα από πεντακάθαρα πλακόστρωτα σοκάκια.

Ο δήμος Βελβεντού προσφέρει στο ισοζύγιο της φύσης τον ζωντανό πνεύμονα των Πιερίων και τη ζωτικότητα των πηγών, που γεμίζουν τη λεκάνη του Αλιάκμονα, συμβάλλοντας και στην εθνική οικονομία για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.

Η ιστορία της πόλης του Βελβεντού χάνεται πίσω στους αιώνες, όπως μαρτυρούν οι τρεις αρχαιολογικοί τόποι που στοιχειοθετούν μια αδιάλειπτη παρουσία από τους νεολιθικούς χρόνους έως τους Βυζαντινούς και μεταβυζαντινούς χρόνους.

Ο Μορφωτικός Όμιλος με περισσή φροντίδα συγκέντρωσε εκατοντάδες αρχαιολογικά ευρήματα δημιουργώντας συλλογή, η οποία, μαζί με λαογραφικό υλικό, θα εκτίθεται στο Μουσείο της πόλης που σύντομα ολοκληρώνεται.

Η εκκλησία της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, πέτρινο οικοδόμημα του 1804, σκυφτή ανάμεσα σε πέτρινα αρχοντικά, με υπέροχα ξυλόγλυπτα και αγιογραφίες, φωτίζεται από μικρά παραθύρια, δημιουργώντας ατμόσφαιρα κατάνυξης και περισυλλογής. Το καμπαναριό δεσπόζει στην πόλη και το ρολόι ανά μισάωρο υπενθυμίζει το χρόνο που φεύγει.

Στην ευρύτερη περιοχή ο Άγιος Μηνάς (12ος αιών.), η Αγία Παρασκευή (14ος αιών.), ο Άγιος Δημήτριος Γρατσάνης και ο Προφήτης Ηλίας Παλαιογράτσανου (15ος), ο Άγιος Νικόλαος(16ος) και το Μοναστήρι της Αγίας Τριάδος (17ος αιών.), υπογραμμίζουν το υψηλό θρησκευτικό συναίσθημα των κατοίκων, υπενθυμίζοντας και τη βυζαντινή παράδοση μοναχισμού των αρχόντων, που θεμελίωσαν τα μοναστήρια σαν ησυχαστήρια, όταν αποσύρονταν από το δημόσιο βίο.

Φόρο στον ορεινό τόπο κατοικίας πλήρωσαν οι κάτοικοι μεταναστεύοντας στην Αμερική, όπου δημιούργησαν με την εργατικότητά τους μια πραγματική αποικία που ανθεί και μεγαλουργεί ακόμη και σήμερα. Μπροστάρισσες οι γυναίκες του Βελβεντού, που φημίζονταν για την ευρύτητα πνεύματος και συμπεριφοράς, με 250 συμμετοχές από τα 800 άτομα του καραβανιού της ξενιτιάς.

Το φαράγγι Λαφίστα

Τρία χιλιόμετρα Β.Α. του Βελβεντού το φαράγγι Λαφίστα μήκους 3 χιλιομέτρων, πήρε το όνομά του από τις Λαφίστιες ιέρειες της μυθολογίας που υπηρετούσαν τον θεό Διόνυσο. Στο τέλος του φαραγγιού, στα ριζά των Πιερίων, το «Σκεπασμένο». Μια παραδεισένια περιοχή με καταρράχτες που καταλήγουν αφρίζοντας, περνώντας από τεράστιους ογκόλιθους, σχηματίζοντας μικρές γρανιτένιες λιμνούλες, ανάμεσα σε θεόρατα πλατάνια.

Ο ήχος του νερού του μεγάλου καταρράχτη που χύνεται από το βουνό συνοδεύει τον επισκέπτη από την αρχή του μονοπατιού, που χρόνια τώρα περπατούσαν οι κάτοικοι στην προσπάθειά τους να εκτρέψουν το νερό μέσα από σκεπασμένα κανάλια, για την ύδρευση του χωριού. Ο θρύλος λέει ότι τα φεγγαρόλουστα βράδια το βουνό αντηχούσε από τα τραγούδια τους καθώς λούζονταν στις μικρές λίμνες. Το «Σκεπασμένο» υιοθετήθηκε από την μαθητική κοινότητα της Γ΄ τάξης του Γυμνασίου υλοποιώντας πρόγραμμα για την ευαισθητοποίηση των τοπικών φορέων, ώστε το φαράγγι να αποτελέσει περιοχή ιδιαιτέρου φυσικού κάλλους και να ανακηρυχθεί προστατευόμενη περιοχή.

Η λίμνη Πολυφύτου εξελίσσεται σε έναν θαυμαστό υγρότοπο με μεγάλη βιοποικιλότητα. Στα νερά της καθρεφτίζονται οι ορεινοί όγκοι των Πιερίων και στις όχθες της βαρκάκια ψαράδων αλιεύουν κυπρίνους για τις ψαροταβέρνες της περιοχής. Η λίμνη προσφέρει ασφαλές καταφύγιο στα πουλιά όταν οι παγωνιές του χειμώνα κάνουν δύσκολη την παραμονή τους στις Πρέσπες. Ένα Παρατηρητήριο της φύσης προτίθεται να δημιουργήσει ο δήμος για την παρακολούθηση του οικοσυστήματος μαζί με την ανάπτυξη ήπιων δραστηριοτήτων, όπως κολύμπι, αθλητικές διοργανώσεις, ιχθυοκαλλιέργειες, μεριμνώντας για την καθαρότητα των νερών.

Οι κάτοικοι του Βελβεντού, καλόκαρδοι και φιλόξενοι, έχουν ανοίξει τις πόρτες τους στον αγροτουρισμό, περπατούν με το «Κτήμα Βογιατζή» στους «Δρόμους του κρασιού της Μακεδονίας» και προσφέρουν στον επισκέπτη την ξεκούραση του βουνού, το πρωινό ξύπνημα μέσα στην άχλη της αναπνοής των πεύκων και της λίμνης, το κελάηδισμα στο κατακαλόκαιρο των αηδονιών, τον περίπατο στο δάσος με τις αγριοφράουλες, τα ολόφρεσκα φρούτα της ροδακινιάς.

Ο Αγροτικός Βιοτεχνικός Συνεταιρισμός και ο Αγροτικός Συνεταιρισμός «Η ΔΗΜΗΤΡΑ», με το μεράκι της γυναίκας του Βελβεντού, προσφέρει σπιτικά γλυκά και μαρμελάδες σε 13 ξεχωριστές και ευφάνταστες γεύσεις Οι παραδοσιακές τουλούμπες και οι λουκουμάδες Βελβεντού προσφέρουν τη γλυκιά γεύση της παράδοσης, ενώ στο «Μετόχι», ανάμεσα σε γάργαρα νερά και αιωνόβια πλατάνια μπορεί ο επισκέπτης να απολαύσει καφέ και νοστιμιές της τοπικής κουζίνας.

Στην πατρίδα του Ζορμπά

Το Καταφύγι βρίσκεται σε υψόμετρο 1.450 μ. Η ιστορία του ξεκινά στα 1611, όταν οι επαναστάτες του επισκόπου Διονυσίου Τρίκκης έκαναν την πρώτη απόπειρα αποτίναξης του μακρόχρονης οθωμανικής σκλαβιάς και βρήκαν καταφύγιο στις όχθες του Αλιάκμονα κτίζοντας τη Γρατζάνη. Οι συνεχείς επιδρομές Τούρκων και ληστών αναγκάζουν τους κατοίκους να ζητήσουν την προστασία του Σουλτάνου μετά από συνεχείς μετακινήσεις, κτίζοντας το χωριό Καταφύγι.

Οι Καταφυγιώτες πρόσφεραν στον αγώνα του 1821 και υπήρξαν μάρτυρες της Γερμανικής κατοχής με το ολοκαύτωμα της παραμονής των Χριστουγέννων του 1943. Το 1966 αποχωρεί και ο τελευταίος μόνιμος κάτοικος και το χωριό ερημώνει παραδομένο στη φθορά του χρόνου. Σήμερα το Καταφύγι αποτελεί θερινή κατοικία για 250 οικογένειες που ανακαίνισαν τα πατρογονικά τους.

Μια φανταστική διαδρομή με τοπία της φύσης, που όσο πλησιάζει ο επισκέπτης στο χωριό γίνονται όλο και πιο όμορφα, πιο επιβλητικά, πιο θελκτικά, πιο σαγηνευτικά, πιο θεϊκά! Είκοσι χιλιόμετρα πριν το χωριό, στο «Μπαλκόνι των Πιερίων» ξεδιπλώνεται ο κάμπος του Βελβεντού, των Σερβίων, του Αλιάκμονα και το Βέρμιο. Λίγα χιλιόμετρα έξω από το χωριό αγριολούλουδα ολάνθιστα σε μια όψιμη άνοιξη και αμάραντοι, θυμίζουν τα παιχνίδια των Πιερίδων Μουσών και του Απόλλωνα.

Στο χωριό, το ξαναζωντάνεμα των σπιτιών διατηρεί όλα τα αυθεντικά στοιχεία της παράδοσης και στην αυλή του σχολείου διοργανώνονται από τον «Εξωραϊστικό Πολιτιστικό Σύλλογο Καταφυγίου» διάφορες εκδηλώσεις σε όλη τη διάρκεια του καλοκαιριού. Τελευταία προσπάθεια του Συλλόγου η ανακατασκευή του σπιτιού, όπου γεννήθηκε και μεγάλωσε ο Γιώργος (Αλέξης) Ζορμπάς, ο ήρωας του ομώνυμου βιβλίου του Νίκου Καζαντζάκη και η δημιουργία Μουσείου με τα προσωπικά του αντικείμενα που δώρισε η εγγονή του.

Το Καταφύγι είναι ο τελευταίος επίγειος παράδεισος για όσους αγαπούν το βουνό, αλλά και όσους θέλουν να γνωρίσουν τις ομορφιές του. Ο δασικός δρόμος είναι προσβάσιμος το καλοκαίρι, αλλά δυσκολεύει τον χειμώνα. Διακαής πόθος του Βελβεντού είναι η διαμόρφωση ενός οδικού δικτύου που θα τονώσει την τουριστική κίνηση στην περιοχή, προσφέροντας τη χαρά των αλπικών τοπίων σε κάθε επισκέπτη που θα φτάσει στην πόρτα του.

Έφη Μωραΐτου

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.