Η βια του νεοφιλελευθερισμου, του πελατειακου κρατους και η τρομοκρατια

Η κυβέρνηση εργαλειοποίησε στο έπακρο τη δολοφονία της Νέστορα, θύμα της πρόσφατης τρομοκρατικής επίθεσης, κατά τρόπο μάλιστα διχαστικό από ανώριμα στελέχη της αλλά προφανώς με υποβολέα το Μαξίμου. Γιατί σε αυτόν τον βαθμό; Μας το αναλύει ο Ζίγκμουντ Μπάουμαν στις «Παράπλευρες απώλειες» (Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου, 2012):

«Το σύγχρονο (νεοφιλελεύθερο) κράτος, έχοντας αναιρέσει την προηγούμενη προγραμματική του δέσμευση να πατάξει την υπαρξιακή αβεβαιότητα κι ανασφάλεια που παράγεται από την αγορά […] πρέπει να αναζητήσει άλλες, μη οικονομικές εκδοχές αβεβαιότητας, πάνω στις οποίες θα στηρίξει τη νομιμότητά του. Αυτή η εναλλακτική λύση φαίνεται να έχει εντοπιστεί στο θέμα της προσωπικής ασφάλειας: Πραγματικοί ή υποτιθέμενοι φόβοι για απειλές ενάντια στην ανθρώπινη ζωή, τις περιουσίες ή τις κατοικίες».

Πώς θα το επιτύχει αυτό;

«[Θα] πρέπει να δραματοποιηθεί τεχνητά [το θέμα της προσωπικής ασφάλειας] σε τέτοιον βαθμό, ώστε να εμπνεύσει ένα επαρκές επίπεδο φόβου και την ίδια στιγμή να υπερβεί σε βαρύτητα, να επισκιάσει και να υποβιβάσει σε δευτερεύουσα θέση την οικονομικά παραγόμενη ανασφάλεια, για την οποία η κυβέρνηση του κράτους δεν μπορεί να κάνει σχεδόν τίποτα, με το τίποτα να είναι αυτό που πρόθυμα θέλει τελικά να κάνει. […] [Γι’ αυτό] η βαρύτητα και το μέγεθος των κινδύνων κατά της προσωπικής ασφάλειας πρέπει να παρουσιαστούν με τα πιο ζοφερά χρώματα».

Το σύγχρονο (νεοφιλελεύθερο) κράτος, έχοντας αναιρέσει την προηγούμενη προγραμματική του δέσμευση να πατάξει την υπαρξιακή αβεβαιότητα κι ανασφάλεια που παράγεται από την αγορά […] πρέπει να αναζητήσει άλλες, μη οικονομικές εκδοχές αβεβαιότητας πάνω στις οποίες θα στηρίξει τη νομιμότητά του. Αυτή η εναλλακτική λύση φαίνεται να έχει εντοπιστεί στο θέμα της προσωπικής ασφάλειας: Πραγματικοί ή υποτιθέμενοι φόβοι για απειλές ενάντια στην ανθρώπινη ζωή, τις περιουσίες ή τις κατοικίες

Ο Μαξ Βέμπερ αναφέρεται στη βία ως το νόμιμο μονοπώλιο του κράτους, ότι μόνον το κράτος μπορεί να ασκεί νόμιμα βία κατά των πολιτών. Βέβαια το κράτος μας είχε επεκτείνει κατά το παρελθόν το «δικαίωμα» αυτό για την επιβολή επιθυμητών ταξικών συμφερόντων: ξερονήσια, εκτελέσεις, κοινωνικός αποκλεισμός με πιστοποιητικά κοινωνικών φρονημάτων, απροσχημάτιστη ευνοιοκρατία. Όμως η βία δεν έχει μία μόνον μορφή, αυτή της φυσικής βίας, που δεν είναι ορατή όσο στο παρελθόν. Έχει μεταλλαχθεί και συνεχίζει και με άλλες μορφές: Από τον Χομπς και τον Βέμπερ που θεωρούσαν το κυρίαρχο κράτος εξουσία ικανή ν’ αποφασίζει για τη ζωή και τον θάνατο και πολιτών του, περάσαμε σήμερα στη «βιοεξουσία» του Μισέλ Φουκώ. Η βιοεξουσία δεν είναι εξαναγκαστικό σύστημα αλλά διάχυτος μηχανισμός διαχείρισης της ζωής από απρόσωπα μέσα, διοικητικές πρακτικές και άγραφους νόμους: Όπως η αναξιοκρατία μέσω πελατειακών σχέσεων που σου δημιουργεί αίσθημα αποκλεισμού και σε καλεί να απεμπολήσεις τις ιδέες και τις αρχές σου και να ενταχθείς και εσύ στο κυρίαρχο αφήγημα, διαφορετικά πρέπει να πάρεις τον δρόμο της μετανάστευσης.

Μπορεί η κυβέρνηση να προβάλλει τα πρότυπα και πειραματικά σχολεία, αλλά προς τι όλη αυτή η διαδικασία εισαγωγής και πίεσης στο παιδί όταν αργότερα θα αναγκασθεί να προστρέξει στα κομματικά γραφεία ή σε κάποιους που ενδύονται τον μανδύα του «συνδικαλιστή» για να εργασθεί με μπλοκάκι στον σιδηρόδρομο; Ή να έχει τα «οφέλη» του ΟΠΕΚΕΠΕ; Η κυβέρνηση προβάλλει επίσης την αριστεία, ενώ αποκαθηλώνει βαθμιαία τη μοναδική αξιοκρατική διαδικασία που απέμεινε στη χώρα, τις πανελλαδικές εξετάσεις, και προωθεί τα ιδιωτικά ΑΕΙ με κριτήριο εισαγωγής τα δίδακτρα, που αφενός διαχωρίζουν τους νέους σε έχοντες και μη έχοντες, αφετέρου όμως, λόγω της αναξιοκρατίας, δημιουργούν επισφάλειες στην κοινωνία. Θα εμπιστευθούν τα στελέχη της κυβέρνησης την υγεία τους σε απόφοιτο κρατικού ΑΕΙ που εισήχθη με 19.000 μονάδες ή ιδιωτικού; Διατυμπανίζει η κυβέρνηση το ενδιαφέρον της για τη συνταγματική αναθεώρηση, όταν έχει καταλύσει το άρθρο 16 του Συντάγματος για την Ανώτατη Παιδεία. Η εργαλειοποίηση του «Νόμου και της Τάξης» έρχεται να αποπροσανατολίσει από την κυβερνητική πολιτική συσσώρευσης του κεφαλαίου, μέσω της υπεξαίρεσης των κοινωνικών κατακτήσεων στην υγεία, στην παιδεία, με την αφαίμαξη των μισθών μέσω του «πληθωρισμού της απληστίας» που υφαρπάζει εισοδήματα και δημιουργεί τεράστια κέρδη. Αλλά και όταν το κεφάλαιο εμφανίζεται να δίνει με το ένα χέρι συμβολικές αυξήσεις, τις ανακτά με το άλλο στον χώρο της ζωής των εργαζομένων: Απρόσιτα ενοίκια και κόστη για απόκτηση κατοικίας, ιδιωτικά θεραπευτήρια με την απαξίωση του ΕΣΥ, τράπεζες, ευέλικτες μορφές εργασίας αλλά και ανεργία ως αντίβαρο εργασιακών διεκδικήσεων. Σε αυτές τις συνθήκες εξάρτησης και αποκλεισμού δεν είναι αναμενόμενο να επωάζονται μορφές βίας, από την οπαδική βία έως την τρομοκρατία ως εκδηλώσεις μίσους για μια πολιτική που τους αποκλείει ή ψαλιδίζει τα όνειρά τους;

Αλεξανδρούπολη, 5/7/2026

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.