Μερος Γ΄: Τα «Σκιαδικα»
Το έθνος μας γνώρισε αρκετές κρίσεις στα πρώτα βήματά του ως ανεξάρτητο κράτος. Αξίζει να δούμε και να σταθούμε σε κάποιες από αυτές, που είναι, ίσως, οι πιο γνωστές. Σε συνέχεια του Α΄ (βλ. ΕΔΩ) και του Β΄ Μέρους (βλ. ΕΔΩ), στρέφουμε στο παρόν τον ιστορικό φακό στα «Σκιαδικά», ολοκληρώνοντας την περιδιάβαση σε μερικά από τα χαρακτηριστικότερα επεισόδια κρίσεων της Νεώτερης Ελληνικής Ιστορίας.
5) Τα «Σκιαδικά»
Το επεισόδιο αυτό της Νεώτερης Ελληνικής Ιστορίας, που έλαβε χώρα στην Αθήνα στις 10 και 11 Μαΐου του 1859, μπορεί να θεωρηθεί ως μία πρώτη αντίσταση στο απολυταρχικό καθεστώς του Όθωνα και ένα γεγονός που συνέβαλε έμμεσα στην έξωσή του τρία χρόνια αργότερα.
Όλα ξεκίνησαν με τη δήλωση του Υπουργού Εξωτερικών Αλέξανδρου Ρίζου-Ραγκαβή ότι οι Έλληνες καταναλωτές θα έπρεπε να αγοράζουν ντόπια προϊόντα και όχι προϊόντα εξωτερικού, προκειμένου να ενισχύσουν την εθνική οικονομία –ανάλογο κίνημα σημειώνεται, από καιρού εις καιρόν, και στις μέρες μας.
Οι εισαγωγείς καπέλων από το εξωτερικό, οι οποίοι πλήττονταν από την πρωτοβουλία των νέων με τα “Σκιαδικά”, έβαζαν τους υπαλλήλους τους να βολτάρουν φορώντας επίτηδες σκόπιμα κουρελιασμένα “σκιάδια”, για να διακωμωδήσουν τους νέους που τα φορούσαν και να δηλώσουν την ανωτερότητα των δικών τους καπέλων, αυτών δηλαδή που έρχονταν από το εξωτερικό, έναντι των “Σκιαδικών”. Όπως συμβαίνει όμως, συνήθως, η διαμάχη αυτή δεν έμεινε στα λόγια, αλλά γρήγορα άρχισαν οι διαπληκτισμοί και οι διαξιφισμοί, και ξεκίνησαν οι συγκρούσεις
Ο Αλέξανδρος Ρίζος-Ραγκαβής τύχαινε να έχει έναν γιο, τον Κλέωνα, ο οποίος ήταν τελειόφοιτος στο τότε Γυμνάσιο. Αποφάσισε, λοιπόν, αυτός και οι φίλοι του να φορούν τα περίφημα ψάθινα «σκιάδια» εκ της νήσου Σίφνου, κατά τις κυριακάτικες εξορμήσεις τους στην πρωτεύουσα, προκειμένου να προωθήσουν την εν λόγω ιδέα. Γρήγορα τα καπέλα αυτά έγιναν μόδα –όπως συμβαίνει συνήθως– και οι νέοι, τόσο οι μαθητές όσο και οι φοιτητές που τα φορούσαν, στηρίζοντας το κίνημά του, ονομάστηκαν «Γαριβαλδίνοι». Όσοι δεν συμμερίζονταν την εν λόγω μόδα, φορούσαν τα ψηλά άσπρα καπέλα του εξωτερικού, στηρίζοντας το οθωνικό καθεστώς και ονομάζονταν «Αυστριακοί». Μέχρις εδώ όλα έβαιναν καλώς.
Όμως, οι εισαγωγείς καπέλων από το εξωτερικό, οι οποίοι πλήττονταν από την πρωτοβουλία των νέων με τα «Σκιαδικά», έβαζαν τους υπαλλήλους τους να βολτάρουν φορώντας επίτηδες σκόπιμα κουρελιασμένα «σκιάδια», για να διακωμωδήσουν τους νέους που τα φορούσαν και να δηλώσουν την ανωτερότητα των δικών τους καπέλων, αυτών δηλαδή που έρχονταν από το εξωτερικό, έναντι των «Σκιαδικών».
Όπως συμβαίνει όμως, συνήθως, η διαμάχη αυτή δεν έμεινε στα λόγια, αλλά γρήγορα άρχισαν οι διαπληκτισμοί και οι διαξιφισμοί, και ξεκίνησαν οι συγκρούσεις. Τότε, η Χωροφυλακή κατεδίωξε και ξυλοφόρτωσε αρκετούς μαθητές, ενώ προέβη και σε συλλήψεις τριών ατόμων. Την επόμενη μέρα έλαβε χώρα η διαδήλωση του αθηναϊκού λαού και των φοιτητών στα Προπύλαια του Πανεπιστημίου Αθηνών, με αίτημα να απελευθερωθούν οι συλληφθέντες μαθητές και να παυθεί ο αστυνομικός διευθυντής Αθηνών Δημητριάδης. Ο Όθωνας αρνήθηκε, αρχικά, να ικανοποιήσει το αίτημα των στασιαστών και να τους δεχτεί σε ακρόαση, γεγονός που όξυνε περαιτέρω τα πνεύματα. Τότε, ο φρούραρχος Αθηνών, Μιχαήλ Σούτσος, εισέβαλε στα Προπύλαια των Αθηνών, με σκοπό να διαλύσει το πλήθος. Ήταν 11 Μαΐου του 1859. Η ενέργεια αυτή προκάλεσε, όπως ήταν φυσικό, αντιδράσεις και τότε έγινε μία από τις πρώτες αναφορές στο περίφημο «πανεπιστημιακό άσυλο».
Εν τέλει, το Υπουργικό Συμβούλιο συνεδρίασε αργά το απόγευμα της 11ης Μαΐου και αποφάσισε να αποπέμψει τον Δημητριάδη και να απελευθερώσει τους μαθητές, για να κατευνάσει τα πνεύματα. Ήταν, επομένως, μία από τις πρώτες νίκες της νεολαίας και του ελληνικού λαού απέναντι στην εκδήλωση της απολυταρχίας του καθεστώτος.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
—Κωνσταντίνος Απ. Βακαλόπουλος, «Ιστορία της Ελλάδος, επίτομη-συνθετική από τη γένεση του Νέου ελληνισμού (1204) στη σύγχρονη Ελλάδα (2000)», εκδ. Σταμούλη, Αθήνα 2005.
—Θάνος Μ. Βερέμης, Ιωάννης Σ. Κολιόπουλος, «Νεότερη Ελλάδα, Μια ιστορία από το 1821», εκδ. Πατάκη, Αθήνα 2013.
—Richard Clogg, «Συνοπτική ιστορία της Ελλάδας 1770-2013», εκδ. Κάτοπτρο, Αθήνα 2003.
—Richard Clogg, «Σύντομη ιστορία της Ελλάδας», Ινστιτούτο του βιβλίου – Α. Καρδαμίτσα, Αθήνα 2012.
—Γιώργος Δερτιλής, «Ιστορία της νεότερης και σύγχρονης Ελλάδας, 1770-2015», εκδ. ΠΕΚ, Ηράκλειο Κρήτης 2018.
—«Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Λαρούς Μπριτάνικα», στα λήμματα: «Μουσούρος», «Σκιαδικά», «Ευαγγελιακά», «Ορεστειακά», «Παρκερικά».
—Κώστας Κωστής, «Τα κακομαθημένα παιδιά της Ιστορίας», εκδ. Πατάκη, Αθήνα 2018.
*Η Λεύκη Σαραντινού είναι εκπαιδευτικός, ιστορικός και συγγραφέας.
Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
