“The Laughing Fool”
Άμστερνταμ, 1.500. Ακόμα δεν είχε καθιερωθεί η ολλανδική αποικιοκρατία. Το βόρειο τοπίο είναι σκοτεινό. Το κίτρινο χρώμα το ξαποσταίνει, ενώ τα αυτιά του γαϊδουριού αναλαμβάνουν τον συμβολισμό τους. Κοιτάζοντας, κυττάς. Τι βλέπεις όμως; Το πρόσωπο που γελάει καλύπτει τα μάτια με ανοιχτά δάχτυλα, ενώ στο ένα χέρι βαστάει ένα ζευγάρι γυαλιά. Ο «τρελός» παρελαύνει μπροστά από τον πολιτισμό καθώς ο χρόνος τον ακολουθεί, ή του κτυπάει τις γάμπες με μια βίτσα, ή του κλείνει το μάτι δίπλα του. Ο «τρελός» είναι ιερός και καταγέλαστος. Ο συγκεκριμένος πίνακας του Ολλανδού ζωγράφου Jacob Cornelisz van Oostsanen καλεί σε διαφορετικές αντιλήψεις. Στα πρόθυρα της αποικιοκρατίας, όταν ακόμα οι Ολλανδοί είχαν τη Δημοκρατία του Άμστερνταμ. Όταν το κέρδος των μπαχαρικών δεν είχε καταλάβει την πόλη σαν μια απολυταρχία ασυμβίβαστη. Όταν έχεις ζήσει στο Άμστερνταμ και έχεις καταλάβεις την πόλη βαθιά, νιώθεις τον εαυτό σου να αποδρά στην εμφάνιση του «τρελού που γελά» και δεν έχεις τον βασιλιά Ληρ να σε χρειάζεται. Στο Άμστερνταμ μεταμορφώνεσαι και οι μεταμορφώσεις σου είναι πρωτοφανείς και εντελώς αφανείς. Σε αυτήν τη «δημοκρατία των βιβλίων» μαθαίνεις πολλά, πιο πολλά από ό,τι ήξερες πως αντέχεις. Ο νους σου μετατρέπεται σε γυαλιά στο χέρι του «τρελού» ή σε αυτιά του γαϊδάρου. Ο εκπαιδευμένος νους εκπαιδεύεται από την αρχή. Αντιλαμβάνεσαι τη διαδικασία και την αποδέχεσαι. Οι μεταμορφώσεις είναι άκαρδες και δεν γίνονται ποτέ μάσκα αρχαίας τραγωδίας. Στον τόπο που το καλοκαίρι κρατά δύο εβδομάδες, στον τόπο που το κρύο παρηγορεί τα ποντίκια που έχουν κυριεύσει την πόλη σαν φάλαγγες του ρωμαϊκού στρατού, ανακαλύπτεις τα χρονικά της ευρωπαϊκής ύπαρξης. Μια εγκυκλοπαίδεια/πόλη. Μια πόλη που φαίνεται όμορφη, με λουλούδια, γέφυρες και σπίτια. Μια πόλη με την πλατεία του Πειραιά και την περιοχή του Απόλλωνα. Μια πόλη που θαυμάζει το ελληνικό, φτάνει να είναι μακριά, πολύ μακριά, φτάνει να είναι αρχαίο ή σχεδόν αρχαίο.
Είναι αλλόκοτο τι είναι κέντρο, τι είναι περιφέρεια, τι είναι βορράς και τι είναι νότος. Δεν ζωγραφίζεται αλλά απεικονίζεται με πράξεις. Όλα είναι ζήτημα θέασης και χρόνου. Θα είχε ενδιαφέρον να απεικονίσει εικαστικά η Κομοτηνή την Αθήνα και η Αθήνα την Κομοτηνή: χωρίς φόβο και πάθος. Θα είχε ενδιαφέρον να σκεφτούμε ένα αντικείμενο, όχι όπλο-δώρο, που να προσφέρεται ως αναμνηστικό μιας σχέσης. Η διπλωματία είναι σχέσεις, ενώ ο χάρτης είναι πολιτισμός, «το δώρο της φύσης που αξιοποιεί ο άνθρωπος», λέει ο Φερνάν Μπρωντέλ στη «Γραμματική των πολιτισμών». Το Άμστερνταμ το διασχίζουν κανάλια, την Κομοτηνή τη διέσχιζε ποτάμι, το ίδιο και την Αθήνα. Στον ελληνικό χάρτη των δύο πόλεων δεν υπάρχουν τα ποτάμια, αν και τη νύχτα, περπατώντας με συγκέντρωση στη γειτονιά μου, ακούς το ένα από αυτά. Μπορεί ο χρόνος να γίνεται ύδωρ. Με τέτοια δύναμη που κατέχει ο χρόνος, μεταμορφώνεται σε ό,τι θέλει ή χρειάζεται. Βρισκόμαστε σε έναν αλλόκοτο Μεσαίωνα με νέες συνθήκες.
*Η Χριστιάνα Λαμπρινίδη είναι συγγραφέας, σκηνοθέτης και ακτιβίστρια.
Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
