Λακης Λαζοπουλος «Σημερα εχουμε τη δημοκρατια της σιωπης, οπου ανταλλασσεις τη φωνη, που ειχες στη νεοτητα σου, με μια θεση»

Είθισται να λέμε ότι οι φοιτητές του Δημοκριτείου λειτουργούν ως οι καλύτεροι πρεσβευτές του τόπου μας σε κάθε γωνιά της Ελλάδας. Η διαπίστωση αυτή βρίσκει τρανή επιβεβαίωση στο πρόσωπο ενός από τους πρώτους φοιτητές της Νομικής Κομοτηνής, του καταξιωμένου πλέον Λάκη Λαζόπουλου. Επιβεβαίωση που κατά ένα μέρος οφείλεται στην ευρεία αναγνωρισιμότητα, που απέκτησε ο καλλιτέχνης στα χρόνια που μεσολάβησαν, κυρίως όμως στη διάθεσή του να διαφημίζει την πόλη των δημιουργικών φοιτητικών του χρόνων με κάθε ευκαιρία. Ήταν το δικό του ευχαριστώ για τη ζεστασιά, με την οποία τον περιέβαλαν οι άνθρωποι, και για το κατάλληλο έδαφος, που του χάρισε η Κομοτηνή για να θεμελιώσει αυτό που έχει δημιουργήσει σήμερα.

Αν και δεν είχε διακόψει ποτέ τους δεσμούς, που τον συνέδεαν με την περιοχή και με πολλούς από τους ανθρώπους της, εντούτοις η πρόσφατη επάνοδος στην Κομοτηνή για τον εορτασμό των 40 χρόνων ζωής της Νομικής Σχολής και του Δημοκριτείου αποτέλεσε ένα ξεχωριστό ταξίδι νοσταλγίας για τον κ. Λαζόπουλο, δίνοντάς του την ευκαιρία να ξαναζήσει μαζί με τους παλιούς συμφοιτητές τα αλησμόνητα χρόνια της νιότης του. Εφοδιασμένος με το αστείρευτο χιούμορ και με μια απλότητα που εκπλήσσει, αλλά και σκλαβώνει τους συνομιλητές του, κατάφερε όπως ήταν φυσικό να κάνει αισθητή την παρουσία του στην Κομοτηνή καθ’ όλη τη διάρκεια του τριημέρου.

Ο «ΠτΘ» τον συνάντησε και συνομίλησε μαζί του στο περιθώριο της γενικής συνέλευσης του Συλλόγου Αποφοίτων «Πρωταγόρας», που έλαβε χώρα στις εγκαταστάσεις της νέας Νομικής το Σάββατο το πρωί. Μεταξύ άλλων στη γενική αυτή συνέλευση υπεισήλθε ως προβληματισμός η δυνατότητα άσκησης παρεμβατικού ρόλου στο μέλλον από τον Σύλλογο αποφοίτων, ενώ δεν έλειψε και η συζήτηση γύρω από τη στάση του δικηγορικού κόσμου της χώρας απέναντι στα μεγάλα ερωτήματα που πρόβαλε η κρίση στην ελληνική κοινωνία. Προβληματισμοί που αποτέλεσαν μέρος μιας προσπάθειας των αποφοίτων να προσδιορίσουν ξανά, όπως παρατήρησε ο κ. Λαζόπουλος, το ουσιαστικό που είχαν στα πρώτα χρόνια της φοιτητικής τους διαδρομής, αλλά και το υπόλοιπο αυτού, που πρέπει να διαχειριστούν από εδώ και στο εξής…

«Προσδιορίζουμε εδώ το ουσιαστικό, που είχαμε τότε, το ουσιαστικό που άλλαξε στη ζωή μας και ποιο υπόλοιπο ουσιαστικό μας έμεινε για να διαχειριστούμε από εδώ και στο εξής»

ΠτΘ: Κύριε Λαζόπουλε, πώς νοιώθει κανείς όταν επιστρέφει στην πόλη της νεότητάς του και τι παίρνει από αυτό το αντάμωμα με φίλους από εκείνη την εποχή;
Λ.Λ.: Μοιραζόμαστε αυτή τη στιγμή, νιώθουμε την ίδια συγκίνηση και χαρά και προσπαθούμε ξανά να προσδιορίσουμε εδώ το ουσιαστικό που είχαμε τότε, το ουσιαστικό που άλλαξε στη ζωή μας και ποιο ουσιαστικό υπόλοιπο μας έμεινε για να διαχειριστούμε από εδώ και στο εξής. Και γι’ αυτό αυτή η συνάντηση έχει πολύ μεγάλη σημασία για τον καθένα μας ξεχωριστά και για όλους μαζί. Είναι σα να επιβεβαιώνουμε ότι τελικά αυτό που συνέβη τότε, εκείνα τα χρόνια, ναι ήταν πολύ δυνατό. Αυτό δεν αποδεικνύεται αν δεν περάσουν πολλά χρόνια, για να δεις αν ανταποκρίνεσαι σε αυτό ή αν οι δεσμοί είναι χαλαροί. Αν οι δεσμοί είναι χαλαροί, αυτό χάνεται. Δεν ήρθαμε εδώ δηλαδή, επειδή μεγαλώσαμε και θέλαμε να θυμηθούμε το παρελθόν. Γιατί εμένα το παρελθόν δε με αφορά. Συνέβη. Είμαι άνθρωπος, που πραγματικά δε με ενδιαφέρει το παρελθόν. Δε με ενδιαφέρει καθόλου να κλάψω για ό,τι πέρασα… Αυτό που με ενδιαφέρει, όμως, είναι το ουσιαστικό που συνεχίζεται από το παρελθόν. Γιατί είναι το μόνο, που με συνδέει με το μέλλον, και είναι αυτό που με κάνει να συνδέομαι με τα παιδιά που είναι εδώ σήμερα. Νοιώθω ότι μέσα από τα δικά τους βήματα, ξέρω να περπατάω στην πόλη. Δηλαδή τα βλέπω να κάνουν βόλτες και βλέπω τον εαυτό μου. Είδα για παράδειγμα σήμερα ένα παιδί με Ριζοσπάστες και Οδηγητές να πηγαίνει στο δρόμο και λέω «εδώ είμαι», ότι πάω δηλαδή όπως εκείνη την εποχή να πουλήσω εφημερίδες. Ξαφνικά είδα ότι αυτή η πόλη έχει αυτό το πρώτον του πειράματος. Δηλαδή φύγαμε φοιτητές από τις επαρχίες κι από οπουδήποτε, ήρθαμε μακριά από την Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη, βέβαια είχαμε την ιστορία του Πολυτεχνείου πίσω μας, αλλά όχι μέσα σε έναν χώρο, κάτι που έχει πολύ μεγάλη σημασία. Άρα εμείς έπρεπε να διαμορφώσουμε ποια θα ήταν η μετα-αντίδραση, η συνέχεια αυτής της γενιάς του Πολυτεχνείου. Και εδώ το διαμορφώσαμε πολύ πιο καλά μόνοι μας. Γιατί ήμασταν πολλές ώρες μακριά και η πόλη με το να μην έχει να μας προσφέρει πολύ διασκέδαση, μας προσέφερε πολύ χρόνο για ουσιαστική δημιουργία.

«Το αδιόρατο των ανθρώπων είναι αυτό που φτιάχνει ιστορία, όχι η απόλυτη επίγνωση»

ΠτΘ: Όταν εκείνη την εποχή ανεβάζατε Σκούρτη και Καμπανέλλη μάλλον ήταν πρωτόγνωρο για την Κομοτηνή. Ήταν εκείνα τα χρόνια που σας ωθούσαν σε αυτό το κοίταγμα; Ήταν η παρέα; Ήταν η αναζήτηση της εποχής;
Λ.Λ.: Ήταν η παρέα κι ήταν και η αναζήτηση της εποχής. Ανεβάσαμε την «Πόλη» της Λούλας Αναγνωστάκη, το πρώτο μας έργο, τον «Φώντα» του Ευθυμιάδη, τα «Κομμάτια και θρύψαλα» και τις «Νταντάδες» του Σκούρτη, τη «Διαθήκη» του Ποντίκα. Ανεβάζαμε έργα, γιατί διαβάζαμε. Διαβάζαμε όμως όχι μόνο τα βιβλία του πανεπιστημίου. Καταλαβαίναμε ότι ο χρόνος έτρεχε και μας προσέφερε κάτι, μας έδινε όπλα. Όπλα τα οποία θα τα χρειαζόμασταν αύριο, για να αντιμετωπίσουμε αυτό που ερχόταν. Και αυτό το ένστικτο το κουβαλάει ο νέος, χωρίς ενσυνείδητη γνώση. Είναι σα να πρόκειται για μια αόρατη εντολή μέσα στον καθένα μας, ότι έχει να διεκπεραιώσει έναν ρόλο. Αργότερα θα απαντήσει ο χρόνος γιατί το έκανε. Δε δίνει την απάντηση τότε, δίνει την κίνηση. Αυτό το αδιόρατο των ανθρώπων είναι αυτό που φτιάχνει ιστορία. Την ιστορία δεν τη φτιάχνει η απόλυτη επίγνωση αλλά το ένστικτο και η διαίσθηση. Και η απόλυτη διαίσθηση ανοίγει όταν βρεθείς μόνος σου με τον εαυτό σου, για πολύ χρόνο, με παρέα που θέλει να συνδημιουργήσει, όπου ο καθένας ψάχνει… Τότε ανακαλύπταμε όλο αυτόν τον κόσμο, ο οποίος είχε ξεσηκώσει τη γενιά του Πολυτεχνείου, που εμείς δεν τον ξέραμε ακόμα.

«Η τιμωρία της θέσεως είναι ότι γίνεσαι δικηγόρος του πελάτη σου και γίνεσαι δικηγόρος του κόμματός σου»

ΠτΘ: Η Νομική, στην οποία σπουδάσατε κι εσείς, θεωρείται ότι είναι η κατ’ εξοχήν επιστήμη που οι λειτουργοί της προασπίζονται τη δημοκρατία. Αυτό διατυπώθηκε υπαινικτικά και μέσα από χιούμορ σήμερα…
Λ.Λ.: Υπαινικτικά… Αν ήμασταν κανονικοί φοιτητές, όπως τότε, θα το διατυπώναμε αλλιώς. Σήμερα όμως έχουμε τη δημοκρατία της σιωπής. Η δημοκρατία της σιωπής είναι ότι το σύστημα από όλους αυτούς, που άκουσε τις φωνές τους τότε, στους περισσότερους έδωσε θέσεις σιωπής. Οι θέσεις σιωπής είναι αξιώματα, στα οποία εκ της θέσεώς σου δεν μπορείς να μιλάς. Άρα παίρνεις τη θέση, παίρνεις το μισθολόγιο και χάνεις τη φωνή. Ανταλλάσσεις τη φωνή, που είχες στη νεότητά σου, με μία θέση. Γι’ αυτό φτάνουμε στη δημοκρατία της σιωπής. Δηλαδή δε θα έπρεπε ο νομικός κόσμος της χώρας σήμερα να έχει καταρτίσει δέκα επιχειρήματα ως προσφορά για τη χώρα του; Οι δικηγόροι δεν είναι δικηγόροι μόνο των πελατών τους, είναι και δικηγόροι της χώρας. Οι δικηγόροι της χώρας δε θα έπρεπε να έχουν καταρτίσει «δέκα εντολές» που να απαντούν στο γιατί αυτό το χρέος είναι έτσι ή πώς να αντιμετωπίσουμε τις γερμανικές αποζημιώσεις; Δε θα έπρεπε να έχουν συντάξει έναν «χάρτη», που να τον έχουν δώσει στον λαϊκό κόσμο, σαν προσφορά; Θα έπρεπε. Όμως δεν το κάνουν. Γιατί είναι δικηγόροι των πελατών τους. Και αυτή είναι η τιμωρία της θέσεως. Γίνεσαι δικηγόρος του πελάτη σου και γίνεσαι δικηγόρος του κόμματός σου. Όμως, όπου και να ανήκεις πολιτικά, πρέπει να μπορείς να ξεφεύγεις από αυτό, για να μπορείς να μπεις στο όλον. Σε μία ταινία, όποιος έχει μόνο κοντινά πλάνα κάνει κακή ταινία. Πρέπει να έχει και μακρινά πλάνα. Ωραία και τα κοντινά πλάνα, αλλά πρέπει να υπάρχουν και μεσαία και μακρινά. Το ίδιο, που σκέφτεσαι, πρέπει να το δεις και από απόσταση πέντε μέτρων και από απόσταση πενήντα μέτρων. Θεωρώ λοιπόν ότι εδώ έγινε ένας προσδιορισμός αναφορικά με το πού εμείς έχουμε μετακινηθεί από τις θέσεις μας. Ο καθένας μέσα του πήρε εσωτερικές φωτογραφίες. Αφήστε τις εξωτερικές φωτογραφίες. Αυτές αποτυπώνουν το χρόνο που τρέχει. Αλλά ο εσωτερικός χρόνος είναι τελείως διαφορετικός. Βγήκαν πολλές εσωτερικές φωτογραφίες σήμερα…

«Αυτοί που ήρθαν εδώ έβαλαν το σπόρο σε όλους τους υπόλοιπους και ο καθένας τώρα, όπως θα φεύγει, έχει να διαχειριστεί το σπόρο μόνος του»

ΠτΘ: Εσωτερικές φωτογραφίες της ήττας…;
Λ.Λ.: Ναι, και της ήττας. Και της ήττας και της νίκης. Ξέρετε, υπάρχουν πολλά συναισθήματα, που αν τα αφήσεις το καθένα μόνο του μπορεί να κάνει μια διαφορετική πορεία. Όμως τα συναισθήματα, μαζί με την αγάπη, μαζί με την ήττα, μαζί με τη νίκη, μαζί και με τα προσωπικά κατορθώματα, κάνουν έναν λογαριασμό. Δεν είναι ήττα, αλλά δεν είναι και νίκη. Το ότι εμείς δηλαδή είμαστε εδώ, χωρίς να μπορούμε να διατυπώσουμε έναν καινούργιο νέο λόγο, αυτό σημαίνει ότι είμαστε σε μία αδυναμία να παράγουμε πολιτική, να παράγουμε κάτι χρήσιμο για την κοινωνία. Αυτό είναι η αλήθεια μας. Όσοι είναι ακόμα ζωντανοί, ήρθαν εδώ, έβαλαν το σπόρο σε όλους τους υπόλοιπους, όπως τον έβαζαν παλιά. Κι ο καθένας τώρα, όπως θα φεύγει, έχει να διαχειριστεί το σπόρο μόνος του. Πήραμε ο καθένας τις σκέψεις του άλλου, έγιναν οι συζητήσεις στα τραπέζια, καταλάβαμε πού έχουμε ηττηθεί. Οι στρατιώτες μετά από τον πόλεμο δεν κάνουν ακριβώς απολογισμό, γιατί δε θέλουν να μιλούν για τα τραύματα. Αυτό δε σημαίνει ότι δεν τα ξέρουν…

«Η ουσιαστική θεατρική μου θητεία στην Κομοτηνή, όχι στο εμφανές, αλλά στο αφανές της σημείο»

ΠτΘ: Την παρρησία, που σας χαρακτηρίζει στον καθημερινό σας βίο και σ’ αυτήν τη συνομιλία, την οφείλετε και στην ενασχόλησή σας με τη Νομική;
Λ.Λ.: Θεωρώ ότι η Νομική μου έδωσε τη δύναμη να διατυπώνω τη σκέψη μου τόσο ορθά, ώστε να γίνεται κατανοητή σε έναν άνθρωπο που τον λένε μέσο άνθρωπο. Εγώ θεωρώ τον εαυτό μου μέσο άνθρωπο, θεωρώ τη μάνα μου μέσο άνθρωπο, θεωρώ τον πατέρα μου μέσο άνθρωπο και θεωρώ ότι δεν σπούδασα για να απομακρυνθώ. Σπούδασα, για να μπορώ να τους φέρω ένα δώρο. Και το δώρο είναι να μαθαίνουν το σημαντικότερο με τη δική τους διατύπωση. Δηλαδή πήρα το κουτί, τη συσκευασία της λαϊκής μου καταγωγής, και έβαλα μέσα το περιεχόμενο, αυτό που έμαθα εδώ. Και το επέστρεψα με το δικό τους δέμα, για να μπορούν να το εμπιστευτούν, ώστε να το ανοίξουν. Νομίζω ότι αυτό είναι το κέρδος μου από εδώ. Και αυτό έμαθα, κάνοντας και θέατρο μέσα από εδώ. Το γεγονός ότι, ενώ είσαι τελείως άγνωστος και γεμίζει ένα θέατρο επί δύο μέρες και ένας κόσμος που δε σε ξέρει συγκινείται, κλαίει και σηκώνεται όρθιος, είναι πιο συγκινητικό από ό,τι συμβαίνει με αυτούς που σε μαθαίνουν μέσα από την τηλεόραση, όπου παίζει ρόλο η αναγνωρισιμότητα. Εμένα η επιτυχία μου ήταν αυτή. Δηλαδή τα χρόνια που δεν ξέρουν οι άλλοι, είναι τα χρόνια που μετράω εγώ μέσα μου σα δική μου θητεία. Η ουσιαστική θεατρική μου θητεία ξεκινάει εδώ. Δεν ξεκινάει στο εμφανές, αλλά στο αφανές της σημείο.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.