«Λογοτεχνια και Διαπολιτισµικες διαδροµες»

Το τμήμα Γλώσσας, Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνιων Χωρών ΔΠΘ ανέλαβε για τρίτη συνεχή χρονιά την πρωτοβουλία οργάνωσης του διεθνούς συνεδρίου με τίτλο «Λογοτεχνία και ιαπολιτισµικές διαδροµές», την Παρασκευή και το Σάββατο στην Κομοτηνή, ενώ την Κυριακή μετέφερε τις εργασίες του στην Αδριανούπολη. Συνδιοργανωτές του συνεδρίου ήταν το Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, το τμήμα Βαλκανικών Γλωσσών και Λογοτεχνιών του Πανεπιστηµίου Trakya της Αδριανούπολης, το Ινστιτούτο Κλασικών, Βυζαντινών και Νεοελληνικών Σπουδών του κρατικού πανεπιστημίου της Τιφλίδας Ivane Javakhishvili και το Τµήµα ιεθνών και Διαπολιτισµικών Σχέσεων του κρατικού πανεπιστηµίου του Σοχούµι της Γεωργίας. Η φοιτητική και η εκπαιδευτική κοινότητα της πόλης ανταποκρίθηκαν με μεγάλη θέρμη στις εργασίες του συνεδρίου, στόχος του οποίου ήταν να αποδείξει ότι «η λογοτεχνία πρέπει να ξεφύγει από στερεοτυπικές εκδηλώσεις και να θεμελιώσει έναν ουσιαστικό διάλογο μεταξύ των πολιτισμών, γιατί αυτή ευτυχώς δε γνωρίζει σύνορα», όπως ανέφερε η υπεύθυνη της διοργάνωσης και καθηγήτρια του τμήματος κ. Μαρία Δημάση.

Το συνέδριο άνοιξε με χαιρετισμό των συνδιοργανωτών στην ελληνική, την τουρκική, αλλά και τη γεωργιανή γλώσσα. Η έναρξή του έγινε από τον κ. Ιωάννη Βασιλαράκη, συνταξιούχο πλέον αναπληρωτή καθηγητή του ΠΤΔΕ της Αλεξανδρούπολης, εξαιρετικό μελετητή και κριτικό της λογοτεχνίας, ο οποίος παρά τη συνταξιοδότησή του είναι κοντά στο πανεπιστήμιο και συμμετέχει στις δράσεις του. Το συνέδριο είχε πέρυσι τιμήσει την προσφορά του στα ελληνικά γράμματα, αφού στον κ.Βασιλαράκη έχει αποδοθεί, μεταξύ άλλων, και το μεγάλο βραβείο «Πηνελόπη Δέλτα» του Κύκλου του Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου.

Αξιοσημείωτη στιγμή του συνεδρίου αποτελεί η συνεδρία που άνοιξε τις εργασίες του Σαββάτου, η οποία ήταν αφιερωμένη στους μεταπτυχιακούς φοιτητές του τμήματος. Οι μεταπτυχιακοί φοιτητές του τμήματος Γλώσσας, Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνιων Χωρών ανέλαβαν και εκπόνησαν την παρουσίαση και την ανάλυση ξένων λογοτεχνικών κειμένων. «Δίνουμε το βήμα στους νέους επιστήμονες, γιατί αυτό είναι το πρόσωπό μας προς τα έξω, υπογράμμισε η κ. Δημάση.
Μέχρι το τέλος του καλοκαιριού θα έχουν εκδοθεί και τα πρακτικά του συνεδρίου, ενώ στο μεσοδιάστημα θα είναι ανηρτημένες στο διαδίκτυο στην αγγλική γλώσσα όλες οι περιλήψεις των εισηγήσεων.

Τριαντάφυλλος Κωτόπουλος, επίκουρος καθηγητής ελληνικής λογοτεχνίας «Συζητήθηκε κάτι που είναι αιτούμενο της εποχής, το πώς, δηλαδή, μπορεί να φέρει κανείς κοντά πολιτισμούς, μέσα από τις διάφορες επιστήμες»

Ιδιαιτέρως χαρούμενος για τη συμμετοχή του στο σημαντικό αυτό συνέδριο, δήλωσε ο επίκουρος καθηγητής ελληνικής λογοτεχνίας και επιστημονικά υπεύθυνος του μεταπτυχιακού δημιουργικής γραφής του πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας στη Φλώρινα κ. Τριαντάφυλλος Κωτόπουλος. Ο κ.Κωτόπουλος έκανε λόγο για τη σημασία της συνάντησης αυτής στην Κομοτηνή, καθώς συζητήθηκε κάτι που είναι αιτούμενο της εποχής, το πώς, δηλαδή, μπορεί να φέρει κανείς κοντά πολιτισμούς, μέσα από τις διάφορες επιστήμες.

Η εισήγησή του κ. Κωτόπουλου αφορούσε στην Οδησσό και στη λογοτεχνική αναπαράσταση της πόλης μέσα από το έργο του Γιώργου Φαρσακίδη, σημαντικού δημιουργού και πολυβραβευμένου χαράκτη, ζωγράφου και λογοτέχνη, που διανύει σήμερα τα 87 του χρόνια. «Ο Γιώργος Φαρσακίδης γεννήθηκε στην Οδησσό και είναι πολύ δοτικός άνθρωπος, δώρισε δε στην ελληνική παροικία το σπίτι του στο οποίο συνεδρίαζε η Φιλική Εταιρεία. Η ελληνική παροικία της Οδησσού είχε μεγάλη προσφορά στην πόλη, την τρίτη σημαντικότερη πόλη για κάποια χρόνια στη Ρωσία».

Με αφορμή το συνέδριο που διοργάνωσε το τμήμα Γλώσσας, Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνιων Χωρών, σε συνεργασία με πανεπιστήμια της Τουρκίας και της Γεωργίας, συνομιλήσαμε με δύο από τις «πρωτεργάτισσες», τόσο του συνεδρίου όσο και της σοβαρής προσπάθειας που γίνεται στο πλαίσιο του προγράμματος σπουδών του τμήματος.

Η κ. Μαρία Δημάση, αναπληρώτρια καθηγήτρια με γνωστικό αντικείμενο «Διδακτική Γλώσσας και Λογοτεχνίας», μίλησε στον «Παρατηρητή της Θράκης» για την εξαιρετική συνεργασία φοιτητών και διδασκόντων, τον στόχο του τμήματος να δημιουργήσει «εγγράμματους πολίτες και ενσυνείδητους ανθρώπους», την αναγκαιότητα μαθητές από άλλες χώρες να διδάσκονται τη μητρική τους γλώσσα και έλληνες μαθητές να έχουν την ευκαιρία να μαθαίνουν μια παρευξείνια γλώσσα της επιλογής τους, τη σύνδεση του τμήματος με την αγορά εργασίας αλλά και την προσπάθεια που γίνεται, -αμισθί, αλλά χωρίς αυτό να αποτελεί ανασταλτικό παράγοντα- στο πλαίσιο του Μεταπτυχιακού Προγράμματος Σπουδών.

Η κ. Ιλόνα Μανελίδου, η οποία διδάσκει ρωσική γλώσσα και λογοτεχνία, ελληνίδα γεννημένη στη Γεωργία, μίλησε στο «Ράδιο Παρατηρητής», για τους στόχους του συνεδρίου, για την «πονεμένη ιστορία» της Γεωργίας, που μπορεί να αποτελέσει παράδειγμα για την Ελλάδα της κρίσης, για την καθημερινή κατάθεση ψυχής και σώματος από τους φοιτητές της, υπό αντίξοες κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες, αλλά και για την πεποίθησή της ότι η γλώσσα και η λογοτεχνία είναι κοινή για όλους τους ανθρώπους, ανεξαρτήτως καταγωγής, αναφέροντας ως χαρακτηριστικό παράδειγμα τις πολιτισμικές αλληλεπιδράσεις εντός του παρευξείνιου χώρου.

Μαρία Δημάση, αναπληρώτρια καθηγήτρια Διδακτικής Γλώσσας και Λογοτεχνίας στο Τμήμα Γλώσσας, Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνιων Χωρών «Σκοπός του τμήματος είναι να δημιουργήσουμε εγγράμματους ανθρώπους και ενσυνείδητους πολίτες»

ΠτΘ: κ. Δημάση, με αφορμή το συνέδριο, θα μας πείτε δύο λόγια για τις δράσεις που υλοποιείτε μαζί με τους φοιτητές σας, στο πλαίσιο του προγράμματος σπουδών, καθώς και για τους σκοπούς του προγράμματος σπουδών του τμήματος;
Μ.Δ.: Για μένα αυτό το συνέδριο ήταν πάρα πολύ σημαντικό, καθώς ήταν η εξέλιξη μιας χρόνιας διαδικασίας. Ξεκινήσαμε με μια ημερίδα το ’11, κάναμε μια διημερίδα το ’12 και φέτος κάναμε το συνέδριο για να δώσουμε βήμα στους φοιτητές του μεταπτυχιακού μας. Η πρωινή συνεδρία του Σαββάτου, από τις 9 μέχρι τις 11 ήταν η παρουσίαση των εργασιών εξαμήνου των μεταπτυχιακών φοιτητών και φοιτητριών μας στο μάθημα «Λογοτεχνία και Πολιτισμικές Σπουδές». Τους δώσαμε λοιπόν το βήμα για να μοιραστούνε με τους υπόλοιπους συνέδρους σκέψεις όσον αφορά τη λογοτεχνία στην Ελλάδα και στον παρευξείνιο χώρο, θέματα λογοτεχνίας, κουλτούρας και ουσιαστικού διαλόγου. Γιατί στόχος του τμήματος είναι να δημιουργήσει σημαντικούς νέους επιστήμονες. Σε όλη μας αυτή την προσπάθεια μας πλαισίωσε ένας αριθμός φοιτητριών από την πρακτική άσκηση, τις οποίες και ευχαριστώ θερμά. Όχι όμως όλες οι φοιτήτριες και αυτό με στεναχώρησε λίγο.

Όταν αναφέρομαι σε πρακτική άσκηση εννοώ ότι διδάσκουν λογοτεχνία και μεταφρασμένα κείμενα από τον παρευξείνιο χώρο σε σχολεία της Κομοτηνής, μεταξύ των οποίων και δύο μειονοτικά, σε συνεργασία με τη Διεύθυνση Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης. Εκείνο που ήθελα να τους δείξω είναι ότι πρέπει να έρχονται σε τέτοιου είδους συγκεντρώσεις, όχι για να πάρουν τη βεβαίωση, με μια χρησιμοθηρική τάση δηλαδή, αλλά για να αποκτήσουν τη νοοτροπία του δια βίου μορφούμενου ανθρώπου. Ένας αριθμός παιδιών ανταποκρίθηκε και αυτό με κάνει ιδιαίτερα ευτυχή. Θεωρώ ότι αυτή θα είναι η «μαγιά» για να πείσουμε και τους υπόλοιπους.
Υπήρχαν και προπτυχιακοί φοιτητές από το μάθημα «Διδακτική της Λογοτεχνίας» του Ε΄ εξαμήνου. Προκειμένου να αξιολογηθούν οι φοιτητές στο συγκεκριμένο μάθημα, είχαν την επιλογή να κάνουν μια απαλλακτική εργασία εξαμήνου την οποία δουλεύουμε μαζί και αφορά στη λογοτεχνία του παρευξείνιου χώρου, με βάση τη γλώσσα που έχουν επιλέξει. Πιστεύω ότι για να βγεις από ένα τμήμα με το πτυχίο μιας γλώσσας σε επίπεδο Γ2 πρέπει όχι απλώς να μάθεις να τη χρησιμοποιείς αλλά να έχεις μελετήσει και την κουλτούρα της. Έχουμε την τύχη να έχουμε παιδιά με συνέπεια και ήθος και αυτό κάνει το τμήμα μας να ξεχωρίζει και το τονίζω αυτό, γιατί ήμασταν από τα τμήματα που στο πλαίσιο του σχεδίου «Αθηνά» περάσαμε δύσκολα.
Εκείνο που εμείς έχουμε να καταθέσουμε στον επιστημονικό χώρο, στην πόλη μας και στο πανεπιστήμιό μας είναι ένα τμήμα που με συνέπεια και με συνέχεια υποστηρίζει το επιστημονικό δελτίο ταυτότητάς του, δηλαδή τη μελέτη του παρευξείνιου χώρου διεπιστημονικά, και να δημιουργεί ερευνητές. Να μην αρκούνται δηλαδή στο να σπουδάζουν «δι’ αλληλογραφίας» και να παίρνουν ένα πτυχίο για τυπικούς λόγους, αλλά να βγαίνουν ουσιαστικά εγγράμματοι άνθρωποι και ενσυνείδητοι πολίτες. Νιώθω την ανάγκη, μέσα από αυτή τη συνέντευξη, να τους ευχαριστήσω.

«Τα παιδιά με άλλη μητρική γλώσσα πρέπει να τη διδάσκονται όπως και τα ελληνόπουλα που επιθυμούν να μάθουν μια παρευξείνια γλώσσα»

ΠτΘ: Ποια είναι η επίσημη σύνδεση του τμήματος με την αγορά εργασίας;
Μ.Δ.: Το τελευταίο προεδρικό διάταγμα μιλάει για τα επαγγελματικά δικαιώματα των φοιτητών μας. Το τμήμα μας λοιπόν συμπεριλαμβάνεται στις κατηγορίες του ΑΣΕΠ που αφορούν σε διοικητικές θέσεις. Επίσης, υπάρχουν υπουργικές αποφάσεις, με τις οποίες οι πτυχιούχοι του τμήματος έχουν το δικαίωμα να διδάσκουν τη ρωσική και την τουρκική γλώσσα. Όσο υπήρχαν και τα πιλοτικά προγράμματα, με βάση τα οποία διδάσκονταν σε 20 γυμνάσια σε όλη τη χώρα και στα γυμνάσια της Ξάνθης και της Κομοτηνής η τουρκική και η ρωσική γλώσσα, οι πτυχιούχοι του τμήματός μας ήταν εκείνοι που τα στελέχωσαν. Αυτά πιθανότατα λόγω της οικονομικής κρίσης έχουν σταματήσει, όμως εγώ θεωρώ ότι είναι μονόδρομος και υποχρέωση της ελληνικής πολιτείας και κοινωνίας, τα μεν παιδιά που έχουν μια άλλη μητρική γλώσσα εκτός από την ελληνική, όπως πολλά παιδιά από τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία που φοιτούν σε ελληνικά σχολεία, να τη διδάσκονται -γιατί αλλιώς δεν μπορούμε να μιλάμε για διαπολιτισμό- και τα ελληνόπουλα που επιθυμούν να μάθουν μια παρευξείνια γλώσσα, που εξασφαλίζει το μέλλον τους στην αγορά εργασίας, να έχουν αυτό το δικαίωμα.
Όπως είπα και στο συνέδριο, χαιρόμαστε που ακούστηκαν και γεωργιανά και τούρκικα και ρώσικα γιατί, ενώ όλοι ευαγγελιζόμαστε τον γλωσσικό πλουραλισμό -και σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης- ουσιαστικά αλληθωρίζουμε προς τις ισχυρές γλώσσες. Αυτό το τμήμα προσφέρει εξωστρέφεια και οι πρυτανικές αρχές είναι δίπλα μας αλλά θέλουμε και μια ουσιαστική αναγνώριση. Σε κάθε περίπτωση, το αντικείμενο σπουδών του τμήματος είναι εξαιρετικά επίκαιρο σε μια πολυπολιτισμική κοινωνία και σε μια αγορά εργασίας που απαιτεί αυξημένα και εξειδικευμένα προσόντα.

ΠτΘ: Πιστεύετε ότι πλέον υπάρχουν κατ’ ουσία ανθρωπιστικές σπουδές ή μόνο κατ’ όνομα;
Μ.Δ.: Όπως λειτουργεί η Τριτοβάθμια Εκπαίδευση ασφαλώς και υπάρχουν χαρακτηρισμένες ανθρωπιστικές σπουδές. Το ζητούμενο είναι αν τα παιδαγωγικά μας ιδεώδη είναι ανθρωπιστικά. Φαίνεται, όπως λένε οι παιδαγωγοί, ότι είμαστε στην εποχή του τεχνοκρατικού ιδεώδους, με την έννοια ότι η εκπαίδευση πρέπει άμεσα να συνδέεται με τις προσδοκώμενες εκροές στην αγορά εργασίας. Αυτό, κατ’ εμέ, δεν είναι κακό, πρέπει να υπάρχει και στο επίπεδο του κεντρικού προγραμματισμού. Το να προετοιμάζεται κάποιος για να γίνει καλός γιατρός ή μαθηματικός δεν σημαίνει ότι δεν θα έχει ευρύτερη παιδεία. Αυτό είναι ένα ψεύτικο δίλημμα κατά την άποψή μου.

Μεταπτυχιακές Σπουδές στον Παρευξείνιο Χώρο

Το μεταπτυχιακό μας λειτουργεί από το 2006, φέρει τον τίτλο «Μεταπτυχιακές Σπουδές στον Παρευξείνιο Χώρο», το στελεχώνουν εξαιρετικοί συνάδελφοι και έχουμε πολύ σημαντικό αριθμό υποψηφίων κάθε χρόνο που διεκδικούν την εγγραφή τους. Στην πλειονότητά τους οι μεταπτυχιακοί φοιτητές αποδείχτηκαν εξαιρετικοί, όπως και οι έρευνές τους σε σημαντικά ζητήματα όπως η λαογραφία με τον κ. Σέργη, η μειονοτική εκπαίδευση, οι διεθνείς σχέσεις με τον κ. Γραμματίκα, το εκπαιδευτικό σύστημα στον παρευξείνιο χώρο, η θεωρία και η διδασκαλία της λογοτεχνίας, θέματα γλωσσολογικού περιεχομένου, που είναι ο τομέας της κ. Θωμαδάκη, η εθνογραφία με τον κ. Χαρατσίδη και η μετάφραση με τον κ. Κριμπά. Έχουμε επίσης την υποστήριξη συναδέλφων όπως ο κ. Μπακιρτζής και ο κ. Βαλσαμίδης σε επίπεδο ιστορίας. Επομένως, ένα τμήμα με τέτοιους διδάσκοντες δεν μπορεί να νιώθει παρά ασφάλεια και σιγουριά για το μέλλον. Όταν ένα μεταπτυχιακό ξεκινά και δεν ανταποκρίνεται στις προσδοκίες των φοιτητών του έχει φθίνουσα πορεία. Αντιθέτως, το δικό μας έχει σταθερά αυξητική πορεία. Να σημειώσουμε πως οι διδάσκοντες δεν αμειβόμαστε για το μεταπτυχιακό, είναι δηλαδή μια κατάθεση ψυχής για το καλό του τμήματος. Δεν γνωρίζω το θεσμικό κομμάτι του ζητήματος, απλά μας κάλεσαν και είπαμε ότι θα στελεχώσουμε το μεταπτυχιακό. Είχαμε πάνω από 150 μεταπτυχιακούς φοιτητές και έχουμε υποστηρίξει αρκετές δεκάδες από αυτούς.

Ιλόνα Μανελίδου, διδάσκουσα ρωσική γλώσσα στο τμήμα Γλώσσας, Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνιων Χωρών «Η λογοτεχνία είναι που μας δίνει τη γλώσσα του άλλου με τον καλύτερο τρόπο»

ΠτΘ: Κ. Μανελίδου πώς προέκυψε η ιδέα για τη διοργάνωση αυτού του συνεδρίου;
Ι.Μ.: Προέκυψε από σχέσεις, ανθρώπινες, όπως η δική μου με την αναπληρώτρια καθηγήτρια κ. Δημάση, η οποία διδάσκει Διδακτική Λογοτεχνίας και Γλώσσας στο Τμήμα Γλώσσας, Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξεινίων Χωρών. Κατάγομαι από τη Γεωργία, επομένως, κάποια στιγμή η συνεργασία μας ξεκίνησε όταν καταλάβαμε πόσα πράγματα θα μπορούσαμε να μοιραστούμε οι Γεωργιανοί, οι Έλληνες, οι Τούρκοι μεταξύ μας, ιδιαίτερα σε τόσο δύσκολους καιρούς. Στόχος μας ήταν να διοργανώσουμε όχι απλά ένα επιστημονικό συνέδριο αλλά ένα συνέδριο που να μπορέσει να δώσει στον κόσμο κουράγιο και ψυχική δύναμη. Οι συνδιοργανωτές του συνεδρίου από το Κρατικό Πανεπιστήμιο του Σοχούμι με έδρα την Τιφλίδα και το Πανεπιστήμιο της Αδριανούπολης αλλά και οι συμμετέχοντες από το Πανεπιστήμιο της Μαύρης Θάλασσας που βρίσκεται στην Τιφλίδα και εμείς από την πλευρά μας, προσπαθήσαμε να δώσουμε μια άλλη διάσταση για τον λαό που, αυτή τη στιγμή, βρίσκεται σε μια κρίσιμη καμπή της ιστορίας του. Οι Γεωργιανοί έχουν περάσει εμφύλιο πόλεμο, έχουν γίνει μετανάστες στην ίδια τους τη χώρα.
Πιστεύουμε ότι το τμήμα μας, σε αυτόν τον γεωγραφικό χώρο, που επίσης είναι ιδιαίτερος, έχει ως ρόλο να δώσει ό,τι καλύτερο υπάρχει στην επιστήμη, στη λογοτεχνία και στο πνεύμα που προσπαθούμε να καλλιεργήσουμε, μέσα από τα κείμενα ρωσικής λογοτεχνίας αλλά και τις επιστημονικές εργασίες ώστε να δώσουμε ελπίδα στον κόσμο για να σταθεί με ανδρεία απέναντι στα προβλήματα που έρχονται. Ο άνθρωπος είναι και το κύριο θέμα. Αν δούμε την εισήγηση, για παράδειγμα της διευθύντριας του τμήματος Διεθνών και Διαπολιτισμικών Σχέσεων του Πανεπιστημίου του Σοχούμι, διαπραγματεύεται την εικόνα του κόσμου, έτσι όπως τη βλέπουμε εμείς οι άνθρωποι και το πώς ο κόσμος αποτυπώνεται μέσα από τη γλώσσα και τη λογοτεχνία. Γιατί η λογοτεχνία είναι που μας δίνει τη γλώσσα του άλλου με τον καλύτερο τρόπο.

ΠτΘ: Υπάρχει κάποια συνεργασία με τα Πανεπιστήμια της Γεωργίας;
Ι.Μ.: Εδώ και μερικά χρόνια έχουμε πρωτόκολλο συνεργασίας με το Κρατικό Πανεπιστήμιο της Τιφλίδας, συγκεκριμένα με το Ινστιτούτο Κλασικών, Βυζαντινών και Νεοελληνικών Σπουδών και με το τμήμα Ρωσικής Φιλολογίας, καθώς και με το Κρατικό Πανεπιστήμιο του Σοχούμι. Και το Ινστιτούτο και το τμήμα είναι κάτω από την ίδια στέγη, των Ανθρωπιστικών Σπουδών.

«Μέσα από τα λογοτεχνικά “σαλόνια” της Γεωργίας οι μεγάλοι ποιητές της έγιναν και οι ηγέτες της»

ΠτΘ: Η Γεωργία πώς εντάσσεται ιστορικά στον παρευξείνιο χώρο;
Ι.Μ.: Η Γεωργία, όπως και η Ελλάδα, έχει μια ιστορία που είναι πονεμένη. Στα τέλη του 18ου αιώνα κόντεψε να εξαφανιστεί από τον χάρτη. Υπήρχε τουρκοκρατία, όπως και στην Ελλάδα, και ο πληθυσμός της χώρας είχε περιοριστεί στο ένα εκατομμύριο. Τότε ζήτησε προστασία από την Αγγλία, η οποία δεν την έστειλε, παρά μόνο κάποιους ιεραπόστολους. Ανταποκρίθηκε ωστόσο η Ρωσία και βοήθησε τη Γεωργία να απαλλαχθεί από τον τουρκικό ζυγό, ταυτόχρονα όμως έβαλε ουσιαστικά το χέρι της για να διαλυθεί το κράτος της Γεωργίας. Από κει και πέρα ξεκινά μια περιπέτεια για τον λαό της Γεωργίας σε ό,τι αφορά στην ταυτότητά του. Η Ρωσία επέβαλε τη ρωσική γλώσσα και άνοιξε ρωσικά σχολεία, με αποτέλεσμα οι Γεωργιανοί να μην διδάσκονται τη δική τους γλώσσα και ιστορία. Τότε, οι γόνοι των αριστοκρατικών οικογενειών της Γεωργίας που σπούδαζαν στην Αγία Πετρούπολη άρχισαν να σκέφτονται πως θα υπερασπιστούν τα συμφέροντα και την ταυτότητα της χώρας τους. Επιστρέφοντας δημιούργησαν λογοτεχνικά «σαλόνια», όπου διάβαζαν ρωσική, γεωργιανή και ευρωπαϊκή λογοτεχνία. Μέσα από αυτά τα «σαλόνια» λοιπόν, οι μεγάλοι ποιητές της Γεωργίας έγιναν και οι ηγέτες της και ξαναδημιούργησαν το κράτος της Γεωργίας. Για μένα που είμαι Ελληνίδα αλλά γεννημένη στη Γεωργία, η ιστορία αυτή που μας έρχεται από τη Γεωργία είναι το καλύτερο παράδειγμα για την Ελλάδα της κρίσης.

ΠτΘ: Πολλοί συνδέουν την ιστορία της Γεωργίας με αυτή της Ρωσίας, καθώς και η Γεωργία ανήκε στην Ε.Σ.Σ.Δ….
Ι.Μ.: Όταν μιλάμε για Γεωργία θα πρέπει να θυμόμαστε τον Ιάσονα και τη Μήδεια για να καταλάβουμε ότι δεν μπορούν να ταυτίζονται οι λαοί της Ρωσίας και της Γεωργίας. Οι σλαβικοί λαοί εμφανίζονται στη διεθνή αρένα τον 9ο αιώνα μ.Χ.. Οι αρχαίες ελληνικές αποικίες είναι παντού στη Γεωργία. Επίσης, το γεωργιανό αλφάβητο είναι ένα από τα 14 αυτούσια που υπάρχουν στον κόσμο. Ούτε η γεωργιανή γραφή μοιάζει με τη ρωσική, αν και, από τη στιγμή που η Ρωσία έσωσε τη Γεωργία, έδωσε και τη δυνατότητα να υπάρξει αυτός ο λαός και να συνεχιστεί ο πολιτισμός του. Έτσι οι Γεωργιανοί έγιναν δίγλωσσοι και κουβαλάνε μέσα τους και τους δύο πολιτισμούς. Μέσα από όλο αυτό κατανοούμε ότι ο παρευξείνιος χώρος ενώνει τους λαούς.

Διαβάζοντας Ντοστογιέφσκι

Με την ευκαιρία της συμμετοχής της στην εκδήλωση για τις «Λευκές Νύχτες» του Ντοστογιέφσκι από τον φιλόλογο Δημήτρη Τζελέπη και την αξία της κλασικής ρωσικής λογοτεχνίας

Ο πατέρας του Ντοστογιέφσκι ρωτούσε αυτόν και τον αδερφό του, όταν ήταν μικροί, «υπάρχει θεός αγόρια μου;». Απαντούσαν και οι δύο θετικά. Όταν τους ρώτησε αν υπάρχει διάβολος, μόνο ο Φιοντόρ απάντησε: «Ναι, υπάρχει». Μετά από μια δύσκολη πορεία, την εικονική του εκτέλεση, την παραμονή στα κάτεργα, που του απαγόρευαν να γράφει και τη μετέπειτα συγγραφική του πορεία, στο τέλος της ζωής του ένιωσε την υποχρέωση να γράψει ένα βιβλίο με τον τίτλο «Αδερφοί Καραμαζόφ». Έγραψε τον «Παίκτη» για να σώσει τα οικονομικά του, τον «Ηλίθιο» για να σώσει την ψυχή του και προς το τέλος της ζωής του αποφάσισε να χαρίσει στον κόσμο την ελπίδα με αυτό το έργο.

Μεταφράζοντας ρωσική λογοτεχνία

Με αφορμή την επί 24ωρου βάσεως ενασχόληση των φοιτητών της ρωσικής γλώσσας και λογοτεχνίας για τη μετάφραση και παρουσίαση κειμένων στο Διεθνές Συνέδριο

Με την ευκαιρία να πω ένα τεράστιο ευχαριστώ στους φοιτητές μας. Καθημερινά πάνω από 60 άτομα συμμετέχουν, μεταφράζουν και ξενυχτάνε. Αυτά τα παιδιά απέδειξαν μέσα στα μαθήματα ότι όταν τους δίνεις πρωτοβουλίες και τους αφήνεις ελεύθερους επιλέγουν έργα που σε αφήνουν άφωνη. Έχουν ξεφύγει από αυτά που τους εμποδίζουν να σκέφτονται κριτικά, η λογοτεχνία είναι γι’ αυτούς μια διέξοδος από την κατάθλιψη που τους πιάνει όταν είναι ανήμποροι απέναντι στην κοινωνία και στην τεχνολογία. Ένας υπολογιστής δεν μπορεί να γράψει ποίημα ούτε διήγημα. Η λογοτεχνία δίνει αυτοπεποίθηση και αυτογνωσία και, γνωρίζοντας και τον εαυτό σου, μπορείς να γνωρίσεις και τον κόσμο γύρω σου και να γίνεις χρήσιμος στην κοινωνία. Και στην κοινωνία της Κομοτηνής οι φοιτητές δεν είναι χρήσιμοι μόνο για να πληρώνουν τα ενοίκιά τους. Για να σας αποκαλύψω και ένα μυστικό, σκοπεύουμε να εκδώσουμε ένα βιβλιαράκι με τις μεταφράσεις των φοιτητών μας σε έργα που δεν έχουν μεταφραστεί από άλλους ή έχουν μεταφραστεί και εμείς δεν συμφωνούμε με τη μετάφραση.

Δημήτρης Πολίτης, επίκουρος καθηγητής ΠΤΔΕ Πανεπιστημίου Πατρών «Η λογοτεχνία μπορεί να βοηθήσει τα παιδιά στη διαπολιτισμική επαφή εμμεσότερα και πιο ανώδυνα»

Στη διαπολιτισμική προοπτική λογοτεχνικών κειμένων για παιδιά και εφήβους αναφέρθηκε στην εισήγησή του ο επίκουρος καθηγητής του Παιδαγωγικού Τμήματος Δημοτικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Πατρών κ. Δημήτρης Πολίτης. Ο κ.Πολίτης προσπάθησε να αναδείξει μέσα από τα λογοτεχνικά κείμενα για παιδιά και τα κείμενα για εφήβους τη διαπολιτισμική διαχείριση της ετερότητας, αλλά και το πώς συγκροτείται η υποκειμενικότητα και των αναγνωστών και των ηρώων μέσα από τη μυθοπλασία. «Πιστεύουμε ότι η λογοτεχνία μπορεί να βοηθήσει τα παιδιά στη διαπολιτισμική επαφή εμμεσότερα και πιο ανώδυνα. Γιατί δεν προβάλλει κάτι με διδακτική διάθεση, άρα το κάνει αβίαστα», διευκρίνισε.

Ρεπορτάζ-Συνεντεύξεις: Νίκος Μαλαμάς, Τζένη Κατσαρή-Βαφειάδη, Γρηγόρης-Δημήτρης Κολώνης

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.