Πως φτασαμε στην κριση των Ιμιων;

Στην υδρόγειο σφαίρα και τους γεωγραφικούς άτλαντες σημειώνονται ήπειροι, ωκεανοί, θάλασσες, νησιά και συμπλέγματα νησιών. Όμως, υπάρχει και πλήθος άλλων νησιών και νησίδων που είναι τόσο μικρά, ώστε καμία υδρόγειος σφαίρα και κανένας γεωγραφικός άτλαντας δεν μπορεί να τα σημειώσει. Χρειάζονται ειδικοί ναυτικοίχάρτες, αλλά και σε αυτούς πρέπει να κάνεις μεγάλη μεγέθυνση σε μικρό τμήμα τους, για να μπορέσεις να τα σημαδέψεις με κάποιες «στιγμές».

Κι όμως, πάνω σε δυο τέτοια ελληνικά ξερονήσια, τα ανατολικά και δυτικά Ίμια, ξασπρισμένα από τους αέρηδες και την αλμύρα της θάλασσας, συγκεντρώθηκε πριν τριάντα (30) χρόνια, τέτοιες μέρες, το ενδιαφέρον εκατομμυρίων ανθρώπων.

Ήταν η τρίτη ελληνοτουρκική κρίση στο Αιγαίο. Είχαν προηγηθεί άλλες δύο, τον Ιούλιο του 1976 με το τουρκικό ερευνητικό «ΧΟΡΑ» και τον Μάρτιο του 1987 με το ίδιο σκάφος, αλλά με το νέο όνομά του «ΣΙΣΜΙΚ Ι». Οι δυο πρώτες είχαν τρία κοινά χαρακτηριστικά. Αφορούσαν την υφαλοκρηπίδα του Αιγαίου, ήσαν αναίμακτες και είχαν προετοιμαστεί από τις τουρκικές μυστικές υπηρεσίες. Η τρίτη, η κρίση των Ιμίων, αβίαστα μπορούμε να πούμε ότι ήταν μια τυπική εκδήλωση της παθολογίας των ελληνοτουρκικών σχέσεων. Οι Τούρκοι εκμεταλλεύτηκαν την προσάραξη του τουρκικού φορτηγού πλοίου «ΦΙΓΚΕΝ ΑΓΚΑΤ», στις 25/12/1995, στα ανατολικά Ίμια και με αφορμή αυτό «κατασκεύασαν» τη θεωρία των «γκρίζων ζωνών» για εκατοντάδες ελληνικά νησιά, νησίδες και βραχονησίδες σε όλο το Αιγαίο.

Στην κρίση των Ιμίων θυσιάστηκαν τρία παλικάρια του Πολεμικού Ναυτικού, πλήρωμα του ελικοπτέρου ΠΝ 21 της Φρεγάτας «ΝΑΒΑΡΙΝΟ», κατά την υπεράσπιση των κυριαρχικών δικαιωμάτων της πατρίδας.

Τα γεγονότα που περιγράφονται κατωτέρω και τα οποία προηγήθηκαν της κρίσης δεν είναι αποκλειστικά υπεύθυνα για αυτή. Είναι όμως γεγονότα τα οποία είχαν φορτίσει αρκετά τις σχέσεις Ελλάδας – Τουρκίας, ώστε να τις φέρουν στο χαμηλότερο σημείο τον Ιανουάριο του 1996.

α. Το δόγμα του Ενιαίου Αμυντικού Χώρου Ελλάδας και Κύπρου

Τον Νοέμβριο του 1993, οι κυβερνήσεις Ελλάδας (Ανδρέας Παπανδρέου) και Κύπρου (Γλαύκος Κληρίδης) αποφάσισαν να προχωρήσουν σε «Ενιαίο Αμυντικό Δόγμα Ελλάδας και Κύπρου» (ΔΕΑΧ), δηλαδή μια αμυντική συνεργασία, η πεμπτουσία της οποίας θα ήταν η ενίσχυση της ασφαλείας του κυπριακού ελληνισμού από οιαδήποτε απειλή, ορίζοντας την Κύπρο ως «προκεχωρημένο φυλάκιο» του ελληνικού αμυντικού χώρου, ώστε κάθε επίθεση κατά της Κύπρου να θεωρείται επίθεση κατά της Ελλάδας. Αυτό ενόχλησε όχι μόνο την Τουρκία, αλλά και τις ΗΠΑ, Μ. Βρετανία, Γερμανία και Γαλλία.

β. Η επέκταση των χωρικών υδάτων

Μετά από χρόνια «παγωμάρας», το θέμα της επέκτασης των χωρικών μας υδάτων, από τα 6 στα 12 ν.μ., ήρθε για μια ακόμη φορά στην επιφάνεια, το 1995, με την κύρωση της «Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας 1982 – United Nations Convention on the Law of the Sea – UNCLOS 1982», με τον Ν. 2321/1995.

Στο κείμενο της UNCLOS 82, που δημοσιεύτηκε στο ΦΕΚ 136 Α/23-6-1995, εκτός από το τυποποιημένο και υποχρεωτικό «άρθρο πρώτο», το οποίο ανέφερε: «Κυρώνεται και έχει την ισχύ, που ορίζει το άρθρο 28 παρ. 1 του Συντάγματος, η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας…» προστέθηκε και «άρθρο δεύτερο», το οποίο ανέφερε:

«Η Ελλάδα έχει το αναφαίρετο δικαίωμα κατ’ εφαρμογή του άρθρου 3 της κυρούμενης Συμβάσεως, να επεκτείνει σε οποιονδήποτε χρόνο το εύρος της χωρικής θάλασσας μέχρι αποστάσεως 12 ν.μ. Για την εφαρμογή στην εσωτερική έννομη τάξη της διατάξεως αυτής και την εφαρμογή ή εκτέλεση των λοιπών διατάξεων που αφορούν την αιγιαλίτιδα ζώνη, καθώς και των σχετικών με τη συνορεύουσα ζώνη, τα στενά διεθνούς ναυσιπλοΐας και την ερμηνευτική δήλωση που έκανε η χώρα μας σχετικά με αυτά κατά την υπογραφή της Συμβάσεως, την υφαλοκρηπίδα, τη θαλάσσια επιστημονική έρευνα, την προστασία και διαφύλαξη του θαλάσσιου περιβάλλοντος και κάθε άλλης διατάξεως τής με τον παρόντα νόμο κυρούμενης Συμβάσεως, εκδίδονται σχετικά προεδρικά διατάγματα μετά από πρόταση του Υπουργικού Συμβουλίου».

Η προοπτική αυτή ανησύχησε την Άγκυρα, η οποία άρχισε να αντιδρά με ρητορικές δηλώσεις Τούρκων επισήμων για casus belli και να προγραμματίζει «γυμνάσια» στο Αιγαίο.

γ. Το διυπουργικό πρόγραμμα αξιοποίησης βραχονησίδων

Το καλοκαίρι του 1995 το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας (Γεράσιμος Αρσένης) και το Υπουργείο Αιγαίου (Αντώνης Κοτσακάς) ανακοίνωσαν ένα έξυπνο και πολυσήμαντο πρόγραμμα-σχέδιο, που είχε εκπονήσει το 1994 ο τότε υφυπουργός Άμυνας Μανώλης Μπεντενιώτης.

Το σχέδιο αφορούσε την αξιοποίηση των νησίδων Τακμάκια στη Λέσβο, Πασάς στη Χίο, Στρογγυλή και Νέμος στα Δωδεκάνησα, Καλόλιμνος στην Κάλυμνο, Φαρμακονήσι στη Λέρο, Σάρια στην Κάρπαθο και Γαυδοπούλα στην Κρήτη, με τη δημιουργία έργων υποδομής (μικρά καταφύγια κτίσματα, παρεκκλήσια, υδατοδεξαμενές, μικρά λιμενικά έργα, στοιχειώδεις υποδομές για εναλλακτικές και ήπιες μορφές ενέργειας κ.λπ.). Είχε δε τύχει της επιδοκιμασίας τού τότε πρωθυπουργού Ανδρέα Παπανδρέου, του τότε υπουργού Εξωτερικών Κάρολου Παπούλια, καθώς οχύρωνε τα κυριαρχικά δικαιώματα της χώρας μας στο Αιγαίο και απέκλειε κάθε αμφισβήτηση των θαλάσσιων συνόρων μας. Η Τουρκία, μετά από αυτά, αναζητούσε πλέον σχέδιο αντιμετώπισης. Ο τουρκικός τύπος, τον Νοέμβριο του 1995, έγραφε ότι, σε αντίδραση στο ελληνικό σχέδιο, το τουρκικό ναυτικό ετοιμαζόταν να «χαρτογραφήσει πλήρως» τις βραχονησίδες του Αιγαίου.

δ. Η επιστολή του προέδρου Κλίντον

Στις 4 Ιανουαρίου 1996 ο πρόεδρος Κλίντον, με επιστολή του στον ελληνικής καταγωγής γερουσιαστή Πολ Σαρμπάνη, διατύπωνε την ανησυχία του για ενδεχόμενο θερμού επεισοδίου στο Αιγαίο.

Οι Τούρκοι, με όσα συνέβησαν στα Ίμια, όπως με την προσγείωση του τουρκικού –πολιτικού– ελικοπτέρου, στις 27/01/1996 και την απόβαση κομάντος, στις 31/01/1996, δεν αμφισβήτησαν το εύρος των χωρικών μας υδάτων ή την υφαλοκρηπίδα ή την ΑΟΖ, στα οποία ενδεχομένως να υπάρχουν εκατέρωθεν αμφισβητήσεις και ενστάσεις, αλλά αμφισβήτησαν και συνεχίζουν να αμφισβητούν την εδαφική ακεραιότητα της Ελλάδας.Δεν παραβίασαν τα ελληνικά χωρικά ύδατα –σύνηθες γι’ αυτούς φαινόμενο–, αλλά παραβίασαν και κατέλαβαν ελληνικό έδαφος.

Αυτό που έκαναν οι Τούρκοι στα Ίμια το 1996, δεν ήταν κάτι αποσπασματικό, αλλά ένας ακόμη κρίκος στην αλυσίδα-σειρά περιστατικών, με κοινό χαρακτηριστικό την αμφισβήτηση των κυριαρχικών δικαιωμάτων και την ανατροπή του status quo σε όλο το Αιγαίο.

 Αλεξανδρούπολη, Ιανουάριος 2026

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.